LÀM VĂN 7.0 điểm Câu 1 2.0 điểm Từ nội dung đoạn trích trong phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn khoảng một trang giấy làm bài trình bày suy nghĩ của anh/chị về trách nhiệm của bản thân
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI TUYỂN SINH LỚP 10
TỈNH TIỀN GIANG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM HỌC 2022- 2023
Môn thi: NGỮ VĂN- CHUYÊN
ĐỀ THI CHÍNH THỨC Thời gian làm bài: 150 phút
(không kể thời gian phát đề)
(Đề thi có 02 trang, gồm 06 câu) Ngày thi: 18/6/2022
-I ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
Đọc đoạn trích:
“Đêm trở gió, 20-1-2022
Gửi danh cầm Đặng Thái Sơn với đôi tay kì diệu!
Trái đất đang nóng lên! Ở châu Phi, châu Mĩ, châu Âu… mùa hè ngày càng khắc nghiệt Năm nào cũng có kỷ lục mới được xác lập về nhiệt độ cao hoặc số ngày nắng nóng kéo dài… Họ nhà gió lên cơn sốt trong khí quyển, trong đại dương, trên biển băng và khắp các lục địa.
Có ngọn gió hoảng loạn lao qua những cánh rừng cuốn theo ngọn lửa tự bùng lên như mất trí Amazon, Úc châu, Đông Nam Á… tiếng rít lên thê thảm của những loài vật thét gào.
Có ngọn gió điên cuồng giật cấp 16, 17 - siêu bão chồng siêu bão, lũ lụt, sóng thần, nhà sụp, người chết, cả một vùng đô thị, làng mạc bị xóa sổ.
Có ngọn gió oằn xuống trước người đàn ông quỳ lạy dòng nước lũ trả lại cho mình người vợ và đứa con chưa kịp chào đời; chẳng khác nào sự hủy diệt của chiến tranh, những đứa trẻ ngơ ngác tìm người thân trong đổ nát… liệu còn ranh giới nào cho những ngôi nhà, vùng miền, quốc gia, phe phái…?
Ông đã nghe về tất cả những điều này? Ông cũng biết, trước khủng hoảng khí hậu, nếu con người không hành động, thảm họa diệt vong cũng sẽ không ranh giới?
"Bạn cứ nghe tôi chơi nhạc, bạn sẽ hiểu tôi muốn nói gì!"
Hỡi nhạc sỹ tài ba! Cháu khẩn thiết ông lên tiếng kêu gọi con người cứu bầu khí quyển ốm yếu này!
Cháu đã thấy bao trái tim rung lên trước âm nhạc của ông Bao nhà khoa học, bao chính khách nghiêng mình trước tài năng và nhân cách của ông Cháu hiểu rằng, ông với âm nhạc của ông mang một tầm ảnh hưởng lạ kỳ; và cháu hy vọng từ ảnh hướng ấy, hàng triệu người sẽ thay đổi!
Ông ơi, cùng "tầm ảnh hướng" với ông là những người nắm trong tay khả năng thay đổi thế giới Các nguyên thủ, tỷ phú, các nhà khoa học, nghệ sĩ có khả năng định hướng tinh thần thời đại… họ đã cùng ông xuất hiện trong những sự kiện giống như Vin Future, ông hãy lên tiếng nới rộng vòng tay tạo nên điều kỳ diệu cứu lấy tương lai của Trái đất này.
Ông không phải người đầu tiên, nhưng có thể trở thành người quyết định tạo nên thay đổi Còn cháu - Ngọn gió không biên giới - nguyện sẽ cùng ông đưa bản
"thiên ca - Lời đất mẹ" này tới muôn nơi.
-[…]
Ông ơi!
Trang 2Cháu có một thỉnh cầu, khi nốt nhạc cuối cùng ngưng lại, ông hãy lên tiếng rằng: "Tôi và âm nhạc của tôi, xin góp một hành động chữa lành vết thương của Trái đất này!".
Người bạn của ông - Cơn gió lành từ Đất mẹ!
(Bài thi đạt giải Nhất Quốc gia cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 51 (2022) của Nguyễn Bình Nguyên, học sinh lớp 9A1, trường THCS Nguyễn Tri
Phương, Ba Đình, Hà Nội; dẫn theo https://vietnamnet.vn, ngày 9/5/5022)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1 (0.5 điểm)
Cho biết phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích.
Câu 2 (1.0 điểm)
Chỉ ra và gọi tên phép tu từ chủ yếu được dùng trong phần in đậm của đoạn văn sau: “Có ngọn gió điên cuồng giật cấp 16, 17 - siêu bão chồng siêu bão, lũ lụt, sóng
thần, nhà sụp, người chết, cả một vùng đô thị, làng mạc bị xóa sổ ”.
Câu 3 (1.0 điểm)
Anh chị có đồng tình với ý kiến “ trước khủng hoảng khí hậu, nếu con người không hành động, thảm họa diệt vong cũng sẽ không ranh giới?” không? Vì sao?
Câu 4 (0.5 điểm)
Thông điệp mà tác giả bức thư gửi đến người đọc trong đoạn trích là gì?
II LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích trong phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng một trang giấy làm bài) trình bày suy nghĩ của anh/chị về trách nhiệm của bản thân
trong việc góp phần “chữa lành vết thường của Trái đất này!”
Câu 2 (5.0 điểm)
Trong Truyện Kiều, thi hào Nguyễn Du có viết:
“Đau đớn thay phận đàn bà!
Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung”
(Dẫn theo Tự điển Truyện Kiều, Đào Duy Anh, NXB Văn hóa Thông tin, 2000, trang 634) Anh/chị hiểu như thế nào về hai câu thơ Phân tích nhân vật Vũ Nương trong
Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ và nhân vật Thúy Kiều trong một
số đoạn trích ở Truyện Kiều của Nguyễn Du để làm sáng tỏ quan niệm trên.
-HẾT -Thí sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không được giải thích gì thêm.
Họ và tên thí sinh:……… Số báo danh:………
Trang 3SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI TUYỂN SINH LỚP 10
TỈNH TIỀN GIANG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM HỌC 2022- 2023
ĐÁP ÁN ĐỀ THI CHÍNH THỨC Môn thi: NGỮ VĂN- CHUYÊN
(Đáp án có 05 trang)
-I Hướng dẫn chấm thi:
- Cán bộ chấm thi chấm 2 vòng độc lập
- Cán bộ chấm thi không tự ý thay đổi thang điểm trong đáp án
II Đáp án và thang điểm:
1 Yêu cầu về kĩ năng
- Thí sinh có kĩ năng đọc hiểu văn bản; diễn đạt rõ ràng, không mắc lỗi về chính tả, dùng từ, ngữ pháp; chữ viết rõ ràng; trình bày sạch đẹp.
- Thí sinh có nhiều cách trình bày khác nhau nhưng phải rõ ràng
và hợp lí.
2 Yêu cầu về kiến thức
1 Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích: biểu
cảm
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời đúng như đáp án: 0.5 điểm
- Học sinh trả lời không đúng: 0,0 điểm
0.5
2 - Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu (phần in đậm): liệt kê
- Tác dụng: diễn tả cụ thể, toàn diện, sâu sắc sự ảnh hưởng và sức tàn phá dữ dội của thời tiết (cực đoan) do biến đổi khí hậu đối với cuộc sống con người trên Trái đất
Hướng dẫn chấm:
- Chấm như đáp án.
- Học sinh xác định đúng biện pháp tu từ (0.5 điểm); nêu đúng tác dụng như đáp án (0.5 điểm), nêu được ½ ý (0.25 điểm); sai hoàn toàn (0.0 điểm).
0.5 0.5
3 - Đồng ý với ý kiến: “trước khủng hoảng khí hậu, nếu con người 1.0
Trang 4không hành động, thảm họa diệt vong cũng sẽ không ranh giới?”.
- Vì:
+ “khủng hoảng khí hậu” (biến đổi khí hậu) đã, đang và sẽ tác động mạnh mẽ, “đe dọa” sự sống trên hành tinh xanh (Trái đất)
Nguyên nhân dẫn đến biến đổi khí hậu do hai yếu tố chủ quan và khách quan- chủ quan là do sự tác động của con người, còn khách quan là do hiện tượng hiệu ứng nhà kính
+Để bảo vệ sự sống trên Trái đất (trong đó có sự sống của con người), chúng ta phải hành động ngay từ bây giờ Nếu không thì
sự sống trên trái đất nói chung và con người nói riêng sẽ không tránh khỏi thảm họa diệt vong
Hướng dẫn chấm: Thí sinh trả lời yêu cầu thứ nhất, cho 0.25
điểm; lí giải được vấn đề hợp lí, có sức thuyết phục cao, cho trọn điểm (0.75 điểm); lí giải được vấn đề nhưng sức thuyết phục chưa cao (0.5 điểm); có lí giải được vấn đề nhưng chưa hợp lí và thuyết phục (0.25 điểm)
4 Thông điệp: kêu gọi mọi người trên hành tinh này (i) nhận thức
sâu sắc thảm họa của biến đổi khí hậu đối với cuộc sống của con người và sự sống trên hành tinh xanh, từ đó (ii) có những hành động cụ thể, thiết thực để góp phần cứu lấy Trái đất của chúng ta
Hướng dẫn chấm:
- Trình bày đúng và đầy đủ như đáp án: 0.5 điểm.
- Nêu được từ 1/3 ý trở lên: 0.25 điểm.
- Không đúng ý nào: 0.0 điểm.
0.5
1.1 HS biết cách viết đoạn văn nghị luận xã hội về một tư tưởng đạo lí, biết lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp; luận điểm, luận cứ rõ ràng, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng phù hợp.
1.2 Đảm bảo nội dung và hình thức của một đoạn văn Văn mạch lạc, không mắc các lỗi về chính tả, dùng từ, ngữ pháp; chữ viết
rõ ràng; trình bày sạch đẹp.
2.0
2 Yêu cầu về kiến thức
Trang 5Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, song cần
đảm bảo được những yêu cầu cơ bản dưới đây:
2.1 Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn: học sinh có thể
trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng-phân-hợp,
móc xích hoặc song hành
0.25
2.2 Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: trách nhiệm của bản
thân trong việc góp phần “chữa lành vết thương của Trái đất
này!” do biến đổi khí hậu gây nên
0.25
2.3 Triển khai vấn đề nghị luận:
- Thực trạng, nguyên nhân và tác hại của biến đổi khí hậu 0.25
- Phải nhận thức sâu sắc về nguyên nhân, tác hại của biến đổi khí
hậu; từ đó có hành động thiết thực, cụ thể để góp phần “chữa
lành vết thương cho Trái đất này!”
0.25
- Mỗi cá nhân thiết lập những thói quen tốt, thực hiện các biện
pháp dù nhỏ nhưng có tác động tích cực đến việc giữ gìn và bảo
vệ môi trường sống của chúng ta
0.5
- Tuyên truyền bạn bè, người thân nâng cao ý thức bảo vệ môi
trường, chung tay ứng phó biến đổi khí hậu; phê phán những ai
thiếu ý thức trong việc bảo vệ môi trường sống; thơ ơ, vô trách
nhiệm trong việc giữ gìn và bảo vệ môi trường sống trong lành
0.5
Hướng dẫn chấm:
- Trình bày đúng và đầy đủ như đáp án: 2.0 điểm.
- Đạt 2/3 số ý (1.5 điểm), ½ số ý (1.0 điểm), 1/3 số ý (0.75 điểm),
¼ số ý (0.5 điểm), 1/5 số ý (0.25 điểm), trường hợp lạc đề hoàn
toàn (0.0 điểm)
2 1 Yêu cầu về kĩ năng
1.1 Học sinh biết viết một bài văn nghị luận có ý kiến bàn về văn
học; biết lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp; luận điểm, luận
cứ rõ ràng, lập luận chặt chẽ.
1.2 Học sinh biết vận dụng kĩ năng tạo lập văn bản trong làm
văn nghị luận văn học; bố cục bài viết rõ ràng, hợp lí; văn mạch
lạc, có cảm xúc (chất văn); không mắc các lỗi về chính tả, dùng
từ, ngữ pháp; chữ viết rõ ràng; trình bày sạch đẹp.
5.0
Trang 62 Yêu cầu về kiến thức
Học sinh có nhiều cách làm bài khác nhau, song bài viết cần đảm
bảo những yêu cầu cơ bản sau:
2.1 Đảm bảo bố cục ba phần: mở bài, thân bài và kết bài 0.25
2.2 Xác định vấn đề nghị luận: Thân phận người phụ nữ trong
văn học Trung đại Việt Nam.
0.5
2.3 Giải thích hai câu thơ
-“Đau đớn thay”: thiếng thở dài, đau xót.
-“phận đàn bà”: thân phận/ số phận của người phụ nữ trong xã
hội phong kiến thối nát, bất công
-“bạc mệnh”: số phận bạc bẽo, mỏng manh, hẩm hiu.
-> Lời thương cảm, tấm lòng nhân đạo cao cả của Nguyễn Du
dành cho những người phụ nữ- thân phận “thấp cổ bé họng”
trong xã hội phong kiến đương thời Họ phải chịu những đày đọa
về thể xác và tinh thần, bị chà đạp về nhân phẩm, nhân cách, bị
rẻ rúng Đây là một trong những nguồn nguồn cảm hứng chủ đạo
của văn học trung đại Việt Nam -> hình thành nên trào lưu văn
học nhân đạo chủ nghĩa.
Hướng dẫn chấm:
+ Đầy đủ các ý như đã nêu: 0.75 điểm.
