Kiến thức Xác định được phạm vi lãnh thổ, niên đại hình thành vùng đất, con người của tỉnh Quảng Ninh trên bản đồ.. Kể lại được một số truyền thuyết về quá trình lao động sáng tạo, hình
Trang 1Ngày soạn: 6/9/2022
Ngày giảng: 9/9/2022 (t1)
16/9/2022 (t2)
23/9/2022 (t3)
TÊN BÀI DẠY: VĂN HÓA, LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG
BÀI 1: QUẢNG NINH THỜI KÌ TIỀN SỬ ĐẾN NĂM 938 (3 tiết)
Thời gian thực hiện: (số tiết: 03)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
Xác định được phạm vi lãnh thổ, niên đại hình thành vùng đất, con người của tỉnh Quảng Ninh trên bản đồ
Kể lại được một số truyền thuyết về quá trình lao động sáng tạo, hình thành và phát triển của con người trên vùng đất Quảng Ninh
2 Năng lực
2.1 Về năng lực đặc thù
- Vận dung kiến thức, kỹ năng đã học: Vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học trong chương trình môn Lịch sử - Địa lí lớp 6 về bản đồ để tìm hiểu về vị trí địa lí
và phạm vi lãnh thổ của tỉnh Quảng Ninh trong lãnh thổ Việt Nam, ứng dụng bản
đồ trong đời sống
- Tìm hiểu Địa lí: Đọc được bản đồ để khai thác thông tin, kiến thức cần thiết
về vị trí QN
- Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong học tập: Sử dụng được bản đồ Google map/ ứng dụng Google Earth Pro để xác định vị trí, giáp giới của tỉnh, tính được khoảng cách giữa các địa điểm trên bản đồ; Sử dụng được một số phần mềm/web/ứng dụng để tương tác trong quá trình học tập
2.2 Năng lực chung
Giao tiếp và hợp tác: Biết sử dụng ngôn ngữ kết hợp với các loạiphương tiện khác để trình bày và thảo luận về đặc điểm vùng đất và con người Quảng Ninh; câu chuyện truyền thuyết liên quan đến sự hình thành và phát triển của QN
3 Phẩm chất
Yêu nước, trách nhiệm: Có ý thức tìm hiểu về vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ của tỉnh/ địa phương, từ đó thêm yêu và tự hào về quê hương, đất nước; thể hiện mong muốn học tập, rèn luyện tốt, sẵn sàng tham gia bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia
Thể hiện sự trân trọng quá trình lao động sáng tạo, có ý thức bảo vệ và phát huy những thành quả của con người trên vùng đất Quảng Ninh
Trang 2II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
* Chuẩn bị của giáo viên (GV):
– Bản đồ thể hiện vị trí tỉnh Quảng Ninh trong lãnh thổ Việt Nam (hoạt động Khởi động)
– Bài đọc "Quảng Ninh thời kì tiền sử đến năm 938" (hoạt động Khám phá) – Ảnh vòng chuỗi nhuyễn thể phát lộ tại hang Đông Trong (hoạt động Khám phá)
– Ảnh rìu, vòng đeo tay, hạt chuỗi bằng đá ngọc và tàn tích thức ăn của người
cổ Hạ Long (hoạt động Khám phá)
– Ảnh Vịnh Hạ Long (hoạt động Khám phá)
* Chuẩn bị của học sinh (HS):
Tìm hiểu trước thông tin liên quan đến nội dung bài học: Phạm vi lãnh thổ, niên đại hình thành vùng đất, con người của tỉnh Quảng Ninh trên bản đồ; tìm hiểu một
số truyền thuyết về quá trình lao động sáng tạo, hình thành và phát triển của con người trên vùng đất Quảng Ninh
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
TIẾT 1 HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU (KHỞI ĐỘNG) – 5 phút
a) Mục tiêu: HS xác định được vấn đề cần giải quyết liên quan đến bài học
(các thông tin cơ bản để xác định vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ một đơn vị hành chính) và tạo hứng thú trong học tập cho HS.
