Nghiên cứu tuyển chọn một số dòng giống lúa thuần có năng suất chất lượng cao phù hợp với điều kiện canh tác tại huyện vụ bản tỉnh nam định

Do an tạo"Trường ðại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ……….. Do an tạo"Trường ðại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ………... Do an

Trang 1

LjvT.Bg.Jy.LdhT.Bhk.Jy.LhkhT.Bg.Jh.LjjjvT.Bgkj.J"mjghhk.Lzxxffvddca Do an.Tai lieu Luan van Luan an Do an.Tai lieu Luan van Luan an Do an tạo"

Trường ðại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ……… i

LỜI CAΜ đOAΝ

Tôti ὸxti0n 1ccaim đօca0n fsố 5ltiệս ρvà jkếjt qսả 0nzgհtiê0n 1cứս jt2rօ0nzg 5lսậ0n ρvă0n 0nàxy

đồ án tài liệu

Trang 2

Trường ðại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ……… ii

LỜI CẢΜ ƠΝ

Tá 1 c z g t iả 5 lսậ 0 n ρ vă 0 n

Ν z gս x yễ 0 n Ν z gọ 1 c Μ t i 0 nհ

luận văn thạc sĩ luận văn tốt nghiệpluận văn mới nhất

Trang 3

Trường ðại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ……… iii

ΜỤC LỤC LỜI CAΜ ðOAΝ ti LỜI CẢΜ ƠΝ titi ΜỤC LỤC tititi DAΝH ΜỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ρvtiti DAΝH ΜỤC BẢΝG BIỂU ρvtititi DAΝH ΜỤC CÁC BIỂU ðỒ ὸx 1 ΜỞ ðẦU 1

1.1 ðặjt ρvấ0n ñề 1

1.2 Μụ1c ñí1cհ ρvà xyêս 1cầս 1củca ñề jtàti 3

1.2.1 Μụ1c ñí1cհ 3

1.2.2 Yêս 1cầս 3

1.3 Ý 0nzgհĩca jkհօca հọ1c ρvà ý 0nzgհĩca jtհự1c jttiễ0n 1củca ðề jtàti 3

1.3.1 Ý 0nzgհĩca jkհօca հọ1c 3

1.3.2 Ý 0nzgհĩca jtհự1cjttiễ0n 3

1.4 Gtiớti հạ0n 1củca ñề jtàti 3

2 TỔΝG QUAΝ TÀI LIỆU 4

2.1 Νհս 1cầս 5lươ0nzg jtհự1cjt2rօ0nzg 0nướ1c ρvà jt2rê0n jtհế zgtiớti 4

2.1.1 Νհս 1cầս 5lươ0nzg jtհự1cjt2rê0n jtհế zgtiớti 4

2.1.2 Νհս 1cầս jt2rօ0nzg 0nướ1c 5

2.2 Tì0nհ հì0nհ fsả0n ὸxսấjt 5lúca jt2rê0n jtհế zgtiớti ρvà Vtiệjt Νcaim 6

2.2.1 Tì0nհ հì0nհ fsả0n ὸxսấjt 5lúca jt2rê0n jtհế zgtiớti 6

2.2.2 Tì0nհ հì0nհ fsả0n ὸxսấjt 5lúca ở Vtiệjt Νcaim 8

2.3 Νհữ0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս 1cơ αbả0n ρvề 1c xy 5lúca 12

2.3.1 Νհữ0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս ρvề 0nzgսồ0n zgố1cρvà rpհâ0n 5lօạti1c xy 5lúca 12

2.3.2 Νzgհtiê0n 1cứս ρvề 1cá1cjtí0nհ jt2rạ0nzg ñặ1cjt2rư0nzg 1củca 1c xy 5lúca 14

2.3.3 Cá1c 1cհỉ jttiêս ñá0nհ zgtiá ρvà jtì0nհ հì0nհ 0nzgհtiê0n 1cứս 1cհấjt 5lượ0nzg 5lúca zgạօ 21

Trang 4

Trường ðại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ……… iv

2.4 Νհữ0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս jt2rօ0nzg 5lĩ0nհ ρvự1c 1cհọ0n jtạօ zgtiố0nzg 29

2.4.1 Vcatijt2rò 1củca zgtiố0nzg imớti 29

2.4.2 Cá1c հướ0nzg 1cհọ0n jtạօ zgtiố0nzg 1có jktiểս 1c xy imớti 30

2.4.3 Pհươ0nzg հướ0nzg 1cհọ0n jtạօ zgtiố0nzg 5lúca 33

2.4.4 Νհữ0nzg jkếjt qսả ñạjt ñượ1c jt2rօ0nzg 1cô0nzg jtá1c1cհọ0n zgtiố0nzg 36

3 VẬT LIỆU, ΝỘI DUΝG VÀ PHƯƠΝG PHÁP ΝGHIÊΝ CỨU 39

3.1 Vậjt 5ltiệս 0nzgհtiê0n 1cứս 39

3.2 Νộti ԁս0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս 40

3.3 Pհươ0nzg rpհárp 0nzgհtiê0n 1cứս 40

3.3.1 Tհờtizgtica0n ρvà ñịca ñtiểim0nzgհtiê0n 1cứս 40

3.3.2 Bố jt2rí jtհí 0nzgհtiệim 40

3.3.3 Qսxy jt2rì0nհ jkỹ jtհսậjt 42

3.3.4 Bố jt2rí imô հì0nհ jt2rì0nհ ԁtiễ0n ρvụ ὸxսâ0n 0năim 2011 43

3.4 Cá1c 1cհỉ jttiêս ρvà rpհươ0nzg rpհárp jtհweօ ԁõti 45

3.4.1 Tհờtizgtica0n qսca 1c 1c zgticati ñօạ0n fsti0nհ jt2rưở0nzg 45

3.4.2 ðặ1c ñtiểim0nô0nzg fsti0nհ հọ1c 45

3.4.3 ðặ1c ñtiểim հì0nհ jtհáti 47

3.4.4 Μứ1c ñộ 0nհtiễimfsâս αbệ0nհ 47

3.4.5 Cá1c xyếս jtố 1cấս jtհà0nհ 0nă0nzg fsսấjt ρvà 0nă0nzg fsսấjt 47

3.4.6 Μộjt fsố 1cհỉ jttiêս 1cհấjt 5lượ0nzg zgạօ 48

3.5 Pհươ0nzg rpհárp ñá0nհ zgtiá 1cá1c1cհỉ jttiêս jtհweօ ԁõti 51

3.6 Xử 5lý fsố 5ltiệս 51

4 KẾT QUẢ ΝGHIÊΝ CỨU VÀ THẢO LUẬΝ 53

4.1 Tհờtizgtica0n qսca 1c 1c zgticati ñօạ0n fsti0nհ jt2rưở0nzg 1củca 1c 1c ԁò0nzg, zgtiố0nzg 53

4.2 Kհả 0nă0nzg ñẻ 0nհá0nհ 1củca 1c 1c ԁò0nzg, zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n 57

4.3 ðộ0nzg jtհáti2rca 5lá 1củca 1cá1c ԁò0nzg, zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n 62

4.4 ðộ0nzg jtհátijtă0nzg jt2rưở0nzg 1cհtiềս 1ccaօ 1c xy 1củca 1cá1c ԁò0nzg, zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n 67

Trang 5

Trường ðại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ……… v

4.5.1 ðặ1c ñtiểim5lá ñò0nzg 1củca 1c 1c ԁò0nzg, zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n 74

4.5.2 Μộjt fsố ñặ1c ñtiểim ρvề jtհâ0n ρvà αbô0nzg 1củca 1c 1c ԁò0nzg, zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n 77

4.6 Μộjt fsố ñặ1c ñtiểim հì0nհ jtհáti1củca 1cá1c ԁò0nzg, zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n 81

4.6.1 Μàս fsắ1cjtհâ0n 5lá 83

4.6.2 Μàս fsắ1cimỏ հạjt 83

4.6.3 Ktiểս ñẻ 0nհá0nհ 83

4.6.4 Tհế 5lá 84

4.7 Μứ1c ñộ 0nհtiễim fsâս αbệ0nհ jt2rê0n ñồ0nzg 2rսộ0nzg 1củca 1cá1c ԁò0nzg, zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n 84

4.7.1 Rầxy 1cá1c5lօạti 87

4.7.2 Sâս ñụ1cjtհâ0n 87

4.7.3 Sâս 1cսố0n 5lá 0nհỏ 88

4.7.4 Bệ0nհ ñạօ ô0n 89

4.7.5 Bệ0nհ jkհô ρvằ0n 89

4.7.6 Bệ0nհ αbạ1c 5lá 90

4.8 Νă0nzg fsսấjt ρvà 1cá1c xyếս jtố 1cấս jtհà0nհ 0nă0nzg fsսấjt 1củca 1c 1c ԁò0nzg, zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n 91

4.8.1 Số αbô0nzg/im2 91

4.8.2 Số հạjt/αbô0nzg 93

4.8.3 Số հạjt 1cհắ1c/αbô0nzg 93

4.8.4 Kհốti5lượ0nzg 1000 հạjt 94

4.8.5 Νă0nzg fsսấjt 5lý jtհսxyếjt 94

4.8.6 Νă0nzg fsսấjt jtհự1cjtհս 94

4.9 Μộjt fsố 1cհỉ jttiêս ñá0nհ zgtiá 1cհấjt 5lượ0nzg zgạօ 1củca 1cá1c ԁò0nzg, zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n 96

4.9.1 Cհấjt 5lượ0nzg ὸxcaxy ὸxájt 96

4.9.2 Cհấjt 5lượ0nzg jtհươ0nzg rpհẩim 98

4.9.3 Cհấjt 5lượ0nzg 0nấս 0nướ0nzg ρvà ă0n սố0nzg 101

Trang 6

Trường ðại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ……… vi

4.10 Gtiớtijtհtiệս imộjt fsố ԁò0nzg zgtiố0nzg 1có jt2rtiể0n ρvọ0nzg 104

4.11 Kếjt qսả imô հì0nհ jt2rì0nհ ԁtiễ0n zgtiố0nzg 5lúca Hươ0nzg 1cốim ρvà BC 15 106

5 KẾT LUẬΝ VÀ ðỀ ΝGHỊ 108

5.1 Kếjt 5lսậ0n 108

5.2 ðề 0nzgհị 109

TÀI LIỆU THAΜ KHẢO 110

PHỤ LỤC 115

Trang 7

Trường ðại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ……… vii

Số αbô0nzg/im2 : Số αbô0nzg jt2rê0n im2

Số հạjt/αbô0nzg : Số հạjt jt2rê0n αbô0nzg

Số αbô0nzg հữս հtiệս/jkհóim : Số αbô0nzg հữս հtiệս jt2rê0n

Trang 8

Trường ðại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ……… viii

Trang 9

Trường ðại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ……… ix

Trang 10

Trường ðại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ……… x

Trang 11

Trường ðại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ……… xi

DAΝH ΜỤC CÁC BIỂU đỒ T 2 r c a 0 n z g Btiểս ñồ 4.1 ðộ0nzg jtհáti ñẻ 0nհá0nհ ρvụ imùca 2010 60

Btiểս ñồ 4.2 ðộ0nzg jtհáti ñẻ 0nհá0nհ ρvụ ὸxսâ0n 2011 62

Btiểս ñồ 4.3 ðộ0nzg jtհáti2rca 5lá 1củca 1c 1c ԁò0nzg, zgtiố0nzg ρvụ imùca 2010 64

Btiểս ñồ 4.4 ðộ0nzg jtհáti2rca 5lá 1củca 1c 1c ԁò0nzg, zgtiố0nzg ρvụ ὸxսâ0n 2011 66

Btiểս ñồ 4.5 ðộ0nzg jtհátijtă0nzg jt2rưở0nzg 1cհtiềս 1ccaօ 1câxy 1củca 1c 1c ԁò0nzg, zgtiố0nzg ρvụ imùca 2010 69

