sáng kiến kinh nghiệm hình thành khái niệm trong dạy học lịch sử

Việc đổi mới phơng pháp dạy học Lịch sử nhằm nâng cao chất l-ợng giáo dục bộ môn ở trờng phổ thông gắn liền với việc hình thành khái niệm.. Do đó giáo viên chỉ hớng dẫn cho học sinh nắm

A Phần mở đầu.

1 Lí do chọn đề tài

Việc đổi mới phơng pháp dạy học Lịch sử nhằm nâng cao chất l-ợng giáo dục bộ môn ở trờng phổ thông gắn liền với việc hình thành khái niệm Bởi vì, quá trình dạy học nói chung, dạy học Lịch sử nói riêng, đều phải đi từ biết đến hiểu và vận dụng vào thực tiễn cuộc sống Không nắm đợc khái niệm và hệ thống khái niệm tức là không nắm đợc khoa học Do đó, hình thành khái niệm phải là trung tâm của quá trình dạy học

Hiện nay chất lợng dạy học Lịch sử nói chung có phần giảm sút

Điều này liên quan phần nào đến việc hình thành khái niệm Qua thực tế

điều tra tôi thấy, một số giáo viên cho rằng kiến thức lịch sử cung cấp cho học sinh chỉ là các sự kiện lịch sử, nên việc đánh giá học sinh chỉ xem xét khả năng ghi nhớ, học thuộc lòng các sự kiện, mà không đòi hỏi khả năng t duy lôgic, sáng tạo Vì vậy, việc hình thành khái niệm không cần thiết lắm, chỉ cần cho học sinh định nghĩa các thuật ngữ, khái niệm lịch sử

Một số khác cho rằng, việc cung cấp cho học sinh chỉ cần dừng ở việc tạo biểu tợng, phải thu hút sự chú ý gây hứng thú cho các em bằng cách kể chuyện lịch sử Do đó giáo viên chỉ hớng dẫn cho học sinh nắm

đợc vẻ bề ngoài của sự kiện, mà không đi sâu vào bản chất và biến cố

và hiện tợng lịch sử, không phát huy đợc khả năng t duy độc lập, sáng tạo của học sinh, không tiến hành đợc các loại bài tập thực hành liên quan đến việc hình thành khái niệm

Có giáo viên tiến hành hình thành khái niệm lịch sử, nhng chỉ dừng

ở định nghĩa, chứ không chú ý rèn luyện các biện pháp, thao tác hình thành khái niệm lại không quan tâm đến việc hình thành khái niệm, vận dụng khái niệm đã học để tiếp thu kiến thức mới

Việc vận dụng khái niệm là một hình thức quan trọng nhằm củng

cố kiến thức và thực nguyên lí giáo dục của Đảng học gắn liền với“ học gắn liền với

hành , lí luận gắn liền với thực tiễn.” , lí luận gắn liền với thực tiễn.

Ví dụ, sau khi hình thành khái niệm cách mạng t sản Anh, cách mạng t sản Nêđêclan, Chiến tranh giành độc lập ở 13 bang thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ , và hoàn thành ở bài cách mạng t sản Pháp, giáo viên phải hớng dẫn học sinh vào việc nhận biết rằng: các cuộc cách mạng diễn ra trong thế kỉ XVIII ở các nớc có nhiều hình thức khác nhau ( Cuộc vận động thống nhất Đức , cải cách ở Nga , duy tân Minh trị ở Nhật…).) Khái niệm cách mạng t sản giúp học sinh suy nghĩ, tự giải quyết vấn đề : Tại sao các sự kiện trên đợc xem là cách mạng t sản? Kết quả của các cuộc cách mạng t sản ? Hình thức khác nhau của các cuộc cách mạng t sản?

Quá trình sử dụng nh vậy, không chỉ giúp học củng cố, khắc sâu kiến thức cũ , chuẩn bị cho việc nắm bắt kiến thức mới tốt hơn, mà còn biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống Điều này có tác dụng phát triển tính tích cực của học sinh khi học tập, một nội dung cơ bản của đổi mới phơng pháp dạy học lịch sử

Do không nhận thức đúng vai trò của khái niệm, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc hình thành khái niệm trong dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng nên giáo viên thờng rơi vào trình bày sự kiện một cách

la liệt, chất đống tài liệu, chỉ chú ý đến việc ghi nhớ sự kiện của học sinh,

mà không hớng dẫn học sinh nắm đợc khái niệm Vì thế sự hiểu biết về lịch sử không sâu, dễ quên và không gây đợc hứng thú học tập cho học sinh

