Luận văn đặc trưng nghệ thuật tiểu thuyết phùng quán (tt)

Vì vậy nghiên cứu tiểu thuyết Phùng Quán sẽ góp phần hiểu rõ hơn sự nghiệp văn học của nhà văn cũng như những đóng góp của ông đối với văn xuôi Việt Nam hiện đại.. Phùng Quán được đánh g

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Phùng Quán (1932- 1995) là nhà văn để lại nhiều dấu ấn khó quên trong lịch sử văn học Cách mạng Việt Nam nửa sau thế kỷ XX Phùng Quán có đóng góp trên nhiều thể loại: Thơ, tiểu thuyết, ký Sau vụ

án “Nhân văn giai phẩm” Phùng Quán cùng với nhiều nhà văn khác như Trần Dần, Lê Đạt, Hoàng Cầm… đã phải chịu thiệt thòi trong một thời gian dài Tuy nhiên họ vẫn lặng lẽ viết, dù bị “treo bút”, tên tuổi không được xuất hiện trên văn đàn Đến năm 1988, tức là 30 năm sau vụ “Nhân văn giai phẩm”, họ mới được “phục hồi’ hội tịch Hội Nhà văn Việt Nam

Từ đó đến nay, tác phẩm của họ đã được in lại, được công chúng đón nhận Vì vậy, việc đánh giá lại vai trò của các nhà văn trong nhóm này là hết sức cần thiết, vì họ là những tài năng văn chương đích thực, có sức lay động đến nhiều thế hệ độc giả

1.2 Trên thể loại tiểu thuyết, Phùng Quán đã để lại tiếng vang trong

dư luận với tiểu thuyết Vượt Côn Đảo Sau Vượt Côn Đảo, cuốn tiểu thuyết ngót ngàn trang Tuổi thơ dữ dội, được tái bản lần thứ chín (lần tái bản gần đây nhất do Nhà xuất bản Kim Đồng thực hiện năm 2005) Tuổi thơ dữ dội

được đạo diễn Vinh Sơn (Hãng phim Giải phóng) dựng thành phim cùng tên làm xúc động hàng triệu khán giả Việt Nam trong và ngoài nước Phim đạt giải thưởng của Liên hoan phim Việt Nam và Tổng Cục Chính trị Bộ

Quốc phòng Tuổi thơ dữ dội xuất hiện 32 năm sau sự kiện "Nhân văn",

được giải thưởng Hội Nhà văn Vì vậy nghiên cứu tiểu thuyết Phùng Quán

sẽ góp phần hiểu rõ hơn sự nghiệp văn học của nhà văn cũng như những đóng góp của ông đối với văn xuôi Việt Nam hiện đại

1.3 Phùng Quán là một cây bút tiểu thuyết có phong cách riêng Tiểu thuyết của ông thấm đẫm lòng yêu nước, giàu chất sử thi và rất cuốn hút người đọc Nghiên cứu tiểu thuyết Phùng Quán sẽ góp phần giảng

dạy tốt hơn một số tiểu thuyết Việt Nam hiện đại được giảng dạy trong nhà trường phổ thông

2 Lịch sử vấn đề

Tìm hiểu về tiểu thuyết Phùng Quán đang còn là một vấn đề mới

mẻ Phùng Quán được đánh giá là một trong những nhà văn xuất sắc, tác phẩm của ông đã để lại ấn tượng xúc động mạnh mẽ trong lòng độc giả

về lịch sử bi tráng của một thời kháng chiến chống ngoại xâm Tuy nhiên, cho đến nay các công trình nghiên cứu về tiểu thuyết của ông vẫn đang còn ít ỏi, chưa xứng đáng với những đóng góp của nhà văn Tác phẩm

đầu tay của ông - tiểu thuyết Vượt Côn Đảo được giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam năm 1955 Năm 1988, cuốn tiểu thuyết Tuổi thơ dữ

dội của Phùng Quán được xuất bản và nhận Giải thưởng Văn học Thiếu

nhi của Hội Nhà văn Việt Nam hai năm sau đó Năm 2007, ông được nhà nước Việt Nam truy tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật,

do Chủ tịch nước ký quyết định Đó là sự khẳng định và ghi nhận của đối với công lao của ông, một nhà văn Cách mạng