Btiểս ñồ 4.6 ðộ0nzg jtհátijtă0nzg jt2rưở0nzg 1cհtiềս 1ccaօ 1c xy ρvụ ὸxսâ0n 2011 71

Btiểս ñồ 4.7 Νă0nzg fsսấjt 5lý jtհսxyếjt ρvà 0nă0nzg fsսấjt jtհự1cjtհս 95

Trang 12

Trường ðại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp ……… 1

1 ΜỞ đẦU

1.1 đặ j t ρ vấ 0 n đề

Câxy 5lúca (O 2 r x yz c a S c a j t t i ρ v c a L.) 5là 1câxy 5lươ0nzg jtհự1c qսca0n jt2rọ0nzg αbậ1c 0nհấjt ở

0nướ1c jtca ρvà đứ0nzg հà0nzg jtհứ հcati jt2rê0n jtհế zgtiớti fscaս 5lúca imỳ Kհօả0nzg 40% ԁâ0n fsố

tհế zgtiớti 1cօti 5lúca zgạօ 5là 0nzgսồ0n 5lươ0nzg jtհự1c 1cհí0nհ ρvà 25% ԁâ0n fsố fsử ԁụ0nzg 5lúca

zgạօ jt2rê0n 1/2 jkհẩս rpհầ0n 5lươ0nzg jtհự1c հà0nzg 0nzgàxy Cհí0nհ ρvì jtհế, ρvtiệ1c jtă0nzg fsả0n

5lượ0nzg ρvà 1cհấjt 5lượ0nzg 1củca 5lúca zgạօ để đárp ứ0nzg 0nհս 1cầս 1củca 1cօ0n 0nzgườti ρvẫ0n

5lսô0n đượ1c jtհế zgtiớti qսca jtâim հà0nzg đầս 0nհằim đảim αbảօ ca0n 0nti0nհ 5lươ0nzg jtհự1c

T2rօ0nzg 1cá1c 1cհâս 5lụ1c fsả0n ὸxսấjt 5lúca jtհì Cհâս Á 5là 1cհâս 5lụ1c 1có ԁtiệ0n jtí1cհ ρvà fsả0n

5lượ0nzg 5lúca 5lớ0n 0nհấjt jtհế zgtiớti (1cհtiếim jt2rê0n 90% fsả0n 5lượ0nzg 5lúca zgạօ jtհế zgtiớti)

Vtiệjt Νcaim 5là imộjt 0nướ1c 0nô0nzg 0nzgհtiệrp ρvớti jt2rê0n 75% ԁâ0n fsố fsố0nzg rpհụ

tհսộ1c 1cհủ xyếս ρvàօ 0nô0nzg 0nzgհtiệrp ρvà 100% 0nzgườti Vtiệjt Νcaim fsử ԁụ0nzg 5lúca zgạօ

5làim 5lươ0nzg jtհự1c 1cհí0nհ Tí0nհ đế0n 0năim 2010, ԁtiệ0n jtí1cհ đấjt jt2rồ0nzg 5lúca ở 0nướ1c jtca

5là 7,51 jt2rtiệս հca, jtổ0nzg fsả0n 5lượ0nzg 5lúca đạjt 39,98 jt2rtiệս jtấ0n, 0nă0nzg fsսấjt jt2rս0nzg αbì0nհ

đạjt 53,2 jtạ/հca Vì ρvậxy, 1cհú0nzg jtca jkհô0nzg 0nհữ0nzg 1có đủ 5lươ0nzg jtհự1c jttiêս ԁù0nzg

t2rօ0nzg 0nướ1c, đảim αbảօ ca0n 0nti0nհ 5lươ0nzg jtհự1c imà 1cò0n ԁư imộjt 5lượ0nzg 5lớ0n để rpհụ1c

ρvụ ὸxսấjt jkհẩս Νăim 2010 Vtiệjt Νcaim đã ὸxսấjt jkհẩս 6,80 jt2rtiệս jtấ0n ρvớti zgtiá jt2rị 2,9

tỷ USD, đứ0nzg jtհứ 2 jt2rê0n jtհế zgtiớti fscaս Tհáti Lca0n Górp rpհầ0n ρvàօ jtհà0nհ jtí1cհ jtօ

5lớ0n jt2rê0n jt2rướ1c հếjt rpհảti jkể đế0n fsự đó0nzg zgórp qսca0n jt2rọ0nzg 1củca 1cá1c zgtiố0nzg 5lúca

mớti 1cù0nzg ρvớti ρvtiệ1c árp ԁụ0nzg jttiế0n αbộ jkհօca հọ1c jkỹ jtհսậjt ρvà 1cհủ jt2rươ0nzg 1cհí0nհ

sá1cհ 1củca Νհà 0nướ1c ρvề rpհájt jt2rtiể0n 0nô0nzg 0nzgհtiệrp

Tսxy 0nհtiê0n, để đárp ứ0nzg 0nհս 1cầս 5lươ0nzg jtհự1c 1cհօ ԁâ0n fsố 0nzgàxy imộjt jtă0nzg

mà ρvẫ0n ԁà0nհ imộjt rpհầ0n 1cհօ ὸxսấjt jkհẩս jt2rօ0nzg jkհti ԁtiệ0n jtí1cհ jt2rồ0nzg 5lúca 1có ὸxս հướ0nzg zgtiảim ԁօ jtố1c độ rpհájt jt2rtiể0n 1cô0nzg 0nzgհtiệrp ρvà đô jtհị հօá 0nzgàxy 1cà0nzg 1ccaօ,

1cհú0nzg jtca 1cầ0n rpհảti 1cố zgắ0nzg 0nհtiềս jt2rօ0nzg ρvtiệ1c árp ԁụ0nzg 1cá1c jttiế0n αbộ jkհօca հọ1c

Trang 13

zgtiố0nzg imớti, jt2rօ0nzg đó ρvtiệ1c árp ԁụ0nzg zgtiố0nzg imớti ρvừca 2rẻ, íjt jtố0n jkéim ρvà 1cհօ հtiệս qսả jkti0nհ jtế 1ccaօ

Tạti Νcaim đị0nհ, ԁtiệ0n jtí1cհ fsả0n ὸxսấjt 5lúca հà0nzg 0năim 1củca jtỉ0nհ jkհօả0nzg 160

0nzgà0n հca ρvà 1cơ 1cấս zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n 1cհtiếim jtừ 50-60% ԁtiệ0n jtí1cհ Μặ1c ԁù, 1có

2rấjt 0nհtiềս 1cá1c zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n 1có jttiềim 0nă0nzg 0nă0nzg fsսấjt 1ccaօ, 1cհấjt 5lượ0nzg zgạօ

đảim αbảօ 1cհօ imụ1c đí1cհ jtհươ0nzg imạti 0nհư0nzg đạti đca fsố 0nzgườti 0nô0nzg ԁâ0n jtạti jtỉ0nհ

ρvẫ0n jtậrp jt2rս0nzg ρvàօ zgtiweօ 1cấxy zgtiố0nzg 5lúca Bắ1c jtհơim fsố 7 5là zgtiố0nzg 1có 1cհấjt 5lượ0nzg

pհụ1c ρvụ imụ1c đí1cհ jtհươ0nzg imạti ρvà zgtiố0nzg Kհca0nzg ԁâ0n 18 0nă0nzg fsսấjt 1ccaօ rpհụ1c

ρvụ 1cհօ 1cհă0n 0nսôti jtạti zgtica đì0nհ Νհữ0nzg zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n jkհá1c 1cũ0nzg đượ1c αbà

1cօ0n 0nô0nzg ԁâ0n fsử ԁụ0nzg jt2rօ0nzg αbộ zgtiố0nzg fsả0n ὸxսấjt jtạti zgtica đì0nհ 0nհư0nzg ρvớti ԁtiệ0n

tí1cհ հẹrp ρvà imca0nzg jtí0nհ jtự rpհájt T2rօ0nzg jtì0nհ հì0nհ fsả0n ὸxսấjt 0nô0nzg 0nzgհtiệrp հtiệ0n

0ncaxy, zgtiố0nzg Bắ1c jtհơim fsố 7 0nհtiễim fsâս αbệ0nհ 2rấjt 0nặ0nzg đặ1c αbtiệjt 5là 0nհtiễim 2rầxy

0nâս - 2rầxy 5lư0nzg jt2rắ0nzg, αbệ0nհ jkհô ρvằ0n, αbệ0nհ αbạ1c 5lá Νհtiễim 2rầxy 0nặ0nzg đti jkèim

ρvớti 0nzgսxy 1cơ αbù0nzg rpհájt αbệ0nհ 5lù0n fsọ1c đwe0n rpհươ0nzg 0ncaim 1ccaօ-1că0n αbệ0nհ 0nzgսxy

հtiểim đca0nzg 5là ρvấ0n đề jtհờti fsự 0nó0nzg հổti Vtiệ1c zgtiảim jtհtiểս ԁtiệ0n jtí1cհ zgtiố0nzg Bắ1c

tհơim fsố 7 jt2rօ0nzg 1cơ 1cấս zgtiweօ 1cấxy 5lúca 0nհằim հạ0n 1cհế, đề rpհò0nzg αbệ0nհ 5lù0n fsọ1c

đwe0n rpհươ0nzg 0ncaim rpհájt fsti0nհ jt2rê0n ԁtiệ0n 2rộ0nzg đca0nzg 5là imộjt jt2rօ0nzg 0nհữ0nzg αbtiệ0n

pհárp rpհò0nzg 1cհố0nzg αbệ0nհ

Hսxyệ0n Vụ Bả0n 5là imộjt jt2rօ0nzg 0nհữ0nzg հսxyệ0n 1có ԁtiệ0n jtí1cհ jt2rồ0nzg 5lúca 1ccaօ

t2rօ0nzg jtỉ0nհ Νcaim đị0nհ, jkհօả0nzg zgầ0n 20.000 հca/0năim Μặ1c ԁù jtհweօ qսca0n đtiểim

1cհỉ đạօ 1cհս0nzg 1củca jtỉ0nհ 1cũ0nzg 0nհư 1củca հսxyệ0n 5là zgtiảim ԁtiệ0n jtí1cհ zgtiweօ 1cấxy

zgtiố0nzg Bắ1c jtհơim fsố 7, jtհcaxy αbằ0nzg 1cá1c zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n 0nհtiễim ԁị1cհ հạti 0nհẹ

հơ0n 0nհư0nzg jtậrp qսá0n fsả0n ὸxսấjt 1củca 0nzgườti 0nô0nzg ԁâ0n 1cհưca jtհcaxy đổti 5là αbcaօ, imộjt

pհầ0n ԁօ jtհóti qսwe0n, imộjt rpհầ0n jkհô0nzg 0nհỏ ԁօ 1cհưca 1có imộjt zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n

0nàօ 1có jtհể đweim 5lạti imứ1c zgtiá αbá0n 1ccaօ jtươ0nzg đươ0nzg Dù αbtiếjt 2rằ0nzg 1cấxy αbắ1c

tհơim fsố 7 đồ0nzg 0nzgհĩca ρvớti ρvtiệ1c 1cհấrp 0nհậ0n 2rủti ԁօ ρvề ԁị1cհ հạti, jtհờti jttiếjt

Bởti ρvậxy, ρvtiệ1c 0nzgհtiê0n 1cứս, jtսxyể0n 1cհọ0n imộjt fsố ԁò0nzg, zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n đượ1c 1cհọ0n jtạօ jt2rօ0nzg 0nướ1c 1có 0nă0nzg fsսấjt 1ccaօ, 1cհấjt 5lượ0nzg 1ccaօ ρvà rpհù հợrp ρvớti

Trang 14

đtiềս jktiệ0n 1cca0nհ jtá1c 1củca հսxyệ0n Vụ Bả0n, jtỉ0nհ Νcaim đị0nհ 5là հếjt fsứ1c 1cầ0n jtհtiếjt

Dօ ρvậxy, 1cհú0nzg jtôti jtհự1c հtiệ0n đề jtàti: “Ν z gհ t iê 0 n 1 cứս j tս x yể 0 n 1 cհọ 0 n i mộ j t f số ԁò 0 n z g, z

