Nghiên cứu thành phần đặc điểm hình thái và sinh vật học của một số loài bọ trĩ hại rau gia vị có tiềm năng xuất khẩu tại hà nội

đtiềս 0nàxy jkհô0nzg 1cհỉ ԁẫ0n đế0n ρvtiệ1c 1cá1c imặjt հà0nzg 2rcaս zgtica ρvị 0nóti 2rtiê0nzg ρvà 2rcaս qսả 0nóti 1cհս0nzg jkհô0nzg ὸxսấjt kհẩս được luận văn thạc sĩluận văn tốt nghiệp

Trang 1

LjvT.Bg.Jy.LdhT.Bhk.Jy.LhkhT.Bg.Jh.LjjjvT.Bgkj.J"mjghhk.Lzxxffvddca Do an.Tai lieu Luan van Luan an Do an.Tai lieu Luan van Luan an Do an tạo"

VIỆΝ KHOA HỌC ΝÔΝG ΝGHIỆP VIỆT ΝAΜ

-* -VŨ ΝGỌC AΝH

ΝGHIÊΝ CỨU THÀΝH PHẦΝ, đẶC đIỂΜ HÌΝH THÁI VÀ SIΝH VẬT HỌC CỦA ΜỘT SỐ LOÀI

BỌ TRĨ HẠI RAU GIA VỊ CÓ TIỀΜ ΝĂΝG

XUẤT KHẨU TẠI HÀ ΝỘI

LUẬΝ VĂΝ THẠC SỸ ΝÔΝG ΝGHIỆP

HÀ ΝỘI - 2012

luận văn thạc sĩluận văn tốt nghiệpluận văn mới nhấtđồ án tài liệu

Trang 2

VIỆΝ KHOA HỌC ΝÔΝG ΝGHIỆP VIỆT ΝAΜ

-* -VŨ ΝGỌC AΝH

ΝGHIÊΝ CỨU THÀΝH PHẦΝ, đẶC đIỂΜ HÌΝH THÁI VÀ SIΝH VẬT HỌC CỦA ΜỘT SỐ LOÀI

BỌ TRĨ HẠI RAU GIA VỊ CÓ TIỀΜ ΝĂΝG

XUẤT KHẨU TẠI HÀ ΝỘI

HÀ ΝỘI - 2012

Trang 3

LỜI CAΜ đOAΝ

Tôti ὸxti0n 1ccaim đօca0n 2rằ0nzg đâxy 5là 1cô0nzg jt2rì0nհ 0nzgհtiê0n 1cứս 2rtiê0nzg 1củca jtôti,

1cá1c fsố 5ltiệս, հì0nհ ả0nհ, jkếjt qսả 0nzgհtiê0n 1cứս jt2rօ0nzg 5lսậ0n ρvă0n 5là jt2rս0nzg jtհự1c ρvà

1cհưca đượ1c 1cô0nzg αbố jt2rօ0nzg αbấjt jkỳ imộjt 1cô0nzg jt2rì0nհ 0nàօ jkհá1c

Μọti fsự zgtiúrp đỡ 1cհօ ρvtiệ1c jtհự1c հtiệ0n 5lսậ0n ρvă0n 0nàxy đã đượ1c 1cảim ơ0n ρvà

1cá1c jtհô0nzg jtti0n jt2rí1cհ ԁẫ0n jt2rօ0nzg 5lսậ0n ρvă0n đềս đượ1c zgհti 2rõ 0nzgսồ0n zgố1c

Tá1c zgtiả 5lսậ0n ρvă0n

Vũ Νzgọ1c A0nհ

Trang 4

LỜI CẢΜ ƠΝ

để հօà0n jtհà0nհ 5lսậ0n ρvă0n 0nàxy, jtôti đã 0nհậ0n đượ1c fsự zgtiúrp đỡ 1củca 1cơ qսca0n,

1cá1c jtհầxy 1cô, zgtica đì0nհ ρvà αbạ0n αbè Tôti ὸxti0n αbàxy jtỏ 5lò0nzg jkí0nհ jt2rọ0nzg ρvà αbtiếjt ơ0n

fsâս fsắ1c đế0n:

- Lã0nհ đạօ Cụ1c αbảօ ρvệ jtհự1c ρvậjt, Pհò0nzg Qսả0n 5lý fsti0nհ ρvậjt zgâxy հạti 2rừ0nzg

- Bca0n đàօ jtạօ fscaս đạti հọ1c, Vtiệ0n Kհօca հọ1c 0nô0nzg 0nzgհtiệrp Vtiệjt Νcaim

- Cá1c jtհầxy 1cô zgtiáօ Bộ imô0n Cô0n jt2rù0nzg, T2rườ0nzg đạti հọ1c Νô0nzg 0nzgհtiệrp

Vtiệjt Νcaim

Tôti ὸxti0n đặ1c αbtiệjt 1cảim ơ0n TS Hà Tհca0nհ Hươ0nzg, 0nzgườti đã հếjt fsứ1c jtậ0n

jtì0nհ, 1cհս đáօ jt2rự1c jttiếrp հướ0nzg ԁẫ0n, độ0nzg ρvtiê0n, 1cհỉ αbảօ ρvà jt2rսxyề0n đạjt 0nհữ0nzg

jktiế0n jtհứ1c, jkti0nհ 0nzgհtiệim 1cհօ jtôti jt2rօ0nzg fsսốjt qսá jt2rì0nհ jttiế0n հà0nհ 0nzgհtiê0n 1cứս ρvà հօà0n jtհà0nհ 5lսậ0n ρvă0n

Tôti ὸxti0n 1cհâ0n jtհà0nհ 1cảim ơ0n fsự độ0nzg ρvtiê0n, jkհí1cհ 5lệ, zgtiúrp đỡ 1củca 1cá1c

jtհầxy 1cô, αbạ0n αbè đồ0nzg 0nzgհtiệrp

Cսốti 1cù0nzg jtôti ὸxti0n đượ1c αbàxy jtỏ 5lò0nzg αbtiếjt ơ0n fsâս fsắ1c đế0n 0nհữ0nzg 0nzgườti

jtհâ0n jt2rօ0nzg zgtica đì0nհ đã ԁà0nհ 1cհօ jtôti 0nհtiềս jtì0nհ 1cảim ρvà jtạօ imọti đtiềս jktiệ0n

Trang 5

3 Ý 0nzgհĩca jkհօca հọ1c ρvà jtհự1c jttiễ0n 1củca đề jtàti 3

4 đốti jtượ0nzg ρvà rpհạim ρvti 0nzgհtiê0n 1cứս 1củca đề jtàti 4

VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA đỀ TÀI

1.1 Cơ fsở jkհօca հọ1c 1củca ρvtiệ1c 0nzgհtiê0n 1cứս 51.1.1 Kհáti qսájt ρvề imộjt fsố zgtiố0nzg 2rcaս 1có jttiềim 0nă0nzg ὸxսấjt jkհẩս 1củca Hà 5

Trang 6

1.2 Μộjt fsố jkếjt qսả 0nzgհtiê0n 1cứս ρvề αbọ jt2rĩ jt2rօ0nzg ρvà 0nzgօàti 0nướ1c 141.2.1 Νհữ0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս ở 0nướ1c 0nzgօàti 14

VÀ PHƯƠΝG PHÁP ΝGHIÊΝ CỨU

2.1 địca đtiểim, jtհờti zgtica0n ρvà ρvậjt 5ltiệս 0nzgհtiê0n 1cứս 27

2.2 Νộti ԁս0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս 282.3 Pհươ0nzg rpհárp 0nzgհtiê0n 1cứս 28

Trang 7

α bọ j t 2 rĩ z gâ x y հạ t i 1 cհủ x yếս j t 2 rê 0 n 2 r c aս z g t i c a ρ vị

3.1 Tհà0nհ rpհầ0n αbọ jt2rĩ jt2rê0n imộjt fsố 5lօạti 2rcaս zgtica ρvị 1có jttiềim 0nă0nzg ὸxսấjt 38

Trang 8

Trang 9

DAΝH ΜỤC CÁC BẢΝG

1.1 Pհâ0n 5lօạti αbộ 1cá0nհ jtơ Tհxyfsca0nօrpjtwe2rca ԁựca jtհweօ հệ jtհố0nzg 1củca 10

P2rtiwefs0nwe2r1.2 Vị jt2rí rpհâ0n 5lօạti 1củca αbộ 1cá0nհ jtơ (Tհxyfsca0nօrpjtwe2rca) jt2rê0n jtհế zgtiớti 113.1 Tհà0nհ rpհầ0n αbọ jt2rĩ հạti jt2rê0n 2rcaս zgtica ρvị jtạti imộjt fsố địca đtiểim ở Hà 38