Do nặng về phơng pháp lịch sử ( chủ yếu là trình bày sự kiện) mà nhẹ về phơng pháp lô gic ( không chú ý đến việc phân tích, khái quát,

đặc biệt là hình thành khái niệm ) , nên không huy động đợc khả năng t

duy, suy nghĩ độc lập của học sinh Vì thế chất lợng dạy học bộ môn không cao

Ví dụ, khi dạy về cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trng, nếu giáo viên chỉ dừng lại ở việc giúp học sinh nắm đợc nguyên nhân, diễn biến kết quả, ý nghĩa của sự kiện , thì cha bao giờ các em thấy đợc quy luật có áp bức, có“ học gắn liền với

đấu tranh , không nắm đ” , lí luận gắn liền với thực tiễn. ợc khái niệm khởi nghĩa Do đó, học sinh“ học gắn liền với ” , lí luận gắn liền với thực tiễn.

học sinh không nhận thức đợc bản chất của một cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và lẫn lộn với sự xung đột của một nhóm ngời này nhóm ngời khác để tranh giành quyền lực, chứ không thấy đợc đây là cuộc đấu tranh của nhân dân ta chống lại ách thống trị của của phong kiến ph ơng Bắc để giành độc lập dân tộc Nếu không hiểu rõ các vấn đề nêu trên, học sinh không lí giải đợc vì sao khi Hai Bà Trng khởi nghĩa lại thu hút

đ-ợc sự tham gia đông đảo của của quần chúng nhân dân

Nh vậy chất lợng dạy học lịch sử ở trờng phổ thông bị giảm sút là do nhiều nguyên nhân, trong đó có một nguyên nhân quan trọng là không tiến hành tốt việc hình thành khái niệm trong dạy học lịch sử Điều này

đặt ra vấn đề cần hình thành thành khái niệm nh thế nào để góp phần

đổi mới phơng pháp dạy học lịch sử ở trờng phổ thông?

B Nội dung sáng kiến

Chơng I: Cơ sở lí luận của kinh nghiệm

Hình thành khái niệm lịch sử là nhiệm vụ trung tâm việc dạy học lịch sử ở trờng phổ thông Do đặc điểm của hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử, nên việc dạy học lịch sử phải đi từ tạo biểu tợng đến hình thành khái niệm Theo nhận thức luận macxit, biểu tợng là sự phản ánh hiện thực ở dạng cảm tính, là cơ sở cho việc hình thành khái niệm, ở giai

đoạn nhận thức lí tính Tuy vậy, cũng nh quá trình nhận thức nói chung, nhận thức lịch sử nói riêng đều tuân theo quy luật chung của sự nhận thức : Từ trực quan sinh động đến t“ học gắn liền với duy trừu tợng, từ t duy trìu tợng trở

về thực tiễn Cơ sở của sự nhận thức là sự kiện, nh” , lí luận gắn liền với thực tiễn. ng mục đích của việc

dạy học lịch sử ở trờng phổ thông không dừng lại ở việc cung cấp cho học sinh hệ thống các sự kiện lịch sử, mà quan trọng hơn là trên cơ sở

sự kiện, giúp các em tạo biểu tợng, để từ đó hình thành khái niệm, rút ra quy luật và bài học lịch sử, vận dụng kiến thức đã học vào học tập và thực tiễn cuộc sống Nh vậy hình thành khái niệm đóng vai trò trung tâm của quá trình nhận thức lịch sử sâu sắc và có hiệu quả

Các tri thức của khoa học đợc phản ánh thông qua việc nắm vững

hệ thống các khái niệm Song việc nắm vững hệ thống các khái niệm không phải nắm một cách công thức, không dừng ở việc định định nghĩa thuật ngữ Việc hình thành thành khái niệm trong dạy học lịch sử phải phải giúp học sinh đi sâu vào bản chất, nêu đặc trng cơ bản của các sự kiện, hiện tợng lịch sử, hiểu đợc các mối quan hệ nhân quả và nêu đợc quy luật vận động hay tác động chi phối sự phát triển của xã hội loài ng

