MỘT GƯƠNG MẶT ĐƯƠNG ĐẠI : MIÊN DI Sinh năm 1976 tại Đại Từ, Thái Nguyên, nhưng miên di (không viết hoa) gốc quê Đà Nẵng và hiện sinh sống, viết lách tại Pleiku, Tây Nguyên. 17 tuổi đã đăng truyện mini trên Kiến Thức Ngày Nay, nhưng qua tuổi 30, chàng mới quay lại với văn chương, và làm thơ. Với cái tựa Thơ miên di, và in những 200 bài, tập thơ đầu tay (2013) của chàng đã trình làng như một tuyển tập. Lạ. Từng quan niệm “Thơ là sự giải thoát của ngôn ngữ, là nơi tỵ nạn của tinh thần, là giãi bày của thân phận, là lời tiên tri của xã hội” và “người làm thơ là kẻ đau bằng cả vết thương của người khác”, miên di đã đem đến một tiếng thơ chất chứa nhiều ngổn ngang, khuất khúc của phận người. Lắm niềm éo le, lắm nỗi li kì của duyên phận được khơi dậy, phơi sáng bởi một cái nhìn thơ giàu phức cảm của chàng thi sĩ phố núi này. Giọng điệu đôi khi còn gợn chút xưa, nhưng tình điệu, nhất là ở thể lục bát mà chàng xài điệu nghệ, vẫn chênh chao một niềm trắc ẩn đương đại đượm chất miên di.
Trang 1Nhà thơ, nhà phê bình văn học miên di (không viết hoa) cho rằng:
“Thơ là sự giải thoát của ngôn ngữ, là nơi tị nạn của tinh thần, là giãi bày của thân phận, là lời tiên tri của xã hội”
Anh/chị suy nghĩ gì về ý kiến trên? Hãy làm sáng tỏ qua một sáng tác thơ được học trong chương trình
Trang 21.Giải thích:
- Ngôn ngữ thơ ca được cấu tạo đặc biệt, phá vỡ những logic kết hợp thông thường của ngôn ngữ đời sống
để tạo thành những kết hợp bất ngờ theo nguyên tắc “lạ hóa” Nó có thể vượt qua khỏi những mô hình cấu trúc ngữ pháp trong ngôn ngữ học,
nó tự mở rộng biên độ ngữ nghĩa của từ ngữ thường ngày để thăng hoa trong khả năng biểu đạt
- Thơ là sự cất tiếng của những nỗi niềm chất chứa trong sâu thẳm trái tim con người Nó “ra đời giữa những vui buồn của loài người” (Hoài Thanh)
và trở thành người bạn tâm giao, là nơi nương náu của tâm hồn con người Con người thường tìm đến thơ để kí thác những nỗi niềm tâm sự
về thân phận, về cuộc đời
Thơ là sự giải thoát của ngôn ngữ:
Thơ là nơi tị nạn của tinh thần, là giãi bày của thân phận:
Trang 3- Thơ ca phản ánh cuộc sống theo quy luật của tình cảm, giống như các thể loại văn học khác, nó cũng có khả năng dự báo Nhà thơ đồng thời cũng là “nhà tiên tri” của thời đại
=> Nhận định đề cập đến nhiều phương diện bản chất, đặc trưng cũng như chắc năng của thơ ca
Thơ là lời tiên tri của xã hội:
Trang 42.Bàn luận
Khẳng định sự đúng đắn của nhận định – một định nghĩa tương đối đầy đủ và xác đáng về thơ ca
- Đặc trưng hình thức ngôn ngữ thơ ca:
+ Ngôn ngữ thơ ca không phải là ngôn ngữ nguyên sinh của đời sống mà
nó còn được “chưng cất”, “tinh luyện”, nhào nặn qua bàn tay nghệ sĩ
“Lấy 1 chữ phải mất hàng tấn quặng ngôn từ” (Maiacopxki)
+ Do bị giới hạn bởi yếu tố vần, nhịp và sự phân dòng thơ cũng như do yêu cầu của tính hàm súc mà cú pháp câu thơ thường tràn ra khỏi khuôn khổ cấu trúc ngữ pháp thông thường của văn xuôi
+ Ngôn ngữ thơ ca luôn giàu sinh khí, sống động, đa nghĩa chứ không
“khô cứng”, “bẹp dí” như khi nó nằm trong từ điển
“Trót nợ cùng thơ phải chuốt lời” (Nguyễn Công Trứ)
Trang 5- Đặc trưng nội dung của thơ:
+ Thơ là tiếng nói của tâm hồn, tình cảm
+ Những ẩn ức, những nỗi niềm tâm sự bị kìm nén đến một độ nào đó nó
tự bật ra thành thơ Bởi vậy “Thơ là tiếng nói hồn nhiên nhất của tâm hồn con người” (Tố Hữu) Người ta có thể kí thác vào thơ nỗi niềm tâm sự về thân phận, về cuộc sống, nỗi ưu tư về thế thái nhân tình, những tình cảm hết sức cá nhân riêng tư… Khi cuộc sống hằn in lên thân phận người những nỗi đau, người ta lại tìm đến người bạn tâm giao không bao giờ biết phản bội là Thơ ca để “tị nạn”
“Thơ là tiếng lòng” (Diệp Tiếp)
“Thơ là thư kí chân thành của trái tim” (Duy bra lay)
Trang 62.Bàn luận
- Chức năng của thơ:
+ Là một thể loại văn học, thơ ca phản ánh cuộc sống theo nguyên tắc chủ quan, theo quy luật của tình cảm Thơ rung động tâm hồn người đọc bằng những tình cảm nhưng phải “vượt lên bằng tầm nhìn” – tư tưởng của người viết Tư tưởng, đó mới là chiều sâu và sức sống lâu bền của thơ
+ Những tác phẩm thơ ca vĩ đại bao giờ cũng chứa đựng trong nó những vấn đề lớn lao của thời đại, của nhân sinh và truyền tới người đọc những thông điệp về tương lai
3.Chứng minh
Trang 74.Đánh giá, mở rộng, nâng cao
- Mọi sự sáng tạo ngôn ngữ thơ ca đều phải theo quy luật sáng tạo cái đẹp Nhà thơ không được nhân danh sáng tạo, thể nghiệm nghệ thuật
mà viết nên những câu thơ cầu kì, tối nghĩa như trò diễn xiếc ngôn từ Bởi thơ “giản dị, xúc động, ám ảnh” (Trần Đăng Khoa) mới thực sự là thơ hay
- Thơ là tiếng nói của tình cảm, là sự giãi bày của thân phận Nội dung chủ yếu của thơ là tự biểu hiện nhưng để tác phẩm có thể bắc nhịp cầu tri âm tới đông đảo bạn đọc thì nà thơ phải vượt lên trên những hơn thiệt, mất mát của cá nhân để hướng tới nhân loại, hướng tới xã hội rộng lớn ngoài kia Tình cảm trong thơ phải là tình cảm cao thượng, mang tính phổ quát, đậm chất nhân văn và hướng về chính nghĩa