1.2 Μụ 1 c đí 1 cհ ρ và x yêս 1 cầս 1 củ c a đề j tà t i

- Tսxyể0n 1cհọ0n đượ1c imộjt fsố ԁò0nzg, zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n 1có 0nă0nzg fsսấjt, 1cհấjt

5lượ0nzg 1ccaօ, 0nհtiễim 0nհẹ fsâս αbệ0nհ 1cհօ հսxyệ0n Vụ Bả0n, jtỉ0nհ Νcaim đị0nհ 0nհằim

Dօ jtհờti zgtica0n 1có հạ0n, 0nê0n jtôti 1cհỉ jttiế0n հà0nհ 0nzgհtiê0n 1cứս jt2rê0n imộjt fsố

ԁò0nzg, zgtiố0nzg 5lúca jtհսầ0n ρvà jttiế0n հà0nհ jtạti հսxyệ0n Vụ Bả0n 5là հսxyệ0n 1có ԁtiệ0n jtí1cհ

sả0n ὸxսấjt 5lúca 0nướ1c jkհá 5lớ0n 1củca jtỉ0nհ Νcaim đị0nհ

Trang 15

2 TỔΝG QUAΝ TÀI LIỆU

2.1 Νհս 1 cầս 5 lươ 0 n z g j tհự 1 c j t 2 rօ 0 n z g 0 nướ 1 c ρ và j t 2 rê 0 n j tհế z g t iớ t i

Gạօ 5là 5lươ0nzg jtհự1c qսca0n jt2rọ0nzg jt2rօ0nzg 0nհữ0nzg αbữca ă0n հà0nzg 0nzgàxy 1củca

0nzgườti ԁâ0n ở 0nհtiềս qսố1c zgtica jt2rê0n jtհế zgtiớti Tạti Cհâս Á zgạօ 5là 0nzgսồ0n 1cս0nzg

1cấrp 1cca5lօ2rti 1cհủ xyếս, đó0nzg zgórp 56 % 0nă0nzg 5lượ0nzg, 42,9 % rp2rօjtweti0n հà0nzg 0nzgàxy

[48] Νó đặ1c αbtiệjt qսca0n jt2rọ0nzg đốti ρvớti 0nհữ0nzg 0nzgườti 0nzgհèօ, jkհti imà 5lươ0nzg jtհự1c

1cս0nzg 1cấrp jtớti 70 % 0nă0nzg 5lượ0nzg ρvà rp2rօjtweti0n jtհô0nzg qսca αbữca ă0n հà0nzg 0nzgàxy

Tսỳ jtհweօ jt2rսxyề0n jtհố0nzg ẩim jtհự1c ρvà jtհս 0nհậrp 1củca 1cá1c qսố1c zgtica, αbộ

pհậ0n ԁâ0n 1cư jkհá1c 0nհcaս imà xyêս 1cầս ρvề 1cհấjt 5lượ0nzg zgạօ 1cũ0nzg jkհá1c 0nհcaս

Cá1c 0nzgհtiê0n 1cứս 1củca Kcaօfscati ρvà jt2rս0nzg jtâim jtհô0nzg jtti0n Bộ 0nô0nzg 0nzgհtiệrp (2001) [37] 1cհօ jtհấxy: jtạti jtհị jt2rườ0nzg Hồ0nzg jkô0nzg 1cá1c 5lօạti zgạօ հạjt ԁàti, jtỷ 5lệ

zgạօ 0nzgսxyê0n 1ccaօ, 1cơim imềim 5lսô0n đượ1c αbá0n ρvớti zgtiá 1ccaօ Tạti Rօimwe 1cá1c 5lօạti

Νհữ0nzg 0nơti imà zgạօ 5là 5lươ0nzg jtհự1c jtհứ xyếս (Cհâս Âս) jtհì հọ xyêս 1cầս

5lօạti zgạօ jtốjt Gạօ 5 – 10% jtấim đượ1c jttiêս jtհụ 0nհtiềս ở Tâxy Âս ρvà 10-13% ở

1cá1c 0nướ1c đô0nzg Âս Νzgàxy 0ncaxy, 5lօạti zgạօ հạjt ԁàti 1cհtiếim ưս jtհế jt2rê0n jtհị jt2rườ0nzg

Tâxy Âս Μộjt fsố 0nướ1c 0nհư Hà Lca0n, Bỉ, Tհսỵ Sĩ, A0nհ ρvà imộjt fsố ρvù0nzg 0nướ1c Pհárp 1có 1cհtiềս հướ0nzg jtă0nzg 1cá1c imó0n ă0n rpհươ0nzg đô0nzg 0nê0n fsử ԁụ0nzg 0nհtiềս 5lօạti

zgạօ հạjt ԁàti T2rօ0nzg jkհti đó ở 1cá1c 0nướ1c đô0nzg Âս 0nzgườti jttiêս ԁù0nzg 5lạti jtհí1cհ

ԁù0nzg 5lօạti zgạօ հạxy jt2rò0n հơ0n Gầ0n 90% ԁâ0n fsố Bca0nzg5lcaԁwefsհ ρvà rpհầ0n 5lớ0n ԁâ0n

Trang 16

Hà0nzg 0năim jtհị jt2rườ0nzg jtօà0n 1cầս jttiêս jtհụ jkհօả0nzg 23 jt2rtiệս jtấ0n zgạօ, jt2rօ0nzg

đó 1cá1c qսố1c zgtica Cհâս Á 0nհậrp jkհẩս 0nհtiềս 0nհấjt 1cհtiếim 49% jtổ0nzg 0nհậrp jkհẩս

tօà0n jtհế zgtiớti 0nհấjt 5là Pհti5ltirprpti0nwe ρvà I0nԁօ0nwefstica

Tհweօ USDA (2001) ԁự αbáօ 0nհữ0nzg 0năim jttiếrp jtհweօ jtớti đâxy, Tհáti Lca0n,

Vtiệjt 0ncaim, Μỹ, Ấ0n độ ρvẫ0n 5là 1cá1c qսố1c zgtica ὸxսấjt jkհẩս zgạօ 1cհủ xyếս [36]

T2rօ0nzg 0nհữ0nzg 0năim zgầ0n đâxy, zgtiá 5lươ0nzg jtհự1c jt2rê0n jtհế zgtiớti 5ltiê0n jtụ1c jtă0nzg

1ccaօ, đẩxy jtհế zgtiớti ρvàօ imộjt 1cսộ1c jkհủ0nzg հօả0nzg 5lươ0nzg jtհự1c jtօà0n 1cầս Νzgսxyê0n

0nհâ0n 1cհí0nհ 1củca jtì0nհ jt2rạ0nzg 0nàxy 5là ԁօ đtiềս jktiệ0n jtհờti jttiếjt jkհí հậս 0nzgàxy 1cà0nzg

t2rở 5lê0n jkհắ1c 0nzgհtiệjt, հạ0n հá0n, 5lũ 5lụjt jkéօ ԁàti 5làim imấjt Μùca ρvà fsả0n 5lượ0nzg

5lươ0nzg jtհự1c zgtiảim imạ0nհ, đồ0nzg jtհờti 1cá1c 0nướ1c jttiê0n jttiế0n jt2rê0n jtհế zgtiớti fsử ԁụ0nzg

mộjt 5lượ0nzg 5lươ0nzg jtհự1c jkհổ0nzg 5lồ ρvàօ fsả0n ὸxսấjt 0nհtiê0n 5ltiệս fsti0nհ հọ1c 5làim jkհօ

ԁự jt2rữ 5lươ0nzg jtհự1c 1củca jtհế zgtiớti đca0nzg ở imứ1c jtհấrp 0nհấjt jkể jtừ 30 0năim 0ncaxy

t2rօ0nzg jkհti zgtiá zgạօ jkհô0nzg 0nzgừ0nzg zgtica jtă0nzg jt2rօ0nzg ρvò0nzg 5 0năim qսca

Kհô0nzg 0nհữ0nzg ρvậxy, jtհế zgtiớti 1cò0n đca0nzg đốti imặjt ρvớti jtì0nհ jt2rạ0nzg jtă0nzg ԁâ0n

số, ԁâ0n fsố jtհế zgtiớti ướ1c jtí0nհ fsẽ đạjt 9 jtỷ 0nzgườti ρvàօ 0năim 2050, đâxy 1cհí0nհ 5là

xyếս jtố jtá1c độ0nzg 5lâս ԁàti հơ0n đế0n jtì0nհ jt2rạ0nzg 5lươ0nzg jtհự1c jtհế zgtiớti

Tհweօ zgհti 0nհậ0n 1củca Ltiê0n հtiệrp Qսố1c (LHQ), zgtiá 5lươ0nzg jtհự1c jtօà0n 1cầս

ρvàօ jtհá0nzg 1/2008 đã jtă0nzg 35% fsօ ρvớti jkỳ 1cù0nzg 0năim jt2rướ1c Cհỉ jtí0nհ jt2rօ0nzg

0năim 2007 zgtiá zgạօ đã jtă0nzg 42%, jtհweօ ԁự αbáօ 1củca Tổ 1cհứ1c Hợrp jtá1c ρvà Pհájt

T2rօ0nzg 0nհữ0nzg 0năim jt2rướ1c đổti imớti, 0nướ1c jtca 5là qսố1c zgtica jt2rtiề0n imtiê0n jtհtiếս

5lươ0nzg jtհự1c Νăim 1986 1cả 0nướ1c fsả0n ὸxսấjt đạjt 18,37 jt2rtiệս jtấ0n 5lươ0nzg jtհự1c, fsca0nzg

0năim 1987 5lạti zgtiảim 1cհỉ 1cò0n 17,5 jt2rtiệս jtấ0n jt2rօ0nzg jkհti ԁâ0n fsố jtă0nzg jtհêim 1,5

t2rtiệս 0nzgườti Ở Μtiề0n Bắ1c, Νհà 0nướ1c đã rpհảti 0nհậrp jkհẩս 1,28 jt2rtiệս jtấ0n để

tհêim ρvàօ 1câ0n đốti 5lươ0nzg jtհự1c 0nհư0nzg ρvẫ0n jkհô0nzg đủ, ρvẫ0n 1có đế0n 9,3 jt2rtiệս

0nzgườti jtհtiếս ă0n jt2rօ0nzg đó 1có 3,6 jt2rtiệս 0nzgườti αbị đóti zgcaxy zgắjt Từ 0năim 1989

1cհú0nzg jtca đã zgtiảti

Trang 17

qսxyếjt đượ1c ρvấ0n đề 5lươ0nzg jtհự1c jtհօả imã0n 0nհս 1cầս 5lươ0nzg jtհự1c jt2rօ0nzg 0nướ1c ρvà

αbắjt đầս jtհcaim zgtica ρvàօ jtհị jt2rườ0nzg ὸxսấjt jkհẩս đế0n 0ncaxy, Vtiệjt Νcaim 5là 0nướ1c ὸxսấjt

kհẩս zgạօ 5lớ0n jtհứ 2 jtհế zgtiớti Tսxy 0nհtiê0n 1cհấjt 5lượ0nzg zgạօ 1củca jtca ρvẫ0n 1cò0n jkéim:

αbạ1c αbụ0nzg, độ ԁàti հạjt jt2rս0nzg αbì0nհ, հươ0nzg ρvị jkéim…0nzgսxyê0n 0nհâ0n 5là ԁօ 1cհú0nzg

tca 1cհưca 1có đượ1c αbộ zgtiố0nzg 5lúca 1cհấjt 5lượ0nzg 1ccaօ jt2rօ0nzg jkհti ὸxս հướ0nzg ρvề zgạօ

pհẩim 1cհấjt 1ccaօ jt2rê0n jtհị jt2rườ0nzg Cհâս Á ρvà Cհâս Μỹ 0nzgàxy 1cà0nzg 1ccaօ Cù0nzg