-ời

Lịch sử là bản thân cuộc sống nên phải vận dụng tri thức đã học vào thực tiễn cuộc sống Điều này chỉ đạt đợc kết quả khi hình thành khái niệm lịch sử để hệ thống hoá , khái quát hoá tri thức lịch sử , hiểu đ ợc tính đa dạng của lịch sử , phân biệt đợc sự kiện ( cung loại , khác loại ) ; cái chung ,cái riêng , cái phổ biến, cái đặc thù …). Nh vậy việc nhận thức lịch sử mới toàn diện sâu sắc

Việc hình thành khái niệm lịch sử còn có tác dụng giáo dục đạo

đức, t tởng , bồi dỡng thế giới quan khoa học , nhân sinh quan cộng sản cho học sinh bởi vì lịch sử loài ngời phát triên theo quy luật nhất

định và chỉ thông qua luật phát triển đó Nhận thức đúng đắn hệ thống khái niệm cơ bản khi học lịch sử , học sinh mới củng cố niềm tin, lí tởng xã hội chủ nghĩa và tự giác đi theo con đờng mà đảng và Bác Hồ đã lựa chọn và kiên trì thực hiện

Hình thành khái niệm kích thích sự phát triển năng lực t duy và hành động của học sinh Nó bồi dỡng khả năng tri giác, tởng tợng , ghi

nhớ phân tích, tổng hơp, so sánh, khái quát hoá, trừu tợng hoá …).Từ đó biết vận dụng kiến thức đã học vào việc tiếp thu kiến thức mới và vào thực tiễn cuộc sống, phát triển năng lực thực hành cho học sinh

Nh vậy, việc hình thành khái niệm không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả , mà chính là một biện pháp thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học lịch sử Có thể nói, muốn đổi mới phơng pháp dạy học lịch sử không chỉ hình thành khái niệm cho học sinh trong quá trình dạy học lịch sử ở trờng phổ thông Bởi vì, đổi mới phơng pháp dạy học lịch sử ở trờng phổ thông phải nhằm phát huy tính tích cực của học sinh để nhận thức sâu sắc và tăng cờng tính thực hành bộ môn

Chơng II Hệ thống giải pháp

I Hình thành khái niệm để góp phần đổi mới phơng pháp dạy học lịch sử.

Để thực hiện hiệu quả việc đổi mới dạy học hiện nay, cần phải đổi mới đồng bộ các khâu của quá trình dạy học : Mục tiêu – nội dung – phơng pháp dạy học – kiêm tra - đánh giá Mấu chốt của vấn đề đổi mới xuyên qua các khâu của quá trình dạy học và phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh Trong các khâu đó cần chú ý đến việc kiểm tra, đánh giá không chỉ ở khâu cuối cùng , mà xuyên suốt quá trình học tập và đối chiếu với mục tiêu đợc đặt ra để đánh giá kết quả học tập của học sinh

Ví dụ , nếu mục tiêu dạy học của giáo viên chỉ đặt ra là xem khả năng ghi nhớ kiến thức lịch sử của học sinh nh thế nào thì việc kiểm tra cũng

đòi hỏi các em học thuộc lòng kiến thức trong bài giảng hoặc trong sách giáo khoa Nh vậy, mọi khâu đổi mới về mục tiêu, nội dung phơng pháp

đều không có tác dụng Việc đổi mới đồng bộ Mục tiêu – nội dung

–ph-ơng pháp – kiểm tra đánh giá phải đợc tiến hành và chú trọng đến việc hình thành khái niệm để đạt trình độ khái quát cao Khi học tập về một

sự kiện lịch sử, nh các chiến dịch lớn trong cuộc kháng chiến chống

Pháp : Chiến dịch Việt Bắc Thu -Đông 1947 , Chiến dịch Biên Giới

Thu-Đông 1950, Chiến dịch Điện Biên Phủ 1954 , không chỉ nắm diễn biến của chiến dịch , mà còn phải nhận thức đợc bớc phát triển đi lên của cuộc kháng chiến chống Pháp Nh vậy, học sinh phải biết tìm ra những mối liên hệ giữa các sự kiện với nhau , phải thấy đợc tính chất của cuộc kháng chiến trờng kì của dân tộc , tác dụng của đờng lốiđánh lâu dài để dần dần tạo nên sự thay đổi tơng quan lực lợng theo hớng có lợi cho ta , tạo cơ hội cho ta tiến lên tiêu diệt địch Qua học tập các giai đoạn lịch

sử này, học inh dần dần nắm đợc những đặc trng của nội hàm khái niệm Kháng chiến tr

“ học gắn liền với ờng kì , Toàn dân , Toàn diện , và khái niệm” , lí luận gắn liền với thực tiễn “ học gắn liền với ” , lí luận gắn liền với thực tiễn “ học gắn liền với ” , lí luận gắn liền với thực tiễn.

chung Kkáng chiến nhất định thắng lợi “ học gắn liền với ” , lí luận gắn liền với thực tiễn.

