Sáng kiến kinh nghiệm THCS: Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THCS qua môn GDCD

lượt khách thăm quan và mua hàng.

ph m ch t năng l c c n thi t c a công dân trong m t xã h i công b ng ,dân ẩ ấ ự ầ ế ủ ộ ộ ằ

ch , văn minh . Môn Giáo d c công dân đam bao cân đôi ,hai hoa gi a yêu câuủ ụ ̉ ̉ ́ ̀ ̀ ữ ̀ trang thiêt bi kiên th c v i viêc ren luyên ki năng,phat triên thai đô tich c c cuá ̣ ́ ứ ớ ̣ ̀ ̣ ̃ ́ ̉ ́ ̣ ́ ự ̉  hoc sinh,la môn hoc co nhiêu c  hôi giao duc ki năng sông cho hoc sinh.Đ c ̣ ̀ ̣ ́ ̀ ơ ̣ ́ ̣ ̃ ́ ̣ ặ

bi t ệ v i m c tiêu hình thành ph m ch t, năng l c h c sinh và phát huy ti m ớ ụ ẩ ấ ự ọ ềnăng sáng t o c a cá nhân, ho t đ ng tr i nghi m sáng t o có vai trò quy t ạ ủ ạ ộ ả ệ ạ ế

đ nh đ  đ t m c tiêu đó.ị ể ạ ụ

    Nh  chúng ta đã bi t, hi n nay Giáo d c ph  thông nư ế ệ ụ ổ ước ta đang th c hi nự ệ  

bước chuy n t  chể ừ ương trình giáo d c ti p c n n i dung sang ti p c n năngụ ế ậ ộ ế ậ  

l c c a ngự ủ ười h c nh m chuy n t  phọ ằ ể ừ ương pháp “truy n th  m t chi u”ề ụ ộ ề  sang d y cách h c, cách v n d ng ki n th c,rèn luy n kĩ năng hình thànhạ ọ ậ ụ ế ứ ệ  năng l c và ph m ch t, chuy n t  chự ẩ ấ ể ừ ương trình đ nh hị ướng n i dung d yộ ạ  

h c sang chọ ương trình đ nh hị ướng năng l c nh m  d y  b o đ m ch t lự ằ ạ ả ả ấ ượ  ng

đ u ra c a vi c d y h c th c hi n m c tiêu  phát tri n toàn di n các ph mầ ủ ệ ạ ọ ự ệ ụ ể ệ ẩ  

ch t nhân cách, chú tr ng năng l c v n d ng tri th c trong nh ng tình hu ngấ ọ ự ậ ụ ứ ữ ố  

th c ti n nh m chu n b  cho con ngự ễ ằ ẩ ị ười năng l c gi i quy t các tình hu ngự ả ế ố  

cu c s ng và ngh  nghi p.ộ ố ề ệ

   Trong ti n trình, xu th  đ i m i chung đó, môn Giáo d c công dân   trongế ế ổ ớ ụ ở  

trường Trung h c c  s  có vai trò quan tr ng tr c ti p trong quá trình hìnhọ ơ ở ọ ự ế  thành  ý   th c chính  tr ,  hành vi   đ o  đ c,  pháp lu t  và  l i  s ng  cho h cứ ị ạ ứ ậ ố ố ọ  sinh.Môn h c này có đ c đi m là g n gũi, g n bó m t thi t v i đ i s ng th cọ ặ ể ầ ắ ậ ế ớ ờ ố ự  

ti n sinh đ ng c a gia đình, nhà trễ ộ ủ ường và xã h i. Đ c đi m này t o cho mônộ ặ ể ạ  Giáo d c công dân có nh ng l i th  đ  giáo viên có th  s  d ng các phụ ữ ợ ế ể ể ử ụ ươ  ngpháp gi ng d y tích c c nh m phát tri n các năng l c cho h c sinh.ả ạ ự ằ ể ự ọ

     M t khác, trong gi ng d y môn Giáo d c công dân nói chung và Giáo d c ặ ả ạ ụ ụcông dân Trung h c c  s  nói riêng đ  đ t đọ ơ ở ể ạ ược m c tiêu đ i m i d y h c theo ụ ổ ớ ạ ọphát tri n đ nh hể ị ướng năng l c c a h c sinh thì đi u quan tr ng trong môn Giáo ự ủ ọ ề ọ

d c công dânụ

ph i th c hi n t t các ho t đ ng tr i nghi m sáng t o.ả ự ệ ố ạ ộ ả ệ ạ

     Ho t đ ng tr i nghi mạ ộ ả ệ .s  t o c  h i cho h c sinh huy đ ng, t ng h p ki n ẽ ạ ơ ộ ọ ộ ổ ợ ế

th c, kĩ năng c a các môn h c, các lĩnh v c giáo d c khác nhau đ  có th  tr i ứ ủ ọ ự ụ ể ể ảnghi m th c ti n trong nhà trệ ự ễ ường, gia đình và xã h i. Đ ng th i giúp các em có ộ ồ ờ

giáo d c. Qua đó hình thành nh ng ph m ch t ch  y u, nh ng năng l c chung ụ ữ ẩ ấ ủ ế ữ ự

đã được xác đ nh t i chị ạ ương trình giáo d c ph  thông t ng th ụ ổ ổ ể

   Các năng l c và ph m ch t chung này s  đự ẩ ấ ẽ ược th c hi n trong ho t đ ng tr i ự ệ ạ ộ ảnghi m thông qua 3 m c tiêu c a ho t đ ng tr i nghi m.ệ ụ ủ ạ ộ ả ệ

Ho t đ ng tr i nghi m s  đạ ộ ả ệ ẽ ượ ổc t  ch c c    trong và ngoài l p h c, trong và ứ ả ở ớ ọngoài nhà trường theo các quy mô: cá nhân, nhóm, l p h c, kh i l p ho c quy môớ ọ ố ớ ặ  

trường

  T  nh ng trăn tr  đo, tôi đa rut ra đừ ữ ở ́ ̃ ́ ược: “M t s  kinh nghi m t  ch c ho tộ ố ệ ổ ứ ạ  

đ ng tr i nghi m sáng t o cho h c sinh THCS qua môn GDCD”.ộ ả ệ ạ ọ

    Theo tôi, đây là v n đ  th c s  quan tr ng và c n thi t đ  có nh ng gi  d yấ ề ự ự ọ ầ ế ể ữ ờ ạ  giáo d c công dân th t hi u qu ụ ậ ệ ả

       II.Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c u.ạ ứ

      H c sinh kh i l p 6 đ n 9 môn Giáo d c công dân.Sáng ki n chọ ố ớ ế ụ ế ỉ 

d ng l i   vi c giáo d c kĩ năng s ng trong ti t d y Giáo d c công dân.ừ ạ ở ệ ụ ố ế ạ ụ  

  III. M c tiêu, nhi m v  nghiên c u: ụ ệ ụ ứ

­ Qua qúa trình t  ch c ho t đ ng tr i nghi m, giúp hi u đổ ứ ạ ộ ả ệ ể ược cách t  ch cổ ứ  

đ  ể giáo d c kĩ năng s ngụ ố  trong môn GDCD và giáo d c theo hụ ướng hi n đ i.ệ ạ

­ Giúp cho h c sinh rèn luy n kĩ năng s ng trong quá trình h c t p và bi tọ ệ ố ọ ậ ế  

v n d ng vào cu c s ng hàng ngày,trong quan h  v i m i ngậ ụ ộ ố ệ ớ ọ ười xung quanh.   ­ Ho t đ ng tr i nghi m sáng t o đạ ộ ả ệ ạ ược cho là có th  mang l i cho h c sinh cể ạ ọ ơ 

h i và đi u ki n phát tri n năng l c, phát huy tính tích c c, ch  đ ng, sáng t oộ ề ệ ể ự ự ủ ộ ạ  

và v n d ng ki n th c, kĩ năng. V i ho t đ ng tr i nghi m sáng t o, hình th cậ ụ ế ứ ớ ạ ộ ả ệ ạ ứ  

và không gian d y h c đạ ọ ược đ i m i, m  r ng ra ngoài l p h c; l c lổ ớ ở ộ ớ ọ ự ượng tham gia quá trình d y h c không ch  là giáo viên trong trạ ọ ỉ ường mà có s  tham gia c aự ủ  các thành ph n xã h i, ầ ộ  

IV. Phương pháp nghiên c uứ

­ Ph ươ ng pháp nghiên c u tài li u: ứ ệ   Là phương pháp nghiên c u các tàiứ  

li u có liên quan đ n giáo d c kĩ năng s ng trong ti t d y Giáo d c công dânệ ế ụ ố ế ạ ụ  

nh :Tài li u giáo d c kĩ năng s ng.Sách Hư ệ ụ ố ướng d n h c GDCD 6 mô hìnhẫ ọ  

trường h c m i.Giáo d c công dân 7,8,9 nhà xu t b n GD.Tài li u d y h c theoọ ớ ụ ấ ả ệ ạ ọ  

đ nh hị ướng phát tri n năng l c c a h c sinh và m t s  tài li u tham kh o khác.ể ự ủ ọ ộ ố ệ ả

­   Ph ươ ng   pháp   trò   chuy n­   trao   đ i: ệ ổ   Dùng   phương   pháp   này   đ   tròể  chuy n v i h c sinh đ  bi t đệ ớ ọ ể ế ược k t qu  vi c ti n hành lo i bài này. ế ả ệ ế ạ

­ Ph ươ ng pháp phân tích s n ph m: ả ẩ  Nghiên c u s n ph m h c t p c aứ ả ẩ ọ ậ ủ  

h c sinh qua các bu i lao đ ng, ngo i khóa… và gi ng d y c a giáo viên. Giúpọ ổ ộ ạ ả ạ ủ  

ta xác đ nh kh  năng nh n th c, trình đ  nh n th c, thái đ  h ng thú h c t pị ả ậ ứ ộ ậ ứ ộ ứ ọ ậ  

c a h c sinh, trình đ  nghi p v  ki n th c, đ c đi m, tính cách và kh  năngủ ọ ộ ệ ụ ế ứ ặ ể ả  

vươ ớ ủn t i c a giáo viên 

­   Phươ ng pháp đi u tra, kh o sát: ề ả   Qua m t th i gian nghiên c u, giáoộ ờ ứ  viên ti n hành đi u tra, kh o sát, so sánh, đ i chi u v i s  li u cũ v i s  li uế ề ả ố ế ớ ố ệ ớ ố ệ  

m i đ  th y k t qu  nghiên c u c a đ  tài. ớ ể ấ ế ả ứ ủ ề

­ Ph ươ ng pháp th o lu n nhóm: ả ậ  Phương pháp th o lu n nhóm đả ậ ược sử 

d ng nh m giúp cho m i h c sinh tham gia m t cách ch  đ ng vào quá trình h cụ ằ ọ ọ ộ ủ ộ ọ  

t p, t o c  h i cho các em có th  chia s  ki n th c, kinh nghi m, ý ki n đ  gi iậ ạ ơ ộ ể ẽ ế ứ ệ ế ể ả  quy t các v n đ  có liên quan đ n bài h c, t o c  h i cho các em đế ấ ề ế ọ ạ ơ ộ ược giao l u,ư  

h c h i l n nhau, cùng h p tác gi i quy t nh ng nhi m v  chung. ọ ỏ ẫ ợ ả ế ữ ệ ụ

­ Ph ươ ng pháp nghiên c u tr ứ ườ ng h p đi n hình: ợ ể  Phương pháp nghiên 

c u trứ ường h p đi n hình là phợ ể ương pháp s  d ng m t câu chuy n có th t ho cử ụ ộ ệ ậ ặ  chuy n đệ ược vi t d a trên nh ng trế ự ữ ường h p thợ ường x y ra trong cu c s ngả ộ ố  

th c ti n, đ  minh ch ng cho m t v n đ  hay m t s  v n đ  ự ễ ể ứ ộ ấ ề ộ ố ấ ề

­ Ph ươ ng pháp gi i quy t v n đ : ả ế ấ ề  Phương pháp gi i quy t v n đ  là xemả ế ấ ề  xét, phân tích nh ng v n đ , tình hu ng c  th  thữ ấ ề ố ụ ể ường g p ph i trong đ i s ngặ ả ờ ố  hành ngày và xác đ nh cách gi i quy t, x  lí v n đ  tình hu ng đó m t cách cóị ả ế ử ấ ề ố ộ  

hi u qu  ệ ả

­ Ph ươ ng pháp đóng vai và gi i quy t tình hu ng: ả ế ố   Đóng vai là phươ  ngpháp t  ch c cho h c sinh th c hành, “làm th ” m t s  cách  ng x  nào đó trongổ ứ ọ ự ử ộ ố ứ ử  

m t tình hu ng gi  đ nh. Đây là phộ ố ả ị ương pháp nh m giúp h c sinh suy nghĩ sâuằ ọ  

s c v  m t v n đ , b ng cách t p trung vào m t s  vi c c  th  mà các em v aắ ề ộ ấ ề ằ ậ ộ ự ệ ụ ể ừ  

th c hi n ho c quan sát đự ệ ặ ược. 

­ Ph ươ ng pháp đ ng não: ộ  Phương pháp đ ng não thộ ường được s  d ngử ụ  trong bài h c trọ ước khi gi i thi u bài m i, gi i thi u m t n i dung m i ho c k tớ ệ ớ ớ ệ ộ ộ ớ ặ ế  thúc m t n i dung nào đ y . Phộ ộ ấ ương pháp này góp ph n rèn luy n t  duy đ cầ ệ ư ộ  

l p, năng l c sang t o, năng l c giao ti p cho h c sinh.ậ ự ạ ự ế ọ

­ Ph ươ ng pháp d y h c tr i nghi m và khám phá: ạ ọ ả ệ  Phương pháp này góp 

ph n phát tri n cho h c sinh năng l c phát hi n và gi i quy t v n đ , năng l cầ ể ọ ự ệ ả ế ấ ề ự  

t  nghiên c u, năng l c sáng t o và năng l c ch u trách nhi m.ự ứ ự ạ ự ị ệ

V. D  báo đóng góp c a đ  tài.ự ủ ề

­ Đây là v n đ  đấ ề ược c  xã h i quan tâm, có th  tích h p giáo d c trongả ộ ể ợ ụ  nhi u môn h c, riêng môn Giáo d c công dân là môn có nhi u c  h i th c hi nề ọ ụ ề ơ ộ ự ệ  

ho t đ ng  tr i nghi m t t, phù h p cho b n thân đ  đ t m c tiêu giáo d c nóiạ ộ ả ệ ố ợ ả ể ạ ụ ụ  chung tr  thành nh ng con ngở ữ ười phát tri n m t cách toàn di n đ  năng đ ng,ể ộ ệ ể ộ  sáng t o phù h p v i m t xã h i hi n đ i đang phát tri n.ạ ợ ớ ộ ộ ệ ạ ể

       B.PHÂN NÔI DUNG̀ ̣

I. C  s  lí lu n:ơ ở ậ

       Vi c đ a ho t đ ng tr i nghi m sáng t o vào trong chệ ư ạ ộ ả ệ ạ ương trình giáo d cụ  

c a nhà trủ ường góp ph n kh c ph c nh ng t n t i c a chầ ắ ụ ữ ồ ạ ủ ương trình giáo d cụ  

hi n nay, đáp  ng yêu c u c p thi t c a đ i m i căn b n, toàn di n giáo d c.ệ ứ ầ ấ ế ủ ổ ớ ả ệ ụ  

       Ho t đ ng giáo d c tr i nghi m sáng t o là các ho t đ ng tr i nghi m đ nhạ ộ ụ ả ệ ạ ạ ộ ả ệ ị  

hướng giáo d c. Cách g i tên có thêm c m t  “sáng t o” nh m m c đích nh nụ ọ ụ ừ ạ ằ ụ ấ  

m nh vai trò c a ch  th  ho t đ ng và m c đích, ý nghĩa c a lo i ho t đ ngạ ủ ủ ể ạ ộ ụ ủ ạ ạ ộ  này. 

