Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu của nghiên cứu là đề xuất quy trình và cách thức tổ chức DHPH chuyên đề ĐLTN lớp 12 THPT nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong học tập Nghiên cứu hướng đến phát triển năng lực học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Địa lý ở trường phổ thông, thúc đẩy hiệu quả giáo dục địa lý và nâng cao kết quả học tập của học sinh lớp 12.
- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của tổ chức DHPH chuyên đề Địa lí tự nhiên lớp 12 ở trường THPT
- Xác định các nguyên tắc và yêu cầu của việc tổ chức DHPH chuyên đề Địa lí tự nhiên lớp 12 ở trường THPT
- Xây dựng quy trình tổ chức DHPH chuyên đề Địa lí tự nhiên lớp 12 THPT
- Thiết kế và tổ chức DHPH một số nội dung trong chuyên đề Địa lí tự nhiên lớp 12 THPT
- Tiến hành TN sư phạm để đánh giá tính khả thi và hiệu quả của đề tài
- Đưa ra kết luận và kiến nghị đối với việc tổ chức DHPH ở trường THPT
3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu quy trình và cách thức tổ chức DHPH chuyên đề Địa lí tự nhiên lớp 12 THPT
- Về nội dung nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu về cách thức tổ chức DHPH trong chuyên đề ĐLTN lớp 12 THPT
- Về địa bàn nghiên cứu: Đề tài tiến hành khảo sát GV và HS, tiến hành thực nghiệm tại Trường THPT Lê Lợi - Tân Kỳ - Nghệ An
Tác giả đã áp dụng phương pháp nghiên cứu phân tích và tổng hợp tài liệu liên quan đến Địa lý như tài liệu DHPH, PPDH Địa lý, chỉ thị của Bộ GD&ĐT, cùng các nguồn từ website, chương trình và sách giáo khoa Địa lý lớp 12 THPT Quá trình thu thập, lựa chọn, phân tích và tổng hợp tài liệu được thực hiện một cách toàn diện, khách quan và khoa học nhằm đảm bảo hiểu biết chính xác, khách quan về các vấn đề nghiên cứu trong lĩnh vực Địa lý.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả thường xuyên tham khảo ý kiến và trao đổi với giáo viên phổ thông có nhiều kinh nghiệm dạy học môn Địa lý để đảm bảo tính chính xác của kết luận Phương pháp của các chuyên gia giúp nâng cao độ tin cậy của nghiên cứu và đảm bảo thức hiện các chuẩn mực khoa học trong viết bài Việc kết hợp kiến thức thực tiễn từ các giáo viên giàu kinh nghiệm góp phần làm phong phú nội dung và tăng cường độ chính xác của các phân tích địa lý.
Phương pháp quan sát trực tiếp các hoạt động dạy nhằm đánh giá hiệu quả của tổ chức DHPH và ảnh hưởng đến hoạt động học của từng học sinh Việc quan sát hành vi, thái độ học tập của mỗi học sinh giúp giáo viên phát hiện những thay đổi rõ rệt trong quá trình giảng dạy Ghi chép cẩn thận các biến đổi này giúp đưa ra nhận xét chính xác và đánh giá khách quan về kết quả đạt được, từ đó điều chỉnh phương pháp dạy học phù hợp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
- Phương pháp điều tra, khảo sát: Điều tra bằng phiếu hỏi, phỏng vấn GV và
Để đưa ra kết luận chính xác về tình hình dạy học môn Địa lý tại các trường THPT, cần phân tích kỹ lưỡng thực trạng giảng dạy cũng như việc tổ chức dạy học nhóm phạm vi môn Địa lý trong các trường này Việc đánh giá toàn diện giúp xác định những điểm mạnh, điểm yếu và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng dạy học Địa lý trong môi trường trung học phổ thông.
Phương pháp thực nghiệm sư phạm được tác giả xác định rõ ràng về mục tiêu, nhiệm vụ, đối tượng và nội dung tiến hành Việc ghi chép giờ dạy thực nghiệm cùng kết quả phân tích bài kiểm tra và phiếu khảo sát giúp đánh giá tính khả thi và hiệu quả của tổ chức DHPH Chuyên đề ĐLTN 12 tại trường THPT Đây là phương pháp nghiên cứu quan trọng để đảm bảo tính chính xác và khách quan trong quá trình đánh giá hoạt động sư phạm.
Phương pháp thống kê toán học được sử dụng để xử lý các số liệu đã thu thập, từ đó định lượng các kết quả thử nghiệm nhằm đánh giá chính xác tính hiệu quả của đề tài Việc áp dụng các kỹ thuật thống kê giúp đảm bảo tính khách quan và tin cậy của dữ liệu, góp phần minh chứng rõ ràng cho thành công của nghiên cứu Đây là bước quan trọng trong quá trình phân tích kết quả, tạo nền tảng vững chắc để trình bày những kết quả chính xác và thuyết phục.
