Câu 3: 5,0 điểm Dựa vào Atlat Địa lý Việt Nam và kiến thức đã học, em hãy: a Trình bày tình hình phát triển và phân bố ngành công nghiệp chế biến lương thực thực phẩm nước ta.. Câu 4: 4
Trang 1PHÒNG GD&ĐT QUỲNH LƯU ĐỀ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN CHÍNH THỨC DỰ THI
HSG TỈNH LỚP 9, NĂM HỌC 2022 - 2023
Môn thi: ĐỊA LÝ
(Đề thi gồm có 01 trang) Thời gian thi: 150 phút (Không kể thời gian giao đề)
Ngày thi: 29 tháng 12 năm 2022
Câu 1: (4,0 điểm)
a) Ý nghĩa của vị trí địa lý Việt Nam về tự nhiên và an ninh quốc phòng.
b) Tại sao Việt Nam phải tăng cường hợp tác với các nước láng giềng để giải
quyết vấn đề biển và thềm lục địa?
Câu 2: (3,0 điểm) Cho bảng số liệu: Dân số nước ta phân theo nhóm tuổi giai đoạn
1999-2009.
(Nguồn: Tổng cục thống kê Việt Nam)
a) Dựa vào bảng số liệu trên, em hãy nhận xét và giải thích sự thay đổi cơ cấu dân
số theo nhóm tuổi của nước ta trong giai đoạn 1999 - 2009.
b) Cơ cấu dân số theo nhóm tuổi có ảnh hưởng như thế nào đối với sự phát triển
kinh tế - xã hội ở nước ta?
Câu 3: (5,0 điểm) Dựa vào Atlat Địa lý Việt Nam và kiến thức đã học, em hãy:
a) Trình bày tình hình phát triển và phân bố ngành công nghiệp chế biến lương
thực thực phẩm nước ta.
b) Việc xây dựng các đập thủy điện có tác động như thế nào đối với môi trường và
đời sống của người dân? Để góp phần giảm bớt tác động tiêu cực của việc xây dựng
đập thủy điện, theo em cần đẩy mạnh phát triển nguồn điện nào? Tại sao?
Câu 4: (4,0 điểm) Dựa vào Atlat Địa lý Việt Nam và kiến thức đã học, em hãy:
a) So sánh điều kiện tự nhiên ảnh hưởng đến sự phát triển ngành thủy sản giữa
vùng Bắc Trung Bộ với duyên hải Nam Trung Bộ
b) Tại sao nói việc phát huy thế mạnh của Trung du và miền núi Bắc Bộ có ý
nghĩa kinh tế, chính trị, xã hội sâu sắc?
Câu 5: (4,0 điểm) Cho bảng số liệu: Diện tích gieo trồng lúa, năng suất lúa và sản
lượng lúa cả năm của nước ta giai đoạn 2005-2019
Sản lượng (nghìn tấn) 35832,9 40005,6 45105,5 43448,2
(Nguồn: Niên giám thống kê Việt Nam 2019, Nhà xuất bản thống kê 2020)
a) Vẽ biểu đồ thích hợp nhất để thể hiện tốc độ tăng trưởng về diện tích gieo
trồng lúa, năng suất lúa và sản lượng lúa cả năm của nước ta giai đoạn 2005-2019.
b) Từ biểu đồ và bảng số liệu rút ra nhận xét và giải thích
(Thí sinh được sử dụng Atlat Địa lí Việt Nam trong quá trình làm bài)
-HẾT -Thí sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Họ và tên thí sinh: ………; Số báo danh: ………
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN CHÍNH THỨC
DỰ THI HỌC SINH GIỎI TỈNH LỚP 9 NĂM HỌC 2022-2023
MÔN: ĐỊA LÝ
1
(4đ)
a.
(2,5đ)
* Ý nghĩa về tự nhiên:
- Nước ta kéo dài từ 8034’B đến 230 23’ B, nằm hoàn toàn trong vành đai nhiệt đới nửa cầu Bắc, đồng thời nước ta còn nằm trong khu vực gió mùa châu Á, nên thiên nhiên mang tính nhiệt đới gió mùa ẩm…
- Nước ta giáp biển Đông nơi dự trữ dồi dào nguồn nhiệt, ẩm nên thiên nhiên chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển…
- Nước ta là nơi tiếp xúc của nhiều luồng di cư động thực vật, các vành đai sinh khoáng nên đa dạng về tài nguyên sinh vật và nhiều loại khoáng sản
- Vị trí và hình thể nước ta tạo ra sự phân hoá đa dạng về tự nhiên: Phân hoá Bắc –Nam, miền núi – đồng bằng…
- Khó khăn: Bão, lũ lụt, hạn hán…
*Về an ninh quốc phòng: Nước ta có vị trí quân sự đặc biệt
quan trọng của khu vực Đông Nam Á Biển Đông có ý nghĩa chiến lược trong xây dựng phát triển và bảo vệ đất nước
0,5
0,5 0,5
0,25 0,25 0,5
b.