b) Tổ chức thực hiện:
- Bước 1:
Chuyển giao nhiệm vụ: GV yêu cầu HS làm việc cá nhân/theo cặp: dựa vào
TLĐP 6 trang 5 và vận dụng kiến thức của bản thân, sử dụng điện thoại/MTB vào App Classpoint.com/Mentimeter (nhập code),… để trả lời trong câu hỏi sau:
GV chiếu bản đồ VN, yêu cầu HS quan sát hình vị trí Quảng Ninh trên bản
đồ Việt Nam trong SGK
GV đặt câu hỏi:
– Xác định vị trí tỉnh QN trên bản đồ; Em có nhận xét gì về vị trí tỉnh Quảng Ninh trong lãnh thổ Việt Nam?
Sau khi HS trả lời câu 1, GV gợi ý câu tiếp theo:
– Em hãy giới thiệu sơ lược một số điểm về vùng đất Quảng Ninh?
– HS thảo luận và trả lời
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ (02 phút):
HS làm việc cá nhân, trao đổi với bạn để đưa ra ý kiến của mình và trả lời của giáo viên
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận (02 phút):
Trang 3Giáo viên hiển thị kết quả khảo sát trên màn hình, GV gọi một số HS nhận
xét về nội dung được các bạn trong lớp lựa chọn nhiều nhất, ít nhất
- Bước 4: Kết luận, nhận định (01 phút):
GV đánh giá kết quả khảo sát cũng như nhận xét của HS, trên cơ sở đó dẫn dắt HS vào bài học mới
– GV dẫn dắt: Quảng Ninh là tỉnh ven biển thuộc vùng đông bắc Việt Nam Quảng Ninh được ví như một Việt Nam thu nhỏ, vì có cả biển, đảo, đồng bằng, trung du, đồi núi, biên giới Quảng Ninh là vùng đất được ghi dấu ấn trong lịch sử dân tộc với văn hóa Hạ Long – nền văn hóa được coi như mốc tiến hóa của nền văn minh người Việt cách ngày nay 4500 năm đến 4000 năm Dấu tích của văn hóa Hạ Long không chỉ được tìm thấy trên địa bàn miền Bắc mà còn xuất hiện ở cả các khu vực miền Trung, miền Nam Việt Nam và nhiều nơi thuộc Nam Trung Quốc, Đông Nam
Nơi đây còn được gắn liền với những giá trị văn hóa – lịch sử hào hùng của dân tộc và là một điểm du lịch hấp dẫn với du khách trong nước và quốc tế
Vậy phạm vi không gian, thời gian hình thành vùng đất, con người của tỉnh Quảng Ninh như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI Hoạt động 2.1 Tìm hiểu phạm vi lãnh thổ và thời gian hình thành vùng đất, con người tỉnh QN thời tiền sử đến năm 938 (20 phút)
a) Mục tiêu: HS trình bày được phạm vi lãnh thổ và thời gian hình thành
vùng đất, con người tỉnh QN thời tiền sử đến năm 938
b) Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (02 phút):
Giáo viên chia lớp thành 06 nhóm Các nhóm thực hiện yêu cầu theo trình tự sau:
(1) Học sinh làm việc cá nhân: đọc kĩ đoạn ngữ liệu phần Khám phá trong sách giáo khoa (SGK) trang 6 kết hợp quan sát hình ảnh và sơ đồ để hoàn thiện bài tập trong phần Khám phá
(2) Thảo luận nhóm: Các thành viên trong nhóm thảo luận, tìm hiểu các thông tin liên quan về vùng đất Quảng Ninh qua các thời kì trên giấy A4: thời gian, địa điểm, dấu vết, phân chia hành chính
Nhóm 1,2: Vùng đất QN thời tiền sử
– Quảng Ninh được biết sớm nhất vào thời gian nào? Ở đâu?
