Ngày xây dựng kế hoạch: 18/10/2021CHỦ ĐỀ 3 TRANG PHỤC CÁC DÂN TỘC TỈNH THÁI NGUYÊN Thời lượng: 3 tiết MỤC TIÊU CHUNG - Nhận diện được một số trang phục truyền thống của người dân tộc ở t
Trang 1Ngày xây dựng kế hoạch: 18/10/2021
CHỦ ĐỀ 3 TRANG PHỤC CÁC DÂN TỘC TỈNH THÁI NGUYÊN
(Thời lượng: 3 tiết) MỤC TIÊU CHUNG
- Nhận diện được một số trang phục truyền thống của người dân tộc ở tỉnh Thái Nguyên qua kiểu dáng, hoa văn trang trí tiêu biểu
- Hiểu được ý nghĩa của trang phục dân tộc, biết trân trọng và có ý thức gìn giữ giá trị truyền thống
- Vận dụng một số hoạ tiết trang trí trên trang phục dân tộc trong sản phẩm sáng tạo của cá nhân
1 Về kiến thức
- Sau bài học này học sinh sẽ nhận diện được một số trang phục truyền thống của người dân tộc ở tỉnh Thái Nguyên qua kiểu dáng hoa văn trang trí tiêu biểu
- Nêu được một số ý tưởng hoa văn họa tiết có thể áp dụng trong sáng tạo nghệ thuật trên vải nói chung và trên trang phục các dân tộc tỉnh Thái Nguyên
- Thực hành: Giới thiệu được kiểu dáng, mầu sắc, hoa văn trên trang phục dân tộc ở Thái Nguyên, biết ứng dụng các họa tiết hoa văn trên trang phục dân tộc ở Thái Nguyên
2 Về năng lực
a Năng lực đặc thù
- Xác định được nội dung của chủ đề
- Nhận biết được vẻ đẹp đặc thù của mĩ thuật các dân tộc thông qua các bộ trang phục truyền thống
- Biết khai thác hình ảnh trong thiên nhiên, cuộc sống để thể hiện về chủ đề
- Nhận biết được một số đặc điểm cơ bản của thể loại hội hoạ, đồ họa tranh in, điêu khắc, thêu, thiết kế đồ hoạ, thiết kế công nghiệp qua tìm hiểu một
số loại trang phục, sản phẩm mĩ thuật của các dân tộc ở Việt Nam
- Từng bước hình thành năng lực phân tích và đánh giá thẩm mĩ qua việc đặt câu hỏi, thảo luận và đưa ra ý kiến của bản thân về sản phẩm mĩ thuật đã thực hiện ở hoạt động cá nhân/nhóm
b Năng lực chung
- Biết chủ động, tích cực thực hiện những công việc của bản thân trong học tập nội dung bài học
- Biết sử dụng ngôn ngữ kết hợp để trình bày ý tưởng và thảo luận về nhiệm vụ học tập, hiểu rõ nhiệm vụ của nhóm
- Biết giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua nhiệm vụ học tập được giao
- Vận dụng được một số yếu tố, nguyên lí tạo hình trong thực hành sáng tạo
3 Về phẩm chất
- Có ý thức trân trọng gìn giữ, bảo vệ và phát huy giá trị của trang phục, thổ cẩm, nền nghệ thuật của Việt Nam từ nhiều đời
- Tôn trọng sự khác biệt của những người xung quanh qua nét đẹp truyền thống trên trang phục, không phân biệt đối xử, sẵn sàng tôn trọng nền văn hóa – tôn trọng cộng đồng
- Có ý thức học tốt các nội dung kiến thức của chủ đề
Trang 2- Có hiểu biết và yêu thích các thể loại của mĩ thuật, đăc biệt là vẻ đẹp của các loại trang phục truyền thống Qua đó phát huy khả năng sáng tạo trên trang phục hiện đại kết hợp với truyền thống
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Kế hoạch dạy học
- Bảng giao nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp
- Một số hình ảnh, clip liên quan đến bài học như tác phẩm mĩ thuật, sản phẩm mĩ thuật trình chiếu trên PowerPoint để HS quan sát như: Mĩ thuật tạo hình (tranh vẽ, tranh khắc, tranh in, tượng, phù điêu) và mĩ thuật ứng dụng (sản phẩm thiết kế công nghiệp, thiết kế đồ hoạ, thiết kế thời trang)
- Máy tính, máy chiếu
2 Chuẩn bị của học sinh
- Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Thái Nguyên
- SGK, tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Ngày thực hiện: 6A: / /2021; 6B: / /2021; 6C: / /2021
Tiết 3.
