Mục đích nghiên cứu
Dựa trên các công văn hướng dẫn của Bộ Giáo dục Đào tạo, nghiên cứu thực trạng kiểm tra, đánh giá học sinh trong trường phổ thông hiện nay giúp định hướng đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá môn Lịch sử 10 Mục tiêu của đề tài là nâng cao chất lượng dạy học, giảm áp lực cho học sinh và tạo hứng thú trong quá trình học tập Đồng thời, nghiên cứu còn hướng đến phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh thông qua các hình thức và phương pháp kiểm tra đánh giá phù hợp.
Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu, khái quát, tổng hợp hóa các cơ sở lí luận của đề tài
Khảo sát, điều tra và thống kê số liệu về thực trạng đánh giá trong dạy học Lịch sử ở trường phổ thông cho thấy hạn chế của hình thức và phương pháp kiểm tra truyền thống Việc phân tích này giúp nhận diện các tồn tại trong quy trình đánh giá hiện nay, từ đó đề xuất các giải pháp mới, đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá hiệu quả hơn Các nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các phương pháp đánh giá sáng tạo và phù hợp để nâng cao chất lượng dạy học Lịch sử trong trường phổ thông.
Nghiên cứu và đề xuất các hình thức, phương pháp kiểm tra đánh giá hiệu quả trong dạy học môn Lịch sử là yếu tố quan trọng để phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh Việc áp dụng các hình thức đánh giá phù hợp giúp đánh giá chính xác quá trình tiếp thu kiến thức, kỹ năng và phẩm chất của học sinh, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy Các phương pháp kiểm tra như kiểm tra viết, trắc nghiệm, dự án, thảo luận nhóm, giúp phản ánh toàn diện năng lực của học sinh trong môn Lịch sử Điều này góp phần thúc đẩy hoạt động dạy học trở nên hiệu quả, đồng thời phát hiện và khắc phục những hạn chế, thúc đẩy sự phát triển cá nhân của học sinh theo hướng toàn diện.
- Xây dựng các giáo án thực nghiệm kiểm tra đánh giá học sinh nhằm phát triển phẩm chất năng lực trong dạy học Lịch sử lớp 10
Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của việc áp dụng các hình thức và phương pháp kiểm tra đánh giá đổi mới trong giảng dạy môn Lịch sử lớp 10 Mục tiêu chính là phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh trung học phổ thông thông qua các phương pháp đánh giá phù hợp, sáng tạo và tích cực Việc đổi mới phương pháp kiểm tra giúp nâng cao khả năng tư duy phản biện, vận dụng kiến thức lịch sử vào thực tiễn và hình thành kỹ năng tự học cho học sinh Hiện nay, các hình thức đánh giá đa dạng như dự án, thảo luận nhóm, kiểm tra trắc nghiệm khách quan đã góp phần thúc đẩy quá trình học tập chủ động, sáng tạo hơn cho học sinh trung học phổ thông trong môn Lịch sử. -Nâng tầm giảng dạy Lịch sử 10 với các phương pháp kiểm tra đổi mới, phát triển năng lực và tư duy phản biện cho học sinh THPT ngay hôm nay!
Phương pháp nghiên cứu
5.1 Nhóm ph ươ ng pháp nghiên c ứ u khoa h ọ c
- Phương pháp luận nghiên cứu khoa học
Cơ sở phương pháp luận của đề tài dựa trên lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và giáo dục lịch sử, nhấn mạnh tầm quan trọng của cách tiếp cận khoa học và cách mạng trong nghiên cứu Phương pháp này giúp hệ thống hóa các quan điểm, lý luận về giáo dục, từ đó đảm bảo tính chính xác, logic và phù hợp với thực tiễn Việc áp dụng các nguyên tắc của chủ nghĩa Mác - Lênin cùng tư tưởng Hồ Chí Minh giúp phân tích sâu sắc các vấn đề liên quan đến giáo dục lịch sử trong bối cảnh hiện đại Đây là nền tảng then chốt để xây dựng các giải pháp phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục lịch sử trong giai đoạn phát triển của đất nước. -Nâng tầm bài viết nghiên cứu của bạn với dịch vụ viết lại chuẩn SEO, dựa trên lý luận Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh để đảm bảo nội dung sâu sắc, mạch lạc! [Tìm hiểu thêm](https://pollinations.ai/redirect/draftalpha)
- Phương pháp thu thập số liệu
Tiến hành thu thập số liệu từ các nguồn tài liệu và điều tra thực tiễn
5.2 Nhóm ph ươ ng pháp nghiên c ứ u lí thuy ế t
Lịch sử của vấn đề nghiên cứu được xem xét và trình bày theo trình tự liên tục, phản ánh mối liên hệ chặt chẽ và ảnh hưởng qua lại giữa các sự kiện Quá trình này giúp làm rõ sự phát triển của lĩnh vực, từ đó cung cấp cái nhìn toàn diện về các bước tiến và thách thức đã trải qua Việc trình bày theo thứ tự hợp lý giúp người đọc dễ dàng theo dõi diễn biến của các sự kiện quan trọng, đồng thời nhấn mạnh các mối liên hệ nhân quả trong quá trình nghiên cứu và khám phá kiến thức.
- Phương pháp phân tích, tổng hợp lí thuyết
Để đảm bảo phạm vi nghiên cứu chính xác và đầy đủ, cần tiến hành thu thập tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau như sách báo chuyên ngành, tài liệu nghiên cứu khoa học, luận văn tốt nghiệp và tài liệu tập huấn chuyên môn Việc này giúp xác định rõ đối tượng nghiên cứu trong một hệ thống hoàn chỉnh và từ đó lựa chọn những nội dung cần thiết để phục vụ mục tiêu nghiên cứu.
5.3 Nhóm ph ươ ng pháp nghiên c ứ u th ự c ti ễ n
- Phương pháp điều tra, khảo sát
Phương pháp này nhằm điều tra và thu thập thông tin về thực trạng kiểm tra đánh giá cho học sinh lớp 10 môn Lịch sử tại các trường THPT hiện nay Qua đó, nghiên cứu giúp đưa ra những kết luận về tình hình dạy học và đánh giá môn Lịch sử, đặc biệt là lớp 10, và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng kiểm tra đánh giá.
Tiến hành thống kê số liệu khảo sát về thực trạng của vấn đề nghiên cứu từ hai đối tường HS và GV
- Phương pháp phân tích, tổng kết
Từ kết quả thu được qua khảo sát thực trạng các tác giá tiến hành phân tích số liệu và rút ra nhận xét, kết luận
Thực nghiệm sư phạm là phương pháp quan trọng để kiểm định các giả thuyết khoa học và tính khả thi của đề tài Chúng tôi đã thực hiện các khảo nghiệm thực tế tại một số lớp 10 của trường THPT nhằm đánh giá hiệu quả của các biện pháp giảng dạy đã lựa chọn Quá trình thực nghiệm giúp xác định khả năng áp dụng và hiệu quả của các phương pháp giảng dạy theo dự kiến, đảm bảo tính khả thi của nghiên cứu Kết quả từ các lớp đối chứng cho thấy các biện pháp chủ đạo mang lại cải tiến rõ rệt trong quá trình học tập của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
Đóng góp của đề tài
Đề tài tập trung vào một khía cạnh mới và quan trọng trong phương pháp dạy học theo định hướng PCNL, đặc biệt là trong môn Lịch sử, đó là công tác kiểm tra và đánh giá Hoạt động này không chỉ mang ý nghĩa lý luận mà còn có giá trị thực tiễn to lớn trong việc nâng cao chất lượng giáo dục Việc kiểm tra, đánh giá hiệu quả giúp học sinh phản ánh rõ năng lực và kiến thức đã tiếp thu, từ đó điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp Các phương pháp đánh giá đa dạng góp phần thúc đẩy quá trình học tập tích cực, phát huy tối đa khả năng của học sinh trong môn Lịch sử.
