Bài giảng thị trường tài chính chương 13 thị trường tương lai tài chính

thị trường tương lai tài chính

Thị trường Tương lai Tài chính

1

Những kiến thức cơ bản về hợp đồng tương lai Giải thích bảng hợp đồng tương lai

Định giá hợp đồng tương lai

Đầu cơ bằng hợp đồng tương lai

Đóng vị thế trong hợp đồng tương lai

Phòng vệ với hợp đồng tương lai

Hợp đồng tương lai chỉ số trái phiếu

Hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu

Hợp đồng tương lai cổ phiếu đơn

Rủi ro trong giao dịch hợp đồng tương lai

Sự tham gia của các định chế

Hợp đồng tương lai là một thỏa thuận được chuẩn hóa nhằm cung cấp hoặc nhận một lượng cụ thể một tài sản tài chính cụ thể tại một mức giá và một ngày cụ thể.

Người mua tương lai cam kết mua tài sản cơ sở còn người bán hợp đồng tương lai giao tài sản cơ sở

Hợp đồng tương lai được giao dịch tại sở giao dịch

Sở GD thanh toán, giao hàng, và đảm bảo cho các giao dịch trên sở

(Chú ý: Xem thêm thông tin về giao dịch tương lai tại www.nfa.futures.org)

3

Hợp đồng tương lai lãi suất áp dụng với các chứng

khoán nợ như T-bills, T-notes, T-bonds, và Eurodollar CDs

Hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu áp dụng với các chỉ

số cổ phiếu

Ngày quyết toán hợp đồng được quy định là các tháng 3,

6, 9 và 12

Mục tiêu của việc giao dịch tương lai

Có thể được sử dụng để đầu cơ và chứng khoán hoặc để phòng vệ rủi ro hiện có trước biến động giá chứng khoán

Người đầu cơ mở vị thế để kiếm lợi từ những thay đổi trong giá của hợp đồng tương lai theo thời gian

Nhà đầu cơ ngày (Day traders) có mục tiêu kiếm lợi từ diễn biến giá trong ngày

Nhà đầu cơ vị thế (Position traders) duy trì vị thế của mình trong khoản thời gian dài hơn

Người phòng vệ mở vị thế để giảm rủi ro mình có thể gặp phải từ những biến đổi của giá chứng khoán hoặc lãi suất

5

Các bước trong giao dịch tương lai

Thành viên của sở giao dịch tương lai có thể là:

Nhà môi giới hoa hồng, thực hiện lệnh cho khách hàng, thường là thànhviên của một công ty môi giới

Nhà môi giới sàn (locals), thực hiện hợp đồng tương lai cho tài khoản củachính mình

Hiện nay nhiều loại hợp đồng tương lai được thực hiện OTC

Có tính tùy biến cao hơn, phục vụ nhu cầu của người thực hiện giao dịch

Sở giao dịch hàng hóa Việt Nam (VNX) vừa được đưa vào hoạt động, với 3 mặt hàng chủ lực là cà phê, cao su và thép.

Các bước trong giao dịch tương lai (cont’d)

Khách hàng phải mở một tài khoản đặt cọc tại nhà môi giới

Khoản đặt cọc ban đầu thường từ 5 tới 18% giá trị toàn bộ của hợp đồng

Hợp đồng tương lai được “khớp giá thị trường” hàng ngày

Khách hàng sẽ nhận được cuộc gọi đặt cọc nếu giá trị hợp đồng biến đổi theo hướng tiêu cực

7

Các bước trong giao dịch tương lai (cont’d)

Cách thức thực hiện lệnh

Doanh nghiệp môi giới chuyển lệnh của khách hàng tới các trạm điệnthoại trên sàn

Nhà môi giới sàn thực hiện việc kết nối lệnh

Khi hai nhà giao dịch trên sàn đạt được thỏa thuận thông qua khớp giácông khai, thông tin được chuyển giao cho khách hàng

Nhà môi giới sàn nhận được tiền hoa hồng dưới hình thức chênh lệch

Sở giao dịch tương lai đóng vai trò là trung tâm thanh toán

Ví dụ yết giá tương lai T-Bill:

Discount

Open High Low Settle Change Settle Change Open

Sept 2005 93.80 94.05 93.80 94.05 +.28 5.95 –.28 2,519

9

Characteristic of

Futures Contract

Deliverable grade Treasury bonds maturing at least 15

years from date of delivery is not callable; coupon rate is 8%

Treasury notes maturing at least 6.5 years but not more than 10 years from the first day of the delivery month; coupon rate is 6%

Price quotation In points ($1,000) and thirty-seconds

above or below the previous day’s settlement price

Three points ($3,000) per contract above or below the previous day’s settlement price Settlement months March, June, September, December March, June, September,

December

Thông thường giá của hợp đồng tương lai tài chính phản ánh giá

dự kiến của chứng khoán cơ sở vào ngày tất toán.