MỘT SỐ KIỂU TRANG PHỤC CỦA NGƯỜI DÂN TỘC Ở THÁI NGUYÊN
(Thời lượng: 1 tiết)
* Ổn định lớp
……….………
* Kiểm tra bài cũ
- Em có nhận xét gì về công cụ, đời sống của người nguyên thuỷ ở Thái
Nguyên?
* Tổ chức hoạt động
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ
học tập của mình
b Nội dung: GV đặt cho HS những câu hỏi gợi mở vấn đề.
c Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS.
d Tổ chức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV chiếu một số hình ảnh về trang phục của người dân tộc ở Thái Nguyên, yêu cầu HS quan sát và trả lời câu hỏi
- Em hãy quan sát những hình ảnh và cho biết màu sắc chủ đạo và các chi tiết nào trên bộ trang phục khiến cho em ấn tượng?
- Trang phục nam giới và trang phục nữ giới khác nhau như thế nào?
- Đây là trang phục trong sinh hoạt đời thường hay sinh hoạt dịp lễ đặc biệt nào?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS suy nghĩ cá nhân để trả lời câu hỏi của GV
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS trả lời câu hỏi của GV
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn
Bước 4: Kết luận, nhận định
Trang 3- Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới: Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên có rất nhiều dân tộc sinh sống , 45 dân tộc thiểu số trên tổng số 54 dân tộc tại Việt Nam sinh sống, trong đó 7 dân tộc thiểu số đông dân nhất là: Tày, Nùng, Sán Dìu, Sán Chay, Dao, Mông, Hoa, mỗi dân tộc lại có một bộ trang phục riêng của dân tộc mình Để biết được rõ hơn về các trang phục của một số dân tộc ở Thái Nguyên như thế nào thì chúng ta cùng tìm hiểu bài học
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu một số trang phục của người dân tộc ở Thái Nguyên
a Mục tiêu: Nắm được một số trang phục của người dân tộc ở Thái Nguyên
b Nội dung: HS quan sát, tìm hiểu nội dung của hình minh họa và phần chú
giải để hiểu về vai trò của trang phục các dân tộc
- Biết hình dáng, màu sắc, họa tiết trang trí trên trang phục của một số dân tộc trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
c Sản phẩm: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS
d Tổ chức thực hiện
NV 1
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS quan sát ảnh (SGK/34-34)
- GV tổ chức cho HS hoạt động nhóm: 6 nhóm
(Thời gian: 5 phút)
- Màu sắc chủ đạo và các chi nào tiết nào trên
bộ trang phục khiến cho em ấn tượng?
- Trang phục nam giới và nữ giới khác nhau
như thế nào?
- Đây là trang phục trong sinh hoạt đời thường
hay dịp lễ đặc biệt nào?
- GV yêu cầu HS: Trao đổi, thảo luận để hoàn
thiện phiếu học tập (phiếu học tập số 1)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS thảo luận và trả lời câu hỏi
- Dự kiến sản phẩm:
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS báo cáo kết quả thảo luận
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời
của bạn
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức, ghi
bảng
I Một số trang phục của người dân tộc ở Thái Nguyên
- Trang phục truyền thống của người dân tộc ở Thái Nguyên vẫn lưu giữ được cách làm thủ công kiểu dáng hoa văn đa dạng và màu sắc phong phú phản ánh những nét văn hóa đặc trưng riêng
Trang 4Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS quan sát ảnh (SGK/34 - 36)
- GV tổ chức cho HS hoạt động cặp đôi (Thời
gian: 3 phút)
- Em có nhận xét gì về bộ trang phục truyền thống
của đồng bào người Tày, Nùng ở Thái Nguyên?
Em hãy mô tả những bộ phận của trang phục đó?
