Luận văn rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các thao tác lập luận phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận văn học cho học sinh lớp 11 (tt)

Xuất phát từ nhiều lí do trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài Rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các thao tác lập luận phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận văn học cho học si

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Trong phân môn Làm văn, Nghị luận là một trong những kiểu văn bản có lịch sử lâu đời Nếu chương trình, SGK Làm văn trước đây phân chia kiểu bài nghị luận theo thao tác tư duy đơn lẻ thì chương trình, SGK Ngữ văn THPT hiện hành đổi mới quan niệm phân chia kiểu văn bản theo phương thức biểu đạt và mục đích giao tiếp, nghĩa là chú trọng vận dụng kết hợp các phương thức biểu đạt và các TTLL trong tạo lập văn bản

1.2 TTLL phân tích kết hợp với TTLL so sánh trong bài văn nghị luận văn học sẽ làm nổi bật lên vẻ đẹp riêng biệt, giá trị độc đáo của mỗi tác phẩm Hiện nay chương trình, SGK Ngữ văn THPT và THCS đang tách riêng các TTLL để dạy cho HS ở từng khối lớp (lớp 9 và lớp 11) nhưng khi viết bài văn nghị luận văn học, bao giờ cũng yêu cầu HS sử dụng chúng một cách tổng hợp, linh hoạt, để làm tăng sức thuyết phục cho vấn đề cần bàn luận

1.3 Vận dụng kết hợp TTLL phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận là kĩ năng mới và khó trong chương trình, SGK Ngữ văn hiện hành Thời lượng dạy học chỉ trong 1 tiết, SGK thiếu các bài tập, biện pháp, cách thức tổ chức luyện tập rèn luyện kĩ năng này cho học sinh

Xuất phát từ nhiều lí do trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài Rèn

luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các thao tác lập luận phân tích và so sánh

trong bài văn nghị luận văn học cho học sinh lớp 11

2 Lịch sử vấn đề

2.1 Những công trình nghiên cứu về dạy học làm văn nghị luận trước năm 2002

Cuốn Phương pháp làm văn - nghị luận, Trung - học đệ - nhất cấp

và đệ - nhị cấp của tác giả Thẩm Lệ Hà (năm 1959) đã chỉ ra sự cần thiết

của việc kết hợp các TTLL trong bài văn nghị luận

Cuốn Muốn viết được bài văn hay của nhóm tác giả do Nguyễn Đăng

Mạnh (chủ biên) năm 1993 đã chỉ ra vai trò của sự kết hợp các TTLL trong

một bài văn nghị luận

Cuốn Sổ tay tiếng Việt THPT của Đinh Trọng Lạc, Lê Xuân Thại

xuất bản năm 1994 cũng bàn đến lý thuyết lập luận nhưng lại quan tâm đến bản chất tu từ học của lập luận

Tài liệu BDTX chu kì 1992 – 1996 cho giáo viên cấp II phổ thông

Một số vấn đề về văn nghị luận ở cấp hai của tác giả Nguyễn Thanh Hùng

năm 1995 đã chỉ ra tầm quan trọng của việc kết hợp các thao tác lập luận trong văn nghị luận

Luận án Phó tiến sĩ Rèn kĩ năng lập ý cho học sinh phổ thông trung học ở loại bài nghị luận văn học của tác giả Đỗ Ngọc Thống năm 1999

cũng đã đề xuất được một hệ thống các biện pháp rèn luyện kĩ năng lập ý cho HS THPT ở loại bài nghị luận văn học

Cuốn sách Luyện cách lập luận trong đoạn văn nghị luận cho học sinh phổ thông của nhóm tác giả Nguyễn Quang Ninh (chủ biên), Nguyễn

Thị Ban, Trần Hữu Phong xuất bản năm 2000 đã biên soạn hệ thống bài tập rèn luyện kĩ năng lập luận, trong đó có nhóm bài tập luyện chữa lỗi lập luận trong đoạn văn nghị luận Các TTLL phân tích và so sánh và sự kết hợp chúng trong bài nghị luận văn học không được quan tâm nghiên cứu ở tài liệu này

Tác giả Lê A, Nguyễn Trí trong Giáo trình Làm văn xuất bản năm

2001 đã chỉ ra tầm quan trọng của lập luận trong văn nghị luận

Như vậy trong nhóm tài liệu nghiên cứu trước năm 2002, chưa có công trình nào đưa ra hệ thống các biện pháp, cách thức cụ thể để rèn kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL nói chung và kết hợp hai TTLL phân tích và so sánh nói riêng trong bai văn nghị luận