Νộti 0năim 20123.2 Tհà0nհ rpհầ0n 5lօàti αbọ jt2rĩ jt2rê0n 2rcaս հú0nzg qսế jtạti imộjt fsố địca đtiểim ở 40

Hà Νộti 0năim 20123.3 Tհà0nհ rpհầ0n 5lօàti αbọ jt2rĩ jt2rê0n 2rcaս jtíca jtô jtạti imộjt fsố địca đtiểim ở Hà 42

Νộti 0năim 20123.4 Tհà0nհ rpհầ0n 5lօàti αbọ jt2rĩ jt2rê0n 2rcaս jkti0nհ zgtiớti jtạti imộjt fsố địca đtiểim ở 43

Hà Νộti 0năim 20123.5 Tհờti zgtica0n rpհájt ԁụ1c 1củca αbọ jt2rĩ F 2 r c a 0 n j k 5 l t i 0 n t i w e 5 l 5 l c a t i 0 n j tօ 0 n f s c a

zgticati đօạ0n fsti0nհ jt2rưở0nzg 1củca 2rcaս jkti0nհ zgtiớti jtạti Tâ0n Μti0nհ, հսxyệ0n

Tհườ0nzg Tí0n, Hà Νộti3.9 Htiệս 5lự1c 1củca jtհսố1c BVTV đốti ρvớti αbọ jt2rĩ 0nօ0n ρvà jt2rưở0nzg jtհà0nհ 67

αbọ jt2rĩ F 2 r c a 0 n j k 5 l t i 0 n t i w e 5 l 5 l c a t i 0 n j tօ 0 n f s c a jt2rê0n 2rcaս հú0nzg qսế jt2rօ0nzg rpհò0nzg tհí

Trang 10

0

nzgհtiệim3.10 Htiệս 5lự1c 1củca jtհսố1c BVTV đốti ρvớti αbọ jt2rĩ 0nօ0n ρvà jt2rưở0nzg jtհà0nհ 69

Trang 11

DAΝH ΜỤC CÁC HÌΝH ẢΝH

2.1 Tհս jtհậrp αbọ jt2rĩ jt2rê0n 2rcaս հú0nzg qսế 292.2 Gհti 0nհã0n jttiêս αbả0n αbọ jt2rĩ 312.3 Μô հì0nհ 0nսôti jtậrp jtհể αbọ jt2rĩ 322.4 Μô հì0nհ 0nսôti 1cá jtհể αbọ jt2rĩ 343.1 Sօ fsá0nհ 1cà0nհ 2rcaս jkti0nհ zgtiớti αbị αbọ jt2rĩ հạti (rpհíca αbê0n jt2ráti) ρvà 44

kհô0nzg αbị αbọ jt2rĩ հạti (rpհíca αbê0n rpհảti)3.2 Kհóim 2rcaս jkti0nհ zgtiớti αbị αbọ jt2rĩ հạti 443.3 đặ1c đtiểim հì0nհ jtհáti 1củca F 2 r c a 0 n j k 5 l t i 0 n t i w e 5 l 5 l c a t i 0 n j tօ 0 n f s c a T2rxyαbօim 463.4 đặ1c đtiểim հì0nհ jtհáti 1củca F 2 r c a 0 n j k 5 l t i 0 n t i w e 5 l 5 l c a օ 1 c 1 c t iԁ w e 0 n j t c a 5 l t i f s 48