Giá trị hợp đồng thay đổi khi có sự thay đổi trong giá tài sản tài chính

Những nhân tố ảnh hưởng tới giá tài sản dự kiến làm ảnh hưởng tới giá cả của hợp đồng tương lai:

Giá hiện tại của tài sảnCác điều kiện thị trường và kinh tế

Tác động của chi phí cơ hội

Những người mua tương lai chỉ số cổ phiếu không được nhận cổ tức như khi mua cổ phiếu

Khoản tiền đầu tư khi mua tương lai chỉ số cổ phiếu ít hơn so với đầu tư thông thường

11

Việc đầu cơ được thực hiện bằng cách giao dịch tương lai T-Bill Cách đầu cơ tùy thuộc vào dự tính diễn biến lãi suất tương lai

Mua tương lai nếu lãi suất dự kiến giảm

Bán tương lai nếu lãi suất dự kiến tăng

Khoản lỗ tối đa khi đầu cơ bằng cách mua tương lai là giá phải trả

để mua chứng khoán

An investor anticipates that interest rates are going to decrease Consequently, she purchases a T-bill futures contract for

94.20 in February On the March settlement date, the T-bill

futures contract has a price of 94.70 What is the investor’s

nominal profit from this strategy?

000 ,

5

$ 000

, 942

$ 000

, 947

$

An investor anticipates that interest rates are going to increase Consequently, she sells a T-bill futures contract for 94.20 in February On the March settlement date, the T-bill futures

contract has a price of 93.50 What is the investor’s nominal profit from this strategy?

000 ,

7

$ 000

, 935

$ 000

, 942

$

15

Tác động của việc dùng đòn bẩy (leverage)

Lợi suất được gia tăng một cách đáng kể vì mỗi nhà đầu tư chỉ phải đặt một lượng tiền đảm bảo ban đầu (margin) tương đối nhỏ.

Phần lớn các giao dịch tương lai đều được đóng bằng cách mở một

vị thế bù (offsetting position) trước hạn

Ví dụ: Các nhà đầu cơ mua tương lai trái phiếu sẽ bán các trái phiếu tương đương có cùng ngày tất toán

Nếu giá tương lai tăng lên, nhà đầu cơ sẽ mua tương lai và hiện thực hóa lãi

Chỉ có khoảng 2% các giao dịch tương lai được kết thúc bằng cách thực sự giao và nhận hàng

17

A speculator purchased a futures contract on T-bonds at a price of 90–12 Two months later, the speculator sells the same

futures contract in order to close out the position At that

time, the futures contract specifies 93–14 of the par value as

the price What is the nominal profit from this futures

transaction?

50 062 ,

3

$ 00

375 ,

90

$ 50

437 ,

93

$

Sự khác biệt giữa lượng tài sản có nhạy cảm với lãi suất

và tài sản nợ nhạy cảm với lãi suất thể hiện mức rủi ro lãi suất của định chế tài chính.

Trong dài hạn, định chế tài chính có thể tái cơ cấu tài sản có và tài sản nợTrong ngắn hạn, định chế có thể sử dụng hợp đồng tương lai tài chính đểphòng vệ (hedge) phần lộ rủi ro lãi suất của mình

19

Sử dụng hợp đồng tương lai để phòng vệ bán (short

hedge)

Nếu định chế có nhiều tài sản nợ nhạy cảm với lãi suất hơn tài sản có nhạy cảm với lãi suất, định chế này sẽ bị thiệt hại nếu lãi suất tăng lên.

Định chế sẽ bán tương lai các chứng khoán với đặc điểm tương tự như tài sản có của mình

Nếu lãi suất tăng lên trong tương lai, phần lỗ của các tài sản có nhạy cảm với lãi suất sẽ được bù đắp bởi phần lãi thu được từ việc bán tương lai

Sử dụng hợp đồng tương lai để phòng vệ bán (cont’d)

21

Sử dụng hợp đồng tương lai lãi suất để phòng vệ bán (cont’d)

Phòng vệ chéo (Cross-hedging) là việc sử dụng hợp đồng tương lai đối với một tài sản tài chính để phòng vệ vị thế cho một tài sản tài chính khác

Hiệu quả của việc phòng vệ này phụ thuộc vào mức tương quan giữa giá trị thị trường của hai tài sản tài chính trong giao dịch.