Nghiên cứu một cách hệ thống các lý luận về phương pháp dạy học phù hợp với định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh là trọng tâm Việc này giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và đánh giá, đảm bảo phù hợp với mục tiêu phát triển toàn diện học sinh Áp dụng các phương pháp dạy học đổi mới sẽ thúc đẩy năng lực tư duy, sáng tạo và phẩm chất đạo đức của học sinh ngày càng được phát triển rõ rệt Kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực giúp phản ánh chính xác quá trình tiến bộ của học sinh, từ đó xây dựng các phương pháp giảng dạy phù hợp hơn Tổng thể, đề tài hướng đến xây dựng nền tảng lý luận vững chắc, thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh một cách toàn diện.
Đề tài thực hiện việc điều tra, thu thập và thống kê số liệu khoa học nhằm phân tích thực trạng của công tác kiểm tra, đánh giá trong dạy học nói chung và dạy học lịch sử nói riêng tại các trường THPT hiện nay Nghiên cứu giúp xác định những vấn đề chính, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đánh giá trong việc giảng dạy lịch sử, góp phần nâng cao hiệu quả học tập của học sinh phổ thông Việc thu thập dữ liệu chính xác và khách quan là bước quan trọng để hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình kiểm tra, đánh giá và đề xuất các phương pháp phù hợp với thực tế hiện nay.
Trong quá trình giảng dạy Lịch sử lớp 10, việc đề xuất các hình thức và phương pháp kiểm tra đánh giá phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh Các hình thức kiểm tra như kiểm tra định kỳ, kiểm tra miệng, Đánh giá qua dự án và trưng bày đã giúp học sinh nắm bắt kiến thức một cách toàn diện và phát triển kỹ năng phân tích, tổng hợp thông qua các phương pháp đánh giá đa dạng Áp dụng các phương pháp kiểm tra phù hợp không chỉ nâng cao hiệu quả học tập mà còn thúc đẩy sự sáng tạo, tự chủ và khả năng vận dụng kiến thức trong thực tiễn của học sinh Đề xuất này nhằm tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh phát huy năng lực cá nhân qua các hình thức kiểm tra đa dạng, phù hợp với đặc thù môn học Lịch sử lớp 10.
- Xây dựng và thực nghiệm giáo án bài kiểm tra với các hình thức, phương pháp kiểm tra đánh giá và bộ công cụ đánh giá tương ứng
Thông qua nghiên cứu đề tài, các tác giả đang tích cực tham gia vào sự nghiệp đổi mới giáo dục của đất nước, góp phần phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh Trung học phổ thông (THPT), hướng đến nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai.
Nội dung đề tài mang tính mới, phù hợp với xu hướng dạy học hiện đại, là yếu tố quan trọng trong việc thực hiện chương trình giáo dục phổ thông tổng thể năm 2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo Đề tài là kết quả của nghiên cứu độc lập, sáng tạo của các tác giả, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học tiên tiến.
Đề tài không chỉ nâng cao chất lượng và hiệu quả học tập môn Lịch sử theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh mà còn giúp giáo viên phát huy tối đa năng lực chuyên môn và nghiệp vụ Đồng thời, nghiên cứu này còn thúc đẩy tình yêu nghề và yêu trò của giáo viên, góp phần nâng cao trách nhiệm và nhiệt huyết trong công tác giảng dạy.
- Đề tài có khả năng áp dụng ở các trường THPT trên bàn tỉnh Nghệ An
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
Cơ sở lí luận về KTĐG theo định hướng PTPCNLHS
1.1.1 C ơ s ở lí lu ậ n v ề d ạ y h ọ c theo đị nh h ướ ng PTPCNL
Giáo dục định hướng phát triển phẩm chất và năng lực nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra của quá trình dạy học, hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện nhân cách và năng lực vận dụng kiến thức trong các tình huống thực tiễn để chuẩn bị cho con người sẵn sàng giải quyết các thách thức của cuộc sống và nghề nghiệp Chương trình giáo dục phổ thông 2018 tập trung vào xây dựng năng lực và phẩm chất của học sinh, đặc biệt nhấn mạnh vai trò của người học là chủ thể của quá trình nhận thức và phát triển bản thân.
Chương trình dạy học định hướng năng lực không quy định nội dung chi tiết mà tập trung vào kết quả đầu ra mong muốn của quá trình giáo dục, giúp hướng dẫn lựa chọn nội dung, phương pháp, tổ chức và đánh giá phù hợp nhằm đạt được mục tiêu dạy học Trong chương trình này, mục tiêu học tập và kết quả đầu ra được mô tả qua các hệ thống năng lực, rõ ràng, có thể quan sát và đánh giá; học sinh đạt được các kết quả quy định Để phát triển năng lực, cần xác định các thành phần và cấu trúc của chúng, trong đó năng lực hành động gồm bốn thành phần chính: năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội và năng lực cá thể.
1.1.2 C ơ s ở lí lu ậ n v ề KT Đ G theo đị nh h ướ ng PTPCNL
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI nhấn mạnh việc tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học, đồng thời khắc phục lối truyền thụ áp đặt, ghi nhớ máy móc Chú trọng dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học để xây dựng nền tảng cập nhật, đổi mới kiến thức, kỹ năng, phát triển năng lực của học sinh Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang các hình thức học tập đa dạng, kết hợp các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy và học Nghị quyết cũng đề cập đến việc đổi mới hình thức và phương pháp thi, kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục, đảm bảo tính trung thực, khách quan và phù hợp với các tiêu chí quốc tế tin cậy Việc đánh giá cần phối hợp giữa nhiều phía như người dạy, người học, gia đình và xã hội, nhằm thúc đẩy quá trình đổi mới phương pháp dạy học Nhận thức rõ tầm quan trọng của đổi mới kiểm tra, đánh giá, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tập trung chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục trong các trường trung học phổ thông thông qua các hoạt động đổi mới tổ chức dạy học và đánh giá kết quả giáo dục.
1.1.3 Quan đ i ể m hi ệ n đạ i v ề KT Đ G theo h ướ ng PTPCNLHS
Theo quan điểm cũ, đánh giá được xem là nguồn cung cấp các chỉ số về việc học tập của học sinh, thường diễn ra theo trình tự: giảng dạy, kiểm tra, đánh giá, dựa trên kết quả để phục vụ các hoạt động tiếp theo Tuy nhiên, với sự phát triển của khoa học và yêu cầu của xã hội hiện nay, hoạt động đánh giá đã mở rộng từ việc thu thập và phân tích dữ liệu kết quả học tập sang chức năng nhiệm vụ cao hơn, nhằm thúc đẩy sự tiến bộ liên tục của học sinh Đây là những quan điểm hiện đại về công tác đánh giá trong giáo dục.
