Tổ chức thực hiện: Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập GV chuyển giao nhiệm vụ: + GV cho HS tham gia trò chơi “Ai nhanh hơn”.. GV chia lớp thành 4 nhóm GV phát Phiếu học tập số 1, yêu c
Trang 1Nhóm trường: THPT chuyên Biên Hòa, THCS + THPT Mensa, THCS + THPT Nguyễn Tất Thành
Chương trình giáo dục địa phương – Ngữ văn 7
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 3:
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT BIỆN PHÁP TU TỪ
I YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1 Về kiến thức
- Đặc điểm và tác dụng của các biện pháp tu từ qua ca dao Hà Nam.
2 Năng lực
- Năng lực chung: Năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề…
- Năng lực chuyên biệt: Năng lực ngôn ngữ, năng lực cảm thụ,
3 Phẩm chất
- Có ý thức tìm hiểu và sưu tầm các câu tục ngữ, ca dao dân ca có chứa các biện pháp tu từ.
- Trân trọng và giữ gìn ca dao, dân ca Hà Nam.
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1.Thiết bị dạy học: Máy chiếu/Tivi…
2.Học liệu: SGK, SGV, Phiếu học tập,…
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG 1.1 Mục tiêu: Kết nối với bài học - tạo tâm thế, tạo hứng thú cho HS để HS
mong muốn khám phá kiến thức mới.
1.2 Nội dung: GV thiết kế trò chơi Vua tiếng Việt – Vòng Khởi động
1.3 Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
1.4 Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV chuyển giao nhiệm vụ:
+ GV cho HS tham gia trò chơi “Ai nhanh
hơn”
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS nghe
phổ biến luật chơi
GV chia lớp thành 4 nhóm
GV phát Phiếu học tập số 1, yêu cầu HS
điền nhanh tên biện pháp tu từ vào ô trống
và lấy ví dụ
Gợi ý trả lời :
So sánh là biện pháp đối chiếu sự vật, sự việc
này với sự vật hiện tượng khác có nét tương đồng để tăng thêm sự lôi cuốn, gợi hình cho biểu đạt
Ẩn dụ là gọi tên sự vật, sự việc bằng tên sự
vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nhau có tác dụng nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm.
Nhân hóa là cách để goi hoặc miêu tả đồ vât, cây
cối con vật bằng những từ ngữ sử dụng cho con người như hành động, suy nghĩ, tính cách cho nó trở nên sinh
Trang 2Bước 3: Báo cáo, thảo luận: HS tham gia
trò chơi
Bước 4: Nhận xét, đánh giá kết quả thực
hiện nhiệm vụ
GV: nhận xét đánh giá câu trả lời của các cá
nhân, chuẩn hóa kiến thức và dẫn dắt vào
bài học
động, gần gũi, hấp dẫn và có hồn hơn
Điệp ngữ là biện pháp tu từ, được nhận biết bằng
việc sử dụng việc lặp đi, lặp lại một từ, một cụm từ hoặc toàn bộ câu với một dụng ý cụ thể nhằm nhấn mạnh, khẳng định hoặc liệt kê các sự vật, hiện tượng
mà tác giả muốn nói đến
Nói quá là cách nói phóng đại mức độ, quy
mô, tính chất của một sự vật, sự việc hay hiện tượng có thật trong thực tế
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI Nội dung 1: Luyện tập kiến thức về các biện pháp tu từ.
2.1 Mục tiêu: HS thực hiện được các bài tập về biện pháp tu từ.
2.2 Nội dung: GV thiết kế trò chơi Vua tiếng Việt – Vòng Tăng tốc
HS hoạt động theo nhóm, trả lời bài tập số 1 và bài tập số 2
2.3 Sản phẩm: HS hoàn thành Bài tập số 1 và bài tập số 2.
2.4 Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
học tập
GV chuyển giao nhiệm vụ:
Các nhóm bốc thăm câu hỏi và viết
câu trả lời
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS suy nghĩ, thảo luận và hoàn
thành phiếu học tập (HS làm việc
theo nhóm)
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
Gợi ý trả lời:
1 Bài tập số 1:
a.