Đánh giá về Phùng Quán, Châu Diên trong Anh hùng ca “Vượt

Côn Đảo” và con người Phùng Quán đã nhận xét: “Vượt Côn Đảo là một

bản anh hùng ca” Và ông cũng đã đưa ra được xuất xứ hay là cơ sở hình

thành tiểu thuyết này như sau: “Vượt Côn Đảo là một bản anh hùng ca

Phùng Quán đã gặp ở nơi trao đổi tù binh tại Sầm Sơn những con người hai lần vượt ngục thất bại Phùng Quán không chỉ ghi chép những lời kể của họ, anh còn nghiền ngẫm những tâm tư kia Và anh không làm công việc như một cán bộ tuyên huấn bình thường, anh tạo lại cho bản anh hùng ca đó một dáng dấp tiểu thuyết”

Vương Hà có bài Sự thật về mối tình dữ dội trong tiểu thuyết “Vượt

Côn Đảo” trên Nguoiduatin.vn đã viết:“Khi viết Vượt Côn Đảo, Phùng

Quán chưa hề ra Côn Đảo, anh lính trẻ vẫn đang còn bỡ ngỡ ngay giữa thủ đô, bước chân anh mới chỉ qua lại vùng đất quê hương Bình Trị Thiên trong những ngày chiến trận, khói lửa Nhưng lòng khâm phục những con

người bất khuất, nỗi khát khao muốn kể lại câu chuyện anh hùng của họ cho mọi người nghe đã tiếp thêm sức mạnh cho nhà văn trẻ cầm bút mà

không ngại ngần khi viết về vùng đất nơi mình chưa từng đặt chân đến

Phùng Quán đã viết những trang sách đầu đời bằng máu và nước mắt, khí chất một nhà thơ trong ông đã phả vào những trang viết tưởng như thuộc

về chuyện những bản anh hùng ca có sức lôi cuốn mọi người xả thân vì nghĩa lớn Cảm phục những người tù Côn Đảo, Phùng Quán đã ngồi viết ngay cuốn tiểu thuyết khi nhà văn còn đang ở Sầm Sơn”

Nguyễn Khắc Phê viết Sự thật từ ngòi bút Phùng Quán đã nhấn

mạnh: “Ngay cả trong những tác phẩm nổi tiếng như Vượt Côn Đảo và

Tuổi thơ dữ dội, mặc dù tiểu thuyết là một thể loại văn học cho phép nhà

văn thả sức tưởng tượng và hư cấu, Phùng Quán vẫn tận dụng tối đa nhân vật, chi tiết có thật ngoài đời” ( ) “Cảm hứng sự thật chủ đạo trong những tác phẩm của Phùng Quán là anh hùng ca, là những bài ca tôn vinh

sự cao cả của những người chiến sĩ”

Trong lời giới thiệu cuốn Tuổi thơ dữ dội, Trần Anh Khôi đã khẳng định: “ Tuổi thơ dữ dội không chỉ là một cuốn sách để giải trí thông

thường, giá trị nổi bật của tiểu thuyết này còn cực kỳ nhân văn và sâu sắc

Đó là chuyện kể về thời kỳ những năm kháng chiến chống Pháp ở mặt trận Huế, cả một thế hệ tuổi thơ với những người thiếu niên anh hùng, họ sống, chiến đấu và hy sinh như thế nào, như nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường đã viết về cuốn sách: “… Có một viên ngọc quý thời gian dành riêng để ban tặng con người, đó là Tuổi thơ Viên ngọc màu nhiệm, trong sáng nhưng quá mong manh, không thể tìm thấy lần thứ hai trong đời Và

có một thế hệ người Việt chưa bao giờ được cầm viên ngọc trên tay, Tuổi

thơ dữ dội của Phùng Quán được viết cho thế hệ đó Hãy đọc để nhớ lại,

để tự hào, và để cầu nguyện cho những Tuổi thơ sắp ra đời…” Tôi phân vân không biết bắt đầu thế nào, giới thiệu thế nào về tuyệt tác này Bởi sự trân trọng tôi dành cho tác phẩm quá lớn ”

Cửu Thọ trong bài Nhà văn của những thiên anh hùng ca có viết:

“Vượt Côn Đảo của Phùng Quán là thiên anh hùng ca của những người tử

tù Cách mạng Tuổi thơ dữ dội viết để tưởng nhớ một lớp trẻ con anh hùng

tuyệt vời sinh ra từ cách mạng tháng Tám Phùng Quán xứng đáng được gọi

là nhà văn của những thiên anh hùng ca cách mạng Không những vì nội dung trong tác phẩm của Phùng Quán ca ngợi những người anh hùng xả thân

vì tổ quốc, mà còn vì nghệ thuật viết văn của anh đã có sức hấp dẫn làm rung động sâu sắc đáy lòng của người đọc”

Hà Văn Lâu với Một vài ý kiến về con người và tác phẩm của

Phùng Quán cũng đã đưa ra nhận xét: “Đọc hết dòng cuối cùng của bộ ba

tiểu thuyết Tuổi thơ dữ dội của nhà văn Phùng Quán, lòng tôi rất đỗi bồi

hồi xúc động Những nhân vật trong sáng thực sự là những con người bằng xương, bằng thịt đã từng là đồng đội của tôi, cùng tôi chia sẻ ngọt bùi, chịu đựng gian khổ trong những ngày chiến đấu của cuộc kháng chiến trên mảnh đất Thừa Thiên Huế anh hùng Tôi rất tự hào về những

chiến sĩ như trong Tuổi thơ dữ dội”

Ngô Minh trong bài Phùng Quán ba phút sự thật; cuốn sách nhân

tình và xúc động đã viết: “Phùng Quán là nhà văn để lại nhiều dấu ấn khó

quên trong lịch sử văn học Cách mạng Việt Nam từ nửa sau thế kỷ 20 Anh là một nhà văn chiến sĩ trọn đời trung thành với lý tưởng mà mình đã chọn từ thuở thiếu thời: Đi theo Vệ quốc đoàn chiến đấu vì Tổ quốc, nhân dân Dù phải vượt qua vô vàn tai ương, đau khổ suốt 30 năm trời từ sau

vụ “Nhân văn” nhưng anh không hề thù oán ai, vẫn cặm cụi viết, và vẫn

“viết ngay viết thẳng từ dòng đầu tới dòng cuối”, luôn xưng tụng đất nước, xưng tụng cách mạng, xưng tụng tình yêu bằng những tác phẩm văn chương cuốn hút, bốc lửa, thiết tha và nhân bản”

Tóm lại, khuynh hướng chung của những bài viết trên chỉ nêu lên một vài cảm nhận về một khía cạnh nào đó trong hai cuốn tiểu thuyết

Vượt Côn Đảo và Tuổi thơ dữ dội của Phùng Quán Cũng có một vài ý

kiến đi vào nhận định, phân tích đặc sắc ngòi bút Phùng Quán ở một số

phương diện: cảm hứng, nhân vật, lời văn trong hai tiểu thuyết này Tuy nhiên tất cả chỉ mới dừng lại ở những ý kiến mang tính giới thiệu sơ lược, chưa đủ để giúp chúng ta có một cái nhìn đầy đủ, toàn diện về tài năng,

cá tính sáng tạo cũng như đóng góp nghệ thuật trong tiểu thuyết của Phùng Quán Đặc biệt cho đến nay chưa có một công trình nghiên cứu nào mang tính hệ thống, toàn diện về thể loại tiểu thuyết của nhà văn Chính vì vậy mà luận văn của chúng tôi muốn đi sâu thể hiện một cái nhìn đầy đủ, hệ thống hơn về thể loại tiểu thuyết của Phùng Quán

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là đặc trưng nghệ thuật tiểu thuyết Phùng Quán (Khái niệm đặc trưng nghệ thuật ở đây bao hàm cả những đặc trưng về nội dung và đặc trưng về nghệ thuật)

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Để làm rõ đề tài, Luận văn này tập trung tìm hiểu, khảo sát các tiểu

thuyết của Phùng Quán, đặc biệt là hai cuốn tiểu thuyết tiêu biểu: Vượt

côn đảo và Tuổi thơ dữ dội

4 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của đề tài là đi sâu tìm hiểu đặc trưng nghệ thuật tiểu thuyết Phùng Quán, từ đó góp phần khẳng định một phong cách tiểu thuyết độc đáo và những đóng góp của nhà văn đối với tiểu thuyết Việt Nam hiện đại

Từ mục đích trên, Luận văn hướng đến các nhiệm vụ sau:

- Tìm hiểu đặc trưng nghệ thuật tiểu thuyết Phùng Quán trên một số phương diện nội dung

- Tìm hiểu đặc trưng nghệ thuật tiểu thuyết Phùng Quán trên một số phương diện nghệ thuật

5 Phương pháp nghiên cứu

Trong Luận văn, chúng tôi chủ yếu sử dụng các phương pháp

nghiên cứu sau:

- Phương pháp cấu trúc, hệ thống

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp so sánh, đối chiếu

6 Đóng góp của luận văn

Luận văn đem lai sự phân tích mang tính hệ thống về đặc trưng tiểu thuyết của nhà văn Phùng Quán

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn được triển khai trong ba chương:

Chương 1 Tiểu thuyết Phùng Quán trong bức tranh chung của tiểu thuyết Việt Nam từ 1945 đến 1986

Chương 2 Đặc trưng nghệ thuật của tiểu thuyết Phùng Quán nhìn trên phương diện lựa chọn đề tài và cảm hứng sáng tạo

Chương 3 Đặc trưng nghệ thuật của tiểu thuyết Phùng Quán trên phương diện xây dựng nhân vật, giọng điệu và ngôn ngữ

Chương 1 TIỂU THUYẾT PHÙNG QUÁN TRONG BỨC TRANH CHUNG CỦA TIỂU THUYẾT VIỆT NAM TỪ 1945 ĐẾN 1986

1.1 Tiểu thuyết và những đặc trưng cơ bản của thể loại

1.1.1 Khái niệm tiểu thuyết

“Tiểu thuyết là một tác phẩm tự sự cỡ lớn có khả năng phản ánh hiện thực đời sống ở cả mọi không gian và thời gian Tiểu thuyết có thể phản ánh số phận nhiều cuộc đời, những bức tranh phong tục, đạo đức xã hội, miêu tả các điều kiện sinh hoạt giai cấp tái hiện nhiều tính cách đa dạng” Xác lập nội hàm khái niệm tiểu thuyết giúp ta nhận ra những đặc điểm thi pháp cơ bản của thể loại Trên cơ sở khám phá về quan niệm của người nghệ sĩ cũng như cách thức tổ chức kết cấu trong tác phẩm của anh

ta Đồng thời hiểu được quy luật vận động và phát triển của thể loại văn học đặc biệt này

1.1.2 Đặc trưng cơ bản của tiểu thuyết

Tiểu thuyết nhìn cuộc sống ở góc độ đời tư Đời tư được hiểu như

là những giá trị riêng biệt ở đối tượng phản ánh Đó là những cảnh ngộ, nỗi niềm, những số phận cá biệt hợp thành diện mạo "con người này" (Hêghen) Đời tư riêng có của mỗi số phận là thông số khu biệt con người này với con người khác Trong văn học, cái cá biệt hợp thành chiều sâu

cá tính của mỗi con người là tiêu đích để nhà văn hướng tới khám phá và

lý giải Tuy nhiên, cái cá biệt đó không phải là cái lập dị, khác thường, chối từ các giá trị phổ quát của cộng đồng Những nét riêng cá biệt của mỗi đối tượng phản ánh nhất thiết phải gắn bó máu thịt với cộng đồng dân tộc, nhân loại mới có giá trị như một điển hình nghệ thuật chân chính

Tiểu thuyết xóa bỏ khoảng cách giữa người trần thuật và đối tượng được trần thuật Trong tiểu thuyết khoảng cách giữa người trần thuật và

nhân vật được rút ngắn, thậm chí xóa bỏ Nhà văn có thể thâm nhập vào

đời sống bên trong của con người với những khoảng tối, sáng… Vì thế nhìn nhận đối tượng bao quát hơn, đa diện hơn

Miêu tả về suy tư của nhân vật trước thế giới và đời người cũng là

một thành tố quan trọng của tiểu thuyết bên cạnh cốt truyện và tính cách nhân vật Tiểu thuyết có khả năng đi sâu khai thác từng mảng đời, từng góc khuất trong sâu thẳm tâm hồn con người Suy tư của nhân vật được thể hiện một cách phong phú: độc thoại nội tâm, đối thoại với người vắng mặt, tâm sự qua nhật kí…

Tiểu thuyết là một thể loại có cấu trúc linh hoạt, nên “ưu thế của

tiểu thuyết không chỉ ở khả năng mở rộng không gian, thời gian, nhân vật, sự kiện mà còn có khả năng dồn nhân vật, sự kiện vào một khoảng thời gian hẹp hay đi sâu khai thác những cảnh ngộ riêng của nhân vật”

Số phận của tiểu thuyết cũng như các thể loại văn học khác, bên

cạnh tính chất ổn định tương đối, tiểu thuyết cũng luôn luôn vận động và phát triển qua những thăng trầm phức tạp

Tiểu thuyết tổng hợp vào mình những đặc trưng, thủ pháp nghệ thuật của các loại hình khác

1.2 Sự vận động của tiểu thuyết Việt Nam từ 1945 đến 1986

1.2.1 Sự vận động của tiểu thuyết Việt Nam từ 1945-1975

1.2.1.1 Hoàn cảnh xã hội – lịch sử - văn hóa

Cách mạng tháng Tám thành công, sau hơn 80 năm nô lệ, dân tộc giành được độc lập tự do Cả nước cuốn vào một không khí chính trị sôi nổi với niềm tin của những người lần đầu tiên được làm chủ đất nước mình Con người được hâm mộ nhất lúc bấy giờ là người ở chiến khu về,

là cán bộ Việt Minh, chiến sĩ giải phóng quân Nhiều ngôn ngữ chính trị lúc bấy giờ được coi là đẹp và sang của người giác ngộ cách mạng của con người mới Người ta thích sinh hoạt chính trị, thích nói chuyện chính trị, thích gọi nhau bằng đồng bào, đồng chí để tỏ rằng tất cả cùng chung một Tổ quốc, cùng giác ngộ lí tưởng cách mạng và cùng là con người

mới của thời đại mới

Văn học phục vụ chính trị nên quá trình vận động và phát triển hoàn toàn ăn nhịp với từng bước đi của Cách mạng, theo sát từng nhiệm

vụ chính trị của đất nước: Ca ngợi cách mạng và cuộc sống mới (1945 – 1946); cổ vũ kháng chiến theo từng chiến dịch, biểu dương các chiến công, phục vụ cải cách ruộng đất (1946 – 1954); ca ngợi thành tựu khôi phục kinh tế, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc; phục vụ phong trào đấu tranh ở miền Nam, thống nhất đất nước (1954 – 1964); cổ vũ cao trao chống Mỹ cứu nước của toàn dân tộc (1964 – 1975)

Như vậy, văn học giai đoạn 1945 – 1975 vận động và phát triển theo quy luật riêng chịu sự chi phối của hiện thực đất nước Chưa bao giờ lịch sử dân tộc Việt Nam lại phải trải qua những năm tháng chiến tranh kéo dài và khốc liệt đến vậy Ròng rã 30 năm, cả dân tộc cùng nhìn về một hướng, triệu trái tim cùng nhịp đập Văn học trong bối cảnh ấy cũng hòa mình vào không khí sục sôi của dân tộc Sáng tác văn chương giai đoạn này trở thành một vũ khí sắc bén chĩa mũi nhọn vào bọn cướp nước, bán nước, nêu cao tấm gương anh hùng

1.2.1.2 Những thành tựu của tiểu thuyết Việt Nam từ 1945 đến 1975

Nhìn chung với số lượng tiểu thuyết tuy không nhiều như những giai đoạn văn học khác nhưng Tiểu thuyết Việt Nam giai đoạn 1945 –

1975 cũng có những thành tựu đáng kể Ngoài những thành tựu kể trên chúng ta không thể không nhắc đến những giải thưởng văn học thời kì này:

Giải thưởng Văn nghệ 1951 – 1952 :

Giải Nhất : Vùng mỏ (tiểu thuyết của Võ Huy Tâm),

Giải Nhì:, Xung kích ( tiểu thuyết của Nguyễn Đình Thi),

Giải thưởng Văn học 1954 – 1955 :

Giải Nhất: Đất nước đứng lên (tiểu thuyết của Nguyên Ngọc) Giải Nhì: Con trâu (tiểu thuyết của Nguyễn Văn Bổng),

Giải Ba: Vượt Côn Đảo (tiểu thuyết của Phùng Quán)

Giải khuyến khích: Cá bống mú (tiểu thuyết của Đoàn Giỏi)

Giải thưởng Phạm Văn Đồng (Liên khu V) (1952): trao giải Nhì (không có giải Nhất) cho tiểu thuyết Con trâu của Nguyễn Văn Bổng Giải thưởng Hoa sen của Hội nhà văn Á Phi năm 1970: Trao giải nhất tiểu thuyết Miền Tây của Tô Hoài

1.2.2 Sự vận động của tiểu thuyết Việt Nam từ 1975 đến 1986

1.2.2.1 Hoàn cảnh xã hội – lịch sử

Sau năm 1975, hòa bình lập lại, đất nước thống nhất bước vào thời

kì xây dựng xã hội mới Đời sống thời hậu chiến có nhiều biến động, cơ chế chuyển đổi từ bất thường (chiến tranh) sang bình thường (hòa bình) Nhiều giá trị được nhìn nhận xem xét lại, trong đó có giá trị về con người, giá trị về thẩm mỹ Nghị quyết Đại hội Đảng VI (1986) đã thổi một luồng gió mới vào các lĩnh vực đời sống xã hội Công cuộc đổi mới với “tinh thần dân chủ” và khẩu hiệu “nhìn thẳng sự thật, nói rõ sự thật và nói đúng

sự thật” đã đáp ứng nhu cầu của nhà văn và cởi trói cho người cầm bút

1.2.2.2 Những thành tựu của tiểu thuyết Việt Nam từ 1975 đến 1986

Từ thời điểm cao trào đổi mới (1986) đến cuối thế kỷ XX, tiểu thuyết nở rộ, đội ngũ người viết ngày càng đông đúc, số lượng tác phẩm dồi dào, nhiều cuốn nhận được giải thưởng từ các cuộc thi hoặc giải thường niên của Hội Nhà văn, có cuốn không được giải nhưng làm xôn

xao dư luận: Thời xa vắng (Lê Lựu), Bên kia bờ ảo vọng (Dương Thu Hương), Thiên sứ (Phạm Thị Hoài), Đám cưới không có giấy giá thú,

Ngược dòng nước lũ, Côi cút giữa cảnh đời (Ma Văn Kháng), Một cõi nhân gian bé tý (Nguyễn Khải), Ông cố vấn – hồ sơ một điệp viên (Hữu

Mai), Sao đổi ngôi (Chu Văn), Những ngày thường đã cháy lên (Xuân Cang), Ác mộng (Ngô Ngọc Bội), Chim én bay (Nguyễn Trí Huân), Mảnh

đất tình yêu (Nguyễn Minh Châu), Quãng đời xưa in bóng (Dũng

Hà), Cuốn gia phả để lại (Đoàn Lê), Phố, Ăn mày dĩ vãng (Chu Lai), Bến

không chồng (Dương Hướng), Mảnh đất lắm người nhiều ma (Nguyễn

Khắc Trường), Nỗi buồn chiến tranh (Bảo Ninh), Lời nguyền hai trăm

năm (Khôi Vũ), Miền hoang tưởng (Đào Nguyễn), Ngoại tình, Nền móng

(Nguyễn Mạnh Tuấn), Nước mắt đỏ (Trần Huy Quang), Chuyện làng

ngày ấy (Võ Văn Trực), Không phải trò đùa, Góc tăm tối cuối cùng

(Khuất Quang Thuỵ), Những mảnh đời đen trắng (Nguyễn Quang Lập),

Ngày thường (Phùng Khắc Bắc), Hồ Quý Ly (Nguyễn Xuân Khánh), Cơ hội của chúa (Nguyễn Việt Hà), Tuổi thơ dữ dội (Phùng Quán)…

1.3 Nhìn chung về những đóng góp của Phùng Quán đối với tiểu thuyết Việt Nam từ 1945 đến 1986

1.3.1 Vài nét về cuộc đời và sự nghiệp

Họ và tên khai sinh đồng thời là bút danh văn học: Phùng Quán Sinh tháng 1 năm 1932 (Tân Mùi), mất ngày 22 tháng 1 năm 1995 Ông

là hội viên Hội Nhà Văn Việt Nam thế hệ đầu tiên năm 1956 Nguyên Quán: Làng Thanh Thủy Thượng, nay là Phường Thủy Dương, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế Cha là Phùng Văn Nguyện, khi học trường Quốc học Huế đã tham gia các phong trào truy điệu Phan Châu Trinh, đòi ân xá Phan Bội Châu nên bị đuổi học, bị bắt giam Năm 1932, lại bị Pháp bắt, giam tại nhà lao Đà Nẵng, sau hai tháng bị tra tấn, ông chết trong tù, lúc ấy Phùng Quán mới một tuổi, còn rất nhỏ Mẹ là Tôn

Nữ Thị Tứ, một phụ nữ nhan sắc dòng Hoàng phái Bà thuộc nhiều truyện

về các sự tích anh hùng, nghĩa hiệp trong các tiểu thuyết cổ điển Trung

Quốc và thường kể cho Phùng Quán nghe

Các tác phẩm chính của Phùng Quán:

- Vượt Côn Đảo (Tiểu thuyết, 1954) - Giải thưởng Hội Văn nghệ

Việt Nam (1954 – 1955), giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2007

- Tiếng hát trên địa ngục Côn Đảo (Thơ, 1955) – Giải thưởng Nhà

nước về Văn học nghệ thuật năm 2007 Giải nhất cuộc thi sáng tác hưởng ứng Đại hội liên hoan thanh niên, sinh viên thế giới ở Vacxava (Ba Lan)

- Dũng sĩ chép còm (truyện thiếu nhi – 1987)

- Tuổi thơ dữ dội (Tiểu thuyết, 3 tập, 1000 trang, 1988) – Giải

thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007

- Trăng Hoàng Cung (Tiểu thuyết thơ 1993)

- Thơ Phùng Quán (thơ 1995)

- Tôi đã trở thành nhà văn như thế nào (Hồi kí rút trong Di cảo – in

năm 2007)

- Ba phút sự thật (tạp văn, 2007)

- Phùng Quán còn đây (Di cảo của Phùng Quán và Hồi ức của bạn

bè, Nxb Văn nghệ, TPHCM, 2007

1.3.2 Quá trình sáng tác của Phùng Quán

Phùng Quán là nhà văn để lại nhiều dấu ấn đặc biệt trong lịch sử văn học Việt Nam từ nửa sau thế kỷ XX Đặc biệt là bởi nhà văn đã để lại

rất nhiều tác phẩm văn học có giá trị: tiểu thuyết Vượt Côn Đảo, tiểu thuyết Tuổi thơ dữ dội, tiểu thuyết thơ Trăng Hoàng Cung, và một số bài thơ như Lời mẹ dặn, Đêm Nghi Tàm đọc thơ Đỗ Phủ cho vợ nghe, Say… Trong đó tiểu thuyết Vượt Côn Đảo (1955) đã được tái bản hơn chục lần,

tác phẩm này đoạt giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam, và Giải thưởng

nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2007 Tiểu thuyết Tuổi thơ dữ dội

(1988) được dựng thành phim cùng tên, được giải thưởng văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam năm 1989, giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007 Mặt khác Phùng Quán là cây bút có tài nhưng phải chịu vô vàn tai ương, đau khổ, bị treo bút suốt ba mươi năm trời sau

vụ “Nhân văn – Giai phẩm” Chính vì thế có thể nói rằng hành trình sáng tạo của Phùng Quán là một hành trình sáng tạo lắm gian nan thăng trầm

1.3.3 Phùng Quán – một cây bút tiểu thuyết có phong cách

Phùng Quán là một cây bút có năng khiếu sáng tác bẩm sinh Ông không chỉ là nhà văn, nhà thơ, mà còn là cây bút kí tài tình Nhìn vào số lượng tác phẩm có lẽ gọi Phùng Quán là một nhà văn, vì trong 40 năm ông đã viết rất nhiều tác phẩm văn xuôi với số lượng ấn hành cao, cùng một số truyện ngắn kí nhiều bút danh khác nhau Mỗi câu chuyện ông viết đều lôi cuốn người đọc bởi phong cách riêng ít lẫn với các nhà văn khác Đó chính là cách dựa vào hiện thực sống động để hư cấu nên các