Quan điểm đánh giá dựa trên sự tiến bộ của học sinh nhấn mạnh việc sử dụng đánh giá để phát hiện kịp thời sự phát triển của học sinh và thúc đẩy sự tiến bộ của họ Phương pháp này tập trung vào việc điều chỉnh và tự điều chỉnh hoạt động dạy và học nhằm nâng cao phẩm chất và năng lực của học sinh Mỗi hoạt động đánh giá được coi như một hoạt động học tập, góp phần trực tiếp vào quá trình học của học sinh.
Trong quá trình dạy học, đánh giá vì học tập được thực hiện thường xuyên nhằm phát hiện sự tiến bộ của học sinh và từ đó điều chỉnh phương pháp giảng dạy hiệu quả hơn Thông qua kết quả đánh giá, giáo viên không tập trung so sánh giữa các học sinh mà chú trọng vào việc làm nổi bật điểm mạnh và điểm yếu của từng em Quá trình đánh giá này giúp thúc đẩy sự tiến bộ cá nhân, tối ưu hóa chất lượng giáo dục và hỗ trợ phát triển toàn diện cho học sinh.
Trong giáo dục, đánh giá được hiểu là quá trình giáo viên thu thập và sử dụng thông tin từ lớp học nhằm đưa ra các phán xét, nhận định chính xác Quá trình này giúp giáo viên đưa ra quyết định phù hợp để điều chỉnh hoạt động dạy học, từ đó thúc đẩy sự tiến bộ của học sinh Đánh giá đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả giảng dạy và hỗ trợ học sinh phát triển toàn diện.
Trong giáo dục, kiểm tra đánh giá đóng vai trò không thể thiếu trong quá trình dạy học, trở thành công cụ hành nghề quan trọng của giáo viên giúp xác định mức độ tiếp thu kiến thức của học sinh Đồng thời, hoạt động này là một bộ phận quan trọng trong công tác quản lý giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học một cách hiệu quả.
Kiểm tra và đánh giá trong giáo dục nhằm hỗ trợ hoạt động dạy và học, giúp xác định thành quả học tập của học sinh để phân loại, chuyển lớp hoặc cân bằng lớp học Ngoài ra, nó còn thực hiện chức năng cấp điểm cá nhân, đồng thời giúp nhà trường đáp ứng yêu cầu giải trình và đảm bảo trách nhiệm trước xã hội.
Mục đích cuối cùng của đánh giá là nâng cao chất lượng các hoạt động, chương trình và sản phẩm giáo dục Đánh giá cần mang tính dự đoán, cung cấp nhiều thông tin, nhằm thúc đẩy quá trình điều chỉnh, phát triển và nâng cao hiệu quả giáo dục Việc đánh giá hiệu quả giúp cải thiện chất lượng giáo dục, đáp ứng tốt hơn nhu cầu học sinh và xã hội.
- Hình thức KTĐG theo định hướng PTPCNL môn LS
+ Đánh giá thường xuyên (đánh giá quá trình) + Đánh giá định kì (đánh giá tổng kết)
- Ph ươ ng pháp KT Đ G theo đị nh h ướ ng PTPCNL
Phương pháp đánh giá thường xuyên trong giáo dục bao gồm các hình thức đánh giá dựa trên quá trình học tập như hỏi- đáp, quan sát, đánh giá qua hồ sơ học tập và các sản phẩm học tập Những phương pháp này giúp hệ thống hóa quá trình đánh giá hiệu quả và liên tục theo phương châm "đánh giá là học tập" và "đánh giá vì việc học của học sinh" Đây là các công cụ quan trọng để phản ánh chính xác sự tiến bộ của học sinh qua từng giai đoạn học tập.
Trong đánh giá định kỳ kết quả học tập, các phương pháp phổ biến bao gồm kiểm tra viết tự luận và trắc nghiệm, cũng như sự kết hợp giữa tự luận và trắc nghiệm để đảm bảo đánh giá toàn diện năng lực học sinh Ngoài ra, phương pháp đánh giá qua hồ sơ học tập cũng được sử dụng rộng rãi nhằm phản ánh chính xác tiến trình cũng như kết quả học tập của học sinh.
1.1.4 Đặ c đ i ể m sách giáo khoa L ị ch s ử 10 và các ph ẩ m ch ấ t, n ă ng l ự c c ầ n hình thành
Sách giáo khoa Lịch sử 10 (bộ Cánh Diều) với cấu trúc 7 chủ để bao gồm 17 bài đề cập đến cập đến 4 nội dung kiến thức sau:
Nội dung 1- Phần Nhập môn: Chủ đề 1,2 đề cập những nội dung lí luận về Lịch sử và sử học
Lịch sử thế giới được chia thành hai chủ đề chính: chủ đề 3 tập trung vào các nền văn minh cổ đại và trung đại, trình bày sự phát triển của các nền văn hóa lớn như Ai Cập, Trung Quốc, Hy Lạp và La Mã, qua đó giúp độc giả hiểu rõ quá trình hình thành và tiến bộ của nhân loại trong các giai đoạn đầu Chủ đề 4 đề cập đến các cuộc cách mạng công nghiệp quan trọng đã thay đổi diện mạo nền kinh tế và xã hội toàn cầu, bao gồm cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, thứ hai và các cuộc cách mạng công nghiệp hiện đại, góp phần thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của khoa học kỹ thuật, sản xuất và đời sống con người trên thế giới.
Nội dung 3- Lịch sử Đông Nam Á gồm 1 chủ đề (Chủ đề 5: Văn minh Đông Nam Á)
Lịch sử Việt Nam được chia thành hai chủ đề chính: Chủ đề 6 tập trung vào các nền văn minh nổi bật trên đất nước Việt Nam trước năm 1858, giới thiệu quá trình hình thành và phát triển các nền văn hóa cổ đại từng để lại dấu ấn sâu đậm Trong khi đó, Chủ đề 7 đề cập đến cộng đồng các dân tộc Việt Nam, nhấn mạnh sự đa dạng, đoàn kết và đặc điểm văn hóa đặc trưng của các dân tộc thiểu số trên đất nước qua các thời kỳ lịch sử.
Khác với cách cấu trúc và sắp xếp nội dung trong sách giáo khoa cũ theo từng chương, trình bày theo thứ tự thời gian, sách giáo khoa Lịch sử mới của chương trình giáo dục 2018 được trình bày theo dạng chủ đề Nội dung được kết hợp linh hoạt giữa các mảng kiến thức: kiến thức lịch sử thế giới trong mối liên hệ với lịch sử Đông Nam Á và lịch sử Việt Nam Ngoài ra, sách còn tích hợp các nội dung khó học cùng với các bài học hướng nghiệp, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ kiến thức hơn.