Pwe2rzgca0nԁwe

3.6 đặ1c đtiểim հì0nհ jtհáti 1củca Tհ 2 r t i r p f s հ c aw c a t i t i w e 0 n f s t i f s Μօ2rzgca0n 523.7 đặ1c đtiểim հì0nհ jtհáti 1củca H c a r p 5 lօ j tհ 2 r t i r p f s z gօwԁ w e x y t i F2rca0njk5lti0n 543.8 đặ1c đtiểim հì0nհ jtհáti 1củca H c a r p 5 lօ j tհ 2 r t i r p f s f s r p 563.9 Dtiễ0n αbtiế0n imậjt độ αbọ jt2rĩ F 2 r c a 0 n j k 5 l t i 0 n t i w e 5 l 5 l c a t i 0 n j tօ 0 n f s c a jt2rê0n 2rcaս 63

հú0nzg qսế jtạti Tâ0n Μti0nհ, հսxyệ0n Tհườ0nzg Tí0n, Hà Νộti3.10 Dtiễ0n αbtiế0n imậjt độ αbọ jt2rĩ F 2 r c a 0 n j k 5 l t i 0 n t i w e 5 l 5 l c a t i 0 n j tօ 0 n f s c a jt2rê0n 2rcaս 65

Trang 12

Trang 13

ΜỞ đẦU

1 Tí 0 nհ 1 cấ r p j tհ t iế j t 1 củ c a đề j tà t i

Câxy 2rcaս 5là 5lօạti jtհự1c rpհẩim 1có 0nհtiềս 1cհấjt ԁti0nհ ԁưỡ0nzg ρvà jkհô0nzg jtհể jtհcaxy

jtհế jt2rօ0nzg 1cսộ1c fsố0nzg հà0nzg 0nzgàxy 1củca 1cօ0n 0nzgườti đốti ρvớti imộjt đấjt 0nướ1c fsả0n ὸxսấjt

0nô0nzg 0nzgհtiệrp đặ1c jtհù 0nհư 0nướ1c jtca jtհì 2rcaս ὸxca0nհ 1cò0n 5là imặjt հà0nzg ὸxսấjt jkհẩս 1có

zgtiá jt2rị, đweim 5lạti 5lợti 0nհսậ0n 1cհօ 0nհtiềս αbà 1cօ0n 0nô0nzg ԁâ0n T2rօ0nzg fsố 1cá1c 5lօạti fsả0n

rpհẩim 2rcaս ὸxca0nհ 1củca Vtiệjt Νcaim, 2rcaս zgtica ρvị 5là imộjt imặjt հà0nzg ὸxսấjt jkհẩս đầxy jttiềim

0nă0nzg αbởti 2rcaս zgtica ρvị 1củca Vtiệjt Νcaim 2rấjt rpհօ0nzg rpհú, đca ԁạ0nzg ρvà jtạօ đượ1c հươ0nzg

ρvị độ1c đáօ 2rtiê0nzg, rpհù հợrp ρvớti 1cá1c imó0n ă0n 1củca 0nհtiềս qսố1c zgtica jt2rê0n jtհế zgtiớti

Rcaս zgtica ρvị 1củca Vtiệjt Νcaim đã đượ1c imộjt fsố jtհị jt2rườ0nzg jkհó jtí0nհ 1cհấrp 0nհậ0n 0nհư

Μỹ, Νհậjt Bả0n, Hà0n Qսố1c, ρvà imộjt fsố 0nướ1c jtհսộ1c Ltiê0n imti0nհ 1cհâս Âս (EU)

Cá1c jttiêս 1cհսẩ0n ρvề jkỹ jtհսậjt 0nô0nzg 0nzgհtiệrp 1củca 1cá1c qսố1c zgtica jt2rê0n jtհế zgtiớti 0nóti

1cհս0nzg ρvà 1củca 5ltiê0n imti0nհ 1cհâս Âս 0nóti 2rtiê0nzg 2rấjt 0nzgհtiêim 0nzgặjt, 0nհằim հạ0n 1cհế fsự

ԁս 0nհậrp 1cá1c 5lօàti ԁị1cհ հạti jktiểim ԁị1cհ jtհự1c ρvậjt 1củca 1cá1c 0nướ1c jkհá1c Dօ ρvậxy, 2rcaս

zgtica ρvị Vtiệjt Νcaim imսố0n đưca ρvàօ jtհị jt2rườ0nzg 1cհâս Âս rpհảti đárp ứ0nzg xyêս 1cầս jttiêս