a. - Phép tu từ điệp ngữ (có, đất); liệt kê (Bãi tươi tốt, đồng bao la, đất bãi, đất trồng, trồng đậu, trồng cà, cày cấy…)
- Tác dụng:
+ Làm nổi bật vẻ đẹp trù phú, màu mỡ của vùng đất Hòa Mạc, Duy Tiên Đó là bức tranh của bờ bãi tươi tốt bạt ngàn với đậu, với cà; cánh đồng lúa xanh mướt thẳng cánh cò bay; khung cảnh sinh hoạt đông vui tấp nập
Trang 3Đại diện các nhóm trả lời, HS
nhóm khác lắng nghe và bổ sung
Bước 4: Nhận xét, đánh giá kết
quả thực hiện nhiệm vụ
GV: nhận xét đánh giá sản phẩm
các nhóm, chuẩn hóa kiến thức
GV tổng kết điểm, công bố nhóm
chiến thắng
+ Thể hiện niềm tự hào, yêu mến, gắn bó của người dân với mảnh đất Hòa Mạc
b.
b. - Biện pháp tu từ so sánh: Núi Cõi khác chi con rồng
- Tác dụng:
+ Làm nổi bật vẻ đẹp nổi bật mà hùng vĩ, linh thiêng, oai phong của núi Cõi
+ Qua đó, bồi đắp ở người đọc tình yêu, niềm tự hào về
vẻ đẹp quê hương
c.
c. - Biện pháp tu từ so sánh: Núi Nhân: Trông xa như Phật, trông gần như Tiên
- Tác dụng:
+ Làm nổi bật vẻ đẹp của núi Nhân: Dáng vẻ hiền từ, phúc hậu giống như Phật, như Tiên
+ Qua đó ngợi ca núi Nhân trong lòng người Hà Nam: đem đến nhiều điềm lành, hiền hòa, linh thiêng
d
d. - BPTT nhân hóa: “trăng uống một mình suốt đêm”.
- Tác dụng:
+ Trăng được nhân hóa giống như con người “uống một mình suốt đêm”, làm cho hình ảnh trăng trở nên gần gũi,
thơ mộng Núi Bình có vẻ đẹp cuốn hút, nên thơ giống như bầu rượu ngon để trăng say sưa thưởng thức
+ Qua đó, thể hiện cái nhìn đắm say, yêu mến của tác giả dân gian trước cảnh
Bài tập số 2:
a. a BPTT nói quá: Hát cho đổ đất động rào/ Hát cho gãy
Nõ đổ sao trên trời.
=> Tác dụng: Thể hiện sức mạnh của tiếng hát: khỏe khoắn, mạnh mẽ, say sưa có thể khiến cả trời đất cũng
phải rung động: đổ đất, động rào, gãy Nõ, đổ sao Cách
nói khoa trương nhằm tạo ấn tượng, tăng sức biểu cảm cho người đọc về sự say mê ca hát của người làng Chảy
b. b BPTT nói quá: Khi nói đất lở, khi cười trời long/
Chán dài như thể cầu vồng/ Hai tay giang rộng vừa sông Ngân Hà.
Tác dụng: Ca ngợi vẻ đẹp và sức mạnh phi thườn của chàng trai làng Gun: tiếng nói, tiếng cười mạnh mẽ, hào sảng như sấm khiến trời long dất lở; dáng người cao lớn,
kì vĩ, mang tầm vóc ngang tầm vũ trụ: Chân dài như cầu vồng, hai tay giang rộng vừa sông Ngân Hà Qua cách
nói phóng đại, tác giả dân gian đã thể hiện niềm tự hào
về vẻ đẹp của con người quê hương
HOẠT ĐỘNG 3: VẬN DỤNG
Trang 43.1 Mục tiêu: HS nắm chắc nội dung bài học để giải quyết các bài tập nâng cao.
3.2 Nội dung: Gv yêu cầu HS viết một đoạn văn
3.3 Sản phẩm: Bài làm của HS.
3.4 Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV nêu nhiệm vụ cho học sinh: Viết một đoạn văn (khoảng 150
chữ) có sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa, nói quá ngợi ca quê
hương Hà Nam
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS theo dõi và thực hiện nhiệm vụ
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
GV mời 2-3 HS đọc bài viết trước lớp
Bước 4: Nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
GV: nhận xét đánh giá bài làm của HS
Bài làm của HS thể hiện trong vở bài tập
IV Hướng dẫn học bài:
- HS sưu tầm thêm những bài ca dao dân ca Hà Nam có sử dụng các BPTT
- HS chuẩn bị bài mới: Thực hành viết-nói và nghe
Rút kinh nghiệm giờ dạy – học