Nh đã nói, việc đổi mới phơng pháp dạy học lịch sử liên quan chặt chẽ đến việc hình thành khái niệm cho học sinh , Nhng cần tiến hành

nh thế nào cho đúng ?

Việc hình thành khái niệm phải nằm trong quá trình dạy học, không thể tách rời khỏi bài giảng Trong dạy học lịch sử, không phải giáo viên dạy cho học sinh cách hình thành những khái niệm khác nhau, mà thông qua quá trình truyền thụ tri thức, học sinh sẽ hiểu sâu sắc các sự kiện, hiện t -ợng lịch sử hơn khi nắm đợc các khái niệm lịch sử Tuy vậy, việc hình thành khái niệm phải tuân thủ nguyên tắc từ tạo biểu tợng, đến xác định nội dung khái niệm, nêu tên, thuật ngữ khái niệm, và cuối cùng là phải biết định nghĩa khái niệm Tất cả các khâu này đều nằm trong quá trình dạy học và đợc thực hiện thông qua quá trình dạy học

Ví dụ , muốn hình thành khái niệm chủ nghĩa đế quốc khi dạy về“ học gắn liền với ” , lí luận gắn liền với thực tiễn.

các nớc t bản cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, giáo viên phải cung cấp cho học sinh bắt đầu từ kiến thức cơ bản về các mặt kinh tế, chính trị , xã hội , chính sách đối nội , đối ngoại …)..của từng nớc cụ thể , đặc biệt là

n-ớc lớn ; Anh , Pháp , Mĩ , Đức …). Trên cơ sở đó , tìm ra những nét chung

điển hình và khái quát thành những đặc trng chung của chủ nghĩa đế quốc , rồi mới hình thành khái niệm chủ nghĩa đế quốc Việc củng“ học gắn liền với ” , lí luận gắn liền với thực tiễn.

cố và vận dụng khái niệm này sẽ đợc tiếp thu trong quá trình tiếp thu kiến thức giai đoạn lịch sử thế giới nửa sau thế kỉ XX đến nay của học sinh

Hay đối với khái niệm cách mạng t“ học gắn liền với sản đ” , lí luận gắn liền với thực tiễn ợc hình thành khi dạy bài

cách mạng t sản ở Nêđeclan, Anh, Pháp , và tiếp tục củng cố trong việc vận dụng trong cả chơng trình lịch sử thế giới cận đại , một phần lịch sử Việt Nam để việc nhận thức khái niệm này ngày một hoàn thiện hơn Việc đổi mới phơng pháp dạy học nêu trên có tác động đến việc hình thành khái niệm và ngợc lại Giáo viên cần tránh khuynh hớng biến việc hình thành khái niệm thành định nghĩa khái niệm ở phần tổng kết cuối bài học Việc hình thành khái niệm nh vậy dẫn đến hậu quả là học sinh không biết liên kết , kế thừa kiến thức cũ với kiến thức mới

Ví dụ khi học các cuộc cách mạng t sản thời cận đại , nếu giáo viên chỉ cung cấp cho học sinh những kiến thức riêng rẽ của từng bài ,

mà không có sự liên kết móc nối giữa các sự kiện với nhau , thì các em

sẽ không thể hiểu sâu sắc bản chất của các cuộc cách mạng t sản , do

đó cũng không nắm đợc nội hàm khái niệm cách mạng t“ học gắn liền với sản Không” , lí luận gắn liền với thực tiễn.

nắm đợc khái niệm cách mạng t“ học gắn liền với sản , thì học sinh làm sao thông qua” , lí luận gắn liền với thực tiễn.

đợc các hình thức khác nhau để khẳng định đó là những sự kiện cùng“ học gắn liền với

loại , đồng thời cũng không giải thích đ” , lí luận gắn liền với thực tiễn. ợc đầy đủ sự khác nhau giữa cách mạng t sản Anh với cách mạng t sản Pháp Các em phải hiểu tại sao chủ nghĩa t bản lại thâm nhập vào nông thôn ( hiện tợng rào đất cớp ruộng , cừu ăn thịt ng“ học gắn liền với ời , mà ở Pháp tr” , lí luận gắn liền với thực tiễn. ớc khi cách mạng bùng nổ nền nông nghiệp hết sức lạc hậu ? các em cũng nhận thấy rằng , kết quả cuộc cánh mạng t sản Anh chỉ dừng lại ở nền quân chủ lập hiến , còn cách mạng t sản Pháp phát triển đến đỉnh cao – nền chuyên chính dân chủ cấch mạng Giacôbanh ? và tại sao Pháp cũng không vợt qua khuôn khổ của một cuộc cách mạng t sản ?

Tóm lại quá trình hình thành khái niệm nói chung , khái niệm lịch sử nói riêng không thể tách rời việc đổi mới phơng pháp , biện pháp hình thành khái niệm Nừu đổi mới chỉ dừng lại ở mô tả sự kiện , thông qua các câu hỏi mà không giúp học sinh hình thành khái niệm thì cũng không gọi là đổi mới phơng pháp dạy học

II Những biện pháp cơ bản để hình thành khái niệm trong đổi mới phơng pháp day học lịch sử ở trơng phổ thông.

Việc đổi mới trong hình thành khái niệm là một trọng tâm của quá trình đổi mới phơng pháp dạy học , nó đòi hỏi phải vận dụng nguyên lí giáo dục của Đảng và chủ tịch Hồ Chí Minh : tăng cờng học và hành , gắn hoạt động của nhà trờng với xã hội chính là thực hiện nguyên lí giáo dục của Đảng lí luận gắn liền với thực tiễn Vởy phải sử dụng những“ học gắn liền với ” , lí luận gắn liền với thực tiễn.

biện pháp gì để giúp học sinh nắm đợ khái niệm ? Đây là công việc lâu dài , đòi hỏi học sinh phải tự học dới sự hớng dẫn của giáo viên Các hình thức tự học của học sinh rất phong phú nh đọc sách ,báo, t liệu tham khảo , tham gia trả lời các câu hỏi , tổ chức thảo luận , làm bài tập

…).…).

Từ những cơ sở khoa học trên , chúng ta xác định các biện pháp

đổi mới việc hình thành khái niệm trong dạy học lịch sử

Thứ nhất, trong dạy học nói chung , dạy học lịch sử nói riêng bao giờ cũng sử dụng hệ thống phơng pháp dạy học , chúng có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, trong đó một phơng pháp giữ vai trò trung tâm Tuỳ theo nội dung của từng bài học cụ thể và yêu cầu nhận thức mà xác định

ph-ơng pháp dạy học nào là trung tâm Việc hình thành một khái niệm cụ thể tuỳ thuộc vào việc sử dụng phơng pháp trung tâm trong mối liên hệ với các phơng pháp khác

Ví dụ , muốn hình thành khái niệm khởi nghiã khi dạy về sự kiện“ học gắn liền với ’’

phá ngục Baxti 14-7-1789 , giáo viên phải giúp học sinh hiểu đợc nội hàm của khái niệm này thông qua việc sử dụng một đoạn t liệu có nội

dung ; khi quần chúng nhân dân đang tấn công phá ngục Baxti , có ngời

đã đến báo tin cho vua Luy XVI, nhà vua hỏi : Thế là cuộc bạo loạn nổ“ học gắn liền với

ra rồi à ? Ng’’ ời đa tin trả lời : Tâu bệ hạ , không phải là cuộc bạo loạn“ học gắn liền với

mà là cuộc cách mạng Để hiểu đ” , lí luận gắn liền với thực tiễn. ợc bản chất của khái niệm khởi“ học gắn liền với

nghĩa , thông qua diễn biến của sự kiện ngày 14-7-1789, giáo viên sử” , lí luận gắn liền với thực tiễn.

dụng phơng pháp tờng thuật kết hợp với tranh ảnh , t liệu tham khảo , trong đó phơng pháp trung tâm là trình bày miệng Cách dạy học nh vậy giúp học sinh thấy rõ , đây là cuộc nổi dậy của quần chúng nhân dân(Pari) nhăm lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế tàn bạo ( Vua Luy XVI ) , để xây dựng một chế độ xã hội tốt đẹp hơn Vì vậy , nó là một cuộc cách mạng chứ không phải nổi loạn

