PHẦN MỞ ĐẦU
Lý do chọn đề tài
Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước đã đặc biệt quan tâm đến vấn đề tự học của người học, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển năng lực tự học và tự sáng tạo của học sinh, sinh viên để nâng cao chất lượng giáo dục Theo Nghị quyết Trung ương 5 Khóa VIII, mục tiêu là tạo điều kiện thuận lợi cho tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân Ngày 04/11/2013, Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI đã nhấn mạnh việc chuyển đổi mô hình giáo dục từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất của người học, kết hợp giáo dục nhà trường với gia đình và xã hội để nâng cao dân trí và đào tạo nhân lực chất lượng cao.
Dạy học lấy học sinh làm trung tâm, nhằm phát triển toàn diện về kiến thức, kỹ năng, thái độ và năng lực cho người học Giáo dục hiện đại hướng tới mục tiêu “Học để biết, học để làm, học để chung sống, học để khẳng định mình,” đòi hỏi nhà trường phải trang bị cho học sinh nhiều kỹ năng sống cần thiết Việc bồi dưỡng và phát triển năng lực tự học cho học sinh ngày càng trở nên cấp thiết để đáp ứng yêu cầu của đời sống và xã hội hiện nay.
Trong bối cảnh cuộc cách mạng 4.0 phát triển nhanh chóng, các trường học dù có chất lượng cao cũng không thể đáp ứng hết các nhu cầu học tập và yêu cầu ngày càng cao của xã hội Chương trình giáo dục phổ thông 2018 hướng tới hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh, thúc đẩy tích cực hoạt động của người học Do đó, phát triển năng lực tư duy (NLTH) cho học sinh THPT trở thành vấn đề trọng tâm trong công tác giáo dục hiện nay Sở GD&ĐT Nghệ An đã tổ chức các đợt tập huấn về tư vấn tâm lý, giáo dục kỹ năng sống, đổi mới phương pháp dạy học nhằm hỗ trợ phát triển NLTH cho học sinh Các trường THPT trên địa bàn tỉnh đã tham gia đầy đủ các hoạt động này, góp phần tạo bước chuyển biến tích cực trong công tác phát triển năng lực của học sinh.
Bản chất của môn Địa lí ở trường THPT mang tính chất tổng hợp, liên ngành, nhiều nội dung phản ánh chân thực về sự vật, hiện tƣợng tự nhiên và kinh tế - xã hội đã và đang xẩy ra Đặc biệt, Địa lí 12 chủ yếu cung cấp cho các em các kiến thức: địa lí tự nhiên, địa lí dân cƣ, địa lí ngành kinh tế, địa lí vùng kinh tế có mối quan hệ qua lại, có liên quan tới các kĩ năng sử dụng Atlat địa lí Việt Nam, bảng số liệu, biểu đồ để các em có thể trả lời các câu hỏi trong làm bài thi tốt nghiệp Chương tr nh nặng nhưng thời gian trên lớp có hạn, thời gian lại càng có hạn dưới ảnh hưởng của dịch dịch Covid 19 Chính v vậy, đòi hỏi HS phải phát huy NLTH dưới sự hướng dẫn của GV Từ đó, HS sẽ rèn luyện nhiều KN cần thiết nhƣ: khai thác Atlat, KN biểu đồ, KN bảng số liệu Việc h nh thành và phát triển NLTH sẽ biến “quá tr nh đào tạo thành quá tr nh tự đào tạo”, nhằm nâng cao chất lƣợng, hiệu quả học địa lí, nâng cao KNTH, giúp các em tự tin trong k thi tốt nghiệp THPT mà còn có ý nghĩa cho hoạt động sống của các em sau này.V vậy, việc phát triển NLTH môn Địa lí trong ôn thi tốt nghiệp THPT có ý nghĩa đặc biệt quan trọng giải quyết vấn đề tồn tại trên, khơi dậy khả năng t m tòi, sáng tạo, chủ động, tích cực của người học
Học sinh trung học phổ thông vẫn còn thụ động và gặp nhiều khó khăn trong việc học tập, chưa chủ động dành nhiều thời gian cho việc tự học Họ chưa xây dựng kế hoạch và rèn luyện năng lực tự học hợp lý, thiếu động cơ và hứng thú trong học tập Ngoài ra, học sinh vẫn chủ yếu ghi chép, học thuộc lòng và nhồi nhét kiến thức, hạn chế việc học dưới sự hướng dẫn của giáo viên cả trên lớp lẫn ở nhà Nguyên nhân chủ yếu là do năng lực tự học của học sinh còn yếu, ảnh hưởng lớn đến hiệu quả học tập.