- Yêu cầu HS quan sát phiếu học tập 2 đã chuẩn
bị ở nhà và trả lời các câu hỏi số 1
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS thảo luận và trả lời câu hỏi
- Dự kiến sản phẩm:
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS báo cáo kết quả hoạt động
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời
của bạn
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét và chốt kiến thức, ghi bảng
- Áo quần của nam giới thường đơn giản ít thêu hoa văn
- Nữ giới thường tô điểm thêm cho
bộ trang phục của mình thêm phần độc đáo sinh động
1 Trang phục của người Tày
- Bộ trang phục của cả nam và nữ đều khá đơn giản, hầu như không
có chi tiết trang trí, thường được may bằng vải bông nhuộm tràm
Nữ giới mặc áo dài quá đầu gối, cài khuy cạnh sườn cùng với quần hoặc váy cùng màu
- Khăn có hai loại là khăn đội đầu
và khăn vấn tóc
- Trang sức đi kèm là vòng bạc xà tích và dây dao
2 Trang phục của người Nùng
Bộ trang phục của nữ giới gồm có
áo mũ thân hoặc cùng quần ống rộng bằng vải nhuộm chàm, ít hoa văn trang trí
- Thắt lưng là dây vải tua rua nhiều màu sắc Khăn trùm đầu hình vuông, kiểu buộc khăn tương tự như khăn mỏ quạ
Trang 5Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS quan sát ảnh (SGK/34 - 36)
- GV tổ chức cho HS hoạt động cặp đôi (Thời
gian: 3 phút)
- Em hãy cho biết những nét tương đồng và khác
biệt trong trang phục của người Dao Lô Giang và
người Dao quần chẹt ở Thái Nguyên?
- Yêu cầu HS quan sát phiếu học tập 2 đã chuẩn
bị ở nhà và trả lời các câu hỏi số 2
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS thảo luận và trả lời câu hỏi
- Dự kiến sản phẩm:
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS báo cáo kết quả hoạt động
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời
của bạn
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét và chốt kiến thức, ghi bảng
- Nam giới mặc áo xẻ ngực, cổ tròn, cài cúc vải
3 Trang phục của người Dao Lô Giang
- Trang phục của người Dao Lô Giang nổi bật với những họa tiết trang trí sinh động, trên áo các chi tiết như nẹp cổ viền vạt áo viền tay
áo đều được thêu tỉ mỉ
- Yếm đeo cổ thường được đính hình ngôi sao làm bằng bạc, kết hợp cùng với quần màu chàm may ống rộng
- Chiếc khăn đội đầu gồm nhiều lớp khăn vuông chồng lên nhau
- Xà cạp cũng được thêu họa tiết rất đẹp mắt
4 Trang phục của người Dao Quần Chẹt
- Trang phục bao gồm áo may bằng vải bông nhuộm tràm kiểu may xẻ ngực, không có khuy cổ, khâu bằng những đường chỉ trắng nổi bật
- Điểm nhấn là chiếc yếm hình ngũ giác đeo trên cổ thêu thùa nhiều hoa văn trang trí
Trang 6Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS quan sát ảnh (SGK/34 - 36)
- GV tổ chức cho HS hoạt động cặp đôi (Thời
gian: 3 phút)
- Bộ trang phục của người Sán Chỉ, người H’mông
trắng ở Thái Nguyên bao gồm những gì? Em hãy
mô tả những bộ phận của trang phục đó?