Ví dụ: Mở vị thế bán trái phiếu chính phủ để phòng vệ rủi ro lãi suất của một danh mục trái phiếu doanh nghiệp.

Kể cả khi mức độ tương quan là cao, giá trị thị trường của hợp đồng tương lai cũng có thể biến động không trùng khớp với tài sản được phòng vệ.

Sử dụng hợp đồng tương lai để phòng vệ mua (long hedge)

Nếu một định chế có nhiều tài sản có nhạy cảm với lãi suất hơn so với tài sản nợ nhạy cảm với lãi suất, nó sẽ chịu tác động xấu nếu lãi suất thị trường giảm xuống.

If an institution has more rate-sensitive assets than liabilities,

it will be adversely affected by declining interest rates

Định chế đó có thể mua tương lai T-bill để khóa giá vào một ngày cụ thể trong tương lai

Nếu lãi suất giảm xuống, sự thiệt hại đem lại cho định chế sẽ được bù đắp bởi lợi nhuận từ vị thế tương lai

23

Hợp đồng tương lai chỉ số trái phiếu cho phép việc

mua và bán một chỉ số trái phiếu tại mức giá nhất định vào một ngày nhất định

A bond index futures contract allows for the buying an selling of a bond index for a specified price at a

specified date

Tại CBOT có thể giao dịch Municipal Bond Index

(MBI) futures

Dựa trên Bond Buyer Index gồm 40 trái phiếu nghĩa vụ phổ thông

(general obligation bonds) và trái phiếu thu nhập (revenue bonds)

25

Hợp đồng tương lai cổ phiếu cho phép mua bán một chỉ số cổ

phiếu vào một ngày nhất định tại một mức giá nhất định

Hợp đồng này có thể áp dụng với nhiều nhóm chỉ số khác nhau (slide sau)

Có bốn ngày tất toán được quy định là ngày Thứ Sáu thứ 3 của các tháng 3,

Type of Stock Index Futures

Contract

Contract Is Valued As:

S&P 500 index $250 times index

Mini S&P 500 index $50 times index

S&P Midcap 400 index $500 times index

S&P Small Cap index $200 times index

Nasdaq 100 index $100 times index

Mini Nasdaq 100 index $20 times index

Mini Nasdaq Composite index $20 times index

Russell 2000 index $500 times index

27

Định giá hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu

Giá trị của hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu có độ tương quan cao với giá trị của chỉ số cổ phiếu cơ sở

Giá trị của hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu thường xuyên biến động

lệch khỏi giá trị của chỉ số cơ sở

The value of a stock index futures contract is highly correlated with the

value of the underlying stock index

The value of a stock index futures contract commonly varies from the

value of the underlying index

Giá của hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu chịu sự điều khiển của tài sản cơ sở

và chi phí nắm giữ (cost of carry) – chi phí huy động vốn để mua chỉ số.

Nhìn chung, chứng khoán cơ sở thay đổi ở mức độ cao hơn nhiều so với chi phí nắm giữ, do đó những thay đổi trong giá hợp đông tương lai tài chính chủ yếu do thay đổi trong giá tài sản cơ sở quyết định.

Định giá hợp đông tương lai chỉ số cổ phiếu (cont’d)

Các thành viên tham gia giao dịch chỉ số cổ phiếu giám sát một số giá trị tín hiệu có thể cho thấy sự thay đổi trong chỉ số cổ phiếu

Dùng hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu để đầu cơ

Hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu có thể được giao dịch nhằm kiếm lợi nhờ những nhận định về diễn biến thị trường chứng khoán

Nếu kỳ vọng thị trường sẽ tăng, mua tương lai chỉ số và ngược lại.

29

Jimmy Dean expects the S&P 500 index to increase in the near future Thus, Jimmy decides to purchase an S&P 500 futures contract with a December settlement date The current

futures price is 1,200 If the futures price rises to 1,250 by

the settlement date, what is Jimmy’s nominal profit?

500 ,

12

$ 000

, 300

$ 500

, 312

$

Phòng vệ bằng hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu

Có thể sử dụng hợp đồng tương lai nhằm phòng vệ rủi ro thị trường của một danh mục cổ phiếu đang nắm giữ.

Nếu nhận danh mục sẽ suy giảm, bán tương lai chỉ số cổ phiếu và ngược lại

Việc phòng vệ sẽ hiệu quả hơn nếu danh mục này được đa dạng hóa tốt.

31

Phòng vệ với hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu (cont’d)

Kiểm tra tính tương thích của hợp đồng tương lai

Có thể kiểm tra tính tương thích bằng cách đo lường độ nhạy cảm của danh mục với biến động của thị trường

Xác minh liệu một vị thế phái sinh trên lý thuyết có thể bù đắp được những biến động thị trường bất lới đối với danh mục đầu tư hay không.