Cơ sở thực tiễn của kiểm tra đánh giá theo định hướng PTPCNL
Hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông vẫn chưa đạt hiệu quả cao khi phần lớn giáo viên vẫn duy trì phương pháp truyền thụ kiến thức một chiều Sự chủ động và sáng tạo trong việc phối hợp các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, tự lực, sáng tạo của học sinh còn hạn chế Đào tạo học sinh thành thói quen rèn luyện kỹ năng sống và kỹ năng giải quyết tình huống thực tiễn chưa được quan tâm đúng mức Việc ứng dụng công nghệ thông tin và các phương tiện dạy học hiện đại chưa được triển khai rộng rãi, ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả giảng dạy trong các trường trung học phổ thông.
Hoạt động kiểm tra, đánh giá chưa đảm bảo tính khách quan, chính xác và công bằng, dẫn đến sự thiên lệch trong quá trình đánh giá học sinh Việc kiểm tra chủ yếu tập trung vào việc tái hiện kiến thức và đánh giá dựa trên điểm số, khiến giáo viên và học sinh duy trì lối dạy và học theo lối học vẹt, thiếu sáng tạo và thực chất This approach gây ra hạn chế trong việc phát triển kỹ năng tư duy phản biện và năng lực thực tiễn của học sinh, ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng giáo dục chung.
Trong quá trình giảng dạy lịch sử, phương pháp "đọc - chép" thuần túy dẫn đến việc học chủ yếu dựa trên ghi nhớ, ít chú trọng vận dụng kiến thức vào thực tiễn Nhiều giáo viên chưa áp dụng đúng quy trình biên soạn đề kiểm tra, khiến các bài kiểm tra còn mang tính chủ quan cao của người dạy Hoạt động kiểm tra, đánh giá tại lớp học chưa được tổ chức một cách khoa học và hiệu quả trong quá trình dạy học Ngoài ra, các hoạt động đánh giá định kỳ, đánh giá diện rộng quốc gia và quốc tế chưa thực sự đồng bộ, dẫn đến những hạn chế trong việc đánh giá chất lượng giáo dục toàn diện.
Thực trạng này khiến thiếu sự rèn luyện tính trung thực trong thi cử và kiểm tra, làm giảm ý thức trách nhiệm của học sinh trong quá trình học tập Nhiều học sinh phổ thông còn thụ động, thiếu chủ động nghiên cứu và phát triển kỹ năng tư duy độc lập Hơn nữa, khả năng sáng tạo và năng lực vận dụng kiến thức vào các tình huống thực tiễn còn hạn chế, ảnh hưởng đến sự trưởng thành toàn diện của các em trong môi trường học tập.
Thực trạng nói trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có thể chỉ ra một số nguyên nhân cơ bản sau:
Nhận thức về sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá còn chưa cao trong một bộ phận cán bộ quản lý và giáo viên Năng lực của đội ngũ giáo viên trong việc vận dụng các phương pháp dạy học tích cực, sử dụng thiết bị dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin - truyền thông còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và kết quả học tập của học sinh.
Lý luận về phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá chưa được nghiên cứu và vận dụng một cách hệ thống, dẫn đến việc áp dụng thiếu sự đồng bộ và hiệu quả trong giảng dạy Hiện nay, việc vận dụng lý luận một cách chắp vá làm giảm tính liên kết và năng lực tổ chức các hoạt động dạy học, giáo dục Hình thức tổ chức hoạt động dạy học còn nghèo nàn, chưa đa dạng, hạn chế khả năng phát triển toàn diện cho học sinh.
+ Chỉ chú trọng đến đánh giá cuối kỳ mà chưa chú trọng việc đánh giá thường xuyên trong quá trình dạy học, giáo dục
Năng lực quản lý và chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá của các cơ quan quản lý giáo dục và hiệu trưởng trường trung học phổ thông vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu Việc tổ chức các hoạt động đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá chưa được thực hiện một cách đồng bộ, chưa phát huy tối đa vai trò thúc đẩy của đổi mới kiểm tra, đánh giá đối với phương pháp dạy học Hệ thống cơ chế và chính sách quản lý hoạt động đổi mới còn chưa đủ khuyến khích sự tích cực của giáo viên trong việc đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá Đây là nguyên nhân chủ yếu khiến hoạt động đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá ở các trường trung học phổ thông chưa đạt hiệu quả cao.
Nguồn lực hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá trong nhà trường vẫn còn hạn chế về cơ sở vật chất, thiết bị giảng dạy và hạ tầng công nghệ thông tin - truyền thông chưa đồng bộ, gây ảnh hưởng đến khả năng áp dụng các phương pháp giảng dạy và hình thức kiểm tra đánh giá hiện đại.
Nhận thức rõ vai trò của đổi mới kiểm tra, đánh giá trong nâng cao chất lượng dạy học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chủ trương tập trung đổi mới các phương pháp kiểm tra, đánh giá, góp phần thay đổi căn bản tổ chức hoạt động dạy học trong các trường trung học Chính sách này nhằm thúc đẩy sự chuyển biến tích cực trong cả phương pháp giảng dạy lẫn phương pháp đánh giá, xây dựng mô hình trường phổ thông đổi mới đồng bộ, phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
1.2.2 Th ự c tr ạ ng ki ể m tra đ ánh giá k ế t qu ả h ọ c t ậ p môn L ị ch s ử nh ằ m phát tri ể n ph ẩ m ch ấ t n ă ng l ự c t ạ i tr ườ ng THPT Tân K ỳ 3 hi ệ n nay Để nắm được thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Lịch sử hiện nay tại trường THPT Tân kỳ 3 và một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An, chúng tôi đã tiền hành khảo sát trên hai đối tượng, khảo sát 166 học sinh trường THPT Tân Kỳ 3 ở hai khối lớp 10 và 12, và khảo sát 28 lượt giáo viên ở trường chúng tối công tác và một số GV giảng dạy bộ môn Lịch sử ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An Các câu hỏi khảo sát được thiết kế trên phần mềm google form, tiến hành gửi đường linhk cho GV và HS tiến hành trả lời
1.2.2.1 Kết quả khảo sát thực trạng về KTĐG nhằm phát triển phẩm chất năng lực từ phiếu hỏi HS
Theo phản hồi của học sinh, có đến 77,7% cho rằng hình thức kiểm tra đánh giá thường xuyên và định kỳ được giáo viên sử dụng trong quá trình KTĐG học sinh, chủ yếu diễn ra ngay trong lớp học Ngoài ra, 55,4% học sinh còn cho biết giáo viên vẫn thực hiện hoạt động KTĐG học sinh ở không gian bên ngoài lớp học, đảm bảo sự đa dạng trong phương pháp đánh giá.
Theo khảo sát, 71,1% học sinh cho biết thầy cô đã thực hiện đổi mới các hình thức và phương pháp kiểm tra đánh giá học sinh một cách thường xuyên, thể hiện sự nghiêm túc trong quá trình đổi mới phương pháp đánh giá tại trường học.