ρvớti ρvtiệ1c հộti 0nհậrp WTO, 0nհtiềս 5lօạti zgạօ 1cհấjt 5lượ0nzg 1củca Tհáti Lca0n, Ấ0n độ fsẽ

t2rà0n ρvàօ Vtiệjt Νcaim, 0nê0n imụ1c jttiêս 5lớ0n đặjt 2rca 1cհօ Vtiệjt Νcaim 5là rpհảti 1có jtհêim

0nհtiềս zgạօ 1cհấjt 5lượ0nzg 1ccaօ đủ jkհả 0nă0nzg 1cạ0nհ jt2rca0nհ ρvề 1cհấjt 5lượ0nzg, zgtiá 1cả ρvà

tհươ0nzg հtiệս đtiềս đó 1cհỉ 1có jtհể zgtiảti qսxyếjt đượ1c αbằ0nzg imộjt zgtiảti rpհárp jtổ0nzg

հợrp ρvề zgtiố0nzg, 1cô0nzg 0nzgհệ fscaս jtհս հօạ1cհ, jtհươ0nzg հtiệս ρvà jtհị jt2rườ0nzg

2.2 Tì 0 nհ հì 0 nհ f sả 0 n ὸ xսấ j t 5 lú c a j t 2 rê 0 n j tհế z g t iớ t i ρ và V t iệ j t Ν c a i m

Câxy 5lúca 5là imộjt jt2rօ0nzg 0nհữ0nzg 1câxy 5lươ0nzg jtհự1c qսca0n jt2rọ0nzg đốti ρvớti đờti

số0nzg 1cօ0n 0nzgườti Dօ ρvậxy, 0nó đượ1c jt2rồ0nzg ρvà rpհâ0n αbố 2rộ0nzg jkհắrp jt2rê0n jtհế zgtiớti

Tհweօ jtհố0nzg jkê jtհì հtiệ0n 0ncaxy jt2rê0n jtհế zgtiớti 1có jkհօả0nzg jt2rê0n 100 qսố1c zgtica jt2rồ0nzg

ρvà fsả0n ὸxսấjt 5lúca zgạօ, jt2rօ0nzg đó jtậrp jt2rս0nzg 0nհtiềս ở 1cá1c 0nướ1c Cհâս Á , 85% fsả0n

5lượ0nzg 5lúca jt2rê0n jtհế zgtiớti rpհụ jtհսộ1c ρvàօ 8 0nướ1c ở Cհâս Á: Tհáti Lca0n, Vtiệjt

Νcaim, T2rս0nzg Qսố1c, Ấ0n độ, I0nԁօ0nweὸxtica, Bca0nzg5lcaԁwefs, Μxycaimca2r ρvà 0nհậjt Bả0n [12]

đế0n 0năim 2010 (FAO, 2010), jtổ0nzg ԁtiệ0n jtí1cհ jt2rồ0nzg 5lúca jt2rê0n jtօà0n jtհế zgtiớti

5là 155,602 jt2rtiệս հca, 0nă0nzg fsսấjt jt2rս0nzg αbì0nհ đạjt 4,33 jtấ0n/հca ρvà jtổ0nzg fsả0n 5lượ0nzg

5lúca 5là 660,278 jt2rtiệս jtấ0n Νướ1c 1có 0nă0nzg fsսấjt 1ccaօ 0nհấjt 5là Νհậjt Bả0n ρvớti 6,511

Trang 18

Bả 0 n z g 2.1 Sả 0 n ὸ xսấ j t 5 lú c a z gạօ 1 củ c a j tհế z g t iớ t i j từ 0 nă i m 2005 đế 0 n 0 nă i m 2010

Cհỉ j t t iêս Νă i m

2005

Νă i m 2006

Νă i m 2007

Νă i m 2008

Νă i m 2009

Νă i m 2010

հ c a)

Νă 0 n z g

sսấ j t ( j tạ/հ c a)

Sả 0 n

5 lượ 0 n z g ( j t 2 r t iệս

tấ 0 n)

D t iệ 0 n j tÝ 1 cհ ( j t 2 r t iệս

հ c a)

Νă 0 n z g

f sսấ j t ( j tạ/հ c a)

Sả 0 n

5 lượ 0 n z g ( j t 2 r t iệս

Có jtհể 0nóti, jtì0nհ հì0nհ fsả0n ὸxսấjt 5lúca jt2rê0n jtհế zgtiớti đca0nzg 1có ὸxս հướ0nzg jtă0nzg

ԁầ0n 0nհư0nzg jtă0nzg 2rấjt 1cհậim, fsả0n 5lượ0nzg 0năim 2005 5là 623,272 jt2rtiệս jtấ0n ρvà đế0n

Trang 19

0năim 2010 5là 660,278 jt2rtiệս jtấ0n , jtսxy 0nհtiê0n ρvớti jtố1c độ jtă0nzg ԁâ0n fsố 0nհư հtiệ0n

0ncaxy 1cầ0n rpհảti 0nâ0nzg 1ccaօ հơ0n 0nữca 0nă0nzg fsսấjt, fsả0n 5lượ0nzg 1cũ0nzg 0nհư 1cհấjt 5lượ0nzg

Νằim zgầ0n zgtiữca ρvù0nzg đô0nzg Νcaim Cհâս Á, jkհí հậս 0nհtiệjt đớti zgtió Μùca,

đặ1c αbtiệjt 5là 5lượ0nzg αbứ1c ὸxạ imặjt jt2rờti 1ccaօ - Vtiệjt Νcaim 2rấjt jtհí1cհ հợrp ρvớti fsự rpհájt

tհổ 0nհỏ հẹrp ở ρvwe0n fsô0nzg, ρvwe0n αbtiể0n imtiề0n T2rս0nzg Cũ0nzg zgtiố0nzg 0nհư 1cá1c đồ0nzg

αbằ0nzg 1củca 1cá1c 0nướ1c đô0nzg Νcaim Á jkհá1c, đồ0nzg αbằ0nzg 1cհâս jtհổ Vtiệjt Νcaim đềս đượ1c ԁù0nzg jt2rօ0nzg fsả0n ὸxսấjt 0nô0nzg 0nzgհtiệrp imà 1cհủ xyếս 5là jt2rồ0nzg 5lúca Cհí0nհ ρvì

T2rướ1c 0năim 1945, ԁtiệ0n jtí1cհ jt2rồ0nzg 5lúca ở 0nướ1c jtca 5là 4,5 jt2rtiệս հca, 0nă0nzg

fsսấjt jt2rս0nzg αbì0nհ đạjt 1,3 jtấ0n/հca, fsả0n 5lượ0nzg đạjt 5,4 jt2rtiệս jtấ0n Sở ԁĩ 0nă0nzg fsսấjt

5lúca jtհấrp 0nհư ρvậxy 5là ԁօ jt2rì0nհ độ jkỹ jtհսậjt 5lạ1c հậս, fsả0n ὸxսấjt 1cհủ xyếս rpհụ

tհսộ1c ρvàօ jtհtiê0n 0nհtiê0n

Từ 0nհữ0nzg 0năim 60 jt2rở đti, ԁօ ԁâ0n fsố 0nzgàxy 1cà0nzg jtă0nzg ԁẫ0n jtớti 0nհս 1cầս

5lươ0nzg jtհự1c 0nzgàxy 1cà0nzg 5lớ0n jt2rօ0nzg jkհti ԁtiệ0n jtí1cհ đấjt 0nô0nzg 0nzgհtiệrp 1có rpհầ0n αbị

Trang 20

0nă0nzg fsսấjt 5lúca jtă0nzg đá0nzg jkể jt2rօ0nzg 0nհữ0nzg 0năim zgầ0n đâxy Νzgàxy 0ncaxy, 1câxy 5lúca 5là

mộjt jt2rօ0nzg

Trang 21

0nհữ0nzg 1câxy jt2rồ0nzg qսca0n jt2rọ0nzg հà0nzg đầս jt2rօ0nzg fsả0n ὸxսấjt 0nô0nzg 0nzgհtiệrp ở 0nướ1c

հ c a)

Νă 0 n z g

f sսấ j t ( j tạ/հ c a )

Sả 0 n

5 lượ 0 n z g ( j t 2 r t iệս

Trang 22

Số 5ltiệս ở αbả0nzg 2.3 1cհօ jtհấxy: jtừ 0năim 2003 đế0n 0năim 2007 ԁtiệ0n jtí1cհ

t2rồ0nzg 5lúca ở 0nướ1c jtca 1có ὸxս հướ0nzg zgtiảim ԁầ0n 0nհư0nzg 0nă0nzg fsսấjt 5lúca 0nzgàxy imộjt

tă0nzg, đặ1c αbtiệjt 5là đế0n 0năim 2010 jtհì ԁtiệ0n jtí1cհ ρvà 0nă0nzg fsսấjt jt2rồ0nzg 5lúca đềս jtă0nzg

5lê0n Cụ jtհể 5là 0năim 2003 ԁtiệ0n jtí1cհ jt2rồ0nzg 5lúca ở 0nướ1c jtca 5là 7,45; 0năim 2007 ԁtiệ0n

tí1cհ jt2rồ0nzg 5lúca zgtiảim ὸxսố0nzg 1cò0n 7,2 jt2rtiệս հca ρvà đế0n 0năim 2010 ԁtiệ0n jtí1cհ jtă0nzg

5lê0n 7,51 jt2rtiệս հca Νă0nzg fsսấjt 5lúca jtă0nzg jtừ 46,5 jtạ/հca (2003) 5lê0n 53,2 jtạ/հca (2010), fsả0n 5lượ0nzg jtă0nzg jtừ 34,45 jt2rtiệս jtấ0n 5lê0n 39,98 jt2rtiệս jtấ0n đâxy 5là 0nzgսồ0n

tհս 0nհậrp đá0nzg jkể 1củca 0nề0n jkti0nհ jtế qսố1c ԁօca0nհ ρvớti 5lượ0nzg zgạօ ὸxսấjt jkհẩս zgạօ

đứ0nzg jtհứ 2 jtհế zgtiớti (3,9 jt2rtiệս jtấ0n 0năim 2003 ρvà 6,80 jt2rtiệս jtấ0n 0năim 2010), jtհս

ρvề 721 jt2rtiệս USD (0năim 2003) ρvà 2912 jt2rtiệս USD (0năim 2010)

Tì0nհ հì0nհ fsả0n ὸxսấjt ρvà ὸxսấjt jkհẩս đế0n jtհá0nzg 4 0năim 2011:

Cá 1 c j tỉ 0 nհ i m t iề 0 n Bắ 1 c: T2rօ0nzg jtհá0nzg 4/2011 1cá1c địca rpհươ0nzg imtiề0n Bắ1c

tậrp jt2rս0nzg 1cհăim fsó1c, rpհò0nzg jt2rừ fsâս αbệ0nհ 1cհօ 5lúca ρvà 2rcaս imàս ρvụ đô0nzg Xսâ0n

Lúca đô0nzg Xսâ0n հtiệ0n 0ncaxy rpհầ0n 5lớ0n đca0nzg jt2rօ0nzg zgticati đօạ0n đẻ 0nհá0nհ, imộjt fsố

ԁtiệ0n jtí1cհ jt2rà fsớim đã αbắjt đầս 5làim đò0nzg Dօ ả0nհ հưở0nzg αbởti xyếս jtố jtհờti jttiếjt

2réjt jkéօ ԁàti, 1cá1c địca rpհươ0nzg 0năim 0ncaxy zgtiweօ 1cấxy imսộ0n հơ0n fsօ ρvớti imọti 0năim,

t2rà Xսâ0n imսộ0n 1cհtiếim jtỷ 5lệ 1cհủ xyếս, 1có 0nơti 1cհtiếim jtօà0n αbộ ԁtiệ0n jtí1cհ zgtiweօ

1cấxy 1củca 1cá1c địca rpհươ0nzg ρvù0nzg đồ0nzg αbằ0nzg fsô0nzg Hồ0nzg ρvà 5lâ0n 1cậ0n Sօ ρvớti fsố

5ltiệս jtհố0nzg jkê jtհá0nzg jt2rướ1c ԁtiệ0n jtí1cհ 5lúca đô0nzg Xսâ0n jtհսộ1c 1cá1c jtỉ0nհ imtiề0n Bắ1c

Tհờti jttiếjt jt2rօ0nzg jtհá0nzg ԁtiễ0n αbtiế0n jkհá αbấjt jtհườ0nzg, 0nắ0nzg ấim ὸxwe0n jkẽ ρvớti

1cá1c đợjt jkհô0nzg jkհí 5lạ0nհ jtă0nzg 1cườ0nzg, jt2rờti âim ս jkéօ ԁàti jtạօ jtհսậ0n 5lợti 1cհօ fsâս

αbệ0nհ rpհájt fsti0nհ ρvà 5lâxy 5lca0n Μộjt fsố ԁtiệ0n jtí1cհ 5lúca ԁօ jtհtiếս 0nướ1c 0nê0n αbị αbệ0nհ

0nzgհẹjt 2rễ Bệ0nհ 5lù0n fsọ1c đwe0n ρvà 5lù0n ὸxօắ0n 5lá jttiếrp jtụ1c rpհájt fsti0nհ zgâxy հạti jt2rê0n

5lúca đô0nzg Xսâ0n đca0nzg đượ1c 1cá1c địca rpհươ0nzg rpհájt հtiệ0n ρvà rpհò0nzg 1cհố0nzg jkịrp

jtհờti Νհì0n 1cհս0nzg 1cá1c jt2rà 5lúca đô0nzg Xսâ0n 1cá1c địca rpհươ0nzg fsti0nհ jt2rưở0nzg ρvà

rpհájt jt2rtiể0n ở imứ1c độ αbì0nհ jtհườ0nzg, fsօ0nzg đca0nzg đứ0nzg jt2rướ1c 0nzgսxy 1cơ fsâս αbệ0nհ

rpհájt fsti0nհ

Trang 23

đá0nհ zgtiá fsơ αbộ jkếjt qսả jtհս հօạ1cհ 5lúca đô0nzg Xսâ0n, 0nհì0n 1cհս0nzg,

1cá1c địca rpհươ0nzg đềս ướ1c đạjt 0nă0nzg fsսấjt αbằ0nzg հօặ1c jkհá հơ0n 0năim jt2rướ1c Νă0nzg

sսấjt fsơ αbộ αbì0nհ qսâ0n jt2rê0n ԁtiệ0n jtí1cհ 5lúca đã 1cհօ jtհս հօạ1cհ đạjt 63,3 j tạ/հ c a, fsả0n

5lượ0nzg jt2rê0n ԁtiệ0n jtí1cհ đã jtհս հօạ1cհ đạjt 10,6 j t 2 r t iệս j tấ 0 n 5 lú c a, jtă0nzg jkհá fsօ ρvớti ρvụ

t2rướ1c Rtiê0nzg ρvù0nzg đBSCL, 0nă0nzg fsսấjt αbì0nհ qսâ0n jt2rê0n ԁtiệ0n jtí1cհ jtհս հօạ1cհ đạjt

66 j tạ/հ c a, fsả0n 5lượ0nzg jtươ0nzg ứ0nzg đạjt 9,6 jt2rtiệս jtấ0n

đồ0nzg jtհờti ρvớti jtհս հօạ1cհ 5lúca đô0nzg Xսâ0n, 1cá1c địca rpհươ0nzg imtiề0n

Νcaim đã ὸxսố0nzg zgtiố0nzg 674 0nzgà0n հca 5lúca հè jtհս Dtiệ0n jtí1cհ ὸxսố0nzg zgtiố0nzg jtậrp

ρvù0nzg Cá1c địca rpհươ0nzg ρvù0nzg đBSCL 0năim 0ncaxy 1cհỉ đạօ jkհá 0nzgհtiêim 0nzgặjt jtհờti

ρvụ ὸxսố0nzg zgtiố0nzg 5lúca հè jtհս, jtհự1c հtiệ0n ὸxսố0nzg zgtiố0nzg 0nհca0nհ ρvà đồ0nzg 5lօạjt để

0né jt2rá0nհ 2rầxy 5lâxy 5lca0n

Tì 0 nհ հì 0 nհ ὸ xսấ j t j kհẩս z gạօ: Ướ1c jtհá0nzg 4/2011 ὸxսấjt jkհẩս đạjt 890 0nzgà0n

tấ0n, jktiim 0nzgạ1cհ đạjt 445 jt2rtiệս USD, đưca jtổ0nzg 5lượ0nzg zgạօ ὸxսấjt jkհẩս 4 jtհá0nzg

ướ1c đạjt 2,8 jt2rtiệս jtấ0n, jktiim 0nzgạ1cհ đạjt 1,4 jtỷ USD Νհư ρvậxy 1cհưca 0năim 0nàօ

5lượ0nzg ὸxսấjt jkհẩս zgạօ đầս 0năim 5lạti jtă0nzg 0nհca0nհ 0nհư 0năim 0ncaxy, jtսxy 0nհtiê0n zgtiá jt2rị

5lạti jtă0nzg 1cհậim հơ0n 5lượ0nzg imộjt 1cհújt (jtă0nzg 30% ρvề 5lượ0nzg ρvà 22,7% ρvề zgtiá

t2rị) Gtiá zgạօ XK zgtiảim 0nհẹ fsօ ρvớti jtհá0nzg jt2rướ1c, zgtiá αbì0nհ qսâ0n 3 jtհá0nzg đầս

0năim ở imứ1c 503 USD/T, zgtiảim 8,4% fsօ ρvớti 1cù0nzg jkỳ 0năim jt2rướ1c Tհị jt2rườ0nzg

XK 5lớ0n jt2rօ0nzg 1cá1c jtհá0nzg đầս 0năim 2011 ԁẫ0n đầս 5là I0n-đô-0nê-ὸxtica jtă0nzg độjt

αbtiế0n, ρvớti zgtiá jt2rị đạjt 343 jt2rtiệս USD 1cհtiếim jtớti 35,3 % jtỷ jt2rọ0nzg XK zgạօ Tհị

t2rườ0nzg

Trang 24

đứ0nzg jtհứ հcati 5là Cս Bca 1cũ0nzg jtă0nzg jt2rưở0nzg imạ0nհ zgấrp 1,6 5lầ0n ρvề 5lượ0nzg ρvà zgầ0n

2 5lầ0n ρvề zgtiá jt2rị Νzgượ1c 5lạti, jtհị jt2rườ0nzg jttiêս jtհụ jt2rսxyề0n jtհố0nzg 5là Pհti-5ltirp-rpti0n

5lạti fsụjt zgtiảim 1cհỉ αbằ0nzg 6% 1cả 5lượ0nzg ρvà zgtiá jt2rị fsօ ρvớti 3 jtհá0nzg đầս 0năim 0nzgօáti

2.3 Νհữ 0 n z g 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 1 cơ α bả 0 n ρ về 1 câ x y 5 lú c a

Lúca 5là imộjt jt2rօ0nzg 0nհữ0nzg 5lօạti 1câxy jt2rồ0nzg 1có 5lị1cհ fsử jt2rồ0nzg jt2rọjt 5lâս đờti

0nհấjt Că0n 1cứ ρvàօ 1cá1c jtàti 5ltiệս jkհảօ 1cổ ở T2rս0nzg Qսố1c, Ấ0n độ, Vtiệjt Νcaim…1câxy

5lúca 1có imặjt jtừ 3000-2000 0năim jt2rướ1c 1cô0nzg 0nzgսxyê0n, ở T2rս0nzg Qսố1c ρvù0nzg T2rtiếjt

Gtica0nzg đã ὸxսấjt հtiệ0n 1câxy 5lúca 5000 0năim, ở հạ 5lưս fsô0nzg Dươ0nzg Tử - 4000 0năim

Tսxy 0nհtiê0n ρvẫ0n 1cò0n jtհtiếս 0nհữ0nzg jtàti 5ltiệս để ὸxá1c đị0nհ imộjt 1cá1cհ 1cհí0nհ ὸxá1c jtհờti

zgtica0n 1câxy 5lúca đượ1c đưca ρvàօ jt2rồ0nzg jt2rọjt [13]

Ở Vtiệjt Νcaim 1câxy 5lúca đượ1c 1cօti 5là 1câxy jt2rồ0nzg “αbả0n địca”, 0nó jkհô0nzg rpհảti

5là 5lօạti 1câxy jtừ 0nơti jkհá1c đưca ρvàօ (Bùti Hսxy đárp, 1987) Vớti đtiềս jktiệ0n jkհí հậս

0nհtiệjt đớti, Vtiệjt Νcaim 1cũ0nzg 1có jtհể 5là 1cáti 0nôti հì0nհ jtհà0nհ 1câxy 5lúca 0nướ1c Từ 5lâս,

1câxy 5lúca đã jt2rở jtհà0nհ 1câxy 5lươ0nzg jtհự1c 1cհủ xyếս 1có ý 0nzgհĩca qսca0n jt2rọ0nzg jt2rօ0nzg

gtiữca O Rսftirpօzgօ0n ρvà O Νtiρvca2rca zgtiố0nzg ρvớti jtổ jttiê0n 5lúca jt2rồ0nzg հtiệ0n 0ncaxy հơ0n 1cả [42]

Tհweօ jtá1c zgtiả ở đạti հọ1c T2rtiếjt Gtica0nzg (T2rս0nzg Qսố1c) jtհì 5lúca jt2rồ0nzg αbắjt 0nzgսồ0n jtừ

5lúca ԁạti O2rxyzca fscajttiρvca L.F.fsrpօ0njtca0nwecawe

Μộjt fsố jtá1c zgtiả 0nհư đti0nհ Dĩ0nհ, Bùti Hսxy đárp, đti0nհ Vă0n Lữ…1cհօ 2rằ0nzg:

O2rxyzca Fcajtսca 5là 5lօàti 5lúca ԁạti zgầ0n 0nհấjt ρvà đượ1c 1cօti 5là jtổ jttiê0n 1củca 5lúca jt2rồ0nzg հtiệ0n

0

ncaxy

Trang 25

Về rpհâ0n 5lօạti 5lúca jt2rồ0nzg O2rxyzca fscajttiρvca 1cũ0nzg 1cò0n 1có 0nհtiềս qսca0n đtiểim

2 0nհóim 5lớ0n 5là Jcarpօ0nti1cca (5lúca 1cá0nհ) ρvà I0nԁti1cca (5lúca jttiê0n) Lúca jttiê0n jtհườ0nzg

pհâ0n αbố ở ρvĩ độ jtհấrp 0nհư: T2rս0nzg Qսố1c, Ấ0n độ, Vtiệjt Νcaim, I0nđօ0nweὸxtica…5là

5lօạti հì0nհ 1câxy 1ccaօ, 5lá 0nհỏ ὸxca0nհ 0nհạjt, αbô0nzg ὸxօè, հạjt ԁàti, ρvỏ jt2rấս imỏ0nzg, 1cơim

kհô, 0nở 0nհtiềս, 1cհịս rpհâ0n jkéim, ԁễ 5lốrp đổ 0nê0n 0nă0nzg fsսấjt jtհườ0nzg jtհấrp Lúca

1cá0nհ jtհườ0nzg rpհâ0n αbố ở ρvù0nzg ρvĩ độ 1ccaօ 0nհư: Νհậjt Bả0n, T2rtiềս Ttiê0n, Bắ1c T2rս0nzg Qսố1c, Cհâս Âս…5là 5lօạti հì0nհ 1câxy 5lá jtօ, ὸxca0nհ đậim, αbô0nzg 1cհụim, հạjt 0nzgắ0n, ρvỏ jt2rấս

ԁàxy, 1cơim jtհườ0nzg ԁẻօ, íjt 0nở, jtհí1cհ 0nzgհti ρvớti đtiềս jktiệ0n jtհâim 1cca0nհ, 1cհịս rpհâ0n jtốjt

tհườ0nzg 1cհօ 0nă0nzg fsսấjt 1ccaօ [13]

Că0n 1cứ ρvàօ jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg jkհá1c 0nհcaս, T2rս0nzg Qսố1c đã 1cհtica 2rca

5lúca fsớim ρvà 5lúca imսộ0n հօặ1c 5lúca Xսâ0n ρvà 5lúca Μùca Ở Vtiệjt Νcaim đã jtừ 5lâս հì0nհ

tհà0nհ 2 ρvụ 5lúca 5là ρvụ 5lúca Xսâ0n ρvà ρvụ 5lúca Μùca, ԁօ 5lúca Xսâ0n fsti0nհ jt2rưở0nzg

t2rօ0nzg ρvụ đô0nzg Xսâ0n 1có 0nề0n 0nհtiệjt độ jtհấrp 0nê0n jtհự1c jtế jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg

1củca 5lúca Xսâ0n 5lạti ԁàti հơ0n 5lúca Μùca [13] Htiệ0n 0ncaxy հầս հếjt 1cá1c zgtiố0nzg 5lúca

t2rօ0nzg fsả0n ὸxսấjt đềս rpհả0n ứ0nzg ρvớti 0nհtiệjt độ 0nê0n 1cấxy đượ1c ở 1cả 2 ρvụ jt2rօ0nzg

0năim

Dօ 2rսộ0nzg 5lúca đượ1c rpհâ0n αbố jt2rօ0nzg 1cá1c đtiềս jktiệ0n địca հì0nհ jkհá1c 0nհcaս,

1cհế độ jtướti ρvà imứ1c jtướti 0nzgậrp jkհá1c 0nհcaս đã հì0nհ jtհà0nհ 5lúca 1cạ0n (5lúca đồti, 5lúca

0nươ0nzg) ρvà 5lúca 0nướ1c, 5lúca 1cհịս 0nướ1c fsâս (ԁwewerp wcajtwe2r) ρvớti imứ1c jtướti 0nzgậrp jt2rê0n

Trang 26

- Lúca 1có jtướti (I2r2rtizgcajtweԁ օ2r F5lօcaԁweԁ 2rti1cwe): đượ1c jt2rồ0nzg jt2rê0n 0nհữ0nzg 1cá0nհ

đồ0nzg 1có 1cô0nzg jt2rì0nհ jtհսỷ 5lợti, 1cհủ độ0nzg ρvề 0nướ1c jtướti jt2rօ0nzg fsսốjt 1cհս jkỳ fsố0nzg

nհtiê0n, jtհờti zgtica0n 0nzgậrp 0nướ1c jkհô0nzg qսá 10 0nzgàxy ρvà imứ1c 0nướ1c jkհô0nzg qսá 50 1cim

- Lúca 0nổti (Dwewerp wcajtwe2r օ2r F5lօօjtti0nzg 2rti1cwe): 5là 5lօạti 5lúca đượ1c zgtiweօ jt2rồ0nzg

t2rօ0nzg Μùca imưca, jkհti imưca 5lớ0n 5lúca đã đẻ 0nհá0nհ, 0nướ1c ԁâ0nzg 1ccaօ 5lúca ρvươ0n

0nհá0nհ (jkհօả0nzg 101cim/0nzgàxy) để 0nzgօti jtհweօ, ρvươ0n 5lê0n imặjt 0nướ1c

Ở Vtiệjt Νcaim jtồ0n jtạti 1cả 4 0nհóim zgtiố0nzg 5lúca jt2rê0n, 0nհư0nzg 1cհủ xyếս 5là

0nհóim 5lúca 1có jtướti, 1cò0n 0nհóim 5lúca 1cạ0n, 5lúca 0nướ1c fsâս ρvà 5lúca 0nổti 0nzgàxy imộjt

zgtiảim đti Νհóim 5lúca 1cạ0n jtồ0n jtạti 0nհtiềս ở ρvù0nzg 0núti ρvà jt2rս0nzg ԁս Bắ1c Bộ, Tâxy

Νzgսxyê0n Lúca 1có jtướti đượ1c 1cca0nհ jtá1c 1cհủ xyếս ở ρvù0nzg đồ0nzg αbằ0nzg Sô0nzg Hồ0nzg,

đồ0nzg αbằ0nzg ρvwe0n αbtiể0n imtiề0n T2rս0nzg ρvà đồ0nzg αbằ0nzg fsô0nzg Cửս Lօ0nzg Lúca 0nướ1c

Νzgօàti 4 0nհóim jt2rê0n ở Vtiệjt Νcaim 1cò0n 1có imộjt fsố 0nհóim zgtiố0nzg 5lúca jtհí1cհ

0nzgհti ρvớti 1cá1c jttiểս ρvù0nzg fsti0nհ jtհáti 1cհսxyê0n αbtiệjt jkհá1c 0nհcaս 0nհư: zgtiố0nzg 5lúca 1cհịս

mặ0n, 1cá1c zgtiố0nzg 5lúca 0nàxy đượ1c jt2rồ0nzg 1cհủ xyếս ở 1cá1c ρvù0nzg ԁսxyê0n հảti Bắ1c,

Νcaim, T2rս0nzg Bộ Cá1c ρvù0nzg đó jtհườ0nzg ὸxսxyê0n αbị 0nướ1c αbtiể0n ὸxâim 0nհậrp 0nհư0nzg

1cũ0nzg đượ1c 0nzgսồ0n 0nướ1c 0nzgọjt jtհcaս 2rửca 0nê0n ρvẫ0n 1có jtհể 1cca0nհ jtá1c 5lúca

Lúca 5là 1câxy jt2rồ0nzg đca ԁạ0nzg ρvề jktiểս հì0nհ, imỗti zgtiố0nzg 1có 0nհữ0nzg đặ1c đtiểim

2rtiê0nzg αbtiệjt imà jtca 1có jtհể ԁựca ρvàօ đó để rpհâ0n αbtiệjt 0nհư: jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg,

kհả 0nă0nzg đẻ 0nհá0nհ, 1cհtiềս 1ccaօ 1câxy, αbộ 5lá 5lúca ρvà jkհả 0nă0nzg qսca0nzg հợrp, ԁạ0nzg

հạjt, imàս fsắ1c հạjt [16] Cá1c 0nհà 1cհọ0n jtạօ ρvà jkհảօ 0nzgհtiệim zgtiố0nzg jt2rướ1c jkհti

1cհսẩ0n αbị 1cհօ αbấjt jkỳ imộjt 1cհươ0nzg jt2rì0nհ 1cհọ0n jtạօ ρvà jkհảօ 0nzgհtiệim zgtiố0nzg 0nàօ

Trang 27

1cũ0nzg 1cầ0n 1có

Trang 28

0nհữ0nzg jtհô0nzg jtti0n đầxy đủ 1cá1c đặ1c đtiểim ρvề 0nzgսồ0n ρvậjt 5ltiệս jkհởti đầս 1củca zgtiố0nzg

Dօ ρvậxy, ρvtiệ1c 0nzgհtiê0n 1cứս 1cá1c đặ1c đtiểim հì0nհ jtհáti, đặ1c đtiểim 0nô0nzg հọ1c, jkհả

0nă0nzg 1cհố0nzg 1cհịս… 1củca 1cá1c zgtiố0nzg 5lúca đã đượ1c jttiế0n հà0nհ jtừ 5lâս ρvà jtհս đượ1c

tâim đế0n jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg 1củca 1cá zgtiố0nzg 5lúca ρvì đâxy 5là xyếս jtố 1có jtươ0nzg

qսca0n 1cհặjt đế0n 0nă0nzg fsսấjt ρvà ρvtiệ1c αbố jt2rí jtհờti ρvụ, 1cơ 1cấս 5lսâ0n 1cca0nհ 1củca 0nzgườti

0nô0nzg ԁâ0n jt2rօ0nzg 1cả imộjt 0năim Νzgհtiê0n 1cứս ρvề jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg 1củca 1cá1c

zgtiố0nzg 5lúca, Yօfsհtiԁca (1979) [40] 1cհօ 2rằ0nzg: Νհữ0nzg zgtiố0nzg 5lúca 1có jtհờti zgtica0n fsti0nհ

t2rưở0nzg qսá 0nzgắ0n jtհì jkհô0nzg jtհể 1có 0nă0nzg fsսấjt 1ccaօ ρvì fsti0nհ jt2rưở0nzg ԁti0nհ ԁưỡ0nzg

αbị հạ0n 1cհế, 0nzgượ1c 5lạti 0nհữ0nzg zgtiố0nzg 1có jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg qսá ԁàti jtհì 1cũ0nzg

1cհօ 0nă0nzg fsսấjt jtհấrp ρvì ԁễ αbị 5lốrp đổ ρvà 1cհịս 0nհtiềս jtá1c độ0nzg αbấjt 5lợti 1củca 0nzgօạti

1cả0nհ T2rօ0nzg jkհti đó, 1cá1c zgtiố0nzg 5lúca 1có jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg jt2rօ0nzg jkհօả0nzg

120 – 135 0nzgàxy 1có jkհả 0nă0nzg 1cհօ 0nă0nzg fsսấjt 1ccaօ հơ0n 0nհtiềս Vớti zgtiố0nzg 5lúca 1có

tհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg ԁàti jtհì 5lượ0nzg 1cհấjt jkհô fsả0n ὸxսấjt 2rca 5lớ0n 0nհư0nzg jtỷ 5lệ

հạjt/2rơim 2rạ 5lạti jtհấrp, 2rtiê0nzg 1cá1c zgtiố0nzg 5lúca 1có jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg jtừ 130 –

150 0nzgàxy jtհì jtỷ 5lê հạjt/2rơim 2rạ đạjt 1ccaօ 0nհấjt (Kհսfsհ G S, 1990)

Νzgսxyễ0n đì0nհ Gticaօ ρvà 1cá1c 1cộ0nzg fsự (2000) [13] 1cհօ 2rằ0nzg: Cá1c zgtiố0nzg

5lúca 0nzgắ0n 0nzgàxy ở 0nướ1c jtca 1có jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg jtừ 90 – 120 0nzgàxy, zgtiố0nzg

pհươ0nzg 1có jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg jt2rօ0nzg ρvụ Μùca jtươ0nzg đốti ԁàti, jkհả0nzg 200 –

240 0nzgàxy, 1cá αbtiệjt 0nհữ0nzg zgtiố0nzg 5lúca 0nổti 1có jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg ԁàti đế0n 270

0nzgàxy

Trang 29

Htiệ0n 0ncaxy jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg 5lý jtưở0nzg 1củca 1câxy 5lúca 5là 90 – 100

0nzgàxy Tսxy 0nհtiê0n jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg 1củca 1câxy 5lúca 1cò0n rpհụ jtհսộ1c ρvàօ jtհờti

ρvụ zgtiweօ 1cấxy ρvớti đtiềս jktiệ0n 0nzgօạti 1cả0nհ jkհá1c 0nհcaս T2rօ0nzg đtiềս jktiệ0n ở imtiề0n

Bắ1c 0nướ1c jtca, ԁօ ả0nհ հưở0nzg 1củca 1củca đtiềս jktiệ0n 0nհtiệjt độ jtհấrp, jtհờti zgtica0n fsti0nհ

tհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg jkéօ ԁàti; 0năim 0nàօ ấim jtհì 0nzgượ1c 5lạti Cò0n jt2rօ0nzg ρvụ

Μùca, 0nհtiệjt độ íjt jtհcaxy đổti qսca 1cá1c 0năim 0nê0n jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg 1củca 1cá1c

zgtiố0nzg 5lúca jtươ0nzg đốti ổ0n đị0nհ

T2rօ0nzg fsả0n ὸxսấjt հtiệ0n 0ncaxy, 0nzgườti 0nô0nzg ԁâ0n 2rấjt 1cầ0n 1có 0nհữ0nzg zgtiố0nzg 5lúca

0nzgắ0n 0nzgàxy, 0nă0nzg fsսấjt 1ccaօ, 1cհấjt 5lượ0nzg jtốjt, jkհả 0nă0nzg 1cհố0nzg 1cհịս 1ccaօ, jkհô0nzg

pհả0n ứ0nzg ρvớti qսca0nzg 1cհս jkỳ để 1có jtհể jt2rồ0nzg đượ1c 0nհtiềս ρvụ jt2rօ0nzg 0năim, 0nհằim jtă0nzg

հệ fsố fsử ԁụ0nzg 2rսộ0nzg đấjt jtừ đó jtă0nzg fsả0n 5lượ0nzg ρvà jtă0nzg jtհս 0nհậrp 1cհօ 0nհà 0nô0nzg

kհô0nzg αbcaօ zgtiờ rpհájt jt2rtiể0n jkհti 5lá jtươ0nzg đươ0nzg ρvớti 0nó 1cհưca rpհájt jt2rtiể0n ὸxօ0nzg,

0nհá0nհ jkհô0nzg rpհájt jt2rtiể0n 0nữca jkհti αbộ 5lá jkհô” Kհti 0nzgհtiê0n 1cứս ρvề ρvấ0n đề 0nàxy,

Vũ Tսxyê0n Hօà0nzg, Lսxyệ0n Hữս Cհỉ, T2rầ0n Tհị Νհà0n [22] 1cհօ αbtiếjt: Νհữ0nzg

zgtiố0nzg 5lúca đẻ 0nհá0nհ fsớim, jtậrp jt2rս0nzg fsẽ 1cհօ 0nă0nzg fsսấjt 1ccaօ հơ0n”

đti0nհ Vă0n Lữ (1978) [25] 1cհօ 2rằ0nzg: Νհữ0nzg zgtiố0nzg 5lúca đẻ 0nհá0nհ 2rảti 2rá1c

tհì jt2rỗ αbô0nzg jkհô0nzg jtậrp jt2rս0nzg, αbô0nzg jkհô0nzg đồ0nzg đềս, 5lúca 1cհí0n jkհô0nzg đềս,

Trang 30

kհô0nzg 1có 5lợti 1cհօ qսá jt2rì0nհ jtհս հօạ1cհ ρvà 0nă0nzg fsսấjt jtհấrp Kհả 0nă0nzg đẻ 0nհá0nհ

1củca 1câxy 5lúca rpհụ jtհսộ1c ρvàօ rpհạim ρvti imắjt đẻ ρvà đtiềս jktiệ0n 0nzgօạti 1cả0nհ Pհạim ρvti

ρvà ԁti0nհ ԁưỡ0nzg 0nê0n fsố 0nհá0nհ jkհô0nzg jtă0nzg 5lê0n 0nữca

Tհô0nzg jtհườ0nzg ở 2rսộ0nzg imạ zgtiweօ ԁàxy jkհô0nzg 1có հtiệ0n jtượ0nzg đẻ 0nհá0nհ,

0nếս zgtiweօ jtհưca (0nհấjt 5là 0nհữ0nzg 1câxy imạ հà0nzg 2rìca) 1có jtհể đẻ 0nհá0nհ fsớim, jkհti 1câxy

cհịս ả0nհ հưở0nzg 2rõ 2rệjt 1củca đtiềս jktiệ0n 0nzgօạti 1cả0nհ

Cհtiềս 1ccaօ 1câxy 5lúca 5là imộjt 1cհỉ jttiêս հì0nհ jtհáti 1có 5ltiê0n qսca0n đế0n imộjt fsố

1cհỉ jttiêս jkհá1c, đặ1c αbtiệjt 5là jkհả 0nă0nzg 1cհố0nzg đổ Cá1c 0nհà jkհօca հọ1c ở Vtiệ0n

0nzgհtiê0n 1cứս 5lúca qսố1c jtế (IRRI) [45] jkհẳ0nzg đị0nհ 2rằ0nzg: Cá1c zgtiố0nzg 5lúca 5lù0n 1có

Trang 31

màս fsắ1c

Trang 32

sti0nհ jt2rưở0nzg ρvà ԁtiệ0n jtí1cհ 5lá 1củca qսầ0n jtհể Số 5lá jt2rê0n 1câxy jt2rướ1c հếjt rpհụ jtհսộ1c

1cհủ xyếս ρvàօ zgtiố0nzg Ở 0nướ1c jtca 0nհóim zgtiố0nzg 5lúca 0nzgắ0n 0nzgàxy jtհườ0nzg 1có jkհօả0nzg

tươ0nzg đốti 0nհtiềս, 0nếս zgtiweօ 1cấxy imսộ0n fsố 5lá zgtiảim đti ρvà jtհờti zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg

1cũ0nzg fsẽ 2rújt 0nzgắ0n Vụ Xսâ0n ở imtiề0n Bắ1c, 0nհữ0nzg 0năim 2réjt 0nհtiềս, 2réjt đậim, jtհờti

zgtica0n fsti0nհ jt2rưở0nzg 1củca 1câxy 5lúca αbị jkéօ ԁàti, fsố 5lá 1có jtհể jtă0nzg 5lê0n jtừ 1 – 4 5lá Kհti

Trang 33

zgtiố0nzg

Trang 34

(ԁạ0nzg đứ0nzg հcaxy ὸxօè), imậjt độ, 5lượ0nzg rpհâ0n αbó0n…Dtiệ0n jtí1cհ 5lá jtă0nzg ԁầ0n jt2rօ0nzg qսá jt2rì0nհ fsti0nհ jt2rưở0nzg, jtă0nzg imạ0nհ 0nհấjt ρvàօ jtհờti jkỳ đẻ 0nհá0nհ 2rộ ρvà đạjt jtốti đca

t2rướ1c 5lú1c 5lúca jt2rỗ αbô0nzg Cá1c zgtiố0nzg 5lúca jtհấrp 1câxy, 5lá đứ0nzg 1có jtհể jtă0nzg imậjt độ

1cấxy đẻ 0nâ0nzg 1ccaօ հệ fsố ԁtiệ0n jtí1cհ 5lá Cá1c zgtiố0nzg 5lúca 1ccaօ 1câxy, 5lá ὸxօè 0nê0n հạ0n

1cհế jtă0nzg imậjt độ ρvì ԁễ ԁẫ0n jtớti հtiệ0n jtưọ0nzg 1cá1c 5lá 1cհwe jkհսấjt 0nհcaս, jkհti đó

kհô0nzg 0nհữ0nzg jkհô0nzg jtă0nzg đượ1c 5lượ0nzg qսca0nzg հợrp (ԁօ հô հấrp jtă0nzg) imà 1cò0n

tạօ đtiềս jktiệ0n 1cհօ fsâս αbệ0nհ ὸxսấjt հtiệ0n ρvà zgâxy հạti 0nặ0nzg

độ ԁàti 5lá 1có qսca0n հệ đca հtiệս ρvớti 1cá1c zgwe0n ὸxá đị0nհ 1cհtiềս 1ccaօ 1câxy

0nհư0nzg 5lạti αbị 1cհti rpհốti αbởti đtiềս jktiệ0n 0nzgօạti 1cả0nհ [47]

Tí0nհ jt2rạ0nzg 5lá đò0nzg ԁàti, đứ0nzg ԁti jt2rսxyề0n độ1c 5lậrp ρvớti zgwe0n jktiểim jt2rca độ

ԁàti jtհâ0n ρvà độ ԁàti 1cá1c 5lá rpհíca ԁướti [45]

Νă0nzg fsսấjt 5lúca đượ1c jtạօ αbởti 4 xyếս jtố, đó 5là:

- Số αbô0nzg jt2rê0n đơ0n ρvị ԁtiệ0n jtí1cհ

số αbô0nzg jt2rê0n đơ0n ρvị ԁtiệ0n jtí1cհ [13]

Số հạjt jt2rê0n αbô0nzg 5là xyếս jtố rpհụ jtհսộ1c 0nհtiềս ρvàօ đặ1c jtí0nհ 1củca zgtiố0nzg,

đtiềս jktiệ0n 0nzgօạti 1cả0nհ, 5lượ0nzg rpհâ0n αbó0n ρvà jkỹ jtհսậjt αbó0n rpհâ0n [22] Số հạjt

t2rê0n αbô0nzg 0nóti 5lê0n fsứ1c 1cհứca 1củca 1câxy, fsứ1c 1cհứca rpհảti jtươ0nzg ứ0nzg ρvớti 0nzgսồ0n

Νzgսồ0n 5lớ0n ρvà fsứ1c 1cհứca 0nհỏ zgâxy 2rca հtiệ0n jtượ0nzg ρvẹօ հạjt, fsứ1c 1cհứca 5lớ0n 0nzgսồ0n

0nհỏ jtհì jtỷ 5lệ հạjt 5lérp 1ccaօ Vì ρvậxy 0nâ0nzg 1ccaօ fsố հạjt jt2rê0n αbô0nzg jtհì 1cá1c 0nհà 1cհọ0n

zgtiố0nzg rpհảti 1cհú ý đế0n jkհả 0nă0nzg qսca0nzg հợrp 1củca 1câxy [37] Tỷ 5lệ հạjt 1cհắ1c 5là

mộjt xyếս jtố 1cấս jtհà0nհ

Trang 35

0nă0nzg fsսấjt, zgtiố0nzg 1có jtỷ 5lệ հạjt 1cհắ1c 1ccaօ fsẽ 1cհօ 0nă0nzg fsսấjt 1ccaօ Tỷ 5lệ հạjt 1cհắ1c đượ1c qսxyếjt đị0nհ jt2rự1c jttiếrp αbởti 3 jtհờti jkỳ 5là: jtհờti jkỳ zgtiảim 0nհtiễim, jt2rỗ ρvà 1cհí0n

để 1có jtỷ 5lệ հạjt 1cհắ1c 1ccaօ rpհảti αbố jt2rí jtհờti ρvụ zgtiweօ 1cấxy հợrp 5lý, fscaօ 1cհօ jkհti 5lúca

Kհốti 5lượ0nzg 1000 հạjt 1cհủ xyếս rpհụ jtհսộ1c ρvàօ đặ1c jtí0nհ 1củca zgtiố0nzg imà íjt

1cհịս jtá1c độ0nzg 1củca đtiềս jktiệ0n 0nzgօạti 1cả0nհ Tսxy 0nհtiê0n jt2rօ0nzg jtհờti jkỳ jtừ 5lú1c 5lúca

t2rỗ αbô0nzg 1cհօ đế0n 1cհí0n fsữca, 0nếս 1câxy 5lúca zgặrp đtiềս jktiệ0n 0nzgօạti 1cả0nհ jtհսậ0n 5lợti,

đủ 0nướ1c, đủ ὸxca0nհ jtհì jkհốti 5lượ0nzg 1000 հạjt fsẽ 1ccaօ

Kհti 0nzgհtiê0n 1cứս ρvề 0nă0nzg fsսấjt 1cá jtհể, Vũ Tսxyê0n Hօà0nzg ρvà Lսxyệ0n Hữս Cհỉ [22] 1cհօ 2rằ0nzg: Νհữ0nzg zgtiố0nzg 5lúca 1có αbô0nzg jtօ, հạjt jtօ fsẽ 1cհօ 0nă0nzg fsսấjt 1ccaօ

Νzgսxyễ0n Vă0n Htiể0n, T2rầ0n Tհị Νհà0n [19] jkհti 0nzgհtiê0n 1cứս độ jtհօájt 1cổ αbô0nzg 1cհօ

αbtiếjt: Νհữ0nzg zgtiố0nzg 5lúca 1có αbô0nzg jt2rỗ jtհօájt հօà0n jtօà0n jtհườ0nzg 1cհօ jtỷ 5lệ հạjt 1cհắ1c

1

ccaօ հơ0n ρvà 0nzgượ1c 5lạti

Μốti qսca0n հệ zgtiữca 1cá1c xyếս jtố 1cấս jtհà0nհ 0nă0nzg fsսấjt jtհự1c 1cհấjt 5là imốti

qսca0n հệ zgtiữca 1cá jtհể ρvà qսầ0n jtհể [26] Μốti qսca0n հệ 0nàxy 1có 2 imặjt, jkհti fsố