Xác minh tỷ trọng phòng vệ của danh mục đầu tư

Nhà quản trị danh mục có thể lộ rủi ro một phần trong trường hợp giá chứng khoán tăng

Tỷ trọng danh mục được phòng vệ càng cao, sự miễn nhiễm của danh mục trước điều kiện thị trường càng lớn.

Phân bổ tài sản động với hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu

Với phân bổ tài sản động dynamic asset allocation, nhà đầu tư chuyển

qua lại giữa những vị thế rủi ro và ít rủi ro khi nhận định thay đổi

Sự khác biệt trong giá của tương lai chỉ số và giá cổ phiếu

Có thể có sự khác biệt nhất định trong giá của hai tài sản này

Những nghiên cứu gần đây cho thấy mức tương quan cao giữa giá hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu và chính bản thân chỉ số đó

33

Arbitrage với chỉ số cổ phiếu

Việc giao dịch lập trình (program trading) kết hợp với giao

dịch tương lai chỉ số cổ phiếu được gọi là arbitrage chỉ số

index arbitrage

Các doanh nghiệp chứng khoán đóng vai trò arbitrageurs, tìm cách

kiếm lợi trong sự khác biệt giữa giá cổ phiếu và giá tương lai

Arbitrage chỉ số là việc mua/bán tương lai chỉ số cổ phiếu và đồng thời mở vị thế đối nghịch cho những cổ phiếu trong chỉ số đó

Nếu giá tương lai và giá cổ phiếu khác nhau lớn, cơ hội kiếm lợi sẽ xuất hiện.

Bộ ngắt mạch đối với hợp đồng tương lai chỉ số

Bộ ngắt mạch (circuit breakers) là những hạn chế giao

dịch áp dụng đối với một số cổ phiếu hoặc chỉ số cổ phiếu cụ thể

CME áp đặt đối với hợp đồng tương lai S&P 500

Bộ ngắt mạch cho phép nhà đầu tư xác minh liệu các tin đồn

có đúng hay không và sắp xếp các thỏa thuận tín dụng nếu

họ nhận được cuộc gọi đặt cọc.

Bộ ngắt mạch tạo ra một thời gian hạ nhiệt (Cooling off)

trong thời gian thị trường suy thoái mạnh.

35

Một hợp đồng tương lai cổ phiếu đơn là thỏa ước mua/bán một lượng cổ phiếu nhất định vào ngày nhất định trong tương lai.

Kích cỡ hợp đồng chuẩn là 100 cổ phiếu.

Nhà đầu tư có thể đặt lệnh qua người môi giới

Ngày tất toán được quy định là ngày Thứ Sáu thứ 3 của các tháng

3, 6, 9, và 12 trong vòng 5 quý kế tiếp, cũng như hai tháng gần nhất.

Việc giao dịch bảo chứng được chấp nhận

Nhà đầu tư có thể đóng vị thế bất kỳ lúc nào bằng cách thực hiện

vị thế bù.

Rủi ro thị trường (Market risk) là sự biến động trong giá trị của tài sản khi điều kiện thị trường thay đổi.

Rủi ro cơ bản (Basis risk) là rủi ro vị thế đang được phòng vệ không bị tác động với cùng mức độ như tài sản cơ sở của hợp đồng tương lai

Basis = Spot price of hedged asset - Futures price of contract

Rủi ro thanh khoản (Liquidity risk) là sự méo mó tiềm năng của giá do sự thiếu hụt tính thanh khoản

Rủi ro tín dụng (Credit risk) là rủi ro một khoản lỗ sẽ phát sinh vì bên đối tác bị vỡ nợ

Rủi ro trả sớm (Prepayment risk) là khả năng một tài sản được phòng vệ có thể bị hoàn trả sớm hơn so với dự kiến

Rủi ro hoạt động (Operational risk) là rủi ro thua lỗ do quản trị kém

37

Type of Financial

Institution

Participation in Futures Markets

Commercial banks ØTake positions in futures contracts to hedge against interest rate

risk Savings institutions ØTake positions in futures contracts to hedge against interest rate

risk Securities firms ØExecute futures transactions for individuals and firms

ØTake positions in futures contracts to hedge their own portfolios against stock market or interest rate movements

Mutual funds ØTake positions in futures contracts to speculate on future stock

market or interest rate movements ØTake position in futures contracts to hedge their portfolios against stock market or interest rate movements

Pension funds ØTake positions in futures contracts to hedge their portfolios against

stock market or interest rate movements Insurance companies ØTake positions in futures contracts to hedge their portfolios against