TIẾT 52-53 HOẠT ĐỘNG VIẾTVIẾT ĐOẠN VĂN NÊU CẢM NGHĨ VỀ BÀI THƠ LỤC BÁT Ngày soạn...Ngày dạy.... Đọc phần định hướng SGK trang 83 và trả lời lần lượt các câu hỏi sau: 1 Đọc phần định hướ
Trang 1TIẾT 52-53 HOẠT ĐỘNG VIẾT
VIẾT ĐOẠN VĂN NÊU CẢM NGHĨ VỀ BÀI THƠ LỤC BÁT
Ngày soạn Ngày dạy
a.Mục tiêu: Sau hoạt động này, HS có thể:
-HS biết viết theo quy trình các bước: chuẩn bị, tìm ý - lập ý, viết và kiểm tra, chỉnh sửa
-Rèn luyện tư duy, cách nghĩ và cách biểu đạt suy nghĩ để viết đoạn văn cảm nhận văn học -HS nêu ý tưởng và yêu cầu vận dụng vào bối cảnh mới, ngữ liệu mới
b Nội dung: SGK trang 83.
c Sản phẩm:Bài làm của học sinh.
d Tổ chức thực hiện:
I.ĐỊNH HƯỚNG Hoạt động của GV -HS Kết quả cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
B1 Đọc phần định hướng SGK trang 83
và trả lời lần lượt các câu hỏi sau:
(1) Đọc phần định hướng SGK, en hiểu
thế nào là viết đoạn văn nêu cảm nghĩ về
bài thơ lục bát?
(2) Khi viết đoạn văn nêu cảm nghĩ về bài
thơ lục bát, em cần chú ý gì?
B2.HS quan sát, trả lời câu hỏi.
B3.HS nhận xét, đánh giá ý kiến của bạn?
B4.Giáo viên tổng hợp, mở hướng sáng
tạo cho HS
-SGK trang 83
-Tham khảo:
II.CÁC BƯỚC LÀM BÀI
Đề bài 1: Em hãy viết đoạn văn phát biểu cảm nghĩ về một trong hai bài thơ À ơi tay mẹ của Bình Nguyên hoặc Về thăm mẹ của Đinh Nam Khương?
Hoạt động của GV -HS Kết quả cần đạt
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
B1.Đọc thầm phần 2 Thực hành, mục a,b
và cho biết:
(1) Trước khi làm bài, em cần chuẩn bị
gi? Thực hiện thao tác đó?
(2) Qua nhiên cứu SGK, hãy nêu cách tìm
ý? Dàn ý của đoạn văn?
B2.HS thực hiện nhiệm vụ
B3.Tổ chức cho HS nhận xét, đánh giá ý
kiến của bạn?
B4.Giáo viên tổng hợp, kết luận, hướng
dẫn HS sử dụng mô hình bài viết:
Bước 1 Chuẩn bị
-Đọc kĩ đề Xác định yêu cầu đề bài
- Chọn bài thơ mình tâm đắc
Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý
-Dùng cách đặt câu hỏi đề tìm ý: (SGK) + Dự kiến nội dung :
-Lập dàn ý:
+ Mở đoạn: Giới thiệu bài thơ và cảm nghĩ chung + Thân đoạn: Chỉ ra nghệ thuật, nội dung bài thơ mình yêu thích, đưa ra bằng chứng cụ thể
+Kết đoạn: Cảm nghĩ và nêu tác động đến bản thân
GV hướng dẫn HS tham khảo mô hình:
Trang 22.Thực hành viết bài
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
B1.GV cung cấp bảng kiểm cho HS.
(1) Tham khảo mục c ,d
B2.HS thực hiện nhiệm vụ- làm vào vở.
B3.HS tự nhận xét, đánh giá kết quả sản phẩm
của mình
B4.Giáo viên tổng hợp, kết luận
Bước 3 Viết bài
-Chú ý lựa chọn từ ngữ, viết câu đúng, dẫn chứng để trong ngoặc kép
Bước 4 Kiểm tra và chỉnh sửa.