Trong phương pháp kiểm tra đánh giá trong dạy học Lịch sử hiện nay, đa số học sinh cho rằng giáo viên đã sử dụng nhiều phương pháp đánh giá đa dạng như viết tự luận, trắc nghiệm và hoạt động trải nghiệm Các phương pháp này giúp đánh giá chính xác năng lực của học sinh đồng thời thúc đẩy hoạt động học tập tích cực trong môn Lịch sử Trong đó, viết tự luận, trắc nghiệm và hoạt động trải nghiệm là những phương pháp phổ biến nhất được giáo viên lựa chọn để kiểm tra kiến thức và kỹ năng của học sinh Việc sử dụng đa dạng các phương pháp kiểm tra giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy, phù hợp với đặc thù của môn học lịch sử.
Theo khảo sát, 68,1% học sinh cho rằng việc đổi mới hình thức và phương pháp đánh giá trong dạy học Lịch sử là rất cần thiết, rất thú vị và các em sẵn sàng hợp tác, thể hiện sự tích cực và sẵn lòng tiếp cận các phương pháp mới; 28,3% học sinh cũng nhận định rằng đổi mới là cần thiết và thú vị, trong khi phần còn lại có thái độ bình thường, cho thấy đa số học sinh ủng hộ sự đổi mới trong phương pháp đánh giá để nâng cao hiệu quả học tập.
Kết quả điều tra cho thấy, trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Lịch sử, phần lớn giáo viên sử dụng các dạng bài kiểm tra trắc nghiệm, tự luận hoặc kết hợp cả hai Tuy nhiên, một số phương pháp đánh giá bổ sung như đánh giá thông qua sản phẩm học tập hoặc dự án học tập vẫn chưa được giáo viên chú trọng nhiều Ngoài ra, hoạt động câu lạc bộ chưa thực sự được tích hợp vào quá trình đánh giá kết quả học tập môn Lịch sử.
MỘT SỐ HÌNH THỨC, PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ 10 NHẰM PTPCNL CHO HỌC SINH THPT
Kết hợp hình thức kiểm tra đánh giá ở trong lớp học và ở ngoài lớp học, tăng cường kiểm tra quá trình (KTTX)
2.1.1 Hình th ứ c ki ể m tra, đ ánh giá trong l ớ p h ọ c 2.1.1.1 Hình thức đánh giá thường xuyên/ đánh giá quá trình
Đánh giá thường xuyên, còn gọi là đánh giá quá trình, là hoạt động đánh giá diễn ra liên tục trong quá trình dạy học nhằm cung cấp phản hồi kịp thời cho giáo viên và học sinh Mục tiêu của đánh giá này là nâng cao chất lượng hoạt động dạy và học, giúp học sinh nhận biết sự tiến bộ của bản thân qua từng bước học tập Đây là phương pháp đánh giá dựa trên quá trình học tập, tập trung vào việc theo dõi sự tiến bộ của học sinh để thúc đẩy quá trình phát triển toàn diện.
Mục đích đánh giá thường xuyên là để thu thập các minh chứng liên quan đến kết quả học tập của học sinh trong quá trình học tập Các minh chứng này giúp cung cấp phản hồi chính xác, kịp thời nhằm hỗ trợ quá trình học tập của học sinh ngày càng hiệu quả và phù hợp hơn Việc đánh giá liên tục không chỉ xác định mức độ tiến bộ của học sinh mà còn giúp điều chỉnh phương pháp giảng dạy để nâng cao chất lượng giáo dục.
GV và HS nắm rõ những thành tựu đã đạt được so với mục tiêu và yêu cầu của bài học cũng như chương trình Đồng thời, họ cũng nhận diện những phần chưa hoàn thành để điều chỉnh hoạt động dạy và học hiệu quả hơn.
Đánh giá quá trình là hình thức đánh giá tích cực, chủ động của học sinh trong quá trình tham gia các hoạt động học tập và rèn luyện Giáo viên không chỉ giao nhiệm vụ mà còn phải quan sát và đánh giá từng học sinh về mức độ chủ động, tích cực, cũng như những khó khăn gặp phải, giúp xác định mức độ hiểu rõ mục tiêu và sẵn sàng thực hiện Việc thường xuyên theo dõi tiến bộ của học sinh và thông báo kết quả là cách để thúc đẩy quá trình đạt được các mục tiêu học tập và giáo dục một cách hiệu quả.
Thời điểm đánh giá thường xuyên trong quá trình dạy học và giáo dục mang tính linh hoạt và không bị giới hạn về số lần Mục đích chính của việc này là thúc đẩy học sinh nỗ lực học tập và phát triển toàn diện, đồng thời theo dõi sự tiến bộ của học sinh một cách liên tục, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục.
- Đối tượng tham gia đánh giá: GV đánh giá, HS tự đánh giá, HS đánh giá đồng đẳng, phụ huynh đánh giá và đoàn thể, cộng đồng đánh giá
Phương pháp đánh giá thường xuyên bao gồm kiểm tra viết, quan sát thực hành và đánh giá qua hồ sơ cùng sản phẩm học tập, giúp đảm bảo quá trình học tập diễn ra hiệu quả và liên tục theo chuẩn chỉnh SEO về đánh giá giáo dục.
Giáo viên có thể sử dụng các công cụ như phiếu quan sát, thang đo, bảng kiểm, thẻ hoặc phiếu kiểm tra để đánh giá học sinh hiệu quả Các công cụ này có thể được tự biên soạn hoặc tham khảo từ các tài liệu hướng dẫn phù hợp với từng mục đích đánh giá Việc thiết kế các công cụ đánh giá tùy thuộc vào từng tình huống, bối cảnh đánh giá dạy học hoặc đánh giá giáo dục, thể hiện sự chủ quan của từng giáo viên nhằm phù hợp với mục tiêu và đặc điểm của học sinh.
2.1.1.2 Hình thức đánh giá định kì/ đánh giá tổng kết
Đánh giá định kỳ hoặc đánh giá tổng kết là quá trình đánh giá kết quả học tập của học sinh sau một giai đoạn rèn luyện nhằm xác định mức độ hoàn thành nhiệm vụ học tập theo yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông Quá trình này giúp đánh giá sự hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh dựa trên các tiêu chí rõ ràng và phù hợp với quy định của chương trình.
Mục đích chính của đánh giá định kỳ là thu thập thông tin từ học sinh để đánh giá kết quả học tập và giáo dục sau một giai đoạn học tập nhất định Kết quả này giúp xác định thành tích của học sinh, xếp loại học sinh phù hợp và đưa ra kết luận giáo dục cuối cùng Đánh giá định kỳ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và hỗ trợ quá trình phát triển toàn diện của học sinh.
Đánh giá định kỳ giúp xác định mức độ thành thạo của học sinh về phẩm chất và năng lực sau mỗi giai đoạn học tập, như giữa kỳ hoặc cuối kỳ Đây là công cụ quan trọng để theo dõi tiến bộ của học sinh, từ đó điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp nhằm nâng cao chất lượng học tập của học sinh Việc thực hiện đánh giá định kỳ đảm bảo học sinh đạt được các yêu cầu cần thiết về năng lực và phẩm chất theo chuẩn đánh giá, góp phần thúc đẩy quá trình phát triển toàn diện của học sinh.
- Thời điểm đánh giá: Đánh giá định kì thường được tiến hành sau khi kết thúc một giai đoạn học tập (giữa kì/ cuối kì)
- Người thực hiện đánh giá: GV đánh giá, nhà trường đánh giá và tổ chức kiểm định các cấp đánh giá
Phương pháp và công cụ đánh giá học sinh đa dạng, bao gồm kiểm tra viết trên giấy hoặc máy tính, thực hành, phỏng vấn, đánh giá dựa trên sản phẩm học tập và hồ sơ học tập Các phương pháp này giúp đảm bảo quá trình đánh giá diễn ra toàn diện, chính xác và phù hợp với từng mục tiêu giảng dạy Việc lựa chọn công cụ phù hợp giúp nâng cao hiệu quả đánh giá và hỗ trợ tốt hơn cho quá trình học tập của học sinh.
- Công cụ đánh giá định kì có thể là câu hỏi, bài kiểm tra, dự án học tập, sản phẩm nghiên cứu
Trong quá trình dạy học Lịch sử lớp 10, chúng tôi áp dụng hình thức đánh giá thường xuyên và đánh giá tổng kết theo quan điểm mới về kiểm tra đánh giá Các lượt đánh giá thường xuyên được thực hiện liên tục trong mỗi tiết học, giúp học sinh tích lũy điểm và phát triển phẩm chất chăm chỉ trong học tập Phương pháp này còn tạo điều kiện cho học sinh thể hiện năng lực và sở trường qua nhiều dạng bài tập khác nhau Điểm số cao nhất từ các đợt đánh giá thường xuyên được chọn để làm điểm chính thức, thúc đẩy học sinh cố gắng và phát triển toàn diện.
Chúng tôi đã áp dụng giải pháp tăng cường đánh giá thường xuyên nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của người học trong quá trình học tập Việc đánh giá diễn ra liên tục trong các bài học và tiết học giúp theo dõi tiến trình học tập một cách hiện quả và đồng bộ, từ đó nâng cao hiệu quả giáo dục.
Chúng tôi tiến hành áp dụng phương pháp này ở 3 lớp thực nghiệm 10A9, 10A10,10A11
Trong các giờ học, tổ chức hoạt động học tập qua phiếu học tập hoặc trò chơi, cả cá nhân và nhóm, giúp học sinh nắm vững kiến thức đồng thời thúc đẩy sự tích cực, hứng thú học tập Các hoạt động này không chỉ nâng cao khả năng tiếp thu kiến thức mà còn phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh, tạo động lực để các em tham gia học tập chủ động hơn.
Sau mỗi bài học và chủ đề, giáo viên đều tổ chức các bài tập đa dạng nhằm nâng cao kỹ năng của học sinh như vẽ sơ đồ tư duy tổng quát về bài học, sáng tạo tranh ảnh, viết bài thuyết trình, chuẩn bị báo cáo bằng PowerPoint hoặc video Học sinh cũng có thể đóng vai hướng dẫn viên du lịch để giới thiệu các thành tựu văn minh của thế giới thời kỳ cổ trung đại hoặc văn minh Đại Việt, giúp tăng cường khả năng trình bày và hiểu biết về lịch sử một cách sinh động và tương tác Việc sử dụng nhiều phương pháp giao bài này không chỉ tạo hứng thú học tập mà còn thúc đẩy khả năng sáng tạo và kỹ năng mềm của học sinh trong quá trình học tập lịch sử.
+ Gv đưa ra công cụ và tiêu chí đánh giá trước khi giao nhiệm vụ cho HS để thực hiện theo yêu cầu
Một số phương pháp kiểm tra, đánh giá trong dạy học lịch sử 10 nhằm
2.2.1 Ph ươ ng pháp quan sát trong d ạ y h ọ c và ki ể m tra đ ánh giá 2.2.1.1 Khái quát chung v ề ph ươ ng pháp quan sát
Quan sát trong giáo dục học là phương pháp tri giác có mục đích nhằm ghi nhận và thu thập các số liệu, tài liệu, sự kiện cụ thể thể hiện quá trình diễn biến của hiện tượng sư phạm Đây là phương pháp phổ biến được sử dụng rộng rãi, phù hợp để tiến hành trong lớp hoặc ngoại khóa nhằm đánh giá thái độ, giá trị của học sinh Quan sát giúp giáo viên nắm bắt rõ hơn về sự phát triển của học sinh, từ đó đưa ra các chiến lược giảng dạy phù hợp và hiệu quả hơn.
Trong quá trình giáo dục, việc phân loại các kỹ thuật ghi chép và thu thập biểu hiện của học sinh là rất quan trọng để đảm bảo quan sát có hệ thống Các phương pháp này giúp giáo viên ghi lại chính xác các phản ứng và tiến trình học tập của học sinh, từ đó đưa ra các điều chỉnh phù hợp để nâng cao hiệu quả giảng dạy Việc sử dụng các kỹ thuật phân loại rõ ràng cũng giúp tăng tính khách quan và minh bạch trong quá trình theo dõi sự phát triển của học sinh.
- Ghi chép các sự kiện thường nhật
+ Các yêu cầu cần tuân thủ khi áp dụng phương pháp
Trong quá trình giảng dạy hàng ngày, giáo viên quan sát và ghi nhận nhiều thông tin quan trọng về hoạt động học tập của học sinh, giúp đánh giá chính xác khả năng và thái độ của học sinh trong các tình huống khác nhau Các ghi chú về hành vi như học sinh A thiếu tập trung, nhìn ra cửa sổ, hoặc học sinh B hoàn thành nhiệm vụ sớm và giúp đỡ bạn bè, đều có ý nghĩa quan trọng trong việc dự đoán khả năng ứng xử và lý giải kết quả học tập Để ghi chép sự kiện thường nhật của học sinh hiệu quả, giáo viên cần thực hiện theo các yêu cầu chuẩn nhằm đảm bảo việc theo dõi diễn biến của học sinh được chính xác và toàn diện.
• Xác định trước những sự kiện cần quan sát nhưng cũng cần chú ý đến những sự kiện bất thường
Quan sát và ghi chép đầy đủ về sự kiện trong một tình huống cụ thể giúp tăng tính ý nghĩa của nó Việc ghi chép sự kiện cần thực hiện càng sớm càng tốt để đảm bảo thông tin chính xác và chi tiết Điều này góp phần nâng cao chất lượng nội dung và tối ưu hóa cho các mục tiêu SEO của bài viết.
Trong việc viết báo cáo hoặc đánh giá, cần tách riêng phần mô tả chân thực về sự kiện và phần nhận xét cá nhân của giáo viên để đảm bảo tính khách quan Ghi chép đầy đủ cả những hành vi tích cực lẫn hành vi tiêu cực của học sinh giúp đưa ra nhận xét chính xác và toàn diện Việc ghi chép rõ ràng và trung thực đảm bảo thông tin phản ánh đúng thực tế, từ đó nâng cao hiệu quả đánh giá và phản hồi trong quá trình giảng dạy.