      Tri n khai ho t đ ng giáo d c tr i nghi m sáng t o chính là th c hi n quanể ạ ộ ụ ả ệ ạ ự ệ  

đi m, đ nh hể ị ướng “h c đi đôi v i hành, giáo d c k t h p v i lao đ ng s n xu t,ọ ớ ụ ế ợ ớ ộ ả ấ  nhà trường g n li n v i xã h i”.ắ ề ớ ộ  

   T  th i kì đ u c a n n giáo d c nừ ờ ầ ủ ề ụ ước Vi t Nam dân ch  c ng hòa, Ch  t chệ ủ ộ ủ ị  

H  Chí Minh đã ch  rõ phồ ỉ ương pháp đ  đào t o nên nh ng ngể ạ ữ ười tài đ c là:ứ  

“H c đi đôi v i hành, giáo d c k t h p v i lao đ ng s n xu t, nhà trọ ớ ụ ế ợ ớ ộ ả ấ ường g nắ  

li n v i xã h i!”.ề ớ ộ  

     Đây cũng là nguyên lí giáo d c đụ ược qui đ nh trong Lu t giáo d c hi n hànhị ậ ụ ệ  

c a Vi t Nam. Tuy v y, trong th i gian v a qua, do cách hi u và cách làm, giáoủ ệ ậ ờ ừ ể  

d c ­đào t o ch a đ t đụ ạ ư ạ ược nhi u thành công trong vi c th c hi n nguyên lí này.ề ệ ự ệ       Trên th  gi i, t  gi a th  k  XX, nhà khoa h c giáo d c n i ti ng ngế ớ ừ ữ ế ỉ ọ ụ ổ ế ười Mĩ, John Dewey, v i tác ph m Kinh nghi m và Giáo d c (Experience and Education)ớ ẩ ệ ụ  

đã ch  ra h n ch  c a giáo d c nhà trỉ ạ ế ủ ụ ường và đ a ra quan đi m v  vai trò c aư ể ề ủ  kinh nghi m trong giáo d c.ệ ụ  

   V i tri t lí giáo d c đ  cao vai trò c a kinh nghi m, Dewey cũng ch  ra r ng,ớ ế ụ ề ủ ệ ỉ ằ  

nh ng kinh nghi m có ý nghĩa giáo d c giúp nâng cao hi u qu  giáo d c b ngữ ệ ụ ệ ả ụ ằ  cách k t n i ngế ố ườ ọi h c và nh ng ki n th c đữ ế ứ ược h c v i th c ti n.ọ ớ ự ễ  

      Kolb (1984) cũng đ a ra m t lí thuy t v  h c t  tr i nghi m (Experientialư ộ ế ề ọ ừ ả ệ  learning), theo đó, h c là m t quá trình trong đó ki n th c c a ngọ ộ ế ứ ủ ườ ọi h c đượ  c

t o ra qua vi c chuy n hóa kinh nghi m; nghĩa là, b n ch t c a ho t đ ng h cạ ệ ể ệ ả ấ ủ ạ ộ ọ  

là quá trình tr i nghi m.ả ệ  

         M t s  quan ni m khác c a các h c gi  qu c t  cho r ng giáo d c tr iộ ố ệ ủ ọ ả ố ế ằ ụ ả  nghi m coi tr ng và khuy n khích m i liên h  gi a các bài h c tr u tệ ọ ế ố ệ ữ ọ ừ ượng v iớ  các ho t đ ng giáo d c c  th  đ  t i  u hóa k t qu  h c t p (Sakofs, 1995); h cạ ộ ụ ụ ể ể ố ư ế ả ọ ậ ọ  

t  tr i nghi m ph i g n kinh nghi m c a ngừ ả ệ ả ắ ệ ủ ườ ọi h c v i ho t đ ng ph n ánh vàớ ạ ộ ả  phân tích (Chapman, McPhee and Proudman, 1995); ch  có kinh nghi m thì ch aỉ ệ ư  

đ  đ  đủ ể ược g i là tr i nghi m; chính quá trình ph n ánh đã chuy n hóa kinhọ ả ệ ả ể  nghi m thành tr i nghi m giáo d c (Joplin, 1995).ệ ả ệ ụ

    Nh  v y, ho t đ ng bao gi  cũng có thu c tính tr i nghi m, sáng t o c a chư ậ ạ ộ ờ ộ ả ệ ạ ủ ủ 

th  Các ho t đ ng giáo d c trong nhà trể ạ ộ ụ ường đượ ổc t  ch c phù h p v i b nứ ợ ớ ả  

ch t ho t đ ng c a con ngấ ạ ộ ủ ườ ềi đ u có th  để ược coi là ho t đ ng giáo d c tr iạ ộ ụ ả  nghi m sáng t o, bao g m c  các ho t đ ng d y h c, ho t đ ng giáo d c trongệ ạ ồ ả ạ ộ ạ ọ ạ ộ ụ  

và ngoài nhà trường. 

     Do đó, có th  chia ho t đ ng giáo d c tr i nghi m sáng t o thành 2 nhóm:ể ạ ộ ụ ả ệ ạ  

Ho t đ ng giáo d c tr i nghi m sáng t o theo nghĩa h p nh m hình thành cácạ ộ ụ ả ệ ạ ẹ ằ  giá tr , ph m ch t, hành vi và ho t đ ng d y h c tr i nghi m sáng t o nh m tị ẩ ấ ạ ộ ạ ọ ả ệ ạ ằ ổ 

ch c ho t đ ng nh n th c ­ h c t p sáng t o cho ngứ ạ ộ ậ ứ ọ ậ ạ ườ ọi h c

     Ho t đ ng tr i nghi m sáng t o là ho t đ ng giáo d c thông qua s  tr iạ ộ ả ệ ạ ạ ộ ụ ự ả  nghi m và sáng t o c a cá nhân trong vi c k t n i kinh nghi m h c đệ ạ ủ ệ ế ố ệ ọ ược trong nhà trường v i th c ti n đ i s ng, nh  đó các kinh nghi m đớ ự ễ ờ ố ờ ệ ược tích lũy thêm 

và d n chuy n hoá thành năng l c.ầ ể ự  

    Ho t đ ng giáo d c tr i nghi m sáng t o mang tính tích h p nhi u lĩnh v cạ ộ ụ ả ệ ạ ợ ề ự  

h c t p và giáo d c; đòi h i kh  năng ph i h p liên k t nhi u l c lọ ậ ụ ỏ ả ố ợ ế ề ự ượng giáo 

d c trong và ngoài nhà trụ ường. 

      Ho t đ ng giáo d c tr i nghi m sáng t o đạ ộ ụ ả ệ ạ ượ ổc t  ch c dứ ưới nhi u hình th cề ứ  khác nhau nh  trò ch i, h i thi, cu c thi, di n đàn, giao l u, tham quan h c t p,ư ơ ộ ộ ễ ư ọ ậ  sân kh u hóa (k ch, ti u ph m, th , hát, ) th  d c th  thao, câu l c b , nghiênấ ị ể ẩ ơ ể ụ ể ạ ộ  

c u khoa h c kĩ thu t, ứ ọ ậ  Các ho t đ ng này t o c  h i cho h c sinh phát huy tính tích c c, ch  đ ng, tạ ộ ạ ơ ộ ọ ự ủ ộ ự giác và sáng t o c a b n thân, huy đ ng s  tham gia c a h c sinh vào t t c  cácạ ủ ả ộ ự ủ ọ ấ ả  khâu c a quá trình ho t đ ng. H c sinh đủ ạ ộ ọ ược trình bày và l a ch n ý tự ọ ưởng, tham gia chu n b , thi t k  ho t đ ng, tr i nghi m, bày t  quan đi m, t  đánhẩ ị ế ế ạ ộ ả ệ ỏ ể ự  giá, t  kh ng đ nh.ự ẳ ị

Nh  v y, ho t đ ng giáo d c tr i nghi m sáng t o không hoàn toàn xa l  đ iư ậ ạ ộ ụ ả ệ ạ ạ ố  

v i giáo d c Vi t Nam trớ ụ ệ ước đây cũng nh  trong th i gian g n đây.ư ờ ầ  

Nh m đ nh hằ ị ướng đ i m i căn b n, toàn di n, nhi u ho t đ ng dổ ớ ả ệ ề ạ ộ ướ ại d ng tr iả  nghi m sáng t o đã đệ ạ ược tri n khai th c hi n.ể ự ệ  

     Đ  các ho t đ ng tr i nghi m sáng t o ể ạ ộ ả ệ ạ giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinhụ ố ọ  

Đ ng và Nhà nả ước và nh ng ngữ ười làm công tác giáo d c đã đ  ra nhi u chụ ề ề ủ 

trương bi n pháp tích c c đ ng b  ,nhi u văn b n mang tính pháp quy đệ ự ồ ộ ề ả ượ  cthông qua:……

      B ,s , nghành Giáo d c­Đào t o đã th c s  r t quan tâm có nhi u chộ ở ụ ạ ự ự ấ ề ươ  ngtrình t p hu n, chuyên đ  v  ho t đ ng tr i nghi m sáng t o cho h c sinh nóiậ ấ ề ề ạ ộ ả ệ ạ ọ  chung và trong môn Giáo d c công dân nói riêng, đ a v  trí môn h c vào các mônụ ư ị ọ  

b t bu c, môn h c này ch  giáo viên đào t o đúng chuyên nghành đ m nh n.ắ ộ ọ ỉ ạ ả ậ

   II. C  s  th c ti n:ơ ở ự ễ

        Ti u h c đỞ ể ọ ược g i là Ho t đ ng tr i nghi m,   THCS và THPT là Ho t ọ ạ ộ ả ệ ở ạ

đ ng tr i nghi m­ Hộ ả ệ ướng nghi p. Tuy nhiên, 2 tên g i này v n đang trong quá ệ ọ ẫtrình xin ý ki n c a d  lu n.ế ủ ư ậ

         H i th o Ho t đ ng tr i nghi m sáng t o c a h c sinh ph  thông năm 2015ộ ả ạ ộ ả ệ ạ ủ ọ ổ  

c a B  giáo d c và Đào t o t p trung m t s  nghiên c u, bài vi t c a m t sủ ộ ụ ạ ậ ộ ố ứ ế ủ ộ ố nhà khoa h c giáo d c Vi t Nam v  c  s  lí lu n, th c ti n tri n khai ho t đ ngọ ụ ệ ề ơ ở ậ ự ễ ể ạ ộ  giáo d c tr i nghi m sáng t o   m t s  qu c gia có n n giáo d c phát tri n vàụ ả ệ ạ ở ộ ố ố ề ụ ể  

m t s  g i ý áp d ng vào giáo d c ph  thông   Vi t Nam.ộ ố ợ ụ ụ ổ ở ệ  

   Tr i nghi m và sáng t o là b n ch t c a ho t đ ng   ngả ệ ạ ả ấ ủ ạ ộ ở ười. B n ch t ho tả ấ ạ  

đ ng c a ngộ ủ ườ ọi h c nói riêng, c a con ngủ ười nói chung là ho t đ ng mang tínhạ ộ  

tr i nghi m, sáng t o.ả ệ ạ  

   Nh  v y, ho t đ ng bao gi  cũng có thu c tính tr i nghi m, sáng t o c a chư ậ ạ ộ ờ ộ ả ệ ạ ủ ủ 

th  Các ho t đ ng giáo d c trong nhà trể ạ ộ ụ ường đượ ổc t  ch c phù h p v i b nứ ợ ớ ả  

ch t ho t đ ng c a con ngấ ạ ộ ủ ườ ềi đ u có th  để ược coi là ho t đ ng giáo d c tr iạ ộ ụ ả  nghi m sáng t o, bao g m c  các ho t đ ng d y h c, ho t đ ng giáo d c trongệ ạ ồ ả ạ ộ ạ ọ ạ ộ ụ  

và ngoài nhà trường. 