-Đối chiếu với dàn ý
-Kiểm tra từ ngữ, dấu câu
BẢNG KIỂM ĐÁNH GIÁ BÀI VIẾT
Phương
diện
Đạt Chưa đạt
Hình thức
Đoạn văn được đánh dấu từ chỗ vết hoa lùi vào đầu dòng
và kết thúc bằng dấu câu dùng để ngắt đoạn xuống dòng
Đoạn văn đảm bảo cấu trúc gồm ba phần: mở đoạn, thân đoạn và kết đoạn
Nội dung
- Giới thiệu nhan đề, tác giả, cảm xúc chung
- Trình bày cảm xúc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ Làm rõ cảm xúc bằng những hình ảnh, từ ngữ được trích từ bài thơ
- Khẳng định lại cảm xúc và ý nghĩa của bài thơ với bản thân
THAM KHẢO:
Bài thơ “Về thăm mẹ” của Đinh Nam Khương là dòng cảm xúc của người con khi trở
về thăm mẹ sau bao ngày xa cách Bằng lối diễn đạt giản dị kết hết hợp với thể thơ lục bát truyền thống, những câu thơ nối tiếp nhau thật tự nhiên như tình cảm mẹ con gần gùi thân
thương Câu thơ mở đầu:" Con về thăm mẹ chiều đông/ bếp chưa lên khói, mẹ không có nhà"
như một lời kể lại nhưng người đọc dường như cảm nhận được niềm mong mỏi được gặp mẹ của nha fth[ Có mẹ trong nhà tràn ngập ấm áp Hình ảnh mẹ gắp liền với khơi khói đượm hơi
ấm mỗi buổi chiều tà, cũng như đang nói về cuộc đời lam lũ, thảo thơm của mẹ Khi mẹ vắng nhà, ngồi trước mái hiên, ngắm nhìn khung cảnh ngôi nhà thân thương, người con nhìn những
đồ vật thân quen đều khiến con gợi nhớ tới hình ảnh mẹ Ví như: chiếc nón từng dãi nắng dầm
Trang 3sương cùng mẹ thì nay khi cũ rách rồi (thành nón mê) vẫn ngồi dẳm mưa trên chiếc chum tương (một món ăn thường ngàu do mẹ làm ra) Hay như chiếc áo tơi từng qua bao buổi cày bừa trên đồng cạn dưới đồng sây với mẹ tuy đã cũ mòn những vẫn còn lủn củn khóa hờ người rơm; cái nơm, hỏng vành, đành gà con nối đuôi mẹ tránh mưa, tất cả đều gợi nhớ về mẹ, về hình ảnh mẹ tần tảo sớm khuya Với mẹ, hình như đồ vật nào cũng đều có sự gắn bó gắn gũi, mang tình nghĩa thẳm thiết, thủy chung sau trước Đó cũng là phẩm chất của người mẹ Việt Nam Tấm lòng uêu thương vô bờ bến của mẹ đối với con được kết đặc lại, tô đậm thêm trong hình ảnh: " bất ngờ rụng ở trên cành / trái na cuối vụ mẹ dành phần con." Một trái na cuối vụ
đõ chín muộn ở trên cành mà mẹ vẫn dành để phần cho đứa con nơi xa Mẹ mong lắm ngày con trở về để được nếm hương vị trái câu do tự tay mình trồng, mình chăm Không nhiều lời, chỉ côn một hình ảnh tiêu biểu như thế cũng đã cho ta cảm nhận sâu sắc tình yêu của mẹ đối với con Băng cách dùng lối ẩn dụ khéo léo, chọn hình ảnh thân thuộc, phù hợp với đối tượng miêu tỏ vò giọng thơ nhẹ nhàng tình cảm là điểm mạnh của bài thơ Hình tượng người mẹ nông thôn Việt Nam cần cù siêng năng, hiền lành thơm thảo, vất vả lam lũ sớm chiều nhưng đầy tình yêu thương con hiện lên rõ nét trong tác phẩm Về thăm mẹ củo Định Nam Khương Chẳng riêng tác giả mà ngay như chúng ta cũng chung tình cảm: Nghẹn ngào thương mẹ nhiều hơn rưng rưng từ chuyện giản đơn thường ngày
Đề bài 2: Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về bài thơ lục bát
HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP
B1 GV cung cấp bảng kiểm SGK cho HS
để định hướng bài viết đúng kiểu văn bản
- Chọn bài thơ/ ca dao GV cung cấp, gợi ý
cho HS một số bài thơ lục bát
-Hướng dẫn tìm ý tưởng cho bài viết
B2 HS thực hành viết bài.
B3 GVgiải thích yêu cầu trong bảng kiểm-
Hướng dẫn HS để đánh giá bài viết
B4.Giáo viên tổng hợp, kết luận kiến thức về
kiểu bài
Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng Nhị vàng bông trắng lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn (Ca dao)
CƠN GIÔNG Cơn giông bỗng cuộn giữa làng
Bờ ao lở Gốc cây bàng cũng nghiêng Quả bòng chết chẳng chịu chìm
Ao con mà sóng nổi lên bạc đầu 1972- Trần Đăng Khoa
THAM KHẢO:
Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh, bông trắng lại chen nhuỵ vàng Nhuỵ vàng, bông trắng, lá xanh Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn Nét trong sáng, cao đẹp trong tâm hồn con người Việt Nam từ bao đời đã được ca ngợi
và trở thành chủ đề của nhiều bài ca dao trên Hai câu đầu gợi tả vẻ đẹp của sen từ ngoài vào trong Màu sắc xanh-trắng -vàng hài hòa, tươi tắn vừa dịu dàng, vừa đầy sức sống Câu thứ ba
lặp lại câu thứ hai một cách sáng tạo nhờ phép điệp đảo ngữ “nhuỵ vàng, bông trắng, lá xanh” Chính sự tài tình trong sử dụng ngôn ngữ đã toát lên vẻ đẹp của sen từ trong ra ngoài.
Câu thơ thứ tư vút lên như lời khẳng định phẩm chất cao quí của sen: Sống giữa bùn lầy mà không sợ bùn đen Hình ảnh sen trong bài thơ như một ẩn dụ để ngợi ca vẻ đẹp của con người Việt Nam Dù sống ở môi trường nào, dù sống trong hoàn cảnh đầy rẫy khó khăn, cạm bẫy, cám dỗ nhưng họ vẫn giữ được phẩm chất cao đẹp, trong sáng, ngát hương đời Thật tinh tế khi
Trang 4tình cảm tự hào sâu kín được thể hiện qua câu thứ nhất “ gì đẹp bằng sen” Như thể sen là đạp nhất, con người Việt Nam cao quí nhất Câu thơ kết như lời khẳng định đầy tin tưởng “ gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn” Đọc bài ca dao, ta như nghe lời nhắc nhở ân tình về đạo lý
sống của dân tộc: Luôn vươn lên trong mọi hoàn cảnh để giữ vững và khẳng định giá trị của bản thân
VỀ NHÀ
-Hoàn thiện các bài viết trên Tiếp tục tìm hiểu cách viết đoạn văn trình bày suy nghĩ về một bài thơ lục bát
- Chuẩn bị hoạt động nói và nghe theo hướng dẫn SGK
-