+ Đáp ứng 2/3 số ý (0.5 điểm), 1/3 số ý (0.25 điểm); không giải
thích được (0.0 điểm)
0.75
2.4 Phân tích chứng minh
a/ Nhân vật Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương
của Nguyễn Dữ:
- Vẻ đẹp của Vũ Nương: tư dung tốt đẹp; thùy mị, nết na; hiền
lành, đảm đang, đầy đủ “công- dung- ngôn- hạnh” đáng ngưỡng
mộ Là biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam trong xã hội cũ
với những phẩm chất tốt đẹp
- Số phận bất hạnh của Vũ Nương (bi kịch của nàng): bị oan
nhưng không được thanh minh
-> Người phụ nữ không tự quyết định số phận của mình mà phải
phụ thuộc vào người đàn ông trong gia đình Nỗi đau đớn, xót
1.0
Trang 7thương của tác giả trước số phận bất hạnh của người phụ nữ.
Hướng dẫn chấm:
+ Đầy đủ như đáp án: 1.0 điểm.
+ Đáp ứng 2/3 số ý (0.75 điểm), 1/2 số ý (0.5 điểm);1/4 số ý (0.25
điểm); phân tích sai hoàn toàn (0.0 điểm)
b/ Nhân vật Thúy Kiều trong hai đoạn trích: (i) Chị em Thúy Kiều
và (ii) Kiều ở lầu Ngưng Bích- trích Truyện Kiều của Nguyễn Du:
-Thúy Kiều trong đoạn trích “Chị em Thúy Kiều”:tả vẻ đẹp và tài
hoa của Kiều (tài và sắc) -> dự báo về một số phận éo le, nghiệt
ngã của cuộc đời “hồng nhan bạc mệnh”.
-Thúy Kiều trong đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích”: cảnh ngộ
cô đơn, buồn tủi, nỗi nhớ người thân da diết của Kiều khi bị giam
lỏng ở lầu Ngưng Bích Hai câu cuối: “Buồn trông gió cuốn mặt
duềnh/ Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.”, âm thanh dữ dội
của cuộc đời đầy phong ba, bão táp đã, đang đổ ập xuống đời
nàng và tiếp tục đè nặng lên kiếp người nhỏ bé ấy trong xã hội bất
công Nàng không chỉ buồn mà còn lo sợ, kinh hãi như rơi dần
xuống vực thẩm một cách bất lực
Hướng dẫn chấm:
+ Đầy đủ như đáp án: 1.0 điểm.
+ Đáp ứng 2/3 số ý (0.75 điểm), 1/2 số ý (0.5 điểm);1/4 số ý (0.25
điểm); phân tích sai hoàn toàn (0.0 điểm)
1.0
* Đánh giá
- Thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến bất công, tàn
bạo là một trong những nguồn cảm hứng chủ đạo của văn học
trung dại Việt Nam
-Những người phụ nữ như Vũ Nương- nạn nhân của chế độ nam
quyền, Thúy Kiều- nạn nhân của xã hội đầy bất công, của đồng
tiền trong xã hội vô nhân đạo đương thời, và còn bao người phụ
nữ khác trong văn học trung đại Việt Nam đều là những nạn nhân
của xã hội phong kiến đầy bất công ấy
[Viết về thân phận của ngưởi phụ nữ bạc mệnh, các tác giả đã lên
0.75
Trang 8án chế độ phong kiến bất công, chà đạp lên nhân phẩm, quyền sống và quyền hạnh phúc của phụ nữ Đồng thời chúng ta cảm nhận được tấm lòng nhân đạo, cao cả, sự trân trọng của các tác giả đối với con người, đặc biệt là người phụ nữ
Hướng dẫn chấm:
+ Đầy đủ các ý như đã nêu: 0.75 điểm.
+ Đáp ứng 2/3 số ý (0.5 điểm), 1/3 số ý (0.25 điểm); không giải thích được (0.0 điểm)
d Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
Hướng dẫn chấm: Không cho điểm nếu bài làm mắc quá nhiều
lỗi chính tả, ngữ pháp.
0.25
e Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ
Hướng dẫn chấm:
- Đáp ứng được 2 yêu cầu trở lên: 0.5 điểm.
- Đáp ứng được 1 yêu cầu: 0.25 điểm.
0.5
Lưu ý chung:
-Chỉ cho điểm tối đa đối với những bài viết đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về kĩ
năng và kiến thức như đã gợi ý
-Khuyến khích những bài làm sáng tạo, lí lẽ thuyết phục, căn cứ xác đáng
-Không cho điểm cao đối với những bài viết còn chung chung, sáo rỗng
-