        Do đó, có th  chia ho t đ ng giáo d c tr i nghi m sáng t o thành 2 nhóm:ể ạ ộ ụ ả ệ ạ  

Ho t đ ng giáo d c tr i nghi m sáng t o theo nghĩa h p nh m hình thành cácạ ộ ụ ả ệ ạ ẹ ằ  giá tr , ph m ch t, hành vi và Ho t đ ng d y h c tr i nghi m sáng t o nh m tị ẩ ấ ạ ộ ạ ọ ả ệ ạ ằ ổ 

ch c ho t đ ng nh n th c ­ h c t p sáng t o cho ngứ ạ ộ ậ ứ ọ ậ ạ ườ ọi h c.      Ho t đ ng giáoạ ộ  

d c tr i nghi m sáng t o đụ ả ệ ạ ượ ổc t  ch c dứ ưới nhi u hình th c khác nhau nh  tròề ứ ư  

ch i, h i thi, cu c thi, di n đàn, giao l u, tham quan h c t p, sân kh u hóa (k ch,ơ ộ ộ ễ ư ọ ậ ấ ị  

ti u ph m, th , hát, ) th  d c th  thao, câu l c b , nghiên c u khoa h c kĩể ẩ ơ ể ụ ể ạ ộ ứ ọ  thu t, ậ  

       Các ho t đ ng này t o c  h i cho h c sinh phát huy tính tích c c, ch  đ ng,ạ ộ ạ ơ ộ ọ ự ủ ộ  

t  giác và sáng t o c a b n thân, huy đ ng s  tham gia c a h c sinh vào t t cự ạ ủ ả ộ ự ủ ọ ấ ả các khâu c a quá trình ho t đ ng. H c sinh đủ ạ ộ ọ ược trình bày và l a ch n ý tự ọ ưởng, tham gia chu n b , thi t k  ho t đ ng, tr i nghi m, bày t  quan đi m, t  đánhẩ ị ế ế ạ ộ ả ệ ỏ ể ự  giá, t  kh ng đ nh.ự ẳ ị

    HĐTNST đượ ổc t  ch c dứ ưới nhi u hình th c khác nhau nh  ho t đ ng câu ề ứ ư ạ ộ

l c b , t  ch c trò ch i, di n đàn, sân kh u tạ ộ ổ ứ ơ ễ ấ ương tác, tham quan dã ngo i, các ạ

h i thi, ho t đ ng giao l u, ho t đ ng nhân đ o, ho t đ ng tình nguy n, ho t ộ ạ ộ ư ạ ộ ạ ạ ộ ệ ạ

đ ng c ng đ ng, sinh ho t t p th , lao đ ng công ích, sân kh u hóa (k ch, th , ộ ộ ồ ạ ậ ể ộ ấ ị ơhát, múa r i, ti u ph m, k ch tham gia,…), th  d c th  thao, t  ch c các ngày ố ể ẩ ị ể ụ ể ổ ứ

h i,… M i hình th c ho t đ ng trên đ u mang ý nghĩa giáo d c nh t đ nh. Dộ ỗ ứ ạ ộ ề ụ ấ ị ướ  iđây là m t s  hình th c t  ch c c a HĐTNST trong nhà trộ ố ứ ổ ứ ủ ường ph  thông:ổ

4.1. Ho t đ ng câu l c b  (CLB)ạ ộ ạ ộ

Câu l c b  là hình th c sinh ho t ngo i khóa c a nh ng nhóm h c sinh cùng s  ạ ộ ứ ạ ạ ủ ữ ọ ởthích, nhu c u, năng khi u,… dầ ế ướ ự ịi s  đ nh hướng c a nh ng nhà giáo d c nh mủ ữ ụ ằ  

t o môi trạ ường giao l u thân thi n, tích c c gi a các h c sinh v i nhau và gi a ư ệ ự ữ ọ ớ ữ

h c sinh v i th y cô giáo, v i nh ng ngọ ớ ầ ớ ữ ườ ới l n khác. Ho t đ ng c a CLB t o ạ ộ ủ ạ

c  h i đ  h c sinh đơ ộ ể ọ ược chia s  nh ng ki n th c, hi u bi t c a mình v  các ẻ ữ ế ứ ể ế ủ ềlĩnh v c mà các em quan tâm, qua đó phát tri n các kĩ năng c a h c sinh nh : kĩ ự ể ủ ọ ưnăng giao ti p, kĩ năng l ng nghe và bi u đ t ý ki n, kĩ năng trình bày suy nghĩ, ýế ắ ể ạ ế  

tưởng, kĩ năng vi t bài, kĩ năng ch p  nh, kĩ năng h p tác, làm vi c nhóm, kĩ ế ụ ả ợ ệnăng ra quy t đ nh và gi i quy t v n đ ,… CLB là n i đ  h c sinh đế ị ả ế ấ ề ơ ể ọ ược th c ựhành các quy n tr  em c a mình nh  quy n đề ẻ ủ ư ề ược h c t p, quy n đọ ậ ề ược vui ch i ơ

gi i trí và tham gia các ho t đ ng văn hóa, ngh  thu t; quy n đả ạ ộ ệ ậ ề ượ ực t  do bi u ể

đ t; tìm ki m, ti p nh n và ph  bi n thông tin,… Th ng qua ho t đ ng c a các ạ ế ế ậ ổ ế ộ ạ ộ ủCLB, nhà giáo d c hi u và quan tâm h n đ n nhu c u, nguy n v ng m c đích ụ ể ơ ế ầ ệ ọ ụchính đáng c a các em. CLB ho t đ ng theo nguyên t c t  nguy n, th ng nh t, ủ ạ ộ ắ ự ệ ố ấ

có l ch sinh ho t đ nh kì và có th  đị ạ ị ể ượ ổc t  ch c v i nhi u lĩnh v c khác nhau ứ ớ ề ự

nh : CLB h c thu t; CLB th  d c th  thao; CLB văn hóa ngh  thu t; CLB võ ư ọ ậ ể ụ ể ệ ậthu t; CLB ho t đ ng th c t ; CLB trò ch i dân gian…ậ ạ ộ ự ế ơ

4.2. T  ch c trò ch iổ ứ ơ

Trò ch i là m t lo i hình ho t đ ng gi i trí, th  giãn; là món ăn tinh th n nhi u ơ ộ ạ ạ ộ ả ư ầ ề

b  ích và không th  thi u đổ ể ế ược trong cu c s ng con ngộ ố ười nói chung, đ i v i ố ớ

h c sinh nói riêng. Trò ch i là hình th c t  ch c các ho t đ ng vui ch i v i n i ọ ơ ứ ổ ứ ạ ộ ơ ớ ộdung ki n th c thu c nhi u lĩnh v c khác nhau, có tác d ng giáo d c “ế ứ ộ ề ự ụ ụ ch i mà  ơ

h c, h c mà ch i ọ ọ ơ ”.

Trò ch i có th  đơ ể ượ ử ục s  d ng trong nhi u tình hu ng khác nhau c a HĐTNST ề ố ủ

nh  làm quen, kh i đ ng, d n nh p vào n i dung h c t p, cung c p và ti p nh nư ở ộ ẫ ậ ộ ọ ậ ấ ế ậ  tri th c; đánh giá k t qu , rèn luy n các kĩ năng và c ng c  nh ng tri th c đã ứ ế ả ệ ủ ố ữ ứ

được ti p nh n,… Trò ch i giúp phát huy tính sáng t o, h p d n và gây h ng thúế ậ ơ ạ ấ ẫ ứ  cho h c sinh; giúp h c sinh d  ti p thu ki n th c m i; giúp chuy n t i nhi u tri ọ ọ ễ ế ế ứ ớ ể ả ề

th c c a nhi u lĩnh v c khác nhau; t o đứ ủ ề ự ạ ược b u không khí thân thi n; t o cho ầ ệ ạcác em tác phong nhanh nh n,…ẹ

4.3. T  ch c di n đànổ ứ ễ

Di n đàn là m t hình th c t  ch c ho t đ ng đễ ộ ứ ổ ứ ạ ộ ượ ử ục s  d ng đ  thúc đ y s  thamể ẩ ự  gia c a h c sinh thông qua vi c các em tr c ti p, ch  đ ng bày t  ý ki n c a ủ ọ ệ ự ế ủ ộ ỏ ế ủmình v i đông đ o b n bè, nhà trớ ả ạ ường, th y cô giáo, cha m  và nh ng ngầ ẹ ữ ườ ớ  i l nkhác có liên quan. Di n đàn là m t trong nh ng hình th c t  ch c mang l i hi u ễ ộ ữ ứ ổ ứ ạ ệ

qu  giáo d c thi t th c. Thông qua di n đàn, h c sinh có c  h i bày t  suy nghĩ, ả ụ ế ự ễ ọ ơ ộ ỏ

ý ki n, quan ni m hay nh ng câu h i, đ  xu t c a mình v  m t v n đ  nào đó ế ệ ữ ỏ ề ấ ủ ề ộ ấ ề

có liên quan đ n nhu c u, h ng thú, nguy n v ng c a các em. Đây cũng là d p đế ầ ứ ệ ọ ủ ị ể các em bi t l ng nghe ý ki n, h c t p l n nhau. Vì v y, di n đàn nh  m t sân ế ắ ế ọ ậ ẫ ậ ễ ư ộ

ch i t o đi u ki n đ  h c sinh đơ ạ ề ệ ể ọ ược bi u đ t ý ki n c a mình m t cách tr c ể ạ ế ủ ộ ự

ti p v i đông đ o b n bè và nh ng ngế ớ ả ạ ữ ười khác. Di n đàn thễ ường đượ ổc t  ch c ứ

r t linh ho t, phong phú và đa d ng v i nh ng hình th c ho t đ ng c  th , phù ấ ạ ạ ớ ữ ứ ạ ộ ụ ể

h p v i t ng l a tu i h c sinh.ợ ớ ừ ứ ổ ọ

M c đích c a vi c t  ch c di n đàn là đ  t o c  h i, môi trụ ủ ệ ổ ứ ễ ể ạ ơ ộ ường cho h c sinh ọ

được bày t  ý ki n v  nh ng v n đ  các em quan tâm, giúp các em kh ng đ nh ỏ ế ề ữ ấ ề ẳ ịvai trò và ti ng nói c a mình, đ a ra nh ng suy nghĩ và hành vi tích c c đ  ế ủ ư ữ ự ể

kh ng đ nh vai trò và ti ng nói c a mình, đ a ra nh ng suy nghĩ và hành vi tích ẳ ị ế ủ ư ữ

c c đ  kh ng đ nh mình. Qua các di n đàn, th y cô giáo, cha m  h c sinh và ự ể ẳ ị ễ ầ ẹ ọ

nh ng ngữ ườ ới l n có liên quan n m b t đắ ắ ược nh ng băn khoăn, lo l ng và mong ữ ắ

đ i c a các em v  b n bè, th y cô, nhà trợ ủ ề ạ ầ ường và gia đình,… tăng cường c  h i ơ ộgiao l u gi a ngư ữ ườ ới l n và tr  em, gi a tr  em v i tr  em và thúc đ y quy n tr  ẻ ữ ẻ ớ ẻ ẩ ề ẻ

em trong trường h c. Giúp h c sinh th c hành quy n đọ ọ ự ề ược bày t  ý ki n, quy n ỏ ế ề

đượ ắc l ng nghe và quy n đề ược tham gia,… đ ng th i giúp các nhà qu n lí giáo ồ ờ ả

d c và ho ch đ nh chính sách n m b t, nh n bi t đụ ạ ị ắ ắ ậ ế ược nh ng v n đ  mà h c ữ ấ ề ọsinh quan tâm t  đó có nh ng bi n pháp giáo d c và xây d ng chính sách phù ừ ữ ệ ụ ự

h p h n v i các em.ợ ơ ớ4.4. Sân kh u tấ ương tác

Sân kh u tấ ương tác (hay sân kh u di n đàn) là m t hình th c ngh  thu t tấ ễ ộ ứ ệ ậ ương tác d a trên ho t đ ng di n k ch, trong đó v  k ch ch  có ph n m  đ u đ a ra ự ạ ộ ễ ị ở ị ỉ ầ ở ầ ưtình hu ng, ph n còn l i đố ầ ạ ược sáng t o b i nh ng ngạ ở ữ ười tham gia. Ph n trình ầ

di n chính là m t cu c chia s , th o lu n gi a nh ng ngễ ộ ộ ẻ ả ậ ữ ữ ười th c hi n và khán ự ệ

gi , trong đó đ  cao tính tả ề ương tác hay s  tham gia c a khán gi  M c đích c a ự ủ ả ụ ủ

ho t đ ng này là nh m tăng cạ ộ ằ ường nh n th c, thúc đ y đ  h c sinh đ a ra quan ậ ứ ẩ ể ọ ư

đi m, suy nghĩ và cách x  lí tình hu ng th c t  g p ph i trong b t kì n i dung ể ử ố ự ế ặ ả ấ ộnào c a cu c s ng. Thông qua sân kh u tủ ộ ố ấ ương tác, s  tham gia c a h c sinh ự ủ ọ

được tăng cường và thúc đ y, t o c  h i cho h c sinh rèn luy n nh ng kĩ năng ẩ ạ ơ ộ ọ ệ ữ

nh : kĩ năng phát hi n v n đ , kĩ năng phân tích v n đ , kĩ năng ra quy t đ nh vàư ệ ấ ề ấ ề ế ị  

gi i quy t v n đ , kh  năng sáng t o khi gi i quy t tình hu ng và kh  năng  ngả ế ấ ề ả ạ ả ế ố ả ứ  phó v i nh ng thay đ i c a cu c s ng,…ớ ữ ổ ủ ộ ố

4.5. Tham quan, dã ngo iạ

Tham quan, dã ngo i là m t hình th c t  ch c h c t p th c t  h p d n đ i v i ạ ộ ứ ổ ứ ọ ậ ự ế ấ ẫ ố ớ

h c sinh. M c đích c a tham quan, dã ngo i là đ  các em h c sinh đọ ụ ủ ạ ể ọ ược đi thăm, tìm hi u và h c h i ki n th c, ti p xúc v i các di tích l ch s , văn hóa, công ể ọ ỏ ế ứ ế ớ ị ửtrình, nhà máy…   xa n i các em đang s ng, h c t p, giúp các em có đở ơ ố ọ ậ ược nh ngữ  kinh nghi m th c t , t  đó có th  áp d ng vào cu c s ng c a chính các em.ệ ự ế ừ ể ụ ộ ố ủ

N i dung tham quan, dã ngo i có tính giáo d c t ng h p đ i v i h c sinh nh : ộ ạ ụ ổ ợ ố ớ ọ ưgiáo d c lòng yêu thiên nhiên, quê hụ ương, đ t nấ ước, giáo d c truy n th ng cách ụ ề ố

m ng, truy n th ng l ch s , truy n th ng c a Đ ng, c a Đoàn, c a Đ i Thi u ạ ề ố ị ử ề ố ủ ả ủ ủ ộ ếniên Ti n phong H  Chí Minh. Các lĩnh v c tham quan, dã ngo i có th  đề ồ ự ạ ể ượ ổc t  

ch c   nhà trứ ở ường ph  thông là: Tham quan các danh lam th ng c nh, di tích l chổ ắ ả ị  

s , văn hóa; Tham quan các công trình công c ng, nhà máy, xí nghi p; Tham quanử ộ ệ  

các c  s  s n xu t, làng ngh ; Tham quan các Vi n b o tàng; Dã ngo i theo các ơ ở ả ấ ề ệ ả ạ

ch  đ  h c t p; Dã ngo i theo các ho t đ ng nhân đ o…ủ ề ọ ậ ạ ạ ộ ạ       4.6. H i thi / cu c thiộ ộ