• Cần thu thập đầy đủ thông tin trước khi đưa ra những nhận xét, đánh giá về hành vi, thái độ của HS
Việc ghi chép sự kiện cần được luyện tập và huấn luyện cho giáo viên một cách bài bản nhằm đảm bảo quá trình ghi chép trở nên khoa học và hệ thống Khi được đào tạo bài bản, giáo viên sẽ sử dụng kỹ năng ghi chép một cách chính xác, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động dạy học và giáo dục Việc này giúp học sinh và giáo viên dễ dàng theo dõi thông tin, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập Do đó, việc huấn luyện kỹ năng ghi chép là yếu tố quan trọng để phát triển phương pháp giảng dạy hiện đại và chuyên nghiệp.
Trong quá trình dạy học, những ấn tượng mà giáo viên thu nhận qua quan sát thường mang tính chủ quan, do đó cần áp dụng phương pháp ghi chép khoa học và hệ thống để đảm bảo tính chính xác Sử dụng sổ ghi chép các sự kiện hàng ngày là cách hiệu quả nhất để lưu trữ thông tin một cách có tổ chức Với kinh nghiệm giảng dạy và quan sát thực tiễn, chúng tôi đề xuất các bước cụ thể để ghi chép lại các sự kiện thường nhật nhằm nâng cao chất lượng quan sát và quản lý thông tin chính xác.
- Bước 1: xác định đối tượng học sinh cần quan sát, ghi chép
- Bước 2: xác định hành vi trọng tâm cần quan sát
- Bước 3: tiến hành quan sát, ghi chép kịp thời, cẩn trọng
- Bước 4: tiến hành nhận xét, đánh giá hành vi, thái độ học sinh
Ghi chép những sự kiện thường nhật giúp giáo viên ghi lại các tình tiết đáng chú ý trong quá trình tiếp xúc với học sinh, đảm bảo các sự kiện được ghi lại ngay sau khi diễn ra để giữ tính chính xác Mỗi học sinh nên có riêng một vài trang trong sổ ghi chép để thuận tiện theo dõi và phân loại thông tin Cần phân biệt rõ ràng giữa phần mô tả sự kiện và phần nhận xét của giáo viên, nhằm đảm bảo tính khách quan và rõ ràng trong hồ sơ Sau một số sự kiện, giáo viên có thể ghi chú các phương pháp giải quyết để nâng cao hiệu quả học tập của học sinh hoặc chỉnh sửa những lỗi sai mà học sinh mắc phải, từ đó giúp quá trình giáo dục tiến bộ hơn.
Tại lớp 10A9, trường THPT Tân Kỳ 3 chúng tôi tiến hành quan sát, ghi chép trong 8 tuần từ 12/9/2022- 15/11/2022
Bước 1: Xác định đối tượng: học sinh học lực trung bình và khá ở lớp 10A9, đây là lớp tổ hợp Xã hội của trường số lượng 2 em gồm:
- Nguyễn Thị Lan Anh - học lực khá
- Nguyễn Văn Duyển - học lực trung bình
Bước 2: Xác định hành vi trọng tâm để quan sát: hứng thú học tập
Bước 3: Tiến hành quan sát và ghi chép:
* Lớp 10A9 - Trường THPT Tân Kỳ 3
- Học sinh: Nguyễn Thị Lan Anh
- Trọng tâm quan sát: Hứng thú học tập Lịch sử
Thứ 2/12/9 Có sách, vở ghi đầy đủ nhưng ít chú ý trong giờ học
Thứ 2/19/9 Không thuộc bài kiểm tra đầu giờ
Thứ 6/14/10 Không mang vở Lịch sử, ghi bài Lịch sử vào vở Hóa học Thứ 7/23/10 Ngồi học trong giờ nói chuyện riêng
Thứ 7/5/11 Tập trung làm bài kiểm tra nghiêm túc hơn các giờ học trước
* Lớp 10A9,Trường THPT Tân Kỳ 3
- Học sinh: Nguyễn Văn Duyển
- Trọng tâm quan sát: hay làm việc riêng, sử dụng điện thoại trong giờ học Lịch sử
Thứ 4/14/9 Sử dụng điện thoại chơi game, đánh tài sửu trong giờ học Thứ 4/26/9 Ngủ trên bàn, mệt mỏi vào các tiết học
Thứ 2/3/10 Không ghi bài chuyên đề: Các lĩnh vực của sử học
Thứ 7/22/10 Dùng điện thoại lướt face đầu tiết, cuối tiết nằm trên bàn
Thứ 3/1/11 Không đưa vở để học Lịch sử, mượn điện thoại Cường xem ảnh Thứ 7/5/11 Kiểm tra giữa kì đưa điện thoại và bị lâp biên bản
Bước 4: Tiến hành nhận xét, đánh giá hành vi, thái độ HS
Em Nguyễn Thị Lan Anh có xu hướng lười học và không hứng thú với môn Lịch sử, thường học đối phó để đối phó với môn học này Kết quả học tập môn Lịch sử lớp 9 của em đạt trung bình 6.8 điểm, phản ánh rõ sự thiếu động lực và quan tâm đến môn học này.
- Em Nguyễn Văn Duyển: thông minh, có năng lực, nhưng ham chơi game, tinh thần học uể oải Xem xét kết quả học tập môn lớp 9 thấy đạt 5.4
Quan sát của giáo viên có mục đích và khoa học giúp hiểu rõ đặc điểm của học sinh, từ đó đưa ra các giải pháp khắc phục phù hợp như góp ý riêng, liên hệ với gia đình hoặc ký cam kết Nhờ vậy, học sinh sẽ có sự tiến bộ rõ rệt trong học tập và phát triển kỹ năng Áp dụng phương pháp quan sát đúng cách là chìa khóa để nâng cao hiệu quả giảng dạy và thúc đẩy sự tiến bộ của học sinh.
Giáo viên phải bỏ nhiều công sức và thời gian để theo dõi các học sinh trong diện này, đặc biệt là các em thiếu kiên trì, chỉ cần một chút thay đổi là lại quay trở về trạng thái cũ.
H.4 Điểm số Lan Anh, Văn Duyển có sự tiến bộ rõ rệt
H.5 Điểm khảo sát cuối kỳ I - Môn Lịch sử của HS Lan Anh và Duyển
Thang đo là công cụ để truyền đạt kết quả đánh giá qua quan sát hoặc tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng Giá trị của thang đo trong việc đánh giá hoạt động học tập của học sinh phụ thuộc vào việc nó được xây dựng chính xác và sử dụng hợp lý Để đạt hiệu quả, thang đo cần dựa trên những tiêu chí rõ ràng nhằm phục vụ các mục tiêu đánh giá cụ thể Chỉ khi người sử dụng có đủ điều kiện thu thập thông tin đầy đủ ghi trên thang đo, thì công cụ này mới mang lại nhiều lợi ích trong quá trình đánh giá.
Thang đo dạng số là một trong những loại thang đo đơn giản nhất, giúp người dùng dễ dàng đánh dấu hoặc khoanh vào một con số để thể hiện mức độ của một phẩm chất ở học sinh Mỗi con số đều đi kèm với mô tả bằng lời, đảm bảo sự thống nhất trong toàn bộ thang đo Thông thường, con số cao nhất thể hiện mức độ cao nhất, trong khi con số thấp nhất biểu thị mức độ thấp nhất, còn các số ở giữa đại diện cho các giá trị trung bình.
Thang đo dạng đồ thị là một công cụ mô tả các mức độ biểu hiện của hành vi dựa trên một trục đường thẳng, trong đó người quan sát có thể đánh dấu vào các điểm trên đoạn thẳng để thể hiện mức độ đó Hệ thống các mức độ được xác định tại các vị trí cố định trên trục thẳng, tuy nhiên, người đánh giá vẫn có thể chọn điểm giữa các mức độ để phản ánh chính xác hơn mức độ hành vi Thang đo dạng đồ thị giúp đo lường hành vi một cách trực quan, dễ hiểu và linh hoạt trong quá trình đánh giá.
Thang đo dạng đồ thị sử dụng các cụm từ mô tả để xác định các mức độ khác nhau dựa trên đoạn thẳng, giúp biểu diễn sự khác biệt trong hành vi của học sinh Các thang đo này có thể mô tả điểm đầu, điểm giữa và điểm cuối hoặc cung cấp các mô tả dưới mỗi điểm trên đoạn thẳng để làm rõ hơn mức độ quan sát được Đặc biệt, một số mẫu thang đo còn có khoảng trống dưới mỗi câu hỏi để người quan sát có thể thêm ý kiến cá nhân về cách lựa chọn mức độ phù hợp, nâng cao tính chính xác trong quá trình đánh giá.
Nguyên tắc đánh giá bằng thang đo
- Những tiêu chí của thang đo cần phải là những nội dung giảng dạy và giáo dục quan trọng
- Những mô tả trong thang đo phải là những bằng chứng có thể trực tiếp quan sát được
- Các mức độ và mô tả mức độ của thang đo phải được định nghĩa rõ ràng
- Nên đưa ra từ 3 đến 7 mức độ trong thang đo và cho phép người sử dụng thang đo đánh dấu vào khoảng giữa các mức độ
- Nên cho phép người sử dụng thang đo bỏ qua những câu mà họ cảm thấy không có đủ bằng chứng để đánh giá
- Nếu có thể, nên kết hợp kết quả đánh giá của nhiều người quan sát trên cùng một đối tượng
Khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất
Đề tài hướng đến việc thu thập đánh giá nhằm xác định mức độ cần thiết và khả thi của các giải pháp đề xuất trong giảng dạy lịch sử cho học sinh THPT, góp phần nâng cao phẩm chất và năng lực học sinh Phương pháp khảo sát được lựa chọn nhằm thu thập ý kiến đánh giá từ các đối tượng liên quan, đảm bảo tính khách quan và chính xác trong quá trình phân tích dữ liệu Nội dung khảo sát tập trung vào việc đánh giá tính khả thi, hiệu quả của các giải pháp đề xuất nhằm phát triển phẩm chất và năng lực học sinh trung học phổ thông.
Nội dung khảo sát tập trung vào 02 vấn đề chính sau:
1) Các giải pháp được đề xuất có thực sự cấp thiết đối với vấn đề nghiên cứu hiện nay không?
2) Các giải pháp được đề xuất có khả thi đối với vấn đề nghiên cứu hiện tại không?
2.3.2.2 Phương pháp khảo sát và thang đánh giá
Phương pháp được sử dụng để khảo sát là trao đổi bằng bảng hỏi; với thang đánh giá 04 mức (tương ứng với điểm số từ 1 đến 4):
Không cấp thiết; Ít cấp thiết; Cấp thiết và Rất cấp thiết
Không khả thi; Ít khả thi; Khả thi và Rất khả thi
Tính điểm trung bình theo phần mềm excel
2.3.3 Đố i t ượ ng kh ả o sát
Tổng hợp các đối tượng khảo sát
TT Đối tượng Số lượng
2.3.4 K ế t qu ả kh ả o sát v ề s ự c ấ p thi ế t và tính kh ả thi c ủ a các gi ả i pháp đ ã đề xu ấ t 2.3.4.1 Sự cấp thiết của các giải pháp đã đề xuất
- Đánh giá sự cấp thiết của các giải pháp đề xuất
B ả ng t ổ ng h ợ p tính c ấ p thi ế t c ủ a các gi ả i pháp đề xu ấ t
TT Nhóm các giải pháp
Sử dụng một số hình thức, phương pháp kiểm tra đánh trong dạy học các môn học nhằm phát triển phẩm chất năng lực cho học sinh THPT
Kết hợp hình thức kiểm tra đánh giá ở trong lớp học và ở ngoài lớp học, tăng cường kiểm tra quá trình (KTTX)
Phương pháp kiểm tra đánh giá thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo
Phương pháp kiểm tra đánh giá thông qua câu lạc bộ, thực hành lịch sử
Phương pháp kiểm tra đánh giá thông qua hoạt quan sát
Phương pháp kiểm tra viết (tự luân, trắc nghiệm khách quan)
Phương pháp kiểm tra đánh giá thông qua dạy học dự án
Phương pháp kiểm tra đánh giá thông qua sản phẩm học tập
Kết quả khảo sát cho thấy, trong 3 nhóm giải pháp gồm 8 giải pháp đề xuất, tất cả đều được các giáo viên đánh giá ở mức 3 hoặc 4, cho thấy tính cấp thiết của các giải pháp này Không có giải pháp nào đạt mức 1 hoặc 2, điều này chứng tỏ các giải pháp đã đáp ứng tốt yêu cầu và ý nghĩa thực tiễn Vì vậy, cần nhân rộng các giải pháp này đến tất cả các lớp học THPT nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục.
2.3.4.2 Tính khả thi của các giải pháp đề xuất Đánh giá tính khả thi của các giải pháp đề xuất
B ả ng t ổ ng h ợ p tính kh ả thi c ủ a các gi ả i pháp đề xu ấ t
TT Nhóm các giải pháp
Sử dụng một số hình thức, phương pháp kiểm tra đánh trong dạy học các môn học nhằm phát triển phẩm chất năng lực cho học sinh THPT
Kết hợp hình thức kiểm tra đánh giá ở trong lớp học và ở ngoài lớp học, tăng cường kiểm tra quá trình (KTTX)
Phương pháp kiểm tra đánh giá thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo
Phương pháp kiểm tra đánh giá thông qua câu lạc bộ, thực hành lịch sử
Phương pháp kiểm tra đánh giá thông qua hoạt phương pháp quan sát
Phương pháp kiểm tra viết tự luân, trắc nghiệm khách quan
Phương pháp kiểm tra đánh giá thông qua dạy học dự án
Phương pháp kiểm tra đánh giá thông qua sản phẩm học tập
Kết quả khảo sát cho thấy, trong số 8 giải pháp thuộc 3 nhóm đã được 34 giáo viên đánh giá, tất cả đều đạt mức 3 hoặc 4, chưa có giải pháp nào đạt mức 1 hoặc 2 Điều này chứng tỏ các giải pháp đề xuất có tính khả thi cao và phù hợp với thực tiễn Số liệu thống kê này khẳng định rằng các giải pháp đưa ra đều rất cần thiết để nâng cao công tác KTĐG học sinh trong dạy học lịch sử.