– Dấu vết đầu tiên của con người trên đất Quảng Ninh được tìm thấy ở đâu? Có niên đại cách ngày nay bao nhiêu năm?
– Khi nào cư dân trên vùng đất Quảng Ninh biết sử dụng vỏ sò làm trang sức
và tiền trao đổi?
Nhóm 3,4: QN thời Văn Lang- Âu Lạc
Trang 4Em hãy chỉ ra những cơ sở chứng tỏ Quảng Ninh là một bộ phận của quốc gia Văn Lang – Âu Lạc?
Nhóm 5,6: QN thời Bắc thuộc
Vùng đất Quảng Ninh thời Bắc thuộc được gọi bằng những địa danh nào?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ (9 phút):
+ HS làm việc cá nhân (04 phút); Làm việc nhóm (06 phút);
+ GV: quan sát, nhắc nhở hs về hiệu lệnh thời gian, trợ giúp các cá nhân/nhóm
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận (8 phút):
+ Các nhóm hoàn thành (trên giấy A4) gửi cho GV
+ Giáo viên gọi ngẫu nhiên đại diện 1 nhóm lên bảng trình bày kết quả
Mời HS nhóm khác nhận xét, bổ sung
+ Giáo viên chiếu bảng kết quả, hs các nhóm dựa vào bảng của GV để chấm chéo sản phẩm nhóm của nhau ; Học sinh hoàn thiện phiếu học tập cá nhân.
Vùng đất QN thời tiền
sử
QN thời Văn Lang- Âu Lạc
QN thời Bắc thuộc
-t/g: khoảng 18.000 năm
về trước
- địa điểm: văn hóa Soi
Nhụ
- Thời Hùng Vương: QN thuộc Hải Ninh
- tg: 2879TCN-258TCN
- tên nước: Văn Lang
- thời nhà Triệu: QN thuộc Ninh Hải
- Thời nhà Ngô-Tần: QN thuộc Giao Chỉ
-Dấu vết: vịnh HL, cách
3000-1500 năm TCN
vỏ sò, tiền, xương thú,
xương người
- thời Nhà Thục: QN thuộc Ninh Hải
- t/g: 257TCN-208TCN
- tên nước: Nam Việt
- thời nhà Lương: QN thuộc châu Hoàng, Ninh Hải
- thời nhà Tùy: QN thuộc châu Lục
NN đầu tiên: Văn Lang -Thời thuộc Triều:QN
thuộc Ninh Hải
- t/g: 207TCN-111TCN
- tên nước: Nam Việt
- 938: Ngô Quyền đánh bại Nam Hán
-> kết thúc một ngàn năm Bắc thuộc
-> mở ra thời kì độc lập
GV chiếu hình ảnh minh họa
– Ảnh vòng chuỗi nhuyễn thể phát lộ tại hang Đông Trong (hoạt động Khám phá)
– Ảnh rìu, vòng đeo tay, hạt chuỗi bằng đá ngọc và tàn tích thức ăn của người
cổ Hạ Long (hoạt động Khám phá)
– Ảnh Vịnh Hạ Long (hoạt động Khám phá)
- Bước 4: Kết luận, nhận định (01 phút)
Trang 5+ GV nhận xét, đánh giá về thái độ, quá trình làm việc, kết quả hoạt động của
các nhóm và chốt kiến thức
Mặc dù các nhà khoa học gặp nhiều khó khăn trong quá trình nghiên cứu, song với khối tư liệu thu được sau cuộc khai quật di chỉ Đầu Rằm, có thể nói rằng từ tiền sử tới sơ sử Quảng Ninh là một quá trình phát triển liên tục, không hề có bất cứ một đứt đoạn nào Việc phát hiện các di tích sơ sử tại Quảng Ninh cũng đã góp phần khẳng định rằng vào thời Hùng Vương, Quảng Ninh đã thực sự là một bộ phận của quốc gia Văn Lang
Hoạt động 2.2 Tìm hiểu truyền thuyết về quá trình lao động sáng tạo, hình thành và phát triển của con người trên vùng đất QN.(20 phút)
a) Mục tiêu: HS trình bày được chủ đề, các sự việc hình, ý nghĩa của truyền
thuyết; từ đó có cách lý giải về quá trình hình thành và phát triển của con người trên vùng đất QN
b) Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (01 phút)
GV nêu câu hỏi, yêu cầu hs làm việc cá nhân
? Hãy xác định chủ đề của truyền thuyết?