5 Tính mới của đề tài
- Hệ thống hóa cơ sở lí luận của DHPH và làm sáng tỏ khả năng vận dụng DHPH trong chuyên đề Địa lí tự nhiên 12 ở trường THPT;
- Đề xuất được nguyên tắc, yêu cầu, quy trình và cách thức tổ chức DHPH chuyên đề Địa lí tự nhiên 12 ở trường THPT;
- Điều tra, đánh giá được thực trạng việc tổ chức DHPH trong chuyên đề ĐLTN 12 THPT và khảo sát được năng lực của HS lớp 12 THPT;
- Thiết kế và tổ chức DHPH một bài trong chuyên đề Địa lí tự nhiên 12 THPT theo quan điểm DHPH khác
- Đã chứng minh được tính hiệu quả và khả thi của tổ chức DHPH trong chuyên đề Địa lí tự nhiên 12 THPT qua kết quả TN sư phạm;
- Đưa ra kết luận và kiến nghị có ý nghĩa khoa học và thực tiễn
6 Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần Đặt vấn đề, Kết luận Phụ lục và Tài liệu tham khảo, cấu trúc đề tài gồm 3 chương
Chương 1 Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc xây dựng và tổ chức thực hiện dạy học phân hóa trong chuyên đề Địa lí tự nhiên 12 THPT
Chương 2 Xây dựng quy trình và cách thức tổ chức thực hiện dạy học phân hóa trong chuyên đề Địa lí tự nhiên 12 THPT
Chương 3 Thực nghiệm sư phạm
PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Chương 1 giới thiệu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc vận dụng quan điểm dạy học phân hóa để xây dựng và tổ chức thực hiện chuyên đề địa lý tự nhiên 12 Phương pháp này giúp phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh hiệu quả hơn Việc áp dụng quan điểm phân hóa trong dạy học địa lý tự nhiên nhằm nâng cao khả năng tiếp thu kiến thức và phát huy tiềm năng của từng em Bài viết nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tổ chức các hoạt động phù hợp để hỗ trợ học sinh phát triển toàn diện.
1.1 Cơ sở lí luận 1.1.1 Dạy học phân hóa 1.1.1.1 Quan niệm về dạy học phân hóa
DHPH đã trở thành một phương pháp phổ biến được áp dụng rộng rãi trên nhiều quốc gia trên thế giới Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục tại Việt Nam, DHPH đang nhận được nhiều sự quan tâm do những lợi ích nổi bật của nó Các nền giáo dục tiên tiến đã chứng minh rằng DHPH góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh Chính vì vậy, việc triển khai DHPH tại Việt Nam đang trở thành xu hướng quan trọng trong chiến lược phát triển giáo dục hiện đại.
DHPH là phương pháp dạy và học nhằm phục vụ các đối tượng học sinh khác nhau trong cùng một lớp, nhằm mục đích tối đa hóa năng lực của từng cá nhân Phương pháp này tạo ra quá trình dạy học phù hợp nhất với từng học sinh, giúp phát huy khả năng riêng biệt của mỗi người Theo đó, DHPH đáp ứng nhu cầu đa dạng của học sinh bằng cách tùy chỉnh phương pháp giảng dạy để đạt hiệu quả cao nhất.
Lewis và Batts định nghĩa DHPH là quá trình điều chỉnh nội dung giảng dạy, kế hoạch giảng dạy và môi trường học nhằm đáp ứng đa dạng nhu cầu học tập của tất cả học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục và tạo môi trường học tập linh hoạt.
DHPH là triết lý dạy học dựa trên quan điểm rằng học sinh học tốt nhất khi giáo viên điều chỉnh quá trình giảng dạy phù hợp với trình độ, sở thích và PCHT của các em Tomlinson, Brimijoin và Narvaez nhận định rằng việc cá nhân hóa phương pháp giảng dạy sẽ nâng cao hiệu quả học tập của học sinh, giúp họ phát triển toàn diện và tự tin hơn trong quá trình học.
Jenifer Fox và Whitney Hoffman khẳng định rằng DHPH bao gồm việc lập kế hoạch giảng dạy phù hợp với các phương pháp đánh giá ở nhiều cấp độ khác nhau, dựa trên kiến thức, sở thích, nền tảng văn hoá, cũng như nhu cầu thể chất và xã hội của học sinh.
DHPH (Dạy học phù hợp với học sinh) được Tôn Thân định nghĩa là một quan điểm dạy học nhấn mạnh việc tổ chức và thực hiện các hoạt động giáo dục dựa trên sự đa dạng về năng lực, sở thích, nhu cầu và điều kiện học tập của từng người học Mục tiêu của phương pháp này là tạo ra kết quả học tập tối ưu và thúc đẩy sự phát triển toàn diện cho mỗi học sinh, đồng thời đảm bảo công bằng trong giáo dục.
DHPH là phương pháp giảng dạy mà giáo viên điều chỉnh quá trình dạy học phù hợp với từng cá nhân hoặc nhóm học sinh, nhằm phát triển tối đa năng lực học tập của mỗi em Đây là cách tiếp cận giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy bằng cách tạo điều kiện phù hợp với đặc điểm riêng của từng học sinh Áp dụng DHPH không chỉ thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh mà còn nâng cao hiệu quả học tập, giúp các em phát huy tối đa khả năng của mình.
Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm
2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chương trình tổng thể nêu rõ:
