Đánh giá tình hình triển khai thực hiện thuế GTGT ở Việt Nam

Lần đầu tiên được áp dụng tại Pháp năm 1954, đến nay thuế GTGT đã được 118 nước trên thế giới sử dụng thay cho thuế DT, trong đó có Việt Nam.. Năm 11, iệc triển hai thực hiện các u t thu

Lần đầu tiên được áp dụng tại Pháp năm 1954, đến nay thuế GTGT đã được 118 nước trên thế giới sử dụng thay cho thuế DT, trong đó có Việt Nam Điều đó cho thấy sự phát triển rất nhanh chóng r ng rãi c a h nh th c thuế n y trên phạm i to n thế giới Việt Nam thuế đã áp dụng t năm 1999 đã ua nhiều ần sửa đ i, sung Lu t thuế mới nhất s 1 8 1 được áp dụng t ng y 8 au m t th i gian thực hiện,

Lu t thuế đã thu được những th nh công to ớn nhưng cũng c những ất c p

Năm 11, iệc triển hai thực hiện các u t thuế mới đã đạt được m t s ết u ước đầu đáp ng được những mục tiêu đề ra c d đ y ho ng th i gian nền inh tế nước

ta g p nhiều hó hăn do tác đ ng c a cu c h ng ho ng inh tế - t i ch nh tiền tệ trên to n thế giới, hiến cho ng nh thuế g p nhiều hó hăn, nhiệm ụ thu N NN đã nh hưởng rất nhiều

uy nhiên, trong công tác thực hiện nhiệm ụ thu N NN, ới m c được giao 451 tỷ đồng, to n ng nh huế đã ước đạt m c thu 5 5 ngh n tỷ đồng, ằng 1 8% chỉ tiêu phấn đấu, tăng 1,4% so c ng ỳ năm ngoái Đ y ết u được công ch nh th c tại i ngh t ng ết công tác thuế năm 11 nhiệm ụ công tác thuế năm 1 được t ch c ng y 1 11 tại

N i t s t nh h nh cụ thể như sau

 :

nước thu được 5 5 ngh n tỷ đồng, ượt 1 , % so dự toán pháp ệnh Trong điều iện

c nước nói chung ng nh huế nói riêng g p nhiều hó hăn thách th c ớn, đã có nhiều nh hưởng hông nh đến i thu N NN, tuy nhiên, ới sự uyết t m c a to n hệ th ng ch nh tr ,

sự nỗ ực ượt ua hó hăn, thách th c c a c ng đồng doanh nghiệp, sự ph i hợp ch t chẽ c a các ng nh, các cấp c ng ới sự đồng òng, phấn đấu c a to n ng nh, nhiệm ụ công tác thuế năm 11 đã đạt được những ết u to n diện căn n

rong công tác thực hiện nhiệm ụ thu N NN, d ới m c được giao 451 tỷ đồng thu t nguồn n i đ a tr dầu, tr đất 5 ngh n tỷ đồng , song to n ng nh huế đã thu ước đạt m c 5 5 ngh n tỷ đồng, ượt 1 , % so dự toán pháp ệnh ằng 1 8% chỉ tiêu phấn đấu,

so c ng ỳ tăng 1,4

t trong những điểm n i t trong ết u thu N NN năm 11 s thu tại hu ực công thương nghiệp N d ch ụ ngo i u c doanh N D đạt há ới m c 11 , % dự toán, tăng ,7%; thuế thu nh p cá nh n N N đạt 1 8, % dự toán, tăng 41,4% Về uy

mô thu ngân sách, c nước có 1 đ a phương đạt hơn ngh n tỷ đồng, trong đó có 1 đ a phương thu hơn 5 ngh n tỷ đồng tăng 1 đ a phương so thực hiện năm 1 ; 7 đ a phương thu đạt t 1 ngh n đến ngh n tỷ đồng; 11 đ a phương thu đạt t 5 đến 1 ngh n tỷ đồng, chỉ còn n đ a phương thu dưới 5 tỷ đồng gi m 1 đ a phương so thực hiện năm 1