? Tóm tắt các sự việc chính của truyền thuyết
? nêu ý nghĩa của truyền thuyết
? Em có suy nghĩ như thế nào về cách lí giải quá trình hình thành và phát triển của con người trên vùng đất QN?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: (5 phút)
+ Hs nghiên cứu tài liệu, tìm hiểu thông tin hoàn thành yêu cầu của GV + GV: quan sát và trợ giúp hs
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: (5 phút)
+ Hs trao đổi chéo sản phẩm và bổ sung cho nhau
+ GV chọn ngẫu nhiên 4 sản phẩm của 1 hs (sau khi đã được bạn góp ý), để nhận xét, bổ sung cho bài học sinh
+ Hs đối chiếu , hoàn thiện sản phẩm (nội dung ghi bài)
- Bước 4: Kết luận, nhận định: (9 phút)
GV nhận xét, đánh giá về thái độ, quá trình làm việc, kết quả hoạt động và chốt kiến thức
GV chiếu kết quả trả lời
* Khái niệm TT
- Truyền thuyết là một thể loại trong loại hình tự sự dân gian phản ánh những sự kiện nhân vật lịch sử hay di tích cảnh vật địa phương thông qua sự hư cấu nghệ thuật thần kỳ
*chủ đề của TT:
-Truyền thuyết về các anh hùng chống xâm lăng;
- Truyền thuyết về các anh hùng chống phong kiến;
- Truyền thuyết về các danh nhân văn hóa
Trang 6- Truyền thuyết về các địa danh phong tục.
* Sự việc chính trong TT:
-Truyền thuyết tập trung vào những vấn đề quan trọng, có ý nghĩa trong lịch sử, như xây dựng đất nước, chống giặc ngoại xâm, các phong tục truyền thống…
* ý nghĩa:
- về mặt lịch sử: TT là cơ sở cho các nhà sử học tham khảo về các giai đoạn lịch sử dân tộc
- về mặt ý thức xã hội: TT giáo dục lòng yêu nước, tinh thần dân tộc
- về mặt văn học nghệ thuật: TT là nguồn cảm hứng cho sáng tác của các nhà văn, nhà thơ
* Suy nghĩ cá nhân:
-Bác Hồ đã gợi ý gọi là Quảng Ninh, do ghép chữ Quảng (của Hồng Quảng) và chữ
Ninh (của Hải Ninh) mà thành Bác nói “Quảng Ninh còn có nghĩa là một vùng đất lớn an bình”
- một thiên niên kỷ dưới các triều đại phong kiến độc lập, lịch sử của mảnh đất Quảng Ninh cũng chính là lịch sử đấu tranh giữ nước và dựng nước hào hùng của cha ông ta Những thử thách gay go nhất, khốc liệt nhất đối với bản lĩnh của dân tộc đều diễn ra trên mảnh đất này
………
TIẾT 2 HOẠT ĐỘNG 3: THỰC HÀNH( 45P) a) Mục tiêu: luyện tập, củng cố kiến thức về lịch sử con người QN
b) Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (02 phút) :
Nhóm 1,2: Đóng vai một hướng dẫn viên du lịch và thuyết trình về tên gọi, lãnh thổ của Quảng Ninh thời kì tiền sử đến năm 938 theo gợi ý trong SGK
Nhóm 3,4: HS dựa vào hình ảnh được cung cấp và thông tin về Quảng Ninh thời
kì tiền sử đến năm 938 để trả lời các câu hỏi trong SGK và lên kế hoạch phân vai cùng các bạn