H i thi/cu c thi là m t trong nh ng hình th c t  ch c ho t đ ng h p d n, lôi ộ ộ ộ ữ ứ ổ ứ ạ ộ ấ ẫ

cu n h c sinh và đ t hi u qu  cao trong vi c t p h p, giáo d c, rèn luy n và ố ọ ạ ệ ả ệ ậ ợ ụ ệ

đ nh hị ướng giá tr  cho tu i tr  H i thi mang tính ch t thi đua gi a các cá nhân, ị ổ ẻ ộ ấ ữnhóm ho c t p th  luôn ho t đ ng tích c c đ  vặ ậ ể ạ ộ ự ể ươn lên đ t đạ ược m c tiêu ụmong mu n thông qua vi c tìm ra ngố ệ ườ ội/đ i th ng cu c. Chính vì v y, t  ch c ắ ộ ậ ổ ứ

h i thi cho h c sinh là m t yêu c u quan tr ng, c n thi t c a nhà trộ ọ ộ ầ ọ ầ ế ủ ường, c a ủgiáo viên trong quá trình t  ch c HĐTNST.ổ ứ

M c đích t  ch c h i thi/cu c thi nh m lôi cu n h c sinh tham gia m t cách chụ ổ ứ ộ ộ ằ ố ọ ộ ủ 

đ ng, tích c c vào các ho t đ ng giáo d c c a nhà trộ ự ạ ộ ụ ủ ường; đáp  ng nhu c u v  ứ ầ ềvui ch i gi i trí cho h c sinh; thu hút tài năng và s  sáng t o c a h c sinh; phát ơ ả ọ ự ạ ủ ọtri n kh  năng ho t đ ng tích c c và tể ả ạ ộ ự ương tác c a h c sinh, góp ph n b i ủ ọ ầ ồ

dưỡng cho các em đ ng c  h c t p tích c c, kích thích h ng thú trong quá trình ộ ơ ọ ậ ự ứ

nh n th c. H i thi/cu c thi có th  đậ ứ ộ ộ ể ược th c hi n dự ệ ưới nhi u hình th c khác ề ứnhau nh : Thi v , thi vi t, thi tìm hi u, thi đ  vui, thi gi i ô ch , thi ti u ph m, ư ẽ ế ể ố ả ữ ể ẩthi th i trang, thi k  chuy n, thi ch p  nh, thi k  chuy n theo tranh, thi sáng tác ờ ể ệ ụ ả ể ệbài hát, h i thi h c t p, h i thi th i trang, h i thi h c sinh thanh l ch,… có n i ộ ọ ậ ộ ờ ộ ọ ị ộdung giáo d c v  m t ch  đ  nào đó. N i dung c a h i thi r t phong phú, b t cụ ề ộ ủ ề ộ ủ ộ ấ ấ ứ 

n i dung giáo d c nào cũng có th  độ ụ ể ượ ổc t  ch c dứ ưới hình th c h i thi/cu c thi. ứ ộ ộ

Đi u quan tr ng khi t  ch c h i thi là ph i linh ho t, sáng t o khi t  ch c th c ề ọ ổ ứ ộ ả ạ ạ ổ ứ ự

hi n, tránh máy móc thì cu c thi m i h p d n.ệ ộ ớ ấ ẫ4.7. T  ch c s  ki nổ ứ ự ệ

T  ch c s  ki n trong nhà trổ ứ ự ệ ường ph  thông là m t ho t đ ng t o c  h i cho ổ ộ ạ ộ ạ ơ ộ

h c sinh đọ ược th  hi n nh ng ý tể ệ ữ ưởng, kh  năng sáng t o c a mình, th  hi n ả ạ ủ ể ệnăng l c t  ch c ho t đ ng, th c hi n và ki m tra giám sát ho t đ ng. Thông ự ổ ứ ạ ộ ự ệ ể ạ ộqua ho t đ ng t  ch c s  ki n h c sinh đạ ộ ổ ứ ự ệ ọ ược rèn luy n tính t  m , chi ti t, đ u ệ ỉ ỉ ế ầ

óc t  ch c, tính năng đ ng, nhanh nh n, kiên nh n, có kh  năng thi t l p m i ổ ứ ộ ẹ ẫ ả ế ậ ốquan h  t t, có kh  năng làm vi c theo nhóm, có s c kh e và ni m đam mê. Khi ệ ố ả ệ ứ ỏ ềtham gia t  ch c s  ki n h c sinh s  th  hi n đổ ứ ự ệ ọ ẽ ể ệ ượ ức s c b n cũng nh  kh  năng ề ư ả

ch u đị ược áp l c cao c a mình. Ngoài ra, các em còn ph i bi t cách xoay x  và ự ủ ả ế ở

ng phó trong m i tình hu ng b t kì x y đ n. Các s  ki n h c sinh có th  t  

ch c trong nhà trứ ường nh : L  khai m c, l  nh p h c, l  t t nghi p, l  k  ni m,ư ễ ạ ễ ậ ọ ễ ố ệ ễ ỉ ệ  

l  chúc m ng,…; Các bu i tri n lãm, bu i gi i thi u, h i th o khoa h c, h i ễ ừ ổ ể ổ ớ ệ ộ ả ọ ộ

di n ngh  thu t; Các ho t đ ng đánh giá th  l c, ki m tra th  hình, th  ch t c aễ ệ ậ ạ ộ ể ự ể ể ể ấ ủ  

h c sinh; Đ i h i th  d c th  thao, h i thi đ u giao h u; Ho t đ ng h c t p ọ ạ ộ ể ụ ể ộ ấ ữ ạ ộ ọ ậ

th c t , du l ch kh o sát th c t , đi u tra h c thu t; Ho t đ ng tìm hi u v  di ự ế ị ả ự ế ề ọ ậ ạ ộ ể ề

s n văn hóa, v  phong t c t p quán; Chuy n đi khám phá đ t nả ề ụ ậ ế ấ ước, tr i nghi m ả ệvăn hóa nước ngoài…

4.8. Ho t đ ng giao l uạ ộ ư

Giao l u là m t hình th c t  ch c giáo d c nh m t o ra các đi u ki n c n thi t ư ộ ứ ổ ứ ụ ằ ạ ề ệ ầ ế

đ  cho h c sinh để ọ ược ti p xúc, trò chuy n và trao đ i thông tin v i nh ng nhân ế ệ ổ ớ ữ

v t đi n hình trong các lĩnh v c ho t đ ng nào đó. Qua đó, giúp các em có tình ậ ể ự ạ ộ

c m và thái đ  phù h p, có đả ộ ợ ược nh ng l i khuyên đúng đ n đ  vữ ờ ắ ể ươn lên trong 

h c t p, rèn luy n và hoàn thi n nhân cách. Ho t đ ng giao l u có m t s  đ c ọ ậ ệ ệ ạ ộ ư ộ ố ặ

tr ng sau:ư

­ Ph i có đ i tả ố ượng giao l u. Đ i tư ố ượng giao l u là nh ng ngư ữ ười đi n hình, có ể

nh ng thành tích xu t s c, thành đ t trong các lĩnh v c nào đó, th c s  là t m ữ ấ ắ ạ ự ự ự ấ

gương sáng đ  h c sinh noi theo, phù h p v i nhu c u h ng thú c a h c sinh.ể ọ ợ ớ ầ ứ ủ ọ

­ Thu hút s  tham gia đông đ o và t  nguy n c a h c sinh, đự ả ự ệ ủ ọ ược h c sinh quan ọtâm và hào h ng.ứ

­ Ph i có s  trao đ i thông tin, tình c m h t s c trung th c, chân thành và sôi n iả ự ổ ả ế ứ ự ổ  

gi a h c sinh v i ngữ ọ ớ ườ ượi đ c giao l u. Nh ng v n đ  trao đ i ph i thi t th c, ư ữ ấ ề ổ ả ế ựliên quan đ n l i ích và h ng thú c a h c sinh, đáp  ng nhu c u c a các em.ế ợ ứ ủ ọ ứ ầ ủ

V i nh ng đ c tr ng trên, ho t đ ng giao l u r t phù h p v i các HĐTNST theoớ ữ ặ ư ạ ộ ư ấ ợ ớ  

ch  đ  Ho t đ ng giao l u d  dàng đủ ề ạ ộ ư ễ ượ ổc t  ch c trong m i đi u ki n c a l p, ứ ọ ề ệ ủ ớ

c a trủ ường

4.9. Ho t đ ng chi n d chạ ộ ế ị

Ho t đ ng chi n d ch là hình th c t  ch c không ch  tác đ ng đ n h c sinh mà ạ ộ ế ị ứ ổ ứ ỉ ộ ế ọ

t i c  các thành viên c ng đ ng. Nh  các ho t đ ng này, h c sinh có c  h i ớ ả ộ ồ ờ ạ ộ ọ ơ ộ

kh ng đ nh mình trong c ng đ ng, qua đó hình thành và phát tri n ý th c “mình ẳ ị ộ ồ ể ứ

vì m i ngọ ười, m i ngọ ười vì mình”. Vi c h c sinh tham gia các ho t đ ng chi n ệ ọ ạ ộ ế

d ch nh m tăng cị ằ ường s  hi u bi t và s  quan tâm c a h c sinh đ i v i các v n ự ể ế ự ủ ọ ố ớ ấ

đ  xã h i nh  v n đ  môi trề ộ ư ấ ề ường, an toàn giao thông, an toàn xã h i,… giúp h c ộ ọsinh có ý th c hành đ ng vì c ng đ ng; t p dứ ộ ộ ồ ậ ượt cho h c sinh tham gia gi i ọ ảquy t nh ng v n đ  xã h i; phát tri n   h c sinh m t s  kĩ năng c n thi t nh  ế ữ ấ ề ộ ể ở ọ ộ ố ầ ế ư

kĩ năng h p tác, kĩ năng thu th p thông tin, kĩ năng đánh giá và kĩ năng ra quy t ợ ậ ế

đ nh.ị

M i chi n d ch nên mang m t ch  đ  đ  đ nh hỗ ế ị ộ ủ ề ể ị ướng cho các ho t đ ng nh : ạ ộ ưChi n d ch gi  trái đ t; Chi n d ch làm s ch môi trế ị ờ ấ ế ị ạ ường xung quanh trường h c;ọ  Chi n d ch  ng phó v i bi n đ i khí h u; Chi n d ch b o v  môi trế ị ứ ơ ế ổ ậ ế ị ả ệ ường, b o ả

v  r ng ng p m n; Chi n d ch làm cho th  gi i s ch h n; Chi n d ch tình ệ ừ ậ ặ ế ị ế ớ ạ ơ ế ịnguy n hè, Chi n d ch ngày th  7 tình nguy n… Đ  th c hi n ho t đ ng chi n ệ ế ị ứ ệ ể ự ệ ạ ộ ế

d ch đị ượ ố ầc t t c n xây d ng k  ho ch đ  tri n khai chi n d ch c  th , kh  thi ự ế ạ ể ể ế ị ụ ể ả

v i các ngu n l c huy đ ng đớ ồ ự ộ ược và h c sinh ph i đọ ả ược trang b  trị ước m t s  ộ ố

ki n th c, kĩ năng c n thi t đ  tham gia vào chi n d ch.ế ứ ầ ế ể ế ị4.10. Ho t đ ng nhân đ oạ ộ ạ

Ho t đ ng nhân đ o là ho t đ ng tác đ ng đ n trái tim, tình c m, s  đ ng c m ạ ộ ạ ạ ộ ộ ế ả ự ồ ả

c a h c sinh trủ ọ ước nh ng con ngữ ười có hoàn c nh đ c bi t khó khăn. Thông qua ả ặ ệ

ho t đ ng nhân đ o, h c sinh bi t thêm nh ng hoàn c nh khó khăn c a ngạ ộ ạ ọ ế ữ ả ủ ười nghèo, người nhi m ch t đ c da cam, tr  em m  côi, ngễ ấ ộ ẻ ồ ười tàn t t, khuy t t t, ậ ế ậ

người già cô đ n không n i nơ ơ ương t a, ngự ười có hoàn c nh đ c bi t khó khăn, ả ặ ệ

nh ng đ i tữ ố ượng d  b  t n thễ ị ổ ương trong cu c s ng,… đ  k p th i giúp đ , giúp ộ ố ể ị ờ ỡ

h  t ng bọ ừ ước kh c ph c khó khăn,  n đ nh cu c s ng, vắ ụ ổ ị ộ ố ươn lên hòa nh p v i ậ ớ

c ng đ ng. Ho t đ ng nhân đ o giúp các em h c sinh độ ồ ạ ộ ạ ọ ược chia s  nh ng suy ẻ ữnghĩ, tình c m và giá tr  v t ch t c a mình v i nh ng thành viên trong c ng ả ị ậ ấ ủ ớ ữ ộ

đ ng, giúp các em bi t quan tâm h n đ n nh ng ngồ ế ơ ế ữ ười xung quanh t  đó giáo ừ

d c các giá tr  cho h c sinh nh : ti t ki m, tôn tr ng, chia s , c m thông, yêu ụ ị ọ ư ế ệ ọ ẻ ả

thương, trách nhi m, h nh phúc,… Ho t đ ng nhân đ o trong trệ ạ ạ ộ ạ ường ph  thông ổ

được th c hi n dự ệ ưới nhi u hình th c khác nhau nh : Hi n máu nhân đ o; Xây ề ứ ư ế ạ

d ng qu   ng h  các b n thu c gia đình nghèo, có hoàn c nh khó khăn; T t vì ự ỹ ủ ộ ạ ộ ả ế

người nghèo và n n nhân ch t đ c da cam; Quyên góp cho tr  em m  tim trong ạ ấ ộ ẻ ổ

chương trình “Trái tim cho em”; Quyên góp đ  dùng h c t p cho các b n h c ồ ọ ậ ạ ọsinh vùng cao; T  ch c trung thu cho h c sinh nghèo vùng sâu, vùng xa…ổ ứ ọ       

Qua th c t  gi ng d y ự ế ả ạ Giáo d c công dân trong nhi u năm, tôi cũng đã đ a ra ụ ề ư

SL % SL % SL % SL %K6 (70) 18 26 28         40 20        29 4 6K7( 80) 15 19 30      38 30         38 5      5

Nh  v y qua quá trình gi ng d y và quan sát th c t , ch t lư ậ ả ạ ự ế ấ ượng và ý th cứ  

h c sinh có nhi u chuy n bi n tích c c.ọ ề ể ế ự     Tuy nhiên, k t qu  cho th y h c sinh có kĩ năng t t còn ch a nhi u.Chính vì ế ả ấ ọ ố ư ề

v y,cách ậ giáo d c kĩ năng s ng là v n đ  c n quan tâm cho các gi  d y Giáo ụ ố ấ ề ầ ờ ạ

d c công dân và h c sinh rèn luy n kĩ năng s ng hi u qu ụ ọ ệ ố ệ ả     III. Phương phap th c hiêń ự ̣        