Việc iểm ê, r soát mã s thuế uôn được cơ uan thuế các cấp uan t m chú trọng Ng nh huế cũng đã tiếp tục triển hai thực hiện t t ng dụng ê hai mã ạch hai chiều, ê hai ua mạng internet nh nh u n chung tỷ ệ ngư i n p thuế đã n p t hai đúng hạn trên s ngư i n p thuế ph i n p t hai đạt 94% tăng 11% so c ng ỳ , trong đó thuế đạt 98% tăng 1 % so c ng ỳ , thuế NDN đạt 51% so s th ng ê ph i n p,

t trong những th nh t ch n i t nữa c a ng nh huế trong iệc góp phần tạo điều iện thu n ợi cho s n xuất – inh doanh, huyến h ch, đẩy mạnh iệc xuất hẩu, iềm chế

nh p siêu đã thực hiện nhanh chóng, p th i iệc ho n thuế cho các DN heo đó, trong

1 tháng đầu năm, t ng s tiền ho n thuế 198 tỷ đồng ằng 148% dự toán

ho n thuế năm 11 ằng 1 7% so c ng ỳ năm 1 nh đến hết uý III 11, to n

Ng nh đã gi i uyết miễn, gi m thuế ới s tiền 8 7 triệu đồng



nợ thuế có xu hướng gi m dần, đã thu hồi được 7% s nợ đọng thuế t năm 1 chuyển sang Đ c iệt, công tác thanh tra, iểm tra thuế nói chung thanh tra ch ng chuyển giá nói riêng được n ng cao m t ước ề chất ượng thanh tra, iểm tra tại 45.9 9

DN tăng 44,5% so c ng ỳ , ua đó xử ý truy thu phạt 7 8 tỷ đồng ằng 14 ,7% so cùng ỳ , gi m ỗ ua thanh tra, iểm tra 8.4 tỷ đồng ằng 1 % c ng ỳ , s đã n p



p

t ề góc đ ng nh thuế nói chung, đ c iệt thuế đã t p trung chỉ đạo triển hai nhiều nhóm gi i pháp cơ n, đã có nhiều đóng góp uan trọng o các nhiệm ụ điều chỉnh inh tế ĩ mô c a h nh ph s thuế miễn, gi m, gia hạn năm 11 đạt 1 79 tỷ đồng; s thuế miễn, gi m, gia hạn năm 1 5.41 tỷ đồng o n Ng nh đã thực hiện tạm

d ng 15 công tr nh x y dựng cơ n thu c diện năm 11, tạm d ng mua sắm 85 xe ôtô, i

th i hạn mua sắm máy phát điện, dự án in thẻ cá nh n

 Ngo i ra, thuế các u t thuế mới còn có huyến h ch đầu tư trong nước,

mở r ng uy mô s n xuất inh doanh, đ i mới công nghệ hiện đại VA hông đánh o hoạt đ ng đầu tư t i s n c đ nh, to n s thuế hi mua sắm t i s n c đ nh

sẽ được hấu tr ho c ho n ại cho doanh nghiệp

rong uý I 1 a ua, i ch nh a an h nh 58 hướng dẫn

iệc thực hiện m t s n i dung c a uyết đ nh s 5 1 Đ-TTg ngày 19-1- 1 c a

h tướng h nh ph ề đ ể đố ớ ờ ớ ngoài ạ e x ấ ử ẩ â b y ố ộ B

â b y ố â ơ ấ

heo uy đ nh, đ i tượng được ho n thuế ngư i nước ngo i, ngư i Việt Nam đ nh

cư ở nước ngo i, tr th nh iên c a ay theo uy đ nh c a pháp u t ề h ng hông sau

đ y gọi tắt ngư i nước ngo i mang h chiếu ho c giấy t nh p xuất c nh do nước ngo i cấp còn giá tr sử dụng giấy t đó để nh p xuất c nh Việt Nam, mua h ng hóa tại Việt Nam mang theo h ng hoá đó ua cửa hẩu s n ay u c tế N i i s n ay u c tế n ơn Nhất

ng hoá được ho n thuế h ng hóa đáp ng uy đ nh tại Điều uyết đ nh s

5 1 Đ- g, trong đó

 ng hóa hông thu c Danh mục h ng hóa cấm xuất hẩu; Danh mục h ng hóa xuất hẩu theo giấy ph p c a hương mại nay ông thương ho c Danh mục