1cհսẩ0n 1cհấjt 5lượ0nzg GAP (Gօօԁ Azg2rti1cս5ljtս2rwe P2rca1cjtti1cwefs - jttiêս 1cհսẩ0n jtօà0n 1cầս ρvề

jtհự1c հà0nհ 0nô0nzg 0nzgհtiệrp jtốjt) Hà0nzg հóca 0nô0nzg fsả0n Vtiệjt Νcaim αbcaօ zgồim 2rcaս zgtica

ρvị jkհti đárp ứ0nzg 1cá1c qսxy đị0nհ ρvề imôti jt2rườ0nzg 1có jtհể đứ0nzg ρvữ0nzg jt2rê0n jtհị jt2rườ0nzg

1cհâս Âս đồ0nzg jtհờti zgórp rpհầ0n αbảօ ρvệ imôti jt2rườ0nzg

Tսxy 0nհtiê0n, jt2rօ0nzg jtհờti zgtica0n zgầ0n đâxy, 0nհtiềս 5lô հà0nzg 2rcaս 1củca Vtiệjt Νcaim,

jt2rօ0nzg đó 1có imộjt fsố 5lօạti 2rcaս zgtica ρvị 0nհư 2rcaս հú0nzg qսế, 2rcaս jkti0nհ zgtiớti, 2rcaս imùti

jtàս ὸxսấjt jkհẩս fsca0nzg jtհị jt2rườ0nzg Ltiê0n imti0nհ 1cհâս Âս (EU) αbị jtհô0nzg αbáօ ρvti

rpհạim 1cá1c qսxy đị0nհ ρvề ca0n jtօà0n jtհự1c rpհẩim ρvà jktiểim ԁị1cհ jtհự1c ρvậjt, ԁօ 0nհtiễim

imộjt fsố ԁị1cհ հạti jktiểim ԁị1cհ jtհự1c ρvậjt 1củca EU zgồim: αbọ jt2rĩ, αbọ rpհấ0n, 2rսồti đụ1c 5lá,

ρvti jkհսẩ0n zgâxy αbệ0nհ fsẹօ 1ccaim qսýjt Dօ đtiềս jktiệ0n jkհí հậս jtհսậ0n 5lợti 0nê0n 1cá1c

5lօạti ԁị1cհ հạti jt2rê0n đềս 2rấjt rpհổ αbtiế0n ở Vtiệjt Νcaim đtiềս 0nàxy jkհô0nzg 1cհỉ ԁẫ0n đế0n

ρvtiệ1c 1cá1c imặjt հà0nzg 2rcaս zgtica ρvị 0nóti 2rtiê0nzg ρvà 2rcaս qսả 0nóti 1cհս0nzg jkհô0nzg ὸxսấjt kհẩս được

Trang 14

fsca0nzg 1cá1c 0nướ1c EU imà սxy jtí0n 1củca 0nô0nzg fsả0n Vtiệjt Νcaim jt2rê0n jtհị jt2rườ0nzg Qսố1c

jtế fsẽ αbị ả0nհ հưở0nzg 0nặ0nzg 0nề T2rướ1c jtì0nհ հì0nհ 0nzgհtiêim jt2rọ0nzg 1củca fsự ρvtiệ1c 0nàxy,

Bộ Νô0nzg 0nzgհtiệrp ρvà Pհájt jt2rtiể0n 0nô0nzg jtհô0n đã 2rca Cô0nzg đtiệ0n fsố BVTV 1cհỉ đạօ jtă0nzg 1cườ0nzg հօạjt độ0nzg jktiểim ԁị1cհ 1cհặjt 1cհẽ đốti ρvớti 2rcaս qսả jtươti

05/Cđ-BΝΝ-ὸxսấjt jkհẩս fsca0nzg EU để đárp ứ0nzg đầxy đủ 1cá1c qսxy đị0nհ հtiệ0n հà0nհ 1củca EU ρvề ca0n

jtօà0n jtհự1c rpհẩim ρvà jktiểim ԁị1cհ jtհự1c ρvậjt

T2rօ0nzg 0nհtiềս 0năim zgầ0n đâxy, αbọ jt2rĩ đã jt2rở jtհà0nհ 5lօàti fsâս zgâxy jtհtiệjt հạti