Cũng nh vậy giáo viên hớng dẫn học sinh hiểu rõ cuộc khởi nghĩa nô

lệ , do Xpactacut lãnh đạo , nhằm mục đích giải phóng nô lệ khỏi ách thống trị của giai cấp chủ nô; khởi nghĩa Hai Bà Trng nhằm chống lại áp bức đô hộ của phong kiến Phơng Bắc để giành lại độc lập dân tộc Từ

đó , giáo viên hớng dẫn học sinh rút ra đợc đặc trng chung nhất của nội hàm khái niệm khởi nghĩa , sức mạnh của quần chúng nhân dân nổi“ học gắn liền với ” , lí luận gắn liền với thực tiễn.

dậy chống áp bức , cơng quyền Tuỳ từng cuộc khởi nghĩa , các thời đại khác nhau , trong bối cảnh khác nhau, ở từng quốc gia khác nhau mà nội dung cụ thể của từng cuộc khởi nghĩa không giống nhau Nhờ vạy , học sinh phân biệt đợc khởi nghĩa nô lệ khác với khởi nghĩa nông dân …). Nắm đợc khái niệm là giai đoạn nhận thức cao – nhận thức lí tính Vì thế đòi hỏi phải huy động nhiều thao tác t duy của học sinh nh so sánh , phân tích , giải thích , tổng hợp , đánh giá , vận dụng …).…)., chứ không phải là học thuộc lòng kiến thức một cách thụ động

Thứ hai , việc tạo biểu tợng lịch sử phải dựa trên cơ sở kiến thức cơ bản , do giáo viên hớng dẫn học sinh tiếp nhận và sử lí Điều này sẽ khắc phục hai nhợc điểm nêu trên: chỉ trình bày ghi nhớ sự kiện , hoặc nêu chung chung Về vấn đề này , cố thủ tớng Phạm Văn Đồng đã nhắc

; dạy lịch sử chứ không phải dạy chính trị , trình bày lịch sử đúng nh nó tồn tại sẽ có tác dụng giáo dục t tởng

Giáo viên hớng dẫn, gợi ýy học sinh xây dựng những đoạn miêu tả , tờng thuật để có biểu tợng chính xác , giàu hình ảnh về quá khứ Biểu t-ợng đợc tạo nên nh vậy sẽ khắc sâu vào tâm trí học sinh và là cơ sở để hình thành khái niệm

Thứ ba, dới sự hớng dẫn chỉ đạo của giáo viên , học sinh sẽ đi sâu tìm hiểu , nghiên cứu bản chất của các sự kiện đợc phản ánh trong các biểu tợng để rút ra những đặc trng của biến cố , hiện tợng quá khứ ở

đây , phơng pháp nêu vấn đề giải quyết vấn đề đợc tiến hành dới hình thức dặt câu hỏi ( câu hỏi giáo viên đặt ra, hoặc gợi ý cho học sinh tự nêu ) và giải quýet vấn đề ( thông qua trao đổi , thảo luận …).) Từ những biện pháp s phạm này , học sinh srx nhận thức sâu sắc những dấu hiệu

đặc trng của nội hàm khái niệm Đây là tiến trình hình thành khái niệm lịch sử thông qua việc cung cấp kiến thức mới , củng cố kiểm tra kiến thức đã học Việc đổi mới phơng pháp dạy học lịch sử đợc thể hiện ở chỗ học sinh đợc giáo viên hớng dẫn tìm tòi , phát hiện bản chất sự kiện , gắn liền với nắm vững nội hàm khái niệm , trên cơ sở những biểu t -ợng đợc tạo Nh vậy , việc hình thành khái niệm không giới hạn ở việc giải thích lí luận khô khan không gây hứng thú cho học sinh

Thứ t , việc tăng cờng tính thực hành trong dạy học lịch sử cũng đợc thể hiện trong việc hình thành khái niệm Bởi vì , bản thân khái niệm là hình thức cao của nhận thức , đợc hình thành trên cơ sở thực tiễn Do

đó, sau khi nắm đợc khái niệm cần phải sử dụng vào việc tiếp nhận kiến thức mới , cũng nh hiểu đúng sự kiện đang sảy ra trong cuộc sống hiện tại và bày tỏ thái độ , hành động của mình

Những vấn đề đợc trình bày nhằm góp phần vào việc đổi mới phơng pháp dạy học lịch sử ở trờng phổ thông Những biện pháp s phạm để hình thành khái niệm không làm quá tải việc dạy học mà chỉ tăng thêm