    Theo đó, có th  th y yêu c u căn b n nh t c a vi c tri n khai các ho t đ ngể ấ ầ ả ấ ủ ệ ể ạ ộ  giáo d c tr i nghi m sáng t o trong th i đi m hi n nay là:ụ ả ệ ạ ờ ể ệ

     Tích c c đ i m i phự ổ ớ ương pháp, hình th c d y h c và ki m tra, đánh giá theoứ ạ ọ ể  

đ nh hị ướng phát tri n năng l c h c sinh; v n d ng có hi u qu  các phể ự ọ ậ ụ ệ ả ương pháp 

d y h c tích c c. Đ i v i m i ch  đ  d y h c, m i bài h c, ti t h c, giáo viênạ ọ ự ố ớ ỗ ủ ề ạ ọ ỗ ọ ế ọ  

c n tăng cầ ường thi t k  và tri n khai các ho t đ ng d y h c c  trong và ngoàiế ế ể ạ ộ ạ ọ ả  nhà trường theo hướng t i đa hóa c  h i tr i nghi m th c ti n cho h c sinh, g nố ơ ộ ả ệ ự ễ ọ ắ  

d y h c v i th c ti n cu c s ng hàng ngày, v i văn hóa, ho t đ ng s n xu tạ ọ ớ ự ễ ộ ố ớ ạ ộ ả ấ  

­kinh doanh t i đ a phạ ị ương

       T  ch c và duy trì các câu l c b , các ho t đ ng sân kh u hóa, các h i thi,ổ ứ ạ ộ ạ ộ ấ ộ  

di n đàn, giao l u, ho t đ ng văn hóa ­văn ngh , chăm sóc di s n văn hóa.ễ ư ạ ộ ệ ả

        Tri n khai có hi u qu  cu c thi Nghiên c u khoa h c kĩ thu t dành cho h cể ệ ả ộ ứ ọ ậ ọ  sinh trung h c, cu c thi V n d ng ki n th c liên môn gi i quy t các tình hu ngọ ộ ậ ụ ế ứ ả ế ố  

th c ti n.ự ễ

        T  ch c tham quan, h c t p qua di s n m t cách thi t th c, khai thác t t cácổ ứ ọ ậ ả ộ ế ự ố  

di s n văn hóa ngay t i đ a phả ạ ị ương. D y h c qua di s n ph i đạ ọ ả ả ược ti n hành cóế  

m c tiêu rõ ràng, phụ ương pháp phù h p theo đ nh hợ ị ướng tích c c hóa h c sinh cự ọ ả trong quá trình chu n b , tr i nghi m th c ti n và thu ho ch.ẩ ị ả ệ ự ễ ạ

       Trong quá trình tham gia tr i nghi m và th c hi n các ho t đ ng nêu trên,ả ệ ự ệ ạ ộ  cũng c n l u ý là h c sinh ph i đầ ư ọ ả ược tích c c c  trong vi c th c hi n các ho tự ả ệ ự ệ ạ  

đ ng th c ti n cũng nh  trong t  duy. H c sinh ph i có c  h i th c hi n cácộ ự ễ ư ư ọ ả ơ ộ ự ệ  thao tác t  duy tích c c thông qua ho t đ ng th c ti n nh  ph n ánh, phân tích,ư ự ạ ộ ự ễ ư ả  

nh n đ nh, đánh giá,  đ  chuy n hóa tr i nghi m th c ti n thành giá tr , năngậ ị ể ể ả ệ ự ễ ị  

l c c a b n thân.ự ủ ả

   M c dù ho t đ ng tr i nghi m r t phong phú bao trùm nhi u lĩnh v c nh ng ặ ạ ộ ả ệ ấ ề ự ưkhi xây d ng ch  đ  cho h c sinh ti u h c, giáo viên c n ph i đ t ra và căn c  ự ủ ề ọ ể ọ ầ ả ặ ứvào nh ng tiêu chí, tiêu chu n nh t đ nh đ  xây d ng các ch  đ  thích h p.ữ ẩ ấ ị ể ự ủ ề ợ

Ch ng h n, khi xây d ng ch  đ , giáo viên c n ph i căn c  vào các tiêu chí nh  ẳ ạ ự ủ ề ầ ả ứ ư

dưới đây:

Ch  đ  ph i xu t phát t  m i quan tâm, h ng thú c a h c sinh;ủ ề ả ấ ừ ố ứ ủ ọ

Ch  đ  ph i có m i liên h  m t thi t ho c xu t phát t  chính cu c s ng, tr i ủ ề ả ố ệ ậ ế ặ ấ ừ ộ ố ảnghi m c a h c sinh'ệ ủ ọ

Ch  đ  ph i đ m b o đủ ề ả ả ả ượ ực s  an toàn c a h c sinh và giáo viên khi th c hi n;ủ ọ ự ệ

Ch  đ  ph i huy đ ng đủ ề ả ộ ượ ự ợc s  h p tác gi a giáo viên t  ch c th c hi n ch  đ ,ữ ổ ứ ự ệ ủ ề  

người dân, chính quy n đ a phề ị ương và các giáo viên khác;

Ch  đ  ph i phù h p v i trình đ  nh n th c, tâm lý l a tu i, s c kh e c a h c ủ ề ả ợ ớ ộ ậ ứ ứ ổ ứ ỏ ủ ọsinh;

Ch  đ  ph i có tính h p lý trong m i quan h  v i mùa và s  s p x p chủ ề ả ợ ố ệ ớ ự ắ ế ương trình c a nhà trủ ường

Đ  bi t ch  đ  d  đ nh l a ch n, thi t k  có phù h p v i các tiêu chí v a k  ể ế ủ ề ự ị ự ọ ế ế ợ ớ ừ ểtrên không giáo viên c n ph i ti n hành quan sát tr c ti p và ti n hành đi u tra ầ ả ế ự ế ế ề

b ng nhi u hình th c khác nhau cũng nh  nghiên c u tài li u nhi u ngu n đ  ằ ề ứ ư ứ ệ ề ồ ể

n m ch c tình hình đ a phắ ắ ị ương, trường h c và h c sinh.ọ ọ

 đó, kh o sát đi n dã, đi u tra xã h i h c, ph ng v n, trao đ i v i ph  huynh, 

h c sinh là nh ng cách làm thông d ng và đ t đọ ữ ụ ạ ược hi u qu  cao. Sau khi đã xácệ ả  

đ nh đị ược tiêu chu n l a ch n ch  đ  thì bẩ ự ọ ủ ề ước ti p theo giáo viên s  ph i xác ế ẽ ả

đ nh đị ược ch  đ  c n th c hi n và xây d ng nó. Công vi c này s  đủ ề ầ ự ệ ự ệ ẽ ược ti n ếhành qua các bướ ơ ảc c  b n sau:

Tìm thi u, thu th p thông tin có liên quan bao g m c  thông tin th c đ a v  ch  ể ậ ồ ả ự ị ề ủ

đ  và vi c t  ch c ho t đ ng tr i nghi m;ề ệ ổ ứ ạ ộ ả ệ

Ph ng v n đi u tra h c sinh xem h c sinh quan tâm đ n nh ng v n đ  gì và t i ỏ ấ ề ọ ọ ế ữ ấ ề ạsao l i quan tâm đ n nh ng v n đ  đó;ạ ế ữ ấ ề

Tham chi u ngu n l c v t ch t, năng l c giáo viên, đ c đi m tâm sinh lý h c ế ồ ự ậ ấ ự ặ ể ọsinh và đi u ki n c a nhà trề ệ ủ ường v i thông tin thu th p đớ ậ ược đ  d  ki n để ự ế ược 

n i dung ho t đ ng; Xác đ nh ch  đ  (đ t tên cho ch  đ );ộ ạ ộ ị ủ ề ặ ủ ề

Vi t n i dung và k  ho ch th c hi n chế ộ ế ạ ự ệ ương trình ho t đ ng tr i nghi m (m c ạ ộ ả ệ ụtiêu, n i dung, phộ ương pháp ti n hành, cách th c đánh giá, chu n b  c a giáo ế ứ ẩ ị ủviên, h c sinh, ph  huynh, các ngu n l c h  tr  bên ngoài ví d  nh  s  h  tr  ọ ụ ồ ự ỗ ợ ụ ư ự ỗ ợ

c a chuyên gia, nhân viên   th c đ a, ph  huynh h c sinh…);ủ ở ự ị ụ ọ

Th o lu n v i đ ng nghi p, chuyên gia đ  ch nh s a chả ậ ớ ồ ệ ể ỉ ử ương trình; Đ n th c đ aế ự ị  

đ  quan sát, thí nghi m, d  ki n các ho t đ ng đã so n ra và d  đoán các tình ể ệ ự ế ạ ộ ạ ự

hu ng b t thố ấ ường có th  phát sinh đ  b  sung và chu n b  phể ể ổ ẩ ị ương án x  lý;ửHoàn thi n ch  đ  và k  ho ch th c hi n ch  đ  (vi t thành văn b n hoàn ệ ủ ề ế ạ ự ệ ủ ề ế ả

ch nh).ỉ

Đi u c n đ c bi t l u ý là khi ti n hành thi tề ầ ặ ệ ư ế ế k  các ch  đ , k  ho ch t  ch c ế ủ ề ế ạ ổ ứ

ho t đ ng tr i nghi m cho h c sinh, giáo viên c n chú ý cân nh c sao cho n i ạ ộ ả ệ ọ ầ ắ ộdung và phương pháp, quy trình th c hi n phù h p v i th  ch t, s c kh e, tâm lýự ệ ợ ớ ể ấ ứ ỏ  

c a h c sinh cũng nh  tình hình th c t  c a trủ ọ ư ự ế ủ ường h c, đ a phọ ị ương

Giáo viên trong khi thi t k  ch  đ  và l p k  ho ch t  ch c ho t đ ng tr i ế ế ủ ề ậ ế ạ ổ ứ ạ ộ ảnghi m cũng c n suy nghĩ t i và c  g ng đ a vào m t cách linh ho t, thích h p ệ ầ ớ ố ắ ư ộ ạ ợ

nh ng ho t đ ng nh :ữ ạ ộ ưTìm ki m, đi u tra thông tin và tái c  c u thông tin, bi u đ t thông tin dế ề ơ ấ ể ạ ưới nhi u hình th c khác nhau, quan sát, ghi chép, ph ng v n, đi n dã­tham quan, ề ứ ỏ ấ ề

v ­t  ch c tri n lãm, làm sách, báo, t p san, áp phích, di n k ch, vi t th , b n ẽ ổ ứ ể ậ ễ ị ế ư ả

ki n ngh , k  ­thuy t minh cho ngế ị ể ế ười khác nghe…

V n d ng làm sao h c sinh v a h ng thú v a hi u và v n d ng đậ ụ ọ ừ ứ ừ ể ậ ụ ược vào 

th c t  cu c s ng, m i giáo viên c n linh ho t trong các ti t d y tham kh o cácự ế ộ ố ỗ ầ ạ ế ạ ả  

phương pháp và kĩ thu t d y h c tích c c có th  s  d ng tùy theo đ i tậ ạ ọ ự ể ử ụ ố ượng và 

đi u ki n d y h c cho phù h p.ề ệ ạ ọ ợ

Ho t đ ng TNST là ho t đ ng giáo d c, trong đó, dạ ộ ạ ộ ụ ướ ự ưới s  h ng d n c a nhà ẫ ủgiáo d c, t ng cá nhân h c sinh đụ ừ ọ ược tham gia tr c ti p vào các ho t đ ng khác ự ế ạ ộnhau c a nhà trủ ường, cũng nh  ngoài xã h i v i t  cách là ch  th  c a ho t ư ộ ớ ư ủ ể ủ ạ

đ ng, qua đó phát tri n năng l c th c ti n, ph m ch t nhân cách và phát huy ộ ể ự ự ễ ẩ ấ

ti m năng sáng t o c a cá nhân mình.ề ạ ủKhái ni m này kh ng đ nh vai trò đ nh hệ ẳ ị ị ướng, ch  đ o, hỉ ạ ướng d n c a nhà giáo ẫ ủ

d c; th y cô giáo, cha m  h c sinh, ngụ ầ ẹ ọ ười ph  trách  Giáo viên ụ  không t  ch c, ổ ứkhông phân công h c sinh m t cách tr c ti p mà ch  họ ộ ự ế ỉ ướng d n, h  tr , giám sát ẫ ỗ ợ

cho t p th  ho c cá nhân h c sinh tham gia tr c ti p ho c   vai trò t  ch c ho t ậ ể ặ ọ ự ế ặ ở ổ ứ ạ

đ ng, giúp h c sinh ch  đ ng, tích c c trong các ho t đ ng; ph m vi các ch  đ  ộ ọ ủ ộ ự ạ ộ ạ ủ ềhay n i dung ho t đ ng và k t qu  đ u ra là năng l c th c ti n, ph m ch t và ộ ạ ộ ế ả ầ ự ự ễ ẩ ấnăng l c sáng t o đa d ng, khác nhau c a các em.ự ạ ạ ủ

Có th  k  ra m t s  hình th c ho t đ ng TNST nh  :ể ể ộ ố ứ ạ ộ ư

­  Hình th c có tính khám phá (th c đ a, th c t , tham quan, c m tr i)ứ ự ị ự ế ắ ạ

­  Hình th c có tính tri n khai (d  án và nghiên c u khoa h c, h i th o, câu l c ứ ể ự ứ ọ ộ ả ạ

b )ộ

­ Hình th c có tính trình di n (di n đàn, giao l u, sân kh u hóa)ứ ễ ễ ư ấ

­  Hình th c có tính c ng hi n, tuân th  (th c hành lao đ ng vi c nhà, vi c ứ ố ế ủ ự ộ ệ ệ

trường, ho t đ ng xã h i ­ tình nguy n).ạ ộ ộ ệ

 Ho t đ ng TNST hạ ộ ướng đ n nh ng ph m ch t và năng l c chung cho h c sinhế ữ ẩ ấ ự ọ   ngoài ra ho t đ ng TNST còn có  u th  trong vi c thúc đ y hình thành   ngạ ộ ư ế ệ ẩ ở ười 

h c các năng l c đ c thù nh  :ọ ự ặ ư

­ Năng l c ho t đ ng và t  ch c ho t đ ng;ự ạ ộ ổ ứ ạ ộ

­ Năng l c t  ch c và qu n lý cu c s ng;ự ổ ứ ả ộ ố

­ Năng l c t  nh n th c và tích c c hóa b n thân;ự ự ậ ứ ự ả

­ Năng l c đ nh hự ị ướng ngh  nghi p;ề ệ

­ Năng l c khám phá và sáng t o;ự ạ

Th c t , trong đ  án đ i m i chự ế ề ố ớ ương trình giáo d c c a B  giáo d c đ a ra có 2 ụ ủ ộ ụ ư

lo i ho t đ ng giáo d c chính là: D y h c các môn và tr i nghi m sáng t o. ạ ạ ộ ụ ạ ọ ả ệ ạ