(1,5đ)
*Tăng cường hợp tác với các nước láng giềng về giải quyết vấn đề biển Đông và thềm lục địa vì:
- Biển Việt Nam giáp với các nước nên tăng cường hợp tác là nhân tố quan trọng để phát triển ổn định khu vực, bảo vệ lợi ích chính đáng của nhà nước, nhân dân ta, giữ vững chủ quyền, trọn vẹn lãnh thổ…
- Công dân Việt Nam có bổn phận phải bảo vệ vùng biển và hải đảo của đất nước cho hôm nay và thế hệ mai sau
1,0 0,5
2
(3đ)
a.
(1,75)
* Nhận xét và giải thích sự thay đổi cơ cấu dân số theo nhóm tuổi của nước ta trong giai đoạn 1999 – 2009.
- Tỷ lệ nhóm tuổi 0-14 tuổi khá cao và đang có xu hướng giảm (dẫn chứng)
Do: Thực hiện tốt chính sách DSKHHGĐ, nhận thức của người dân về kế hoạch hoá gia đình ngày càng được nâng cao… Nên tỷ
lệ gia tăng tự nhiên giảm
- Tỷ lệ nhóm tuổi 15-59 cao nhất và có xu hướng tăng (dẫn chứng) Do hậu quả của sự bùng nổ dân số ở giai đoạn trước đó
- Tỷ lệ nhóm tuổi từ 60 trở lên thấp nhưng đang có xu hướng tăng lên, không ổn định ( dẫn chứng) Do chất lượng cuộc sống được cải thiện, tiến bộ của y tế,…đã làm giảm tỷ lệ tử và tăng tuổi thọ trung bình
0,75
0,5 0,5
b.
(1,25)
* Ảnh hưởng của cơ cấu dân số theo nhóm tuổi đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta.
- Thuận lợi: Nguồn lao động, trẻ, năng động, khả năng tiếp thu nhanh KHKT, thị trường tiêu thụ rộng lớn
- Khó khăn:
+ Nguồn lao động dồi dào trong khi trình độ phát triển kinh tế chưa
0,5 0,25 0,25
Trang 3cao dẫn đến tỷ lệ thiếu việc làm và thất nghiệp lớn.
+ Tỷ lệ dân số phụ thuộc lớn đặt ra vấn đề cấp bách về văn hoá, giáo dục, y tế
+ Số người trong độ tuổi sinh đẻ còn cao nên tỷ lệ sinh vẫn còn cao
0,25
3
(5đ)
a.
(2,5đ)
*Tình hình phát triển và phân bố ngành công nghiệp chế biến lương thực thực phẩm nước ta.
- Công nghiệp chế biến lương thực thực phẩm là ngành chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp nước ta
(dẫn chứng)
- Giá trị sản xuất ngành công nghiệp chế biến lương thực thực
phẩm tăng nhanh ( dẫn chứng)
- Cơ cấu ngành công nghiệp chế biến lương thực thực phẩm đa dạng, gồm chế biến sản phẩm trồng trọt, chế biến sản phẩm chăn
nuôi, chế biến thuỷ sản (dẫn chứng)
- Công nghiếp chế biến lương thực thực phẩm phân bố rộng khắp nhưng không đồng đều, tập trung nhất ở Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long, đồng bằng sông Hồng, hai trung tâm công nghiệp chế biến lương thực thực phẩm lớn nhất là thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội
0,5 0,5 0,75 0,75
b.