2.2 Các công trình nghiên cứu về dạy học tạo lập văn bản nghị luận và nghị luận văn học từ năm 2002 đến nay

Các công trình: Rèn kĩ năng làm văn nghị luận của tác giả Bảo Quyến (2002), Kĩ năng làm văn nghị luận (năm 2005) của tác giả Nguyễn Quốc Siêu, Nâng cao kĩ năng làm văn (2005) của nhóm tác giả Kĩ năng

vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong kiểu bài nghị luận nói chung và kiểu văn bản nghị luận văn học nói riêng hầu như không được đề cập trong các công trình này

Tác giả Hoàng Dân trong cuốn Văn nghị luận ở Trung học cơ sở và Trung học phổ thông (2009) mới chỉ dừng lại ở việc đưa ra một vài ví dụ

minh họa cho sự kết hợp các TTLL

Luận văn thạc sĩ của tác giả Tô Thị Thu Dung: Rèn luyện thao tác lập luận trong giờ dạy học văn nghị luận xã hội cho HS lớp 10 THPT

(2010) đã trình bày một số hình thức rèn luyện các TTLL như lồng ghép hài hòa giữa giảng dạy lý thuyết với thực hành, tài liệu cũng nêu ra quy trình, tổ chức luyện tập thực hành luyện nói, luyện viết trong giờ dạy học văn nghị luận xã hội

Luận án Tiến sĩ của tác giả Phạm Kiều Anh: Rèn luyện các thao tác lập luận trong dạy học làm văn nghị luận ở Trung học phổ thông (2013)

đã bàn về các bước thực hiện các TTLL và nêu ra con đường rèn luyện năng lực sử dụng TTLL cho HS Tuy nhiên, tác giả không tập trung vào

3 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài này nhằm đề xuất được các nguyên tắc, biện pháp rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong

bài văn nghị luận văn học cho học sinh lớp 11

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xây dựng cơ sở khoa học của việc rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận văn học cho học sinh lớp 11

- Khảo sát mô tả thực trạng rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh ở lớp 11

- Nghiên cứu đề xuất các nguyên tắc, biện pháp rèn kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận văn học cho học sinh lớp 11 Từ đó thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng mức độ khả thi của các nguyên tắc, biện pháp rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh cho HS lớp 11

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu nguyên tắc, biện pháp tổ chức rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và TTLL so sánh trong bài văn nghị luận văn học cho học sinh lớp 11

5.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài chỉ giới hạn ở phạm vi nghiên cứu rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận văn học cho học sinh lớp 11

6 Giả thuyết khoa học

Nếu đề tài đưa ra được các nguyên tắc, biện pháp rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận văn học thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng, kĩ năng làm bài văn nghị luận văn học của học sinh lớp 11, giúp GV và HS dạy và học tốt chương trình, SGK Ngữ văn THPT hiện hành

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phương pháp xây dựng khái niệm; Phương pháp phân tích, tổng hợp hệ thống lí luận liên

quan đến vấn đề nghiên cứu của đề tài

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp phân

tích, tổng hợp; Phương pháp thống kê, phân loại; Phương pháp điều tra giáo dục; Phương pháp nghiên cứu sản phẩm; Phương pháp chuyên gia; Phương pháp thực nghiệm - đối chứng

8 Đóng góp cuả đề tài

8.1 Đóng góp về lí luận

- Xây dựng được cơ sở lí luận và thực tiễn của việc rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong tạo lập bài văn nghị luận văn học cho học sinh lớp 11

- Đề xuất được một số nguyên tắc, biện pháp rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong tạo lập bài văn nghị luận văn học cho học sinh lớp 11

8.2 Đóng góp về thực tiễn

- Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần nâng cao chất lượng rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong bài NLVH cho HS lớp 11

- Nghiên cứu thành công đề tài sẽ giúp GV và HS lớp 11 thực hiện tốt mục tiêu dạy học tạo lập kiểu VBNL trong chương trình và SGK Ngữ văn hiện hành Là nguồn tài liệu tham khảo cần thiết cho GV Ngữ văn THPT và sinh viên sư phạm Ngữ văn ở các trường Đại học