h ng hoá xuất hẩu thu c diện u n ý chuyên ng nh thực hiện theo uy đ nh tại Ngh đ nh 1 ng y -1- c a h nh ph các ăn n hướng dẫn Ngh đ nh này

 ng hóa thu c đ i tượng ch u thuế được uy đ nh tại Điều Lu t thuế

GTGT ngày 3-6-2008

 ng hoá hông thu c h ng hóa hông được đem theo ên t u ay

 ng hoá mua tại Việt Nam, có hoá đơn iêm t hai ho n thuế được phát h nh trong

th i gian a mươi ng y ể t ng y ngư i nước ngo i xuất c nh trở ề trước

Ph d ch ụ ho n thuế ng n h ng thương mại được hưởng ằng 15% t ng s tiền thuế giá

tr gia tăng c a s h ng hóa; s tiền thuế ngư i nước ngo i được ho n ằng 85% t ng s tiền thuế giá tr gia tăng c a s h ng hóa

Đồng tiền ho n thuế đồng Việt Nam rư ng hợp ngư i nước ngo i có yêu cầu được chuyển s tiền ho n thuế t đồng Việt Nam sang ngoại tệ tự do chuyển đ i th ng n h ng thương mại thực hiện án ngoại tệ cho ngư i nước ngo i theo uy đ nh c a pháp u t

2

heo các nh nghiên c u, m t oại thuế được coi ý tưởng hi nó th a mãn 4 tiêu chuẩn

- Đơn gi n ề m t ỹ thu t, t c hông tạo ra cơ h i tr n thuế

- iệu u ề m t t i ch nh, t c có năng suất cao

- ông ằng ề m t xã h i, t c đưa ại ết u ph n ph i ại c a c i xã h i

- ó tác dụng thúc đẩy inh tế phát triển

Xét theo 4 tiêu chuẩn n y, thuế có nhiều ưu điểm hơn so ới thuế D

- huế hông thu tr ng ắp cho nên góp phần huyến h ch chuyên môn hoá, hợp tác hoá để n ng cao năng suất, chất ượng, hạ giá th nh s n phẩm

- huế chỉ t nh trên phần giá tr tăng thêm, hông t nh o n, nên góp phần huyến h ch các t ch c, cá nh n n ra đầu tư phát triển s n xuất, inh doanh, ph hợp

ới đ nh hướng phát triển inh tế ở nước ta trong th i gian tới

- huế góp phần huyến h ch mạnh mẽ iệc s n xuất h ng xuất hẩu, h ng hoá xuất hẩu chẳng những hông ph i ch u thuế ở h u xuất hẩu m còn được thoái

tr ại to n s thuế đã thu ở các h u trước t thay đ i t ch cực trong ch nh sách thuế iệc áp dụng thuế suất thuế % đ i ới các d ch ụ xuất hẩu, m hông cần thiết ph i có điều iện tiêu thụ ngo i Việt Nam như trước đ y c d hông ph i tất c

d ch ụ cung cấp cho các công ty nước ngo i đều được áp dụng m c thuế suất % như d ch

ụ tái o hiểm ới các công ty o hiểm nước ngo i, các d ch ụ t i ch nh phái sinh , nhưng

sự thay đ i n y sẽ m cho các nh xuất hẩu d ch ụ c a Việt Nam có ợi thế cạnh tranh hơn trên th trư ng u c tế

- huế được thu t p trung ngay ở h u đầu tiên h u s n xuất ho c h u

nh p hẩu h ng hoá thu ở mỗi h u đều có thể iểm tra được iệc thu n p thuế ở h u trước, cho nên hạn chế được thất thu hơn so ới thuế D

- huế được thực hiện th ng nhất ch t chẽ theo nguyên tắc căn c o hoá đơn mua, án h ng để hấu tr s thuế đã n p ở h u trước Điều đó có nghĩa nếu hông có hoá đơn mua h ng ghi rõ s thuế đã n p ở h u trước th hông được hấu tr thuế

tr trư ng hợp ch ng t đ c th V y, huế huyến h ch các cơ sở s n xuất, inh doanh hi mua h ng ph i đòi hoá đơn, hi án h ng ph i có hoá đơn theo đúng uy đ nh Với nguyên tắc thuế thu ở h u sau được hấu tr s thuế đã n p ở h u trước, huế

sẽ góp phần hạn chế được những sai sót, gian n trong iệc ghi ch p hoá đơn oạt đ ng mua