Nhóm 5,6: Lựa chọn một truyền thuyết về quá trình hình thành và phát triển của con người trên vùng đất Quảng Ninh
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: (20 phút)
+ Hs làm việc theo nhóm, thực hiện yêu cầu của GV
+ GV: quan sát và trợ giúp hs
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: (20 phút)
+ GV gọi ngẫu nhiên 1 hs đại diện nhóm lên trình bày các nội dung theo yêu cầu
+ GV mời các HS khác nhận xét, bổ sung, lên bảng trình bày lại (nếu cần)
- Bước 4: Kết luận, nhận định: (03 phút) GV nhận xét, đánh giá về thái độ,
quá trình làm việc, kết quả hoạt động và chốt kiến thức
………
Trang 7
TIẾT 3
Hoạt động 4: Vận dụng (40 phút)
a) Mục tiêu: luyện tập, củng cố kiến thức về vị trí địa lí và đặc điểm lãnh thổ
của tỉnh thông qua bài tập trắc nghiệm dạng đúng/sai
b) Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (05 phút) :
1/ Kể lại một kỉ niệm đáng nhớ của bản thân em khi được trải nghiêm tại vịnh
Hạ Long – nơi gắn với truyền thuyết nổi tiếng
Đó là kỉ niệm gì?
Thời gian diễn ra?
Kỉ niệm với ai/ Nơi nào ở vịnh Hạ Long?
Diễn biến của câu chuyện như thế nào? Điều đáng nhớ nhất trong câu chuyện ấy
là gì? Cảm xúc của em lúc đó như thế nào?
Ý nghĩa của kỉ niệm?
2/ Làm hướng dẫn viên du lịch để giới thiệu với bạn bè trong và ngoài nước về vùng đất và con người Quảng Ninh
3/ Sưu tầm tư liệu về tên gọi của tỉnh Quảng Ninh qua các thời kì
4/ Chia sẻ với thầy, cô giáo và các bạn những việc em đã và đang làm để giữ gìn và phát huy những thành quả của con người trên vùng đất Quảng Ninh theo mẫu GV phát phiếu cho HS( về nhà làm)
5/ trò chơi: nhìn hình ảnh đoán tên địa danh
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ( 8p)
Học sinh làm việc cá nhân, nhóm
GV hỗ trợ trong thời gian hs làm việc
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận( 25p)
+ GV gọi ngẫu nhiên 1 hs lên bảng xác định trên bản đồ các nội dung theo yêu cầu; + GV mời các HS khác nhận xét, bổ sung, lên bảng trình bày lại (nếu cần)
- Bước 4: Kết luận, nhận định: 2p
GV đánh giá kết quả của HS, chốt kiến thức có liên quan
5 Hoạt động 5: Tổng kết và đánh giá (5 phút)
– GV đặt câu hỏi củng cố và tổng kết:
Em cần có hành động gì để thể hiện sự trân trọng, quá trình lao động sáng tạo
và phát huy những thành quả của con người trên vùng đất Quảng Ninh?
– Một số HS chia sẻ trước lớp
– GV nhận xét, đánh giá
Trang 8GV cung cấp một số trang Web, địa chỉ truy cập để HS tìm kiếm thông tin 1/ cổng thông tin điện tử Quảng Ninh
2/ quangninh.gov.vn
3/ thuvienđientu.baoquangninh.com.vn
4/ tapchicongsan.org.vn
https://scr.vn/thuyet-minh-ve-quang-ninh.html
PHIẾU HỌC TẬP
Nội dung Thành tựu/ những nét chính
Kinh tế
Xã hội
Văn hóa