(2,5đ)
*Việc xây dựng các đập thủy điện có tác động đối với môi trường và đời sống của người dân:
- Tích cực:
+ Tạo ra nguồn điện năng phục vụ sự nghiệp CNH-HĐH và sinh hoạt của người dân, góp phần hoàn thiện cơ sở hạ tầng…
+ Các đập thuỷ điện có ý nghĩa lớn trong phát triển nuôi trồng thuỷ sản, phát triển du lịch, cung cấp nước tưới cho nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt, điều tiết lũ trên các dòng sông…
- Tiêu cực:
+ Nguy cơ vỡ đập vào mùa mưa bão, xả lũ của các đập thuỷ điện gây ngập lụt vùng hạ lưu…
+ Mất một diện tích rừng đáng kể, gây suy thoái môi trường, biến đổi khí hậu…
+ Phải di dời dân cư ở vùng lòng hồ gây ảnh hưởng đến cuộc sống của đồng bào ở vùng tái định cư…
*Để góp phần giảm bớt tác động tiêu cực của việc xây dựng đập thủy điện, theo em cần đẩy mạnh phát triển nguồn điện nào? Tại sao?
- Cần đẩy mạnh phát triển nguồn năng lượng điện từ mặt trời, sức gió,
…
- Vì: Việt Nam là nước nhiệt đới, có bờ biển dài…tài nguyên nắng, gió rất dồi dào, vừa khai thác được nguồn “năng lượng xanh” gắn với bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu
0,5 0,5
0,25 0,25 0,25
0,25 0,5
4
(4đ)
a.
(2,5đ)
*So sánh điều kiện tự nhiên ảnh hưởng đến sự phát triển ngành thủy sản của vùng Bắc Trung Bộ với duyên hải Nam Trung Bộ.
- Giống nhau:
+ Tất cả các tỉnh đều giáp biển, với vùng biển rộng lớn, nhiều bãi
cá tôm ven biển với nhiều loại hải sản quý thuận lợi để phát triển ngành đánh bắt
+ Có các cửa sông, đầm phá thuận lợi để nuôi trồng thuỷ sản + Chịu ảnh hưởng của nhiều thiên tai: Bão, lũ lụt, hạn hán
- Khác nhau:
+ Điều kiện khai thác:
Bắc Trung Bộ có biển nông, có điều kiện phát triển nghề cá
0,5
0,25 0,25 0,5
0,5
Trang 4trong lộng Vùng biển có trữ lượng hải sản ít hơn, không có ngư trường lớn
Duyên hải Nam Trung Bộ có biển sâu, có điều kiện phát triển trong lộng và khơi xa Vùng biển giàu hải sản, có các ngư trường lớn…
+ Điều kiện nuôi trồng: Duyên hải Nam Trung Bộ có nhiều vũng vịnh kín nên có nhiều khả năng nuôi trồng thuỷ sản nước mặn hơn…
+ Bắc Trung Bộ chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc gây lạnh, gió phơn Tây Nam gây khô nóng, nạn cát bay còn duyên hải Nam Trung Bộ ít chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc, khô hạn vào mùa khô…
0,5
b.
có ý nghĩa kinh tế, chính trị, xã hội sâu sắc.
- Về kinh tế: TDMNBB có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế nhưng chỉ được khai thác một phần Việc phát huy thế mạnh của vùng góp phần khai thác hiệu quả, sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên để phát triển kinh tế, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giúp nâng cao vị thế của vùng trong nền kinh tế của cả nước
- Về chính trị - xã hội: Củng cố khối đoàn kết giữa các dân tộc vì đây là nơi cư trú của nhiều đồng bào dân tộc ít người đồng thời sẽ giải quyết vấn đề việc làm, góp phần cải thiện đời sống của nhân dân, xoá bỏ dần sự cách biệt giữa đồng bằng với miền núi
- Về quốc phòng: Giữ vững an ninh quốc phòng vùng biên giới vì
có đường biên giới với các nước láng giềng dài…
0,5
0,5 0,5
5
(4đ)
a.
diện tích gieo trồng lúa, năng suất lúa và sản lượng lúa cả năm của nước ta giai đoạn 2005-2019.
- Xử lí số liệu: Năm sau chia năm gốc nhân 100 ( đơn vị:%)
- Vẽ biểu đồ thích hợp nhất: Biểu đồ đường Yêu cầu đảm bảo tính chính xác, khoa học, thẩm mỹ, đầy đủ các thông tin…
0,5
1,5
b.
- Diện tích, năng suất, sản lượng lúa qua các năm đều tăng, nhưng tốc độ tăng khác nhau …(d/c)
- Diện tích tăng chậm và không ổn định do khả năng mở rộng diện tích có hạn…
- Năng suất tăng do áp dụng rộng rãi các biện pháp thâm canh trong nông nghiệp, sử dụng đại trà các giống mới cho năng suất cao…
- Sản lượng lúa tăng nhanh là do kết quả của việc mở rộng diện tích và tăng năng suất
1,0 0,25 0,5 0,25