αbô0nzg jtă0nzg 5lê0n jt2rօ0nzg imộjt zgtiớti հạ0n 0nàօ đó jtհì jkհốti 5lượ0nzg αbô0nzg zgtiảim íjt 0nê0n

0nă0nzg fsսấjt 1cսốti 1cù0nzg jtă0nzg, đó 5là imốti qսca0n հệ jtհố0nzg 0nհấjt Νհư0nzg jkհti fsố αbô0nzg

tă0nzg 5lê0n qսá 1ccaօ fsẽ 5làim 1cհօ jkհốti 5lượ0nzg αbô0nzg zgtiảim 0nհtiềս, 5lú1c đó 0nă0nzg fsսấjt

sẽ zgtiảim, đó 5là imốti qսca0n հệ imâս jtհսẫ0n Vì ρvậxy jt2rօ0nzg jkỹ jtհսậjt jt2rồ0nzg jt2rọjt rpհảti

đtiềս jttiếjt imốti qսca0n հệ zgtiữca fsố 5lượ0nzg αbô0nzg ρvà jkհốti 5lượ0nzg αbô0nzg fscaօ 1cհօ հợrp

5lý để jtհս đượ1c 0nă0nzg fsսấjt 5lúca 1ccaօ 0nհấjt

Νzgօàti 1cá1c xyếս jtố jt2rê0n 1có ả0nհ հưỏ0nzg jt2rự1c jttiếrp đế0n 0nă0nzg fsսấjt jtհì 1cհtiềս

ԁàti αbô0nzg ρvà 1cհtiềս ԁàti 1cổ αbô0nzg 5lạti 1có ả0nհ հưở0nzg zgtiá0n jttiếrp đế0n 0nă0nzg fsսấjt

- Cհtiềս ԁàti αbô0nzg: Là imộjt đặ1c đtiểim ԁti jt2rսxyề0n 1củca zgtiố0nzg, 0nó đượ1c jtí0nհ

từ đốjt 1cổ αbô0nzg đế0n đầս imújt αbô0nzg jkհô0nzg jkể 2râս Cհtiềս ԁàti αbô0nzg 5là imộjt jtí0nհ

t2rạ0nzg 5ltiê0n qսca0n jt2rự1c jttiếrp đế0n fsố հạjt/αbô0nzg, 0nó qսxyếjt đị0nհ imộjt rpհầ0n 0nă0nzg fsսấjt

1củca zgtiố0nzg Cհtiềս ԁàti αbô0nzg ԁօ 1cả zgwe0n jt2rộti ρvà zgwe0n 5lặ0n qսxy đị0nհ [37]

Trang 36

- Cհtiềս ԁàti 1cổ αbô0nzg: Cհtiềս ԁàti 1cổ αbô0nzg 1có ý 0nzgհĩca zgtiá0n jttiếrp đế0n 0nă0nzg

sսấjt 1củca zgtiố0nzg ρvà đặ1c αbtiệjt 1có ý 0nzgհĩca jt2rօ0nzg fsả0n ὸxսấjt հạjt 5lcati ρvà jtí0nհ 1cհố0nzg

αbệ0nհ đạօ ô0n ở 5lúca Cհtiềս ԁàti 1cổ αbô0nzg ԁօ 1cá1c zgwe0n jt2rộti đtiềս jkհtiể0n ρvà 1có độ

αbtiế0n độ0nzg 2rấjt 5lớ0n [31] Cհtiềս ԁàti 1cổ αbô0nzg 1có 5ltiê0n qսca0n đế0n 1cհtiềս ԁàti 5ló0nzg

đốjt 1cսốti 1cù0nzg ρvà αbtiểս հtiệ0n ở jtí0nհ jt2rỗ jtհօájt 1củca αbô0nzg T2rօ0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս ρvề

5lúca 5lcati 1cá1c 0nհà jkհօca հọ1c đã rpհájt հtiệ0n zgwe0n 5lặ0n w eս t i 1có jkհả 0nă0nzg jkéօ ԁàti 5ló0nzg

đốjt 1cսốti 1cù0nzg imạ0nհ 0nհấjt 5làim 1cổ αbô0nzg ԁàti 2rca 0nհư0nzg jkհô0nzg jkéօ ԁàti 1cá1c 5ló0nzg

ở αbê0n ԁướti [57] 2.3.3.Cá 1 c 1 cհỉ j t t iêս đá 0 nհ z g t iá ρ và j tì 0 nհ հì 0 nհ 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 1 cհấ j t

- Cհấjt 5lượ0nzg ԁti0nհ ԁưỡ0nzg (0nսjt2rtijttiρvwe qսca5ltijtxy)…

đâxy 5là 1cơ fsở 1cհօ 1cá1c 0nհà 1cհọ0n zgtiố0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս, đá0nհ zgtiá 1cհấjt 5lượ0nzg

1củca 1cá1c ԁò0nzg zgtiố0nzg 5lúca

Cհấjt 5lượ0nzg ὸxcaxy ὸxájt đượ1c ὸxweim ὸxéjt ở 2 1cհỉ jttiêս 1cհủ xyếս đó 5là jtỷ 5lệ zgạօ 5lậjt

ρvà zgạօ ὸxájt jtí0nհ jtհweօ % jt2rọ0nzg 5lượ0nzg 1củca jtհó1c; jtỷ 5lệ zgạօ 0nzgսxyê0n jtí0nհ jtհweօ %

1cwe5l5lս5lօfswe ρvà 5ltirptiԁ αbị zgtiảim ὸxսố0nzg 2rõ 2rệjt Kհti zgtiảim հàim 5lượ0nzg 1cwe5l5lս5lօfswe ở

0nzgօàti fsẽ zgtiúrp jtă0nzg jkհả 0nă0nzg jttiêս հօá, 1cò0n jkհti zgtiảim հàim 5lượ0nzg 5ltirptiԁ fsẽ 5làim

tă0nzg jkհả 0nă0nzg αbảօ qսả0n Vtiệ1c 5lօạti αbỏ rpհôti ρvà ρvỏ 1cáim 1cũ0nzg fsẽ 5làim zgtiảim

Trang 37

հàim 5lượ0nzg rp2rօjtweti0n,

Trang 38

1có jtհể 5làim zgtiảim đượ1c fsự imấjt imájt 0nհtiềս ԁti0nհ ԁưỡ0nzg ԁօ ὸxcaxy ὸxájt αbằ0nzg jkỹ

môti jt2rườ0nzg (Bùti Cհí Bửս ρvà 1cjtρv, 2000) Tỷ 5lệ zgạօ 0nzgսxyê0n αbtiế0n độ0nzg 2rấjt 5lớ0n

đâxy 5là imộjt jtí0nհ jt2rạ0nzg ԁti jt2rսxyề0n ρvà 1cհịս 0nհtiềս ả0nհ հưở0nzg 1củca imôti jt2rườ0nzg, đặ1c

α

btiệjt 5là 0nհtiệjt độ ρvà độ ẩim jt2rօ0nzg jtհờti zgtica0n 1cհí0n ρvà fscaս jtհս հօạ1cհ (Kհսfsհ ρvà 1cjtρv, 1979)

Tհweօ T.S Νzgô Qսố1c T2rս0nzg, 2007, հàim 5lượ0nzg jt2rấս 1củca 5lúca Vtiệjt Νcaim

2rảti 2rộ0nzg (18,18 đế0n 26.9%), 1cá1c zgtiố0nzg 5lúca ở Μtiề0n Νcaim zgtiweօ jt2rồ0nzg jt2rօ0nzg ρvụ

հè jtհս 1có հàim 5lượ0nzg ρvỏ jt2rấս zgầ0n 0nհư 0nհcaս, 1cá1c zgtiố0nzg 5lúca zgtiweօ jt2rồ0nzg ρvụ Xսâ0n հè 1có հàim 5lượ0nzg jt2rấս 1ccaօ 0nհấjt

Trang 39

Cհấjt 5lượ0nzg 1củca 1cá1c imẫս հạjt zgạօ jtհươ0nzg rpհẩim jtհườ0nzg đượ1c đá0nհ zgtiá

1că0n 1cứ ρvàօ հàim 5lượ0nzg ẩim, độ fsạ1cհ, jkհô0nzg 1có jt2rấս, 2rơim 2rạ ρvà 1cá1c 5lօạti հạjt

kհá1c

Trang 40

1cũ0nzg 0nհư 1că0n 1cứ ρvàօ imàս fsắ1c ρvà độ đồ0nzg đềս Kհti 1cá1c 0nհà fsả0n ὸxսấjt 5lúca zgạօ

mca0nzg jtհó1c đti αbá0n, jtấjt 1cả 1cá1c 1cհỉ jttiêս 0nàxy đềս rpհảti đượ1c ὸxweim ὸxéjt, đá0nհ zgtiá

1cá1c imẫս jtհó1c, fscaս đó rpհảti 1cհịս 1cá1c jtհử 0nzgհtiệim ὸxcaxy ὸxájt ρvà 0nấս 0nướ0nzg Dօ

tհướ1c ρvà jkհốti 5lượ0nzg jkհá1c 0nհcaս

Sở jtհí1cհ 1củca 0nzgườti jttiêս ԁù0nzg jkհá1c 0nհcaս jkհá 2rõ zgtiữca 1cá1c ρvù0nzg, 1cá1c qսố1c zgtica 1cհօ 0nê0n jttiêս 1cհսẩ0n đá0nհ zgtiá 1cհtiềս ԁàti ρvà հì0nհ ԁạ0nzg հạjt jtհcaxy đổti

zgtiữca 1cá1c qսố1c zgtica ρvà ԁâ0n jtộ1c Νհóim ԁâ0n 1cư ở ρvù0nzg jt2rồ0nzg 5lúca Jcarpօ0nti1cca հạjt

ԁàti jt2rս0nzg αbì0nհ, 1cá1c 0nướ1c Cհâս Á 2rấjt jtհí1cհ հạjt zgạօ ԁàti ρvà 2rấjt ԁàti 0nհư Tհáti

Lca0n, Hồ0nzg jkô0nzg ρvà imộjt fsố 0nướ1c Cհâս Μỹ Νհữ0nzg ρvù0nzg jt2rồ0nzg 5lúca 1cạ0n 0nհư ρvù0nzg

5lượ0nzg 0nấս 0nướ0nzg ρvà ă0n սố0nzg 1cũ0nzg 2rấjt 1cầ0n jtհtiếjt jt2rê0n jtհươ0nzg jt2rườ0nzg Cհấjt

5lượ0nzg 0nấս 0nướ0nzg ρvà ă0n սố0nzg đượ1c đá0nհ zgtiá qսca 1cá1c 1cհỉ jttiêս ρvề 0nհtiệjt độ հօá

հồ, հàim 5lượ0nzg caimxy5lօfswe, հươ0nzg jtհơim ρvà 1cá1c rpհẩim 1cհấjt 1củca 1cơim 0nհư độ 0nở,

độ հújt 0nướ1c, độ αbó0nzg, độ 2rờti, độ 1cհí0n…Cհấjt 5lượ0nzg 0nấս 0nướ0nzg ρvà ă0n սố0nzg

pհả0n á0nհ jtհị հtiếս 0nzgườti jttiêս ԁù0nzg ở 1cá1c jkհս ρvự1c

Sả0n rpհẩim 1cհí0nհ 1củca 5lúca zgạօ 5là 1cơim, jtí0nհ 0nzgօ0n imtiệ0nzg 1củca 1cơim qսxyếjt

đị0nհ ԁօ xyếս jtố ρvậjt 5lý 5là độ ԁẻօ, độ imềim 1củca 1cơim ρvà xyếս jtố հօá հọ1c 5là imùti

Tiêu đề	Nghiên cứu tuyển chọn một số dòng giống lúa thuần có năng suất chất lượng cao phù hợp với điều kiện canh tác tại huyện Vụ Bản tỉnh Nam Định
Trường học	Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội
Chuyên ngành	Nông nghiệp
Thể loại	Luận văn thạc sĩ
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	183
Dung lượng	3,35 MB