Đi u đó cũng ph n nào kh ng đ nh t m quan tr ng c a ho t đ ng tr i nghi m ề ầ ẳ ị ầ ọ ủ ạ ộ ả ệsáng t o . Ho t đ ng này giúp cho h c sinh có nhi u c  h i tr i nghi m đ  v n ạ ạ ộ ọ ề ơ ộ ả ệ ể ậ

d ng nh ng ki n th c h c đụ ữ ế ứ ọ ược vào th c ti n t  đó hình thành năng l c th c ự ễ ừ ự ự

ti n cũng nh  phát huy ti m năng sáng t o c a b n thân.ễ ư ề ạ ủ ả

Qu  th c , th t khó d y ho c khó có th  mô t  cho ngả ự ậ ạ ặ ể ả ười khác v  mùi hoa h ngề ồ  

là mùi nh  th  nào, thay vì nghe, ngư ế ườ ọi h c được ng i, đử ược tr i nghi m v i ả ệ ớmùi hoa, ngườ ọ ẽi h c s  có kinh nghi m phân bi t v  mùi hoa h ng v i các mùi ệ ệ ề ồ ớkhác; đ  có để ược kh  năng hát hay, v  đ p, s  tinh t  trong giao ti p  thì khôngả ẽ ẹ ự ế ế  

th  thi u để ế ượ ự ảc s  tr i nghi m c a m i cá nhân. ệ ủ ỗ  B i th  trong quá trình d y h cở ế ạ ọ  

và làm công tác ch  nhi m tôi đã luôn ý th c đủ ệ ứ ượ ầc t m quan tr ng c a ho t ọ ủ ạ

đ ng TNST và luôn c  g ng t  ch c ho t đ ng này cho các em h c sinh trong ộ ố ắ ổ ứ ạ ộ ọ

đi u ki n có th  .ề ệ ểTrong 3 năm h c g n đây, đ i v i b  môn Ng  văn, tôi đã t  ch c ho t đ ng ọ ầ ố ớ ộ ữ ổ ứ ạ ộTNST dưới hình th c sân kh u hóa, chuy n th  tác ph m văn h c thành ti u ứ ấ ể ể ẩ ọ ể

ph m k ch ng n ho c phim ng n. Sau khi tri n khai   m t s  l p tôi d y và ẩ ị ắ ặ ắ ể ở ộ ố ớ ạ

th y các em hấ ưởng  ng r t nhi t tình, có hi u qu  giáo d c cao, thì năm h c v aứ ấ ệ ệ ả ụ ọ ừ  qua T  Ng  Văn CD c a chúng tôi đã tri n khai ổ ữ ủ ể  r ng h n t i h c sinh t t c  cácộ ơ ớ ọ ấ ả  

l p trong trớ ường. Các đ ng chí giáo viên Văn s  tr c ti p là các c  v n, cùng cácồ ẽ ự ế ố ấ  

em xây d ng k  ho ch, tri n khai, theo dõi, đôn đ c ự ế ạ ể ố  vi c th c hi n các d  án ệ ự ệ ự

phim đ t hi u qu  cao nh t, ti t ki m và an toàn nh t. Đ c bi t d  án này c a ạ ệ ả ấ ế ệ ấ ặ ệ ự ủ

t  chúng tôi đã nh n đổ ậ ượ ự ủc s   ng b  c a BGH và Ban chuyên môn c  v  v t ộ ủ ả ề ậ

ch t l n tinh th n. Ban giám hi u đã quy t đ nh h  tr  m i l p 300.000 đ ng ấ ẫ ầ ệ ế ị ỗ ợ ỗ ớ ồcho m t d  án phim. Và đ y th c s  là s  đ ng viên khích l  r t l n cho các em ộ ự ậ ự ự ự ộ ệ ấ ớ

h c sinh. ọ  cho  đ n nay, s  lế ố ượng các tác ph m đẩ ược chuy n th  đ  trình di n ể ể ể ễ

và trình chi u c a các khóa đã lên đ n h n 35 s n ph m bao g m c  ti u ph m ế ủ ế ơ ả ẩ ồ ả ể ẩ

k ch và phim ng n.ị ắ 

Chúng tôi nh n th y, ho t đ ng này không ch  giúp các em đ n g n h n v i tác ậ ấ ạ ộ ỉ ế ầ ơ ớ

ph m văn h c mà còn giúp các em có đẩ ọ ược nh ng kĩ năng, năng l c quan tr ng ữ ự ọkhác:  thông qua cách làm clip đã bi t l ng âm thanh, hình  nh, ph i c nh, ph i ế ồ ả ố ả ốhình, t o tho i, Các em bi t lên k  ho ch cho m t ho t đ ng, chia s  và h p tác ạ ạ ế ế ạ ộ ạ ộ ẻ ợ

v i nhau trong công vi c và th c t  HĐTNST này giúp các em g n nhau h n, ớ ệ ự ế ầ ơ

hi u nhau h n, g n bó v i nhau h n. Nó tr  thành 1 k  ni m đ p cho nh ng ể ơ ắ ớ ơ ở ỉ ệ ẹ ữtháng ngày h c sinh c a các em. Đ c bi t   HĐ TN này ,cách làm sáng t o c a ọ ủ ặ ệ ở ạ ủ

h c sinh nhi u khi khi n chúng ta ng c nhiên vì khi giao vi c cho các em, chúng ọ ề ế ạ ệ

ta cũng không nghĩ các em làm được nh  v y. Th  nh ng, th c t  h c sinh đã ư ậ ế ư ự ế ọlàm được đi u về ượ ơt h n c  mong đ i c a giáo viên. Và tôi nghĩ vi c nhen lên ả ợ ủ ệ

ng n l a sáng t o cho h c trò là đi u mà m i ngọ ử ạ ọ ề ỗ ười giáo viên chúng ta s  luôn ẽ

p  , th c hi n

Đ i v i l p ch  nhi m, tôi ch n ho t đ ng có tính ch t khám phá th c t  T  ố ớ ớ ủ ệ ọ ạ ộ ấ ự ế ổ

ch c cho các em h c sinh tham gia Ngày h i t  v n tuy n sinh c a các trứ ọ ộ ư ấ ể ủ ường 

Đ i h c ạ ọ  và thăm quan trường Đ i h c Bách khoa  Trong quá trình xây d ng k  ạ ọ ự ế

ho ch, tôi đã ch  đ ng có công văn liên l c v i trạ ủ ộ ạ ớ ường ĐHBKHN. và BGH nhà 

trường, phòngcông tác chính tr  và h c sinh sinh viên t o đi u ki n và giúp đ  ị ọ ạ ề ệ ỡnhi t tình. Các em đệ ược thăm quan phòng truy n th ng c a trề ố ủ ường ĐHBK, tìm 

hi u v  các chuyên ngành đào t o ể ề ạ  c a nhà trủ ường, thăm quan th  vi n, phòng ư ệnghiên c u h t nhân… Chuy n đi đã th c s  có ý nghĩa đ i v i h c sinh, giúp ứ ạ ế ự ự ố ớ ọcác em bước đ u có đầ ược nh ng đ nh hữ ị ướng cho s  l a ch n t  h p thi THPT, ự ự ọ ổ ợ

ch n ngh  trong tọ ề ương lai

Tôi cũng đã  T  ch c h c sinh thăm quan di tích l ch s  khu tổ ứ ọ ị ử ưởng ni m li t sĩ ệ ệ

Rú Nài. H c sinh n m ch c h n ki n th c l ch s , đ ng th i, kích thích đọ ắ ắ ơ ế ứ ị ử ồ ờ ược các em ham tham quan, h c h i, tò mò, mu n m  r ng t m hi u bi t l ch s  quê ọ ỏ ố ở ộ ầ ể ế ị ử

hương, c a dân t c mình.ủ ộ  Không ch  t  ch c các ho t đ ng tr i nghi m bên ngoài nhà trỉ ổ ứ ạ ộ ả ệ ường và ngoài t nh,ỉ  chúng tôi cũng chú tr ng các ho t đ ng tr i nghi m ngay t i nhà trọ ạ ộ ả ệ ạ ường và trong 

đ a phị ương. T  ch c chổ ứ ương trình Nh ng nhà kinh t  ữ ế  tr  vào d p k  ni m 30 ẻ ị ỉ ệnăm thành l p trậ ường. Gian hàng kinh doanh c a các em đã thu hút hàng trăm ủ

lượt khách thăm quan và mua hàng. Sau hai ngày kinh doanh v i các m t hàng t  ớ ặ ựlàm và ch  bi n các em đã thu đế ế ượ ổc t ng s  ti n g n 10 tri u đ ng. Qua ho t ố ề ầ ệ ồ ạ

đ ng này các em độ ược tr i nghi m bả ệ ước đ u trong môi trầ ường kinh doanh, nhi u em năng đ ng , sáng t o và th  hi n đề ộ ạ ể ệ ược năng l c qu n lý kinh t ự ả ế  

T  th c t  chừ ự ế ương trình giáo d c trong nhà trụ ường THPT , t  th c t  đã tr i qua ừ ự ế ảtrong năm h c 2017­ 2018 tôi xin m nh d n nêu lên m t s  kinh nghi m đ  t  ọ ạ ạ ộ ố ệ ể ổ

ch c ho t đ ng tr i nghi m sáng t o cho h c sinh tr  nên có hi u qu  h n n a :ứ ạ ộ ả ệ ạ ọ ở ệ ả ơ ữ

M t là : Xác đ nh nhu c u t  ch c ho t đ ng tr i nghi m, ch n hình th c nào ộ ị ầ ổ ứ ạ ộ ả ệ ọ ứcho phù h p v i nhu c u, đi u ki n c a h c sinh, nhà trợ ớ ầ ề ệ ủ ọ ường đ a phị ương. Không 

nh t thi t c  ph i đi xa m i là tr i nghi m mà có nhi u hình th c cho ta l a ấ ế ứ ả ớ ả ệ ề ứ ự

ch n .ọ ­  Hình th c có tính khám phá (th c đ a, th c t , tham quan, c m tr i)ứ ự ị ự ế ắ ạ ­  Hình th c có tính tri n khai (d  án và nghiên c u khoa h c, h i th o, câu l c ứ ể ự ứ ọ ộ ả ạ

b )ộ

­ Hình th c có tính trình di n (di n đàn, giao l u, sân kh u hóa)ứ ễ ễ ư ấ

­  Hình th c có tính c ng hi n, tuân th  (th c hành lao đ ng vi c nhà, vi c ứ ố ế ủ ự ộ ệ ệ

trường, ho t đ ng xã h i ­ tình nguy n).ạ ộ ộ ệHai là xác đ nh ị  hình th c c a ho t đ ng . Có th  m t ho t đ ng nh ng có nhi uứ ủ ạ ộ ể ộ ạ ộ ư ề  hình th c khác nhau đứ ược th c hi n đan xen ho c trong dó có m t hình th c nào ự ệ ặ ộ ứ

đó là ch  đ o, còn hình th c khác là ph  tr ủ ạ ứ ụ ợ

Ví d : “Th o lu n v  vi c phát huy truy n th ng hi u h c và tôn s  tr ng đ o”.ụ ả ậ ề ệ ề ố ế ọ ư ọ ạ  Hình th c th o lu n là ch  đ o, có th  xen k  hình th c văn ngh , trò ch i ho cứ ả ậ ủ ạ ể ẽ ứ ệ ơ ặ  

đ  vui.ốTrong “Di n đàn tu i tr  v i vi c gi  gìn và phát huy b n s c văn hóa dân t c”, ễ ổ ẻ ớ ệ ữ ả ắ ộnên ch n hình th c báo cáo, trình bày, thuy t trình v  v n đ  gìn gi  và phát huy ọ ứ ế ề ấ ề ữ

b n s c văn hóa dân t c làm chính, k t h p v i thi đàn, hát dân ca, trò ch i dân ả ắ ộ ế ợ ớ ơgian ho c g p g , giao l u v i các ngh  nhân, ngh  sĩ, nhà nghiên c u… đ  tăngặ ặ ỡ ư ớ ệ ệ ứ ể  tính đa d ng, tính h p d n cho di n đàn.ạ ấ ẫ ễ

Ba là : Huy đ ng các ngu n l c : nhân l c – v t l c – Tài li u .Tìm ki m s   ng ộ ồ ự ự ậ ự ệ ế ự ủ

h  c a BGH ộ ủ  và đ c bi t các em h c sinh, các b c ph  huynh, các th y cô giáo ặ ệ ọ ậ ụ ầ

b  môn t i l p mình.ộ ạ ớ  

B n ố  là : C n xây d ng k  ho ch chi ti t, có s  phê duy t và ch  đ o c a BGH ầ ự ế ạ ế ự ệ ỉ ạ ủ

s m trớ ước 1 tháng.  Có s  liên h  ch t ch , k  ho ch làm vi c c  th  v i các ự ệ ặ ẽ ế ạ ệ ụ ể ớ

đ n v  t  ch c liên quan. Công văn ph i h p v i các đ n v  ph i h p trong ho t ơ ị ổ ứ ố ợ ớ ơ ị ố ợ ạ

đ ng tr i nghi m .TRộ ả ệ ước 1 tu n ph i có s , ki m tra , kh p n i chầ ả ự ể ớ ố ương trình chi ti t c  th : v  th i gian, cách th c t  ch c ho t đ ng, phế ụ ể ề ờ ứ ổ ứ ạ ộ ương ti n đi l i, ệ ạtránh nh ng tình hu ng b  đ ng , không có trong k  ho ch khi HĐTN di n ra   ữ ố ị ộ ế ạ ễ ởngoài nhà trường.(VD ĐHBK )

Năm  là : Có k  ho ch đ m b o an ninh, an toàn chi ti t cho ho t đ ngTNST. ế ạ ả ả ế ạ ộPhân công nhóm h c sinh t  qu n. Ph i h p ch t ch  v i các Bác trong ban Đ i ọ ự ả ố ợ ặ ẽ ớ ạ

di n h i cha m  h c sinh cùng tham gia t  ch c và qu n lý trong m t s  ho t ệ ộ ẹ ọ ổ ứ ả ộ ố ạ