án h ng hoá, cung ng ao ụ, d ch ụ có hoá đơn, ch ng t sẽ hạn chế ớt những sai sót, tiêu cực mang ại nhiều ợi ch cho nền inh tế

- huế ph hợp ới thông ệ u c tế, tạo điều iện cho Việt nam h i nh p inh

tế ới các nước trong hu ực trên thế giới

Rõ r ng, thuế có nhiều ưu điểm n i tr i hơn thuế D ục đ ch ch yếu c a iệc áp dụng thuế tạo thêm thu n ợi cho các cơ sở s n xuất, inh doanh phát triển,

ch hông nhằm tăng m c đ ng iên, c ng hông ph i m cho doanh nghiệp hó hăn

3 ữ k ó k ặp p ả q á ì l ậ ở Nam:

3.1 Về chính sách:

3.1 Đố

Thuế m t oại thuế gián thu điển h nh ngư i tiêu d ng cu i c ng sẽ ngư i

ch u thuế nên sẽ hông nh hưởng đến uyết đ nh s n xuất inh doanh c a doanh nghiệp uy nhiên, hi doanh nghiệp sử dụng h ng hóa d ch ụ hông ch u thuế th doanh nghiệp hông ph i ê hai n p thuế đầu ra nhưng cũng hông ê hai hấu tr thuế đầu o Lúc này

iệc dự đoán những tác đ ng c a thuế đ i ới hoạt đ ng c a doanh nghiệp g p nhiều hó hăn, thế các đ i tượng hông ch u thuế chỉ nên giới hạn trong m t s t các trư ng hợp

Điều 5 u t thuế uy đ nh có nhóm h ng hóa, d ch ụ thu c diện hông ch u thuế ượng như y uá nhiều, trong hi mục tiêu c a ch nh sách thuế mở

r ng diện ch u thuế thu hẹp các đầu m i t s m t h ng đưa o diện n y còn chưa hợp

ý, chưa thực sự huyến h ch xuất hẩu g y gián đoạn trong công tác thu n p thuế hó hăn cho doanh nghiệp Lu t huế mới ãi m t s ch nh sách miễn thuế đ i

ới máy móc thiết nh p hẩu, ngay c trong trư ng hợp các oại máy móc thiết n y hiện chưa s n xuất được trong nước Việc n y g y hó hăn ề m t ưu chuyển tiền tệ cho DN, thông thư ng, giá tr các m t h ng nh p hẩu n y rất ớn uy nhiên, sau n y, hông tư 205/2009/TT- ng y 1 9 đã góp phần gi m ớt gánh n ng n y cho các DN nh p hẩu thông ua iệc đơn gi n hóa th tục ho n thuế

3.1 ấ

rong th i gian ua, iệc x y dựng hệ th ng ch nh sách thuế thư ng chú trọng nhiều đến mục tiêu thoã mãn nhu cầu chi ng n sách nh nước phát triển inh tế trong nước xu thế

h i nh p ới nền inh tế hu ực cũng như thế giới nh công ằng thực hiện tương đ i n

đ nh giữa các th nh phần inh tế trong nước nhưng ại thư ng hông n đ nh hi thực hiện giữa các doanh nghiệp trong nước nước ngo i do hiệu u thu hút n đầu tư nước ngo i

gi m V y ch nh sách thuế thư ng xuyên thay đ i ề thuế suất, hệ th ng thuế suất há

ph c tạp Khi n ề đ i tượng ch u thuế, hông ch u thuế c a u t thuế th Điều 5 Điều 8 c a u t đã uy đ nh rõ r ng những đ i tượng n o hông ph i ch u thuế, đ i tượng ch u thuế suất %, 5%, 1 % rong i c nh nền inh tế mở cửa h i nh p như hiện nay thì hông những chỉ có những đ i tượng như y m còn xuất hiện nhiều đ i tượng mới, y những trư ng hợp n y th sẽ xử ý như thế n o? Điều n y tạo ra sự thiếu công ằng trong iệc