9 Bố cục luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong ba chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc rèn luyện kĩ năng vận

dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận văn học cho HS lớp 11

Chương 2: Tổ chức rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL

phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận văn học cho học sinh lớp 11

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC RÈN LUYỆN KĨ NĂNG VẬN DỤNG KẾT HỢP CÁC THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH VÀ SO SÁNH TRONG BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

CHO HỌC SINH LỚP 11 1.1 Cơ sở lí luận

1.1.1 Khái niệm kĩ năng

Kĩ năng chính là khả năng con người thực hiện một hành động nào

đó có tính chất kĩ thuật, được rèn luyện thông qua hoạt động luyện tập thực hành Con đường hình thành kĩ năng phải trải qua các bước:

Bước 1: Tìm hiểu, nhận thức đúng đắn, đầy đủ về hành động cần

thực hiện Đây là bước trang bị những hiểu biết nhằm định hướng cho việc hình thành kĩ năng

Bước 2: Quan sát mẫu, làm thử theo mẫu Đây chính là bước theo dõi

kĩ lưỡng các động tác thực hiện hành động, đối chiếu với lý thuyết, từ đó hình thành kĩ năng

Bước 3: Luyện tập Trên cơ sở bước 2, con người tiến hành luyện

tập, hoàn thiện kĩ năng, phát triển thành năng lực riêng của từng cá nhân

1.1.2 Khái niệm thao tác, thao tác lập luận và phương thức nghị luận

1.1.2.1 Thao tác

Trong cuốn Từ điển Tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên thì thao tác

được hiểu là việc thực hiện những động tác nhất định để làm một việc gì

đó trong sản xuất

Trong Tâm lí học, thao tác được xác định là hệ thống những hành động trong tư duy, là đơn vị nhỏ nhất của hoạt động (động cơ - mục đích - phương tiện - hành động - thao tác)

Tóm lại, thao tác nảy sinh từ nhu cầu hành động của con người Nhu cầu ấy chi phối tới việc xác định hành động như thế nào để đạt được những

mục đích cụ thể, hành động đó nhằm đạt được những nhiệm vụ gì Thao tác là cách để làm nên nội dung cho hành động

1.1.2.2 Thao tác lập luận

Để lập luận, người viết, người nói phải tiến hành một số những thao tác nhất định, những thao tác đó được gọi là TTLL Vậy TTLL là thao tác được sử dụng để thực hiện một hành động lập luận

Lí thuyết Làm văn trong chương trình, SGK Ngữ văn hiện hành đã đưa ra một số TTLL cụ thể như: TTLL giải thích, TTLL chứng minh (lớp 7); TTLL tổng hợp (lớp 9); TTLL phân tích, TTLL so sánh, TTLL bình luận, TTLL bác bỏ (lớp 11) Các thao tác này được tách ra luyện tập riêng

ở từng khối lớp theo nguyên tắc đồng tâm và nâng cao

1.1.2.3 Phương thức nghị luận

Phương thức biểu đạt có thể hiểu là cách thức phản ánh và tái hiện lại đời sống của người viết, người nói Mỗi phương thức biểu đạt phù hợp với một mục đích, ý đồ phản ánh, tái hiện nhất định và được thực hiện bởi một thao tác chính nào đó

Khi muốn làm sáng tỏ một vấn đề nhằm thuyết phục người đọc, người nghe hiểu, tin, tán đồng và hành động theo mình về một quan điểm,

tư tưởng nào đó thì người viết phải soi chiếu vấn đề từ nhiều góc độ và với mỗi góc độ soi chiếu, người viết cần thực hiện các TTLL cụ thể như: giải thích, chứng minh, phân tích, tổng hợp, so sánh, bình luận, bác bỏ Đó là các TTLL trong phương thức nghị luận Phương thức nghị luận bao hàm các TTLL

1.1.3 Mối quan hệ giữa thao tác lập luận phân tích và thao tác lập luận so sánh trong bài văn nghị luận văn học

* Thao tác lập luận phân tích

Phân tích về bản chất đó là hành động chia cắt, xẻ, tách nhỏ đối tượng nhằm tạo ra cơ sở để khảo sát, tìm hiểu, khám phá đối tượng

Khi tạo lập VBNL người viết phải thực hiện TTLL phân tích nhằm dẫn dắt người đọc, người nghe hiểu hơn từng đặc điểm, từng biểu hiện, qua đó có cách nhìn chính xác, khách quan đối với của nội dung được bàn luận

* Mối quan hệ giữa TTLL phân tích và TTLL so sánh trong bài văn nghị luận văn học

TTLL phân tích thường kết hợp với TTLL so sánh khi làm sáng tỏ vấn đề nào đó bằng lập luận So sánh giúp cho sự phân tích thêm sáng rõ,

dễ tiếp nhận hơn Phân tích đến lượt mình, lại khiến những nét chung và riêng của các đối tượng so sánh hiện lên rõ ràng đầy đủ và rành mạch, nhờ

đó bản chất và đặc điểm của đối tượng trở nên nổi bật hơn TTLL phân tích và TTLL so sánh có mối quan hệ gắn bó, bổ sung cho nhau, hỗ trợ nhau để tạo nên sự tường minh và sức thuyết phục của bài văn NLVH

1.1.4 Thang phân loại mức độ nhận thức với việc rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các thao tác lập luận phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận văn học cho học sinh lớp 11

Theo kết quả nghiên cứu của B.S.Bloom và các đồng nghiệp ở trường đại học Chicago Hoa Kì (Nguồn: Các vấn đề về đánh giá giáo dục,

Dự án Việt – Bỉ hỗ trợ học từ xa, HN 2000), lĩnh vực nhận thức có thể chia thành 6 mức độ: biết, thông hiểu, vận dụng, phân tích, tổng hợp, đánh giá

Thang phân loại 6 mức độ nhận thức của Bloom là cơ sở khoa học để

đề tài nghiên cứu, đề xuất và thực hiện các nguyên tắc, biện pháp rèn luyện

kĩ năng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận văn học cho HS lớp 11

1.2.1.2 Nội dung dạy học

Văn bản nghị luận được chương trình Ngữ văn THCS và THPT phân

bổ dạy học ở hầu hết các khối lớp (từ lớp 7 đến lớp 12), nội dung dạy học được tổ chức theo nguyên tắc đồng tâm và nâng cao Đồng tâm nhưng không có nghĩa là lặp lại một cách giản đơn mà càng lên lớp cao càng khó hơn, phức tạp hơn về tri thức và kĩ năng tạo lập văn bản Đến ớp 11, không chỉ yêu cầu HS phải biết sử dụng tất cả các kiến thức, kĩ năng đã học ở lớp trước vào bài NLVH (nghị luận về một tác phẩm thơ, nghị luận về một tác phẩm văn xuôi) mà còn tiếp tục học những kiến thức nâng cao, khó hơn đó

là sử dụng kết hợp các TTLL phân tích, TTLL so sánh, TTLL bình luận, TTLL bác bỏ để viết bài văn nghị luận

1.2.2 Thực trạng rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các thao tác lập luận phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận văn học cho học sinh lớp 11 ở một số trường THPT tỉnh Thanh Hóa

1.2.2.1 Mục đích khảo sát thực trạng

- Thu thập kịp thời chính xác những thông tin về mức độ thực hiện

dạy - học kiểu VB nghị luận của GV và HS ở THPT theo chuẩn chương trình và SGK Ngữ văn 11

- Tìm đúng những nguyên nhân ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả học sinh tạo lập bài văn NLVH có vận dụng kết hợp TTLL phân tích và TTLL

so sánh ở THPT

1.2.2.2 Nội dung khảo sát thực trạng

Khảo sát thực trạng rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận văn học cho học sinh lớp 11 của

GV, bài làm văn nghị luận văn học của HS

1.2.2.3 Cách thức tiến hành khảo sát thực trạng

- Điều tra GV và HS thông qua phiếu điều tra

Thiết kế phiếu hỏi nhằm khảo sát GV và HS về những khó khăn khi rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận

- Khảo sát giáo án

Khảo sát giáo án Ngữ văn 11 của GV

- Khảo sát giờ dạy

Khảo sát giờ dạy của GV bằng cách dự giờ, ghi chép dự giờ, ghi chép

nội dung bài học

- Khảo sát bài làm văn NLVH của HS

Đề tài đã tiến hành khảo sát 300 bài làm văn NLVH của HS lớp 11 (bài kiểm tra thường xuyên) tại các trường THPT: THPT Hàm Rồng, THPT Đào Duy Từ, THPT Quảng Xương III, THPT Bắc Sơn dựa trên các tiêu chí:

Tiêu chí 1: Biết cách kết hợp các TTLL phân tích và TTLL so sánh

trong bài văn nghị luận văn học

Tiêu chí 2: Thể hiện đúng yêu cầu khi vận dụng kết hợp các TTLL

phân tích và TTLL so sánh trong bài văn nghị luận văn học

Tiêu chí 3: Thể hiện đúng mục đích khi vận dụng kết hợp các TTLL

phân tích và TTLL so sánh để tổ chức lập luận

Từ những tiêu chí trên, chúng tôi cho HS làm bài kiểm tra với đề bài

cụ thể: “Vẻ đẹp của nhân vật Huấn Cao trong tác phẩm Chữ người tử tù - Nguyễn Tuân”

1.2.2.4 Kết quả khảo sát thực trạng rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các thao tác lập luận phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận văn học cho học sinh lớp 11

* Kết quả điều tra, thăm dò ý kiến của GV

+ Theo ý kiến của phần lớn GV (92%) đều nhận thấy việc rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh là cần thiết, nhưng còn nhiều khó khăn trong quá trình hướng dẫn HS rèn luyện

+ Nội dung luyện tập vận dụng kết hợp các TTLL còn đơn điệu, sơ sài, bài tập chưa mang tính hệ thống, chưa rèn được kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong bài văn nghị luận nói chung và nghị luận văn học nói riêng

* Kết quả điều tra, thăm dò ý kiến của học sinh

+ Nhiều HS bày tỏ là muốn tập trung vào khối dự thi đại học nên không chú trọng tới môn Ngữ văn, trong đó có Làm văn

+ Nhiều em bày tỏ không thích học Làm văn nói chung, TTLL nói riêng bởi GV dạy theo đúng SGK, không hấp dẫn, và khó hiểu, giờ học buồn tẻ GV chưa chú trọng tới việc rèn luyện cho HS kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL khi viết bài văn nghị luận

* Khảo sát giáo án:

Kết quả khảo sát giáo án cho thấy, giáo án sơ sài, kĩ năng trọng tâm của bài học không được chú ý rèn luyện, không có các biện pháp tổ chức rèn luyện cho HS kĩ năng viÕt bµi v¨n nghị luận văn học có sử dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh Trong quá trình dạy học, GV thường tổ chức cho

HS thực hiện một đến hai bài tập, các bài tập còn lại để cho các em về nhà làm mà chưa có sự hướng dẫn hay kiểm tra đánh giá của GV

* Kết quả khảo sát giờ dạy

Phần lớn GV còn tỏ ra lúng túng trong quá trình tổ chức các hoạt động học tập cho HS Các nội dung thực hành được tiến hành một cách

dàn trải không có trọng tâm

GV không kiểm tra lại kết quả bài làm của các em Đặc biệt, GV chỉ nhắc nhở HS về nhà hoàn thành những bài tập còn lại mà không có sự hướng dẫn hay kiểm tra, đánh giá cụ thể nào

* Kết quả bài làm văn nghị luận văn học của học sinh lớp 11

Qua khảo sát 300 bài làm văn của HS với đề bài: “Vẻ đẹp của hình

tượng nhân vật Huấn Cao trong truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn

Tuân” cho thấy:

Có khoảng 21,3 % HS đạt được các kĩ năng vận dụng kết hợp TTLL phân tích và so sánh vào bài làm văn Số còn lại 78,7% mắc phải các lỗi về

bố cục, nội dung, xác lập ý, lỗi diễn đạt và chưa biết cách vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh để tạo ra sự mạch lạc và lôi cuốn người nghe, người đọc

Khảo sát thực trạng cho thấy phần lớn HS chưa có kĩ năng vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh vào bài văn nghị luận văn học

* Tiểu kết chương 1

Vận dụng kết hợp các TTLL phân tích và so sánh trong bài văn NLVH là một kĩ năng mới và khó trong chương trình ngữ văn bậc THPT Làm thế nào để khắc phục tình trạng HS viết bài văn NLVH không biết vận dụng kết hợp TTLL phân tích và so sánh đang là vấn đề khó khăn trong thực tế dạy học ở THPT Xác định rõ và nghiên cứu kĩ các vấn đề then chốt ở chương 1 sẽ giúp chương 2 đưa ra được hệ thống các nguyên tắc, biện pháp, cách thức rèn luyện kĩ năng vận dụng kết hợp TTLL phân tích và so sánh một cách có căn cứ khoa học, phù hợp và hiệu quả