đ ng tr i nghi m c a h c sinh.ộ ả ệ ủ ọ

 Tr i nghi m sáng t o g m nhi u hình th c khác nhau nh : Ho t đ ng ả ệ ạ ồ ề ứ ư ạ ộcâu l c b , ho t đ ng tình nguy n, t  ch c trò ch i, tham quan dã ngo i, ạ ộ ạ ộ ệ ổ ứ ơ ạsân kh u hóa, ho t đ ng nhân đ o….ấ ạ ộ ạ

B n ch t c a ho t đ ng này là v n d ng n i dung môn h c, các ki n th c đả ấ ủ ạ ộ ậ ụ ộ ọ ế ứ ể 

th c hành, v n d ng, gi i quy t các v n đ  khác nhau trong cu c s ng. H c ự ậ ụ ả ế ấ ề ộ ố ọsinh được ch  đ ng tham gia, tr i nghi m, sáng t o nh ng v n đ  lí thuy t ủ ộ ả ệ ạ ữ ấ ề ế

đ  t o ra các s n ph m. Có th  nói tr i nghi m là c u n i h u hi u gi a lí ể ạ ả ẩ ể ả ệ ầ ố ữ ệ ữthuy t đế ược gi ng d y và th c ti n cu c s ng.ả ạ ự ễ ộ ố

   Mu n t  ch c hi u qu  các câu l c b  tr i nghi m sáng t o, m i giáo viên ố ổ ứ ệ ả ạ ộ ả ệ ạ ỗ

c n quan tâm t i m t s  v n đ  sau:ầ ớ ộ ố ấ ề

1. M i Câu l c b  c n có tôn ch , m c đích, nh ng nguyên t c nh t đ nh v : ỗ ạ ộ ầ ỉ ụ ữ ắ ấ ị ềTinh th n, th i gian, đ a đi m, s  công b ng, s  c ng hi n sáng t o, tôn tr ng, ầ ờ ị ể ự ằ ự ố ế ạ ọbình đ ng.ẳ

2. Tìm ra các ý tưởng t t đ  xây d ng ch  đ , xác đ nh m c tiêu, phố ể ự ủ ề ị ụ ương th c ứ

ho t đ ng, giao nhi m v  c  th , coi tr ng s n ph m c a h c sinh sau m t ch  ạ ộ ệ ụ ụ ể ọ ả ẩ ủ ọ ộ ủ

đ ề

Ch  đ  ph i xu t phát t  m i quan tâm, h ng thú c a h c sinh, ph i có m i liênủ ề ả ấ ừ ố ứ ủ ọ ả ố  

h  m t thi t ho c xu t phát t  chính cu c s ng, tr i nghi m c a h c sinh; Ch  ệ ậ ế ặ ấ ừ ộ ố ả ệ ủ ọ ủ

đ  ph i phù h p v i trình đ  nh n th c, tâm lý l a tu i, s c kh e c a h c sinh; ề ả ợ ớ ộ ậ ứ ứ ổ ứ ỏ ủ ọ

Ch  đ  ph i có tính h p lý trong m i quan h  v i mùa và s  s p x p chủ ề ả ợ ố ệ ớ ự ắ ế ương trình c a nhà trủ ường

3. Giáo viên c n th p lên ng n l a đam mê đ  r i cháy h t mình th p sáng ầ ắ ọ ử ể ồ ế ắ

đường đi cho h c trò. B i các ho t đ ng tr i nghi m sáng t o đòi h i chính ọ ở ạ ộ ả ệ ạ ỏchúng ta cũng ph i suy t , trăn tr  thay vì ch  quan tâm đ n các ti t lên l p.ả ư ở ỉ ế ế ớ

4. Luôn đ ng viên, khích l , t o cho h c sinh s  ch  đ ng, t  tin khi tr i nghi mộ ệ ạ ọ ự ủ ộ ự ả ệ  sáng t o b i h c sinh là ngạ ở ọ ườ ượi đ c tham gia tr c ti p vào các ho t đ ng đó ự ế ạ ộ

nh m thích  ng v i b i c nh nhà trằ ứ ớ ố ả ường

5. Sau m i ho t đ ng, coi tr ng s  đánh giá c a chính h c sinh, h c sinh bi t ỗ ạ ộ ọ ự ủ ọ ọ ế

b o v , lí gi i thành qu  mà mình làm đả ệ ả ả ược, t o c  h i đ  h c sinh đánh giá ạ ơ ộ ể ọchéo l n ẫ “Tr i nghi m sáng t o là ho t đ ng giúp các em h c sinh hi u sâu s c, toàn di n  ả ệ ạ ạ ộ ọ ể ắ ệ

h n các bài h c trên l p, đáp  ng đ ơ ọ ớ ứ ượ c m c tiêu giáo d c toàn di n, ti m c n m c tiêu c a  ụ ụ ệ ệ ậ ụ ủ UNESCO: “H c đ  bi t, h c đ  làm, h c đ  cùng chung s ng và h c đ  t  kh ng đ nh  ọ ể ế ọ ể ọ ể ố ọ ể ự ẳ ị mình”nhau

C  th  s  có 4 nhóm n i dung ho t đ ng tr i nghi m (g m nhóm n i dung ho t ụ ể ẽ ộ ạ ộ ả ệ ồ ộ ạ

đ ng phát tri n cá nhân; nhóm ho t đ ng lao đ ng, nhóm ho t đ ng xã h i và ộ ể ạ ộ ộ ạ ộ ộ

ph c v  c ng đ ng; nhóm ho t đ ng giáo d c hụ ụ ộ ồ ạ ộ ụ ướng nghi p) nh m th c hi n 3ệ ằ ự ệ  

m c tiêu c  b n c a ho t đ ng tr i nghi m (năng l c thích  ng v i cu c s ng; ụ ơ ả ủ ạ ộ ả ệ ự ứ ớ ộ ốnăng l c thi t k  và t  ch c ho t đ ng; năng l c đ nh hự ế ế ổ ứ ạ ộ ự ị ướng ngh  nghi p). ề ệTrong khi th c hi n 3 m c tiêu năng l c này thì ho t đ ng tr i nghi m sáng t o ự ệ ụ ự ạ ộ ả ệ ạ

ph i th c hi n luôn t t c  các m c tiêu v  ph m ch t và năng l c c a chả ự ệ ấ ả ụ ề ẩ ấ ự ủ ương trình, t c là ph m ch t và năng l c c t lõi.ứ ẩ ấ ự ố

4 nhóm n i dung này s  độ ẽ ược tri n khai th c hi n thông qua 4 lo i hình ho t ể ự ệ ạ ạ

đ ng tr i nghi m trong nhà trộ ả ệ ường. Nh ng lo i hình này chúng ta s  khá quen ữ ạ ẽthu c b i trong chộ ở ương trình hi n hành cũng có. (th  nh t là sinh ho t dệ ứ ấ ạ ướ ời c , 

th  2 là sinh ho t l p, th  3 là ho t đ ng giáo d c theo ch  đ  và th  4 là ho t ứ ạ ớ ứ ạ ộ ụ ủ ề ứ ạ

đ ng nh ng câu l c b ).ộ ữ ạ ộ

V y v i các lo i hình ho t đ ng chúng ta s  ch  y u s  d ng nh ng hình th c ậ ớ ạ ạ ộ ẽ ủ ế ử ụ ữ ứ

và phương pháp tr i nghi m nào? Chúng tôi s  đ a ra 4 nhóm t  ch c ho t đ ngả ệ ẽ ư ổ ứ ạ ộ  (nhóm hình th c t  ch c ho t đ ng).ứ ổ ứ ạ ộ

Th  nh t là nh ng hình th c nhóm mang tính c ng hi n (g m các ho t đ ng tìnhứ ấ ữ ứ ố ế ồ ạ ộ  nguy n, nhân đ o, vì c ng đ ng,…).ệ ạ ộ ồ

Th  hai là ho t đ ng có tính khám phá nh  nh ng chuy n đi th c đ a, tham quan,ứ ạ ộ ư ữ ế ự ị  

dã ngo i,…ạ

Th  ba là ho t đ ng mang tính th  nghi m, tr  đứ ạ ộ ể ệ ẻ ược tr i nghi m và th  nghi mả ệ ể ệ  mình luôn qua các ho t đ ng giao l u, đóng k ch, sân kh u hóa,…ạ ộ ư ị ấ

Th  t  là nh ng ho t đ ng có tính nghiên c u và phân hóa, nh  nh ng d  án, ứ ư ữ ạ ộ ứ ư ữ ự

ho t đ ng nghiên c u khoa h c r i các ho t đ ng câu l c b  có tính đ nh hạ ộ ứ ọ ồ ạ ộ ạ ộ ị ướng 

có tính phân hóa,…

Nh  v y, m i m t hình th c ho t đ ng s  đ t đư ậ ỗ ộ ứ ạ ộ ẽ ạ ược m c tiêu riêng. Ngay trong ụtên g i, đ  giúp cho các giáo viên có th  rõ h n t ng ho t đ ng thì chúng tôi đã ọ ể ể ơ ừ ạ ộ

đ t tên g i mang tính b n ch t nh t cho t ng nhóm.ặ ọ ả ấ ấ ừ

5. M t s  phộ ố ương pháp t  ch c ho t đ ng tr i nghi m sáng t o cho ho c sinh ổ ứ ạ ộ ả ệ ạ ạ

ph  thôngổ

HĐ TNST coi tr ng các ho t đ ng th c ti n mang tính t  ch  c a HS, v  c  ọ ạ ộ ự ễ ự ủ ủ ề ơ

b n là ho t đ ng mang tính t p th  trên tinh th n t  ch  cá nhân, v i s  n  l c ả ạ ộ ậ ể ầ ự ủ ớ ự ỗ ựgiáo d c giúp phát tri n sáng t o và cá tính riêng c a m i cá nhân trong t p th  ụ ể ạ ủ ỗ ậ ểĐây là nh ng HĐGD đữ ượ ổc t  ch c g n li n v i kinh nghi m, cu c s ng đ  HS ứ ắ ề ớ ệ ộ ố ể

tr i nghi m và sáng t o. Đi u đó đòi h i các hình th c và phả ệ ạ ề ỏ ứ ương pháp t  ch c ổ ứ

HĐ TNST ph i đa d ng, linh ho t, HS t  ho t đ ng, tr i nghi m là chính.ả ạ ạ ự ạ ộ ả ệ đây có 4 ph ng pháp chính, đó là:

5.1. Ph ươ ng pháp gi i quy t v n đ  (GQVĐ) ả ế ấ ề

GQVĐ là m t phộ ương pháp giáo d c nh m phát tri n năng l c t  duy, sáng t o, ụ ằ ể ự ư ạGQVĐ c a HS. Các em đủ ược đ t trong tình hu ng có v n đ , thông qua vi c ặ ố ấ ề ệGQVĐ giúp HS lĩnh h i tri th c, KN và phộ ứ ương pháp

Trong t  ch c HĐ TNST, phổ ứ ương pháp GQVĐ thường được v n d ng khi HS ậ ụphân tích, xem xét và đ  xu t nh ng gi i pháp trề ấ ữ ả ước m t hi n tộ ệ ượng, s  vi c ự ệ

n y sinh trong quá trình ho t đ ng.ả ạ ộ

Phương pháp GQVĐ có ý nghĩa quan tr ng, phát huy tính tích c c, sáng t o c a ọ ự ạ ủ

HS, giúp các em có cách nhìn toàn di n h n trệ ơ ước các hi n tệ ượng, s  vi c n y ự ệ ảsinh trong ho t đ ng, cu c s ng hàng ngày. Đ  phạ ộ ộ ố ể ương pháp này thành công thì 

v n đ  đ a ra ph i sát v i m c tiêu ho t đ ng, kích thích HS tích c c tìm tòi ấ ề ư ả ớ ụ ạ ộ ựcách gi i quy t. Đ i v i t p th  l p, khi GQVĐ GV ph i coi tr ng nguyên t c ả ế ố ớ ậ ể ớ ả ọ ắtôn tr ng, bình đ ng, tránh gây ra căng th ng không có l i khi giáo d c HS.ọ ẳ ẳ ợ ụ

 Phương pháp trên được ti n hành theo các bế ướ ụ ểc c  th  nh  sau:ư

B ướ c 1: Nh n bi t v n đ ậ ế ấ ề

Trong bước này GV c n phân tích tình hu ng đ t ra giúp HS nh n bi t đầ ố ặ ậ ế ược v nấ  

đ  đ  đ t yêu c u, m c đích đ t ra. Do đó, v n đ    đây c n đề ể ạ ầ ụ ặ ấ ề ở ầ ược trình bày rõ ràng, d  hi u đ i v i HS.ễ ể ố ớ

B ướ c 2: Tìm ph ươ ng án gi i quy t ả ế

Đ  tìm ra các phể ương án GQVĐ, HS c n so sánh, liên h  v i cách GQVĐ tầ ệ ớ ương 

t  hay kinh nghi m đã có cũng nh  tìm phự ệ ư ương án gi i quy t m i. Các phả ế ớ ương 

án gi i quy t đã tìm ra c n đả ế ầ ượ ắc s p x p, h  th ng hóa đ  x  lí   giai đo n ti pế ệ ố ể ử ở ạ ế  theo. Khi có khó khăn ho c không tìm đặ ược phương án gi i quy t thì c n quay ả ế ầ

tr  l i vi c nh n bi t v n đ  đ  ki m tra l i và hi u v n đ ở ạ ệ ậ ế ấ ề ể ể ạ ể ấ ề

B ướ c 3: Quy t đ nh ph ế ị ươ ng án gi i quy t ả ế

GV c n quy t đ nh phầ ế ị ương án GQVĐ, khi tìm được ph i phân tích, so sánh, đánhả  giá xem có th c hi n đự ệ ược vi c GQVĐ hay không. N u có nhi u phệ ế ề ương án gi iả  

quy t thì c n so sánh đ  xác đ nh phế ầ ể ị ương án t i  u. N u các phố ư ế ương án đã đ  ề

xu t mà không gi i quy t đấ ả ế ược v n đ  thì tìm ki m phấ ề ế ương án gi i quy t khác. ả ếKhi quy t đ nh đế ị ược phương án thích h p là đã k t thúc vi c GQVĐ.ợ ế ệ

v n đ  b ng cách t p trung vào cách  ng x  c  th  mà các em quan sát đấ ề ằ ậ ứ ử ụ ể ược. 