áp thuế hông ao uát hết các h ng hóa, d ch ụ

hi chuyển sang áp dụng thuế , s ượng m c thuế suất gi m đi rất nhiều so ới

11 m c thuế suất trước ia c a thuế D gi m t 4 m c thuế suất xu ng còn m c thuế suất như hiện nay uy nhiên, trong uá tr nh thực hiện cũng xuất hiện nhiều hạn chế cần ph i xem x t c a hệ th ng nhiều m c thuế suất n y:

- Việc có nhiều m c thuế suất m cho công tác x y dựng ch nh sách c a các cơ uan có

ch c năng g p nhiều hó hăn do mu n tạo ra m t sắc thuế công ằng th cơ uan huế ph i

x y dựng các tiêu chuẩn ph n oại h ng hóa, d ch ụ để t đó m áp o các nhóm thuế suất hác nhau Điều n y hông ph i úc n o cũng được thực hiện thu n ợi sự hác nhau giữa các oại h ng hóa rất hó ph n đ nh, sẽ có nhiều ý iến ph n hồi t các đ i tượng chuyển đến, đ t ra m t ấn đề ại ph i t n m t ho n chi ph nhất đ nh để t ch c tr i gi i th ch

cụ thể…

- Không ph i doanh nghiệp n o cũng chỉ s n xuất inh doanh m t oai h ng hóa nhất đ nh cũng hông ph i tất c nguyên iệu đầu o c a các doanh nghiệp đều ch u m t m c thuế suất như nhau, ởi y nên công tác t nh toán thuế c a họ sẽ trở nên rất ph c tạp ới nhiều

m c thuế suất

3.1.3 P ơ p p

Phương pháp t nh thuế uyết đ nh đến iệc thuế t nh có tr ng ắp, chồng ch o hay hông iện nay, ở nước ta đang thực hiện hai phương pháp t nh thuế phương pháp hấu

tr phương pháp trực tiếp có ý iến cho rằng áp dụng phương pháp t nh thuế dẫn đến

sự hông công ằng giữa đ i tượng n p thuế theo phương pháp hác nhau

Khi áp dụng 2 phương pháp như uy đ nh hiện h nh sẽ có những hạn chế g y ra sự hông th ng nhất ề giá t nh thuế, đ i ới phương pháp hấu tr th giá giá chưa có thuế , còn phương pháp trực tiếp giá đã có thuế Điều n y m mất đi ý nghĩa c a thuế đ i tượng n p thuế trong trư ng hợp n y hông uan t m đến tỷ ệ trên doanh thu m họ chỉ uan t m đến doanh thu s thuế ph i n p

Ngo i ra, t nh thuế theo phương pháp trực tiếp hông hắc phục được hiện tượng tr ng thuế n ưu điểm n i t c a thuế heo công th c c a phương pháp trực tiếp, nếu doanh s án ra ớn hơn giá n thư ng ph iến th phần chênh ệch đã đánh tr ng thuế

3.1.4 độ ó đơ ứ ừ

t trong những hó hăn ướng mắc ớn nhất trong uá tr nh thực hiện u t thuế

ở nước ta ấn đề ề hóa đơn ch ng t Do đ c điểm c a u t thuế tăng cư ng hạch toán thực hiện ch t chẽ nguyên tắc dựa o hóa đơn mua h ng để hấu tr s thuế

đã n p ở h u trước, tuy nhiên nền inh tế c a nước ta hiện nay iệc mua án được thanh toán

ch yếu ằng tiền m t, m t s ượng ớn các giao d ch hông cần tới hóa đơn nên những hó hăn hi áp dụng thuế điều hó tránh h i

ên cạnh đó, u t thuế ại uy đ nh uá nhiều oại hóa đơn ác hóa đơn đều có tính pháp lý như nhau do Lu t thuế uy đ nh Nhưng điểm đáng chú ý ở đ y iệc hấu tr thuế ại hác nhau, chỉ có hóa đơn ho c hóa đơn đ c th tại các đơn n p thuế theo phương pháp hấu tr mới được hấu tr thuế theo uy đ nh h nh ph đã an h nh rất nhiều

uy đ nh ề hóa đơn ch ng t như Ngh đ nh s 89 NĐ- P uy đ nh ề iệc in, phát

h nh, u n ý hóa đơn,… nhưng ẫn n y sinh hiện tượng ợi dụng trong mua án, sử dụng hóa đơn ất hợp pháp để hai man thuế đầu o để hấu tr ho c gian n trong ho n thuế Liên uan đến ê hai hấu tr thuế đầu o, các ho n chi tr trên triệu đồng ph i được thanh toán ua ng n h ng Lý do c a sự thay đ i n y nhằm ngăn ng a gian n iên uan đến hấu tr ho n thuế đầu o t ng ước đưa Việt Nam th nh m t xã h i hông d ng tiền m t

3.1.5 ấ ừ

- c d đã có những uy đ nh sung ề điều iện ch ng minh h ng xuất hẩu nhưng

ẫn hông oại hết được t nh trạng doanh nghiệp ợi dụng iệc áp dụng m c thuế suất % cho đa s h ng hóa, d ch ụ xuất hẩu để ê hai h ng h ng hóa xuất hẩu m thực ra tiêu thụ trong nước nhằm chiếm đoạt to n thuế đầu o đã n p cho ng n sách nh nước

- o n thuế đòi h i a ph i ch nh xác, ch t chẽ a ph i nhanh gọn thu n ợi cho các đ i tượng được ho n thuế uy nhiên, ẫn còn m t s hạn chế trong các uy đ nh n y Đó cơ sở xuất hẩu nhưng có s thuế đầu o c a h ng hóa xuất hẩu phát sinh trong tháng chưa được hấu tr nh hơn triệu đồng th ẫn hông được ho n thuế theo tháng, điều n y sẽ m

cho n c a các doanh nghiệp đọng ại há u g y nh hưởng đến uá tr nh inh doanh tiếp theo c a họ

ác cơ sở inh doanh hông có hoạt đ ng xuất hẩu ho c có nhưng giá tr thấp, th d s thuế đầu o trong tháng phát sinh cao đến mấy ẫn hông được ho n theo tháng m ph i ch

đ tháng Đ y hạn chế rất ớn c a uy đ nh ề ho n thuế

3 2 Cơ chế quản lý và thực hiện công tác quản lý của các cơ quan thuế:

- Đ i ới hệ th ng thuế nói chung riêng ới sắc thuế , m t điều đáng chú ý hệ

th ng cơ uan h nh thu còn uá cồng ềnh, s ượng cán thuế nhiều m tỷ ệ thanh tra thuế

ại hông đáng ể,… ác h u h nh thu ph c tạp, m t s trư ng hợp còn x y ra hiện tượng chồng ch o Khi áp dụng cơ chế h nh thu tự hai, tự n p do các điều iện cần thiết chưa xuất hiện m t cách đồng nên ẫn x y ra hiện tượng tr n u thất thoát thuế

- ông tác u n ý còn nhiều ất c p trên tất c các ĩnh ực t thể chế đến cách th c u n

ý u n ý thuế hầu hết dựa trên inh nghiệm, chưa hoa học, hợp ý

- máy t ch c ng nh thuế cũng chưa ho n thiện t cán thuế ph i đ m nhiệm nhiều ch c năng t thông áo thuế, thu thuế, iểm tra thuế do đó hông có điều iện chuyên

s u o m t nghiệp ụ nhất đ nh Khi chuyển sang áp dụng thuế , uy tr nh u n ý thuế ph i thay đ i, cơ uan thuế ph i t ch c thu thuế, hấu tr thuế, ho n thuế,… tr nh đ

c a m t s cán còn thấp do đó hông đáp ng yêu cầu c a công iệc

- Ch c năng, nhiệm ụ điều tra hởi t , cưỡng chế thu nợ thuế chưa đ cơ sở pháp ý

tr nh đ c a m t s cán thuế còn non m ông ch c thuế nói chung còn thiếu iến th c chuyên s u, ỹ năng u n ý thuế u c tế, cán ãnh đạo m t s còn yếu ề iến th c u n

ý inh tế, u n ý ĩ mô u n ý h nh ch nh nh nước

- Do thói uen thanh toán trong tiền m t ch yếu nên đã hạn chế rất nhiều đ i ới cơ uan thuê trong iệc iểm soát các hoạt đ ng inh doanh c a các doanh nghiệp

- ự th ng nhất hoạt đ ng giữa các cơ uan ch c năng còn chưa cao, m t s còn chưa nhiệt t nh trong iệc cung cấp các thông tin để cơ uan thuế t ng hợp nhằm đưa ra những gi i pháp sung p th i cho các sắc thuế