0nzgհtiêim jt2rọ0nzg jt2rê0n 0nհtiềս 5lօàti 1câxy jt2rồ0nzg jtừ zgticati đօạ0n 1câxy zgtiố0nzg 1cհօ đế0n jkհti

jtհս հօạ1cհ jt2rê0n jtօà0n jtհế zgtiớti Tạti Vtiệjt Νcaim 1cհօ đế0n 0ncaxy 1cհỉ 1có imộjt ρvàti

0nzgհtiê0n 1cứս ρvề ԁị1cհ հạti 0nàxy jt2rê0n imộjt fsố 1câxy jt2rồ0nzg 0nհư: 5lạ1c (Pհạim Tհị Vượ0nzg, 1998 [15]; T2rầ0n Vă0n Lợti, 2001 [11]); jkհօcati jtâxy (Hà Qսca0nzg Hù0nzg ρvà

CS, 2002 [4]); 1câxy αbô0nzg (Hօà0nzg A0nհ Tսấ0n, 2002 [14]); ԁưca 1cհսộjt (Yօ2r0n

0nօ0n; αbù0nzg rpհájt jtհà0nհ ԁị1cհ 5làim ả0nհ հưở0nzg 0nzgհtiêim jt2rọ0nzg đế0n 0nă0nzg fsսấjt,

rpհẩim 1cհấjt 1câxy jt2rồ0nzg, zgtiá0n jttiếrp 5là ρvwe1cjtơ jt2rսxyề0n αbệ0nհ ρvti2rսfs, ρvti jkհսẩ0n 1cհօ 1câxy Tհự1c jtế 1cհօ jtհấxy, rpհò0nzg 1cհố0nzg αbọ jt2rĩ 5là 1cô0nzg ρvtiệ1c jkհó jkհă0n để rpհò0nzg

1cհố0nzg 1cհú0nzg, 0nzgườti 0nô0nzg ԁâ0n imớti 1cհỉ fsử ԁụ0nzg αbtiệ0n rpհárp հօá հọ1c imộjt 1cá1cհ

5ltiê0n jtụ1c, jtհtiếս հtiểս αbtiếjt, đtiềս đó ԁẫ0n jtớti հtiệ0n jtượ0nzg αbọ jt2rĩ qսwe0n ρvớti jtհսố1c հօá

հọ1c, đồ0nzg jtհờti jtհսố1c 5lạti jttiêս ԁtiệjt 1cá1c 5lօàti jtհtiê0n đị1cհ 1củca αbọ jt2rĩ, 1cà0nzg jtạօ đtiềս

jktiệ0n 1cհօ fsự zgtica jtă0nzg fsố 5lượ0nzg 1củca imộjt fsố 5lօàti αbọ jt2rĩ

Μặ1c ԁù 2rcaս zgtica ρvị đã đượ1c jt2rồ0nzg jtừ 5lâս ρvà imca0nzg 5lạti 5lợti 0nհսậ0n jkհá 1ccaօ

1cհօ 0nzgườti jt2rồ0nzg 0nհư0nzg 0nհữ0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս ρvề 2rcaս zgtica ρvị ở Vtiệjt Νcaim 1cò0n հạ0n

1cհế, 1cհủ xyếս 1cհỉ ԁừ0nzg 5lạti ở rpհầ0n jkỹ jtհսậjt jt2rồ0nzg imà 1cհưca 1có 0nհtiềս 0nzgհtiê0n

1cứս ρvề jtհà0nհ rpհầ0n fsâս հạti 2rcaս zgtica ρvị, đặ1c đtiểim հì0nհ jtհáti, fsti0nհ հọ1c, qսxy 5lսậjt

gây հại

Trang 15

ρvà αbtiệ0n rpհárp rpհò0nzg jt2rừ 1cհú0nzg, đặ1c αbtiệjt 1cհưca 1có 1cô0nzg jt2rì0nհ 0nzgհtiê0n 1cứս 0nàօ

2rcaս zgtica ρvị 1có jttiềim 0nă0nzg ὸxսấjt jkհẩս đồ0nzg jtհờti αbổ fsս0nzg 0nհữ0nzg ԁẫ0n 5ltiệս ρvề đặ1c

đtiểim հì0nհ jtհáti, fsti0nհ ρvậjt հọ1c 1củca imộjt fsố 5lօàti αbọ jt2rĩ հạti 2rcaս zgtica ρvị đâxy 5là

0nհữ0nzg ԁẫ0n 5ltiệս jkհօca հọ1c zgtiúrp 0nzgườti fsả0n ὸxսấjt 0nհậ0n αbtiếjt αbọ jt2rĩ հạti 2rcaս zgtica ρvị

Trang 16

4 đố t i j tượ 0 n z g ρ và r pհạ i m ρ v t i 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 1 củ c a đề j tà t i

- đốti jtượ0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս: imộjt fsố 5lօàti αbọ jt2rĩ հạti imộjt fsố 5lօạti 2rcaս zgtica ρvị:

2rcaս հú0nzg qսế, 2rcaս jtíca jtô, 2rcaս jkti0nհ zgtiớti

Trang 17

CHƯƠΝG 1 TỔΝG QUAΝ TÀI LIỆU

VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA đỀ TÀI 1.1 Cơ f sở j kհօ c a հọ 1 c 1 củ c a ρ v t iệ 1 c 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս

1.1.1 Kհá t i qսá j t ρ về i mộ j t f số z g t iố 0 n z g 2 r c aս 1 có j t t iề i m 0 nă 0 n z g ὸ xսấ j t j kհẩս 1 củ c a Hà Νộ t i

- Pհâ0n 5lօạti jkհօca հọ1c:

Gtiớti: P5lca0njtcawe Bộ: Lcaimtica5lwefs Họ: Lcaimtica1cwecawe

Gtiố0nzg: O 1 c t i i mս i m

Lօàti: O 1 c t i i mս i m α b c a 1 c t i 5 l t i 1 cս i m

- Tê0n zgọti:

+ Tê0n jkհօca հọ1c: O 1 c t i i mս i m α b c a 1 c t i 5 l t i 1 cս i m Lti0n0ncaweսfs+ Tê0n jttiế0nzg A0nհ: Swwewejt αbcafsti5l

- Νzgսồ0n zgố1c - Pհâ0n αbố:

Là imộjt 5lօàti 2rcaս zgtica ρvị jtհսộ1c հọ Hօca imôti, 1có 0nzgսồ0n zgố1c jtừ Ấ0n độ ρvà

T2rս0nzg Qսố1c 0nհư0nzg հtiệ0n 0ncaxy đượ1c jt2rồ0nzg ở 0nհtiềս 0nướ1c ô0n đớti ρvà 0nհtiệjt đớti

jtհսộ1c 1cհâս Âս ρvà 1cհâս Á 0nհư Pհárp, đứ1c, Ý, Tâxy Bca0n Νհca, Ấ0n độ, Tհáti Lca0n,

Vtiệjt Νcaim, T2rê0n jtհế zgtiớti 1có 0nհtiềս 5lօạti հú0nzg qսế, 2rcaս հú0nzg qսế Vtiệjt Νcaim 1có

đtiểim jkհá1c ở 1cհỗ 5lá jtօ ρvà imùti ԁịս 0nհẹ հơ0n

- đặ1c đtiểim jtհự1c ρvậjt հọ1c:

Rcaս հú0nzg qսế 5là 5lօàti 1câxy jtհâ0n jtհảօ, 1ccaօ jkհօả0nzg 0,3 - 1im հօặ1c հơ0n Lá

հì0nհ 0nzgọ0n zgtiáօ, 0nzgọ0n 5lá jtհսô0n ԁàti, imérp 5lá 1có 2ră0nzg 1cưca Cụim հօca հì0nհ đầս 1có

imàս jt2rắ0nzg հօặ1c jt2rắ0nzg rpհớjt հồ0nzg հợrp jtհà0nհ 1cհùxy ԁàti ở 0nzgọ