Vi c "di n" không ph i là ph n quan tr ng nh t c a phệ ễ ả ầ ọ ấ ủ ương pháp này mà là x  ử

lí tình hu ng khi di n và th o lu n sau ph n di n đó.ố ễ ả ậ ầ ễ

M c đích c a phụ ủ ương pháp trên không ph i ch  ra cái c n làm mà b t đ u cho ả ỉ ầ ắ ầ

m t cu c th o lu n. Đ  b t đ u cho m t cu c th o lu n thú v  ngộ ộ ả ậ ể ắ ầ ộ ộ ả ậ ị ườ  s mi ắ  vai nên làm m t cái gì đó sai, ho c ph i th c hi n nhi m v  vô cùng khó khăn. N u ộ ặ ả ự ệ ệ ụ ế

ngườ  s mi ắ  vai làm đúng m i chuy n thì ch ng có gì đ  th o lu n.ọ ệ ẳ ể ả ậ

S m vai cóắ  ý nghĩa r t l n trong vi c hình thành và phát tri n các KN giao ti p ấ ớ ệ ể ếcho HS. Thông qua s m vai, HS đắ ược rèn luy n, th c hành nh ng KN  ng x  và ệ ự ữ ứ ửbày t  thái đ  trong môi trỏ ộ ường an toàn trước khi th c hành trong th c ti n, t o ự ự ễ ạ

đi u ki n phát tri n óc sáng t o c a các em, khích l  thay đ i thái đ  và hành vi ề ệ ể ạ ủ ệ ổ ộtheo hướng tích c c trự ước m t v n đ  hay đ i tộ ấ ề ố ượng nào đó

V  m t tâm lý h c, thông qua các hành vi, cá nhân nh n th c và gi i quy t t t ề ặ ọ ậ ứ ả ế ố

h n v n đ  c a b n thân, vai trò lĩnh h i đơ ấ ề ủ ả ộ ược trong quá trình s m vai cho phép ắ

HS thích  ng v i cu c s ng t t h n. Trong trò ch i cũng nh  trong cu c s ng, ứ ớ ộ ố ố ơ ơ ư ộ ốcác em mong mu n có đố ược m t vai yêu thích, khiộ  s mắ  m t vai HS bộ ước ra t  ừchính b n thân mình. Đi u này tr  thành phả ề ở ương ti n đ  th  hi n ni m vui, n i ệ ể ể ệ ề ỗ

bu n, m i quan tâm, băn khoăn, mong mu n đồ ố ố ược chia s , s  do d , ng p ẻ ự ự ậ

ng ng,  c a chính các em. Thông qua các vai đừ ủ ượ ắc s m trong trò ch i, HS th  ơ ể

hi n các khía c nh khác nhau trong tính cách nh : s   a thích, tình c m, s  hi u ệ ạ ư ự ư ả ự ể

bi t v  nhân v t mà các em đangế ề ậ  s mắ  vai đó và nh ng ngữ ườ ại b n đang ch i cùngơ  

v i hành đ ng c a chúng là đi u đ c bi t quan tr ng, có ý nghĩa nhi u m t đ i ớ ộ ủ ề ặ ệ ọ ề ặ ố

v i HS.ớ

Ph ươ ng pháp s m vai đ ắ ượ c ti n hành theo các b ế ướ c nh t đ nh bao g m ấ ị ồ :

­ Nêu tình hu ng s m vai (phù h p v i ch  đ  ho t đ ng; ph i là tình hu ng ố ắ ợ ớ ủ ề ạ ộ ả ố

m ; phù h p v i trình đ  HS).ở ợ ớ ộ  

­ C  nhóm chu n b  vai di n (có th  chu n b  trử ẩ ị ễ ể ẩ ị ước khi ti n hành h at đ ng): ế ọ ộyêu c u nhóm s m vai xây d ng k ch b n th  hi n tình hu ng sao cho sinh đ ng,ầ ắ ự ị ả ể ệ ố ộ  

h p d n, mang tính sân kh u nh ng không đ a ra l i gi i hay cáchấ ẫ ấ ư ư ờ ả  gi i quy t ả ếtình hu ng. K t thúc s m vai là m t k t c c m  đ  m i ngố ế ắ ộ ế ụ ở ể ọ ười th o lu n.ả ậ

­ Th o lu n sau khi s m vai: khi s m vai k t thúc, ngả ậ ắ ắ ế ườ ẫi d n chương trình đ a ư

ra các câu h i có liên quan đ  HS th o lu n. Ví d , trong tình hu ng trên câu h i ỏ ể ả ậ ụ ố ỏ

th o lu n có th  là: 1) B n hi u th  nào là tình yêu?. Tình yêu khác gì so v i tìnhả ậ ể ạ ể ế ớ  

b n khác gi i?. 2) Tình c m c a b n trong tình hu ng trên đã th c s  là tình yêu ạ ớ ả ủ ạ ố ự ự

ch a?. 3) Có nên yêu   tu i h c trò không?. Vì sao?, ư ở ổ ọ

­ Th ng nh t và ch t l i các ý ki n sau khi th o lu n.ố ấ ố ạ ế ả ậ

5.3. Ph ươ ng pháp trò ch i ơ

Trò ch i là t  ch c cho HS tìm hi u m t v n đ  hay th c hi n nh ng hành ơ ổ ứ ể ộ ấ ề ự ệ ữ

đ ng, vi c làm ho c hình thành thái đ  thông qua m t trò ch i nào đó.ộ ệ ặ ộ ộ ơ

Đ c thù c a trò ch i: ặ ủ ơ

Trò ch i không ph i là th t mà là gi  v  nh  làm m t cái gì đó nh ng mang tính ơ ả ậ ả ờ ư ộ ưchân th t (nh p các vai ch i m t cách chân th t, th  hi n đ ng tác, hành vi phù ậ ậ ơ ộ ậ ể ệ ộ

h p…). H n n a, đây là m t ho t đ ng t  do, t  nguy n không th  gò ép ho c ợ ơ ữ ộ ạ ộ ự ự ệ ể ặ

b t bu c ch i khi các em không thích, không đáp  ng nhu c u, nguy n v ng c a ắ ộ ơ ứ ầ ệ ọ ủchúng

Trò ch i đơ ược gi i h n b i không gian và th i gian, có qui t c t  ch c (lu t ch iớ ạ ở ờ ắ ổ ứ ậ ơ  

do n i dung ch i quy đ nh). Đ c thù này s  quy đ nh quy mô, s  lộ ơ ị ặ ẽ ị ố ượng người 

ch i, đi u ki n, v t ch t, cũng nh  xác đ nh tính ch t, phơ ề ệ ậ ấ ư ị ấ ương pháp hành đ ng, ộ

t  ch c và đi u khi n hành vi cũng nh  nh ng m i quan h  l n nhau c a ngổ ứ ề ể ư ữ ố ệ ẫ ủ ười 

ch i.ơ

Trò ch i là m t ho t đ ng mang tính sáng t o cao, th  hi n   vi c l a ch n ch  ơ ộ ạ ộ ạ ể ệ ở ệ ự ọ ủ

đ  ch i, phân vai t o ra tình hu ng, hoàn c nh ch i, s  d ng phề ơ ạ ố ả ơ ử ụ ương ti n thay ệ

th  trong các trò ch i sáng t o, l a ch n các phế ơ ạ ự ọ ương th c hành đ ng và phân ứ ộchia tình hu ng ch i đ  gi i quy t nhi m v  ch i trong nh ng trò ch i có lu t.ố ơ ể ả ế ệ ụ ơ ữ ơ ậ

Trò ch i là phơ ương ti n giáo d c và phát tri n toàn di n HS, giúp các em nâng ệ ụ ể ệcao hi u bi t v  th  gi i hi n th c xung quanh, kích thích trí thông minh, lòng ể ế ề ế ớ ệ ựham hi u bi t, h c cách gi i quy t nhi m v  Ngoài ra, trò ch i là phể ế ọ ả ế ệ ụ ơ ương ti n ệgiáo d c ph m ch t nhân cách cho HS. Các ph m ch t nhân cách đụ ẩ ấ ẩ ấ ược hình thành thông qua ch i nh  tính h p tác, tính đ ng đ i, tính t p th , tính k  lu t, ơ ư ợ ồ ộ ậ ể ỷ ậ

t  ch , tích c c, đ c l p, sáng t o, s  quan tâm lo l ng đ n ngự ủ ự ộ ậ ạ ự ắ ế ười khác, th t thà,ậ  dũng c m, kiên nh n,…Trò ch i còn là phả ẫ ơ ương ti n giáo d c th  l c cho HS, ệ ụ ể ựgiáo d c th m m , hình thành các KN giao ti p, KN xã h i, ụ ẩ ỹ ế ộ

Trò ch i là m t phơ ộ ương th c gi i trí tích c c, hi u qu , mang l i ni m vui, s  ứ ả ự ệ ả ạ ề ự

h ng kh i, h n nhiên, yêu đ i cho HS,  đ  các em ti p t c h c t p và rèn ứ ở ồ ờ ể ế ụ ọ ậluy n t t h n.ệ ố ơ

V  m t tâm lý h c, trong quá trình di n ra trò ch i t t c  các thành viên c a ề ặ ọ ễ ơ ấ ả ủnhóm đ u tham gia h t mình và t  đó các em s  đề ế ừ ẽ ượ  tr i nghi mc ả ệ , b i vì m i cá ở ỗnhân cũng nh  c  nhóm đang s ng trong m t tình hu ng khác v i nh ng gì các ư ả ố ộ ố ớ ữ

em đã s ng trong cu c s ng th c.ố ộ ố ự

Vi c t  ch c trò ch i đệ ổ ứ ơ ược GV ti n hành theo cácế  b ướ  sau: c

 B ướ c 1: Chu n b  trò ch i ẩ ị ơ

­ Xác đ nh đ i tị ố ượng và m c đích c a trò ch i: thông thụ ủ ơ ường, trò ch i nào cũng ơ

có tính giáo d c, ph  thu c vào các góc đ  ti p c n khác nhau đ i v i lo i, d ngụ ụ ộ ộ ế ậ ố ớ ạ ạ  trò ch i và ngơ ườ ử ụi s  d ng, t  ch c trò ch i. Vì th  xác đ nh đ i tổ ứ ơ ế ị ố ượng và m c ụđích trò ch i phù h p là công vi c c n thi t khi t  ch c trò ch i.ơ ợ ệ ầ ế ổ ứ ơ

­ C  ngử ườ ưới h ng d n ch i (GV).ẫ ơ

­ Thông báo k  ho ch, th i gian, n i dung trò ch i đ n HS.ế ạ ờ ộ ơ ế

­ Phân công nhi m v  cho các l p, t  nhóm, đ i ch i đ  chu n b  đi u ki n ệ ụ ớ ổ ộ ơ ể ẩ ị ề ệ

phương ti n (l c lệ ự ượng; ph c trang nh  qu n áo, khăn, c ; còi; ph n thụ ư ầ ờ ầ ưởng) cho cu c ch i.ộ ơ

B ướ c 2: Ti n hành trò ch i ế ơ

­  n đ nh t  ch c, b  trí đ i hình: tùy t ng trò ch i, đ a đi m t  ch c, s  lỔ ị ổ ứ ố ộ ừ ơ ị ể ổ ứ ố ượng 

người ch i mà GV b  trí đ i hình, phơ ố ộ ương ti n cho phù h p, có th  theo hàng ệ ợ ể

d c, hàng ngang, vòng tròn hay ch  U, ọ ữ

­ GV xác đ nh v  trí c  đ nh ho c di đ ng sao cho m i kh u l nh các em đ u ị ị ố ị ặ ộ ọ ẩ ệ ềnghe th y, các đ ng tác HS quan sát, th c hi n đấ ộ ự ệ ược, ngượ ạ ảc l i b n thân GV 

ph i phát hi n đả ệ ược đúng, sai khi các em ch i.ơ

­ GV gi i thi u trò ch i ph i ng n g n, h p d n, d  hi u, d  ti p thu, d  th c ớ ệ ơ ả ắ ọ ấ ẫ ễ ể ễ ế ễ ự

hi n, bao g m các n i dung sau: Thông báo tên trò ch i, ch  đ  ch i; Nêu m c ệ ồ ộ ơ ủ ề ơ ụđích và các yêu c u c a trò ch i; Nói rõ cách ch i và lu t ch i. Cho HS ch i ầ ủ ơ ơ ậ ơ ơnháp/ch i th  1 ­2 l n. Sau đó HS b t đ u ch i th t.ơ ử ầ ắ ầ ơ ậ

­  Dùng kh u l nh b ng l i, còi, k ng, chuông, tr ng đ  đi u khi n cu c ch i.ẩ ệ ằ ờ ẻ ố ể ề ể ộ ơ     

­ GV hay nhóm tr ng tài c n quan sát, theo dõi k , chính xác đ  đánh giá th ng ọ ầ ỹ ể ắthua và rút kinh nghi m ệ

B ướ c 3: K t thúc trò ch i ế ơ

­ Đánh giá k t qu  trò ch i: GV công b  k t qu  cu c ch i khách quan, công ế ả ơ ố ế ả ộ ơ

b ng, chính xác giúp HS nh n th c đằ ậ ứ ượ ưc  u đi m và t n t i đ  c  g ng   ể ồ ạ ể ố ắ ở

nh ng trò ch i ti p theo.ữ ơ ế

­ Đ ng viên, khích l  ý th c, tinh th n c  g ng c a các em, tuyên dộ ệ ứ ầ ố ắ ủ ương, khen 

ng i hay khen thợ ưởng b ng v t ch t, t o không khí vui v , ph n kh i và đ  l i ằ ậ ấ ạ ẻ ấ ở ể ạ

nh ng  n tữ ấ ượng t t đ p trong t p th  HS v  cu c ch i.ố ẹ ậ ể ề ộ ơ

­ D n dò các em nh ng đi u c n thi t (thu d n phặ ữ ề ầ ế ọ ương ti n, v  sinh n i ch i,ệ ệ ơ ơ

…)

Trò ch i : "G i đúng tên tôi" ơ ọ

5.4. Ph ươ ng pháp làm vi c nhóm ệ

         Làm vi c theo nhóm nh  là phệ ỏ ương pháp t  ch c d y h c ­ giáo d c, trong đó, ổ ứ ạ ọ ụ

GV s p x p HS thành nh ng nhóm nh  theo hắ ế ữ ỏ ướng t o ra s  tạ ự ương tác tr c ti p ự ế

gi a các thành viên, t  đó HS trong nhóm trao đ i, giúp đ  và cùng nhau ph i ữ ừ ổ ỡ ố

h p làm vi c đ  hoàn thành nhi m v  chung c a nhóm.ợ ệ ể ệ ụ ủ