- Yêu cầu HS quan sát phiếu học tập 2 đã chuẩn
bị ở nhà và trả lời các câu hỏi số 3
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS thảo luận và trả lời câu hỏi
- Dự kiến sản phẩm:
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS báo cáo kết quả hoạt động
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời
của bạn
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét và chốt kiến thức, ghi bảng
- Quần may ống nhỏ, kết hợp với
xà cạp có màu rực rỡ dài tới bắp chân
- Khăn đội đầu thêu hoa văn, đính tua trang trí hoặc bông len đỏ
5 Trang phục của người Sán Chỉ
- Bộ trang phục có ít hoa văn trang trí làm, nổi bật màu sắc của vải nhuộm chàm
- Phụ nữ mặc áo ngoài dài tới ngang bắp chân, may kiểu xẻ tà và khâu chéo sang phải, áo trong thường có màu sáng
+ Các mép áo may viền màu đỏ kết hợp cùng với chân váy ngang chiều dài áo
- Thắt lưng là giải luạ màu xanh,
đỏ, kết hợp với nhau tạo vẻ bắt mắt
- Phụ kiện là khăn đội đầu và các loại trang sức như vòng cổ, vòng tay, lắc bạc
6 Trang phục của người H’mông trắng
- Phụ nữ người H'mông trắng thường mặc những trang phục
Trang 7gồm áo kết hợp với váy áo ngắn may xẻ ngực, nẹp áo chạy dọc theo hai vai xuống theo hình chữ
V bằng những vải sáng màu nối với miếng vải sau lưng
- Thân áo có nhiều màu sắc, hoa văn, tay áo được ghép lại bằng nhiều loại vải khác nhau
- Chân váy xếp li, thường là màu trắng không có chi tiết trang trí Ngoài ra còn có tạp dề trước và sau váy, khăn đội đầu dài cuốn thành nhiều vòng, mép khăn được dấu vào phía trong
* Củng cố
- GV hệ thống lại kiến thức đã học về một số trang phục của người dân tộc ở
Thái Nguyên
* Giao nhiệm vụ về nhà
- Ôn lại các kiến thức đã học
- Chuẩn bị giờ sau: Hoa văn trên trang phục người dân tộc ở Thái Nguyên
* Điều chỉnh, bổ sung (nếu có)
………
………
………
………
Ngày thực hiện: 6A: / /2021; 6B: / /2021; 6C: / /2021
Tiết 4 HOA VĂN TRÊN TRANG PHỤC NGƯỜI DÂN TỘC Ở THÁI NGUYÊN (Thời lượng: 1 tiết) * Ổn định lớp ………
* Kiểm tra bài cũ
- Trong các trang phục người dân tộc ở Thái Nguyên em thích nhất là trang phục của người dân tộc nào? Vì sao?
* Tổ chức hoạt động
2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (tiếp)
Hoạt động 2: Tìm hiểu hoa văn trên trang phục người dân tộc ở Thái
Nguyên.
b Nội dung: HS quan sát, tìm hiểu nội dung của hình minh họa và phần chú
giải để hiểu được hoa văn trên trang phục người dân tộc ở Thái Nguyên
c Sản phẩm: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS
Trang 8c Sản phẩm học tập: Kết quả của HS.
d Tổ chức thực hiện
NV1
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS quan sát ảnh (SGK/37,38)
- GV tổ chức cho HS hoạt động nhóm: 6 nhóm
(Thời gian: 5 phút)
- Em hãy kể một số loại hoa văn trang trí tiêu
biểu trên trang phục của các dân tộc ít người
ở Thái Nguyên?
- Em có nhận xét gì về hoa văn trang trí trên
trang phục các nhóm người Dao ở Thái
Nguyên?
- Theo em, hoa văn trang trí có vai trò như thế
nào trên bộ trang phục của đồng bào dân tộc?
- GV yêu cầu HS: Trao đổi, thảo luận để hoàn
thiện câu hỏi trong phiếu học tập (phiếu học
tập số 3)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS thảo luận và trả lời câu hỏi
- Dự kiến sản phẩm:
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS báo cáo kết quả hoạt động
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét và chốt kiến thức, ghi bảng
2 Hoa văn trên trang phục người dân tộc ở Thái Nguyên
- Ngoài kiểu dáng của trang phục, hoa văn là nét đẹp thể hiện thẩm mỹ đặc trưng của từng dân tộc
- Đồng bào người Dao, người H'mông ở Thái Nguyên vẫn duy trì truyền thống trang trí cho trang phục bằng các hoa văn độc đáo và gắn bó mật thiết với đời sống của dân tộc mình Có nhiều loại hoa văn khác nhau nhưng phần lớn lấy cảm hứng từ những hình tượng gần gũi
từ cuộc sống xung quanh
* Các dạng hoa văn cơ bản là:
- Hoa văn hình kỷ hà được cách điệu từ những hình học đơn giản như hình vuông, hình thoi, hình tròn,… các hoa văn này được lặp đi
Trang 9- GV yêu cầu HS đọc phần Em có biết (SGK/39)
NV2
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “tiếp sức”
- GV nêu yêu cầu trò chơi: Lớp được chia làm
2 đội Với ảnh có sẵn về các trang phục dân
tộc Đội nào ghép nhanh, nhiều ảnh hơn sẽ dành
chiến thắng
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS thảo luận, chơi trò chơi tiếp sức
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS chơi trò chơi
- HS nhận xét 2 đội chơi để tìm ra đội ghép
ảnh nhanh, đúng nhất
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét và thông báo đội dành chiến
thắng
lặp lại thành những đường diềm trang trí trên những vị trí khác nhau như tà áo, vạt áo chân váy Các hoa văn như hình răng cưa ô trám hay hình xoắn ốc xuất hiện nhiều trên trang phục của người H'mông
- Hoa văn hiện thực được cách điệu
mô phỏng từ hình dáng của các loài động vật thực vật gần gũi với đời sống của người dân tộc Chẳng hạn hoa văn cây cỏ hoa lá trên trang phục người Dao Lô Gang được sáng tạo bởi trí tưởng tượng phong phú không theo quy tắc nào, hoa văn hình con chó thường xuyên được sử dụng do gắn liền với câu chuyện lịch sử của người Dao Quần Chẹt
* Củng cố
- GV hệ thống lại kiến thức đã học về hoa văn trên trang phục người dân tộc ở
Thái Nguyên
* Giao nhiệm vụ về nhà
Trang 10- Ôn lại các kiến thức đã học
- Chuẩn bị giờ sau: Thực hành: Giới thiệu kiểu dáng, mầu sắc, hoa văn trên trang phục dân tộc ở Thái Nguyên; Ứng dụng các học tiết hoa văn trên trang phục dân tộc ở Thái Nguyên
* Điều chỉnh, bổ sung (nếu có)
………
………
………
………
Ngày thực hiện: 6A: / /2021; 6B: / /2021; 6C: / /2021
Tiết 5 THỰC HÀNH – GIỚI THIỆU KIỂU DÁNG, MẦU SẮC, HOA VĂN TRÊN TRANG PHỤC DÂN TỘC Ở THÁI NGUYÊN; ỨNG DỤNG CÁC HOẠ TIẾT HOA VĂN TRÊN TRANG PHỤC CÁC DÂN TỘC Ở THÁI NGUYÊN (Thời lượng: 1 tiết) * Ổn định lớp ………
* Kiểm tra bài cũ - Em có nhận xét gì về hoa văn trang trí trên trang phục người dân tộc ở Thái Nguyên? * Tổ chức hoạt động 2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 3: Thực hành: Giới thiệu kiểu dáng, mầu sắc, hoa văn trên trang phục dân tộc ở Thái Nguyên; Ứng dụng các học tiết hoa văn trên trang phục dân tộc ở Thái Nguyên a Mục tiêu: Giới thiệu kiểu dáng, mầu sắc, hoa văn trên trang phục dân tộc ở Thái Nguyên; Ứng dụng các học tiết hoa văn trên trang phục dân tộc ở Thái Nguyên b Nội dung - GV hướng dẫn HS lựa chọn thể loại và chất liệu để thực hiện sản phẩm - HS thể hiện sản phẩm mĩ thuật theo hình thức vẽ hoặc in, cắt dán
c Sản phẩm học tập: Sản phẩm mĩ thuật mĩ thuật tạo hình hoặc mĩ thuật ứng dụng theo hình thức vẽ hoặc in, cắt dán hoặc bài thu hoạch sau trải nghiệm
d Tổ chức thực hiện NV1 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - GV tổ chức cho HS hoạt động cặp đôi (thời gian: 5 phút) - Mô tả lại bằng hình vẽ, in, cắt dán các hoa văn trang trí trên trang phục của người dân tộc ở Thái Nguyên - GV hướng dẫn HS lựa chọn thể loại và chất liệu để thực hiện sản phẩm của nhóm Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ - HS thảo luận, thể hiện sản phẩm mĩ thuật theo hình thức vẽ hoặc in, cắt dán
- Dự kiến sản phẩm:
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS trình bày sản phẩm