Việc đưa phương pháp tự học (NLTH) vào mục tiêu giảng dạy trong nhà trường là rất cần thiết vì NLTH không chỉ quan trọng khi học tại trường, mà còn trong quá trình học tập sau này, như học đại học hay hòa nhập xã hội Trong quá trình tự học, học sinh có điều kiện để tự nghiền ngẫm, nắm vững kiến thức một cách bền vững, đồng thời phát triển phương pháp học tập và kỹ năng vận dụng kiến thức Tự học còn giúp rèn luyện ý chí và năng lực hoạt động độc lập, sáng tạo – những phẩm chất mà chỉ bản thân học sinh mới có thể tự rèn luyện Thực tế cho thấy, thành công trong học tập không bao giờ đến từ lối học thụ động, do đó, để nâng cao chất lượng giáo dục, cần có định hướng phát triển năng lực tự học của học sinh phù hợp.
Hiện nay, chất lượng và hiệu quả học tập của học sinh chưa đạt được mục tiêu mong muốn Xuất phát từ lo lắng này, tác giả đã dựa trên kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn, tự nghiên cứu, sáng tạo và đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả ôn thi tốt nghiệp môn Địa lý THPT Từ đó, đề xuất các giải pháp phát triển năng lực tự học cho học sinh nhằm nâng cao kết quả ôn thi và giúp học sinh tự chủ hơn trong quá trình học tập.
Chúng tôi hy vọng các giải pháp đề xuất sẽ giúp trang bị những kỹ năng tự rèn luyện hữu ích cho học sinh lớp 12 trường THPT Nguyễn Cảnh Chân, góp phần nâng cao hiệu quả ôn thi tốt nghiệp THPT môn Địa lý.
Mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu về các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến phương pháp dạy học và phát triển năng lực học sinh là bước quan trọng để nâng cao hiệu quả ôn thi tốt nghiệp THPT môn Địa lí Đề tài tập trung đánh giá thực trạng năng lực học sinh hiện nay nhằm xác định những hạn chế và cơ hội cải thiện trong phương pháp giảng dạy Đồng thời, đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm phát triển năng lực học sinh, góp phần nâng cao kết quả học tập và thành tích thi cử trong kỳ thi tốt nghiệp THPT môn Địa lí.
- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về NLTH
Đánh giá thực trạng việc dạy học và ôn thi môn Địa lí trong kỳ thi tốt nghiệp THPT cho thấy nhiều hạn chế của phương pháp truyền thống, như thiếu sự tương tác và chưa phát huy tối đa khả năng của học sinh Điều này dẫn đến hiệu quả ôn tập chưa cao và kết quả thi chưa thực sự phản ánh năng lực của học sinh Do đó, cần thiết phải tìm kiếm những phương pháp dạy học mới, tiên tiến hơn, giúp nâng cao chất lượng ôn thi và tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy đổi mới sẽ góp phần cải thiện kết quả thi tốt nghiệp môn Địa lí và thúc đẩy quá trình học tập hiệu quả hơn trong các trường THPT.
Nghiên cứu tập trung đánh giá hiệu quả của việc áp dụng đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển năng lực tư duy và kỹ năng vận dụng kiến thức của học sinh trong môn Địa lý Phương pháp tiếp cận theo hướng thi tốt nghiệp THPT giúp nâng cao hiệu quả học tập và chuẩn bị tốt hơn cho kỳ thi quan trọng này Việc đổi mới phương pháp dạy học phù hợp với yêu cầu của kỳ thi tốt nghiệp THPT góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, thúc đẩy sự chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập môn Địa lý.
- Đề xuất một số các giải pháp nhằm phát triển NLTH cho HS nhằm nâng cao hiệu quả ôn thi tốt nghiệp THPT môn Địa lí.
Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
Đề tài “Một số giải pháp phát triển năng lực tự học cho học sinh nhằm nâng cao hiệu quả ôn thi tốt nghiệp THPT môn Địa lý” nhằm giúp học sinh lớp 12 nâng cao kỹ năng tự học và ôn thi hiệu quả Trong đó, các giải pháp ôn thi và hướng dẫn học sinh tự học đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao thành tích và chuẩn bị tốt cho kỳ thi tốt nghiệp THPT môn Địa lý Việc xây dựng kế hoạch ôn tập hợp lý, phát triển phương pháp tự học sáng tạo, cùng với việc hướng dẫn học sinh kỹ năng phân tích, tổng hợp kiến thức là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả ôn thi Các giải pháp này không chỉ giúp học sinh tự tin hơn khi bước vào kỳ thi mà còn hình thành thói quen tự học lâu dài, góp phần nâng cao chất lượng học tập môn Địa lý của học sinh lớp 12.
Nghiên cứu tập trung vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy và ôn thi phù hợp với thực tiễn giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả ôn thi tốt nghiệp THPT môn Địa lí Bài viết đề xuất các giải pháp phát triển năng lực thực hành cho học sinh nhằm giúp các em ôn thi tốt nghiệp đạt kết quả cao Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tiên tiến và phù hợp sẽ góp phần nâng cao hiệu quả học tập, giúp học sinh tự tin hơn trong kỳ thi quan trọng này.
- Về phạm vi thời gian: Trong 5 năm học: năm học 2018-2019, năm học 2019-2020, năm học 2020-2021, năm học 2021-2022, năm học 2022-2023
Tại trường THPT Nguyễn Cảnh Chân, Thanh Chương, đã tiến hành khảo sát học sinh khối 12 cũng như thầy cô giáo giảng dạy môn Địa lý, chủ nhiệm và cán bộ quản lý nhằm nghiên cứu thực trạng và nguyên nhân của năng lực thực hành môn Địa lý trong quá trình ôn thi tốt nghiệp THPT Qua đó, đề xuất các giải pháp nhằm phát triển năng lực thực hành môn Địa lý, giúp nâng cao hiệu quả ôn tập và chuẩn bị cho kỳ thi quan trọng này.
Phương pháp nghiên cứu
Chúng tôi tiến hành khảo sát bằng cách sử dụng phiếu thăm dò ý kiến nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên, thu thập ý kiến tiếp thu bài của học sinh và khảo sát mong muốn của học sinh về phương pháp học tập phù hợp Dựa trên dữ liệu thu thập được, chúng tôi tổng kết, đánh giá để đưa ra những phương pháp giảng dạy phù hợp với từng nhóm đối tượng, nâng cao hiệu quả giảng dạy và sự tiếp thu của học sinh.
- Phương pháp phân tích, tổng hợp:
Phương pháp phân tích của tôi dựa trên nguồn tài liệu từ các công trình nghiên cứu, bài báo khoa học và đề tài nghiên cứu về năng lực tư duy học sinh trong môn địa lý Tôi đã thực hiện phân tích thực trạng năng lực tư duy trong ôn thi tốt nghiệp THPT của học sinh Trường THPT Nguyễn Cảnh Chân, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An thông qua việc thu thập, tổng hợp dữ liệu điều tra, bảng hỏi và xử lý số liệu một cách chính xác và hệ thống.
+ Phương pháp tổng hợp: Tổng hợp tài liệu từ các công trình nghiên cứu, các bài báo khoa học, các tác phẩm khoa học
Stt.010.Mssv.BKD002ac.email.ninhd 77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77t@edu.gmail.com.vn.bkc19134.hmu.edu.vn.Stt.010.Mssv.BKD002ac.email.ninhddtt@edu.gmail.com.vn.bkc19134.hmu.edu.vn
Phương pháp điều tra xã hội học qua bảng hỏi được sử dụng để khảo sát học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý trường THPT Nguyễn Cảnh Chân, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An Nghiên cứu này dựa trên thiết kế bảng hỏi phù hợp và thực hiện điều tra trên một nhóm đối tượng nhằm thu thập dữ liệu chính xác Mục tiêu của phương pháp này là đề xuất các giải pháp phát triển năng lực tư duy logic môn Địa lý trong kỳ thi tốt nghiệp THPT của học sinh trường THPT Nguyễn Cảnh Chân, huyện Thanh Chương Kết quả từ kết quả điều tra sẽ hỗ trợ việc nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn Địa lý, góp phần nâng cao thành tích thi cử của học sinh.
Phương pháp thống kê và xử lý số liệu bằng thống kê toán học là trọng tâm của nghiên cứu này, nhằm thu thập và phân tích các thói quen, hoạt động, ý kiến, kiến nghị của học sinh về thực trạng hoạt động môn Địa lý trong kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Trường THPT Nguyễn Cảnh Chân, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An Quá trình này bao gồm việc xử lý, định lượng dữ liệu và bảng hóa kết quả để có cái nhìn toàn diện và chính xác về các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động học tập môn Địa lý của học sinh.
Phương pháp quan sát và tổng kết thực tiễn giúp đánh giá hiệu quả hoạt động tự học của học sinh hàng ngày thông qua việc theo dõi biểu hiện cụ thể Đồng thời, việc nghiên cứu các bài báo, tạp chí và công trình khoa học liên quan cung cấp những nhận xét, đánh giá chính xác và các kết luận khoa học nhằm nâng cao phương pháp giảng dạy và tự học.
Phương pháp thực nghiệm sư phạm là phương pháp tiến hành dạy học có đối chứng một chương trình học nhằm kiểm tra, đánh giá hiệu quả của các phương pháp giảng dạy Qua đó, người nghiên cứu có thể rút ra những kết luận khái quát về hiệu quả của phương pháp giảng dạy và đề xuất các biện pháp sư phạm phù hợp để nâng cao chất lượng giáo dục Đây là phương pháp thực hiện có hệ thống, giúp xác định rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình học tập và nâng cao hiệu quả dạy học.
Phương pháp chuyên gia dựa trên việc thu thập và trao đổi ý kiến của giáo viên cùng cán bộ quản lý nhằm đánh giá chính xác thực trạng và nguyên nhân của vấn đề Qua đó, đề xuất các giải pháp cụ thể, khách quan nhằm phát triển kỹ năng thực hành môn Địa lý trong kỳ thi tốt nghiệp THPT Phương pháp này nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, giúp học sinh chuẩn bị tốt hơn cho kỳ thi quan trọng Nghiên cứu được thực hiện tại Nguyễn Cảnh Chân, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, góp phần đưa ra các giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương.
Dự báo đóng góp của đề tài, tính mới của đề tài
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, chúng tôi hy vọng giúp các em học sinh phát triển các phương pháp và năng lực tự rèn luyện để nâng cao hiệu quả học tập và chuẩn bị tốt cho kỳ thi tốt nghiệp THPT môn Địa lý Đề tài còn góp phần hoàn thiện kỹ năng nghiên cứu khoa học của bản thân, đồng thời trở thành tài liệu tham khảo hữu ích cho các đồng nghiệp trong việc nghiên cứu, giảng dạy và vận dụng kiến thức địa lý vào thực tiễn giáo dục Chúng tôi mong muốn các giáo viên và học sinh có thể áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để cùng hướng tới mục tiêu chung là nâng cao chất lượng dạy học môn Địa lý, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện.
5.2 Tính mới của đề tài
- Xác định rõ vai trò, quy tr nh, cách thức đổi mới phương pháp giáo dục để giúp HS tham gia kỳ thi tốt nghiệpTHPT môn Địa lí
Chúng tôi tập trung xây dựng các giải pháp cụ thể nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy và ôn thi theo hướng phù hợp với kỳ thi tốt nghiệp THPT môn Địa lý lớp 12 Các giải pháp này tạo tiền đề để tiếp tục nâng cao phương pháp giáo dục, nhằm nâng cao hiệu quả học tập của học sinh trong chương trình địa lý lớp 10 và 11 tại THPT.
- Hướng dẫn HS một số phương pháp TH để ôn thi tốt nghiệp Địa lí từ đó giúp các em tiệm cận kỳ tốt nghiệp THPT
Stt.010.Mssv.BKD002ac.email.ninhd 77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77t@edu.gmail.com.vn.bkc19134.hmu.edu.vn.Stt.010.Mssv.BKD002ac.email.ninhddtt@edu.gmail.com.vn.bkc19134.hmu.edu.vn
- GV có thể tham khảo, sử dụng làm tƣ liệu cho quá tr nh dạy học và kiểm tra đánh giá
Áp dụng phương pháp giảng dạy đổi mới theo quy trình hợp lý, khoa học sẽ giúp hướng dẫn học sinh học tập hiệu quả hơn Việc ôn thi THPT theo cách tiếp cận hiện đại sẽ nâng cao chất lượng dạy và học môn Địa lý, đồng thời giúp học sinh chuẩn bị tốt hơn cho kỳ thi tốt nghiệp THPT Nhờ đó, phương pháp học tập của học sinh được cải thiện, góp phần nâng cao thành tích và kết quả thi cử.
Kết cấu của đề tài
Nội dung đề tài gồm có 3 phần: mở đầu, nội dung, kết luận Trong đó phần nội dung có 3 chương:
Chương 1 Nhận thức chung về NLTH của học sinh THPT Chương 2: Thực trạng NLTH môn Địa lí trong ôn thi tốt nghiệp THPT Chương 3: Một số giải pháp nhằm phát triển NLTH môn địa lí trong ôn thi tốt nghiệp THPT
Stt.010.Mssv.BKD002ac.email.ninhd 77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77.77.99.44.45.67.22.55.77.C.37.99.44.45.67.22.55.77t@edu.gmail.com.vn.bkc19134.hmu.edu.vn.Stt.010.Mssv.BKD002ac.email.ninhddtt@edu.gmail.com.vn.bkc19134.hmu.edu.vn
NỘI DUNG
THỰC TRẠNG NĂNG LỰC TỰ HỌC MÔN ĐỊA LÍ
HS THPT thuộc lứa tuổi thanh niên, giai đoạn quan trọng để phát triển cảm giác, tri giác và suy nghĩ của người lớn Thái độ học tập của các em có những chuyển biến rõ rệt, nhận thức rõ ràng về tầm quan trọng của kiến thức, kỹ năng và năng lực tiếp thu tại trường để chuẩn bị cho cuộc sống độc lập sau này Giai đoạn này là thời điểm định hướng nghề nghiệp, ảnh hưởng quyết định đến con đường học tập và làm việc của các em trong tương lai Hoạt động học tập của HS THPT đi sâu vào kiến thức cơ bản và quy luật môn học, đòi hỏi các em ý thức hơn trong việc chuẩn bị nghề nghiệp Trí nhớ của các em phát triển rõ rệt, hỗ trợ đắc lực trong quá trình học tập, đồng thời khả năng tư duy lý luận và sáng tạo cũng ngày càng rõ nét Phương pháp dạy học của GV có sự thay đổi, thúc đẩy HS năng động, độc lập và phát triển tư duy lý luận Trong giai đoạn này, hình thành thế giới quan là nét chủ yếu trong tâm lý thanh niên, các em bắt đầu có khả năng làm việc độc lập hoặc hợp tác nhóm, phát huy điểm mạnh của từng cá nhân trong quá trình làm việc chung.
Các em học sinh THPT vẫn đang trong quá trình trưởng thành và còn thiếu sót trong việc định hướng, do đó cần có sự hướng dẫn của giáo viên để tiếp thu kiến thức đúng đắn và phát triển các phẩm chất tâm lý tích cực Tuy nhiên, nhiều học sinh còn lúng túng trong việc tiếp thu bài giảng và thực hiện nhiệm vụ học tập cả ở lớp lẫn ở nhà, do hoạt động học ngày càng phức tạp và đòi hỏi cao từ gia đình và xã hội Áp lực và căng thẳng trong học tập đã ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả học tập cũng như cuộc sống của các em, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải định hướng năng lượng trái chiều cho học sinh THPT.
C ƢƠNG 2: T ỰC TRẠNG NĂNG LỰC TỰ HỌC MÔN ĐỊA LÍ
TRONG ÔN THI TỐT NGHIỆP THPT 2.1 Thực trạng nhận thức năng lực tự học của học sinh THPT
Nhận thức đúng đắn về năng lực tự học (NLTH) giúp học sinh lập kế hoạch, phân bố thời gian hợp lý, tổ chức thực hiện và đánh giá quá trình học tập hiệu quả NLTH đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của từng cá nhân, giúp họ tự chủ trong việc học tập và đạt thành tích cao hơn Hiểu rõ khái niệm NLTH còn là nền tảng để giáo viên hướng dẫn học sinh phát triển năng lực này một cách có hệ thống và hiệu quả.
2.1.1 Thực trạng nhận thức khái niệm năng lực tự học của học sinh THPT
NLTH là quá trình vận dụng các kỹ năng để định hướng, lập kế hoạch và tổ chức thực hiện các kế hoạch một cách sáng tạo Sâu xa hơn, NLTH bao gồm việc kiểm tra, đánh giá kết quả quá trình thực hiện nhằm điều chỉnh và nâng cao hiệu quả công việc Việc áp dụng NLTH giúp tối ưu hóa quá trình làm việc và đạt được kết quả cao hơn trong mọi hoạt động.
Để hiểu rõ thực trạng nhận thức của học sinh trung học phổ thông về năng lực tự lập, cuộc khảo sát đã đặt câu hỏi “NLTH là gì?” và đã thu thập được kết quả đáng chú ý Có đến 40% học sinh cho rằng NLTH là khả năng lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch hiệu quả, trong khi 24% nhận định đó là kiểm soát tốt hoạt động của chính bản thân trong học tập, cho thấy họ hiểu đúng về khái niệm này Tuy nhiên, vẫn còn một số học sinh có nhận thức chưa đúng, như 2% cho rằng NLTH là chỉ tập trung học những môn quan trọng, và 28% cho rằng đó là sự nỗ lực ôn tập và làm bài hàng ngày Đặc biệt, có 6% học sinh còn có ý kiến phản biện khác, cho thấy cần có nhiều hơn các hoạt động nâng cao nhận thức về năng lực tự lập trong trường học.
Việc nhận thức không đúng đắn về NLTH của HS hiện nay ảnh hưởng không nhỏ đến học tập và cuộc sống của HS
Hiểu rõ ý nghĩa của năng lượng tích cực giúp cá nhân có khả năng hình thành ý thức tự thân rèn luyện năng lượng đó Việc xác định mục tiêu rõ ràng, động cơ đúng đắn là yếu tố quan trọng để xây dựng kế hoạch thực hiện hiệu quả Thực hiện kế hoạch một cách có hệ thống và điều chỉnh dựa trên kinh nghiệm góp phần nâng cao hiệu quả học tập và phát triển bản thân.
Trong quá trình phát triển năng lực tư duy, học sinh chủ động sáng tạo trong hoạt động học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên Hoạt động thực hành trong quá trình học phổ thông được tổ chức dưới sự điều khiển trực tiếp của giáo viên, nhấn mạnh tính tích cực và chủ động của học sinh trong việc chiếm lĩnh kiến thức và rèn luyện kỹ năng thực hành qua đọc tài liệu, sách giáo khoa và các nguồn thông tin khác Giáo viên đóng vai trò chủ đạo, giúp các em tiếp cận chân lý và phương pháp học tập tiên tiến, tạo điều kiện để học sinh phát triển năng lực tư duy hiệu quả Để hiểu rõ hơn về nhận thức của giáo viên và cán bộ quản lý về năng lực tư duy của học sinh, tôi đã đặt ra các câu hỏi khảo sát nhằm thu thập ý kiến và đánh giá chính xác hơn.
NLTH là gì? Sau quá trình điều tra và phân tích, tôi nhận thấy đa số lãnh đạo và giáo viên đều hiểu rõ tầm quan trọng của công tác ôn thi THPT quốc gia môn Địa lý Việc nắm bắt kiến thức và chuẩn bị kỹ lưỡng giúp học sinh đạt thành tích cao trong kỳ thi quan trọng này Trong đó, vai trò của giáo viên trong việc hướng dẫn ôn tập và cung cấp các tài liệu phù hợp đóng vai trò then chốt, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học Nhờ đó, các hoạt động ôn thi môn Địa lý trở nên hiệu quả hơn, tạo đà cho sự thành công của học sinh trong kỳ thi THPT quốc gia.
Một số giáo viên dạy Địa lý chưa thực sự tâm huyết và đầu tư đúng mức, điều này ảnh hưởng đến hiệu quả ôn tập khi phân công chuẩn bị thi tốt nghiệp Việc giáo viên chưa có sự chủ động và đầu tư chuyên môn phù hợp làm giảm kết quả của kỳ thi tốt nghiệp môn Địa lý Để nâng cao chất lượng ôn thi, cần thúc đẩy sự nhiệt huyết và đổi mới trong công tác giảng dạy của đội ngũ giáo viên môn Địa lý.
2.1.2 Thực trạng nhận thức của học sinh về tầm quan trọng của năng lực tự học của học sinh T PT
NLTH có vai trò rất quan trọng trong việc sắp xếp và thực hiện hoạt động học tập
Mỗi học sinh đều trải qua quá trình tự học, nhưng không phải ai cũng học một cách có hiệu quả và khoa học Vì vậy, học sinh cần hình thành năng lực tự học để nâng cao hiệu quả học tập Nhận thức đúng về vai trò và tầm quan trọng của năng lực tự học giúp học sinh hoàn thành các hoạt động tự học một cách chủ động và hiệu quả hơn Nếu thiếu nhận thức về ý nghĩa của năng lực tự học, học sinh sẽ gặp khó khăn trong việc quản lý thời gian và giải quyết các vấn đề trong học tập.
Hiểu rõ về năng lực tự lập (NLTH) và tầm quan trọng của nó đối với bản thân học sinh là yếu tố then chốt trong việc xây dựng kế hoạch học tập hợp lý Học sinh THPT cần tự lập kế hoạch học tập và thực hiện nó một cách hiệu quả để phát triển kỹ năng quản lý thời gian và trách nhiệm cá nhân Việc này giúp hình thành thói quen tốt trong hoạt động học tập, từ đó nâng cao thành tích học tập và phát triển toàn diện bản thân.
Để học sinh trung học phổ thông nhận thức rõ về tầm quan trọng của năng lực tự học, tôi đã đưa ra câu hỏi khảo sát dành cho học sinh: “Theo em, năng lực tự học có tầm quan trọng như thế nào?” cũng như câu hỏi dành cho giáo viên: “Theo đồng chí, năng lực tự học của học sinh có ý nghĩa ra sao?” Những câu hỏi này giúp làm rõ vai trò của năng lực tự học trong quá trình phát triển của học sinh và nâng cao hiệu quả dạy học.
Dựa trên khảo sát, 100% GV và phần lớn HS đều nhận định rằng năng lực nghề nghiệp (NLTH) đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình đào tạo Tuy nhiên, vẫn còn một số HS cho rằng NLTH ít hoặc không quan trọng, điều này cho thấy sự khác biệt trong nhận thức về vai trò của NLTH trong hoạt động học tập Nhận thức tích cực về NLTH giúp HS nâng cao ý thức và phát triển kỹ năng cần thiết để phục vụ cho hoạt động thực hành và nghề nghiệp trong tương lai.
2.2 Thực trạng hoạt động tự học của học sinh T PT Nguyễn Cảnh Chân, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An
2.2.1 Thực trạng hoạt động tự học của học sinh ngoài giờ lên lớp 2.2.1.1 Thực trạng vị trí, thời gian của hoạt động tự học
Hoạt động Thời gian học cơ bản diễn ra ngoài giờ lên lớp, giúp học sinh ôn tập bài học, làm bài tập và củng cố kiến thức đã học trên lớp Nhờ đó, học sinh có thể nâng cao kỹ năng, biến kiến thức thành kỹ năng thực tế và hình thành kỹ năng vận dụng linh hoạt Các hoạt động này đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực tự học và nâng cao hiệu quả học tập của người học.
NL cho người học Hoạt động tự học ở ngoài giờ lên lớp nó còn là tiền đề, là điều kiện để
HS học trên lớp hiệu quả, hứng thú hơn
Học sinh THPT không chỉ học các môn thi tốt nghiệp như Địa lý mà còn tham gia các môn thi khác và các hoạt động cá nhân hoặc do nhà trường, địa phương tổ chức, nhằm phát triển toàn diện Việc tận dụng thời gian ngoài giờ lên lớp hiệu quả đòi hỏi học sinh phải có tinh thần tự giác cao trong học tập và rèn luyện Để hiểu rõ hơn về thực trạng học sinh sử dụng thời gian ngoài giờ lên lớp, chúng tôi đã đặt câu hỏi: “Em thường sử dụng thời gian ngoài giờ lên lớp của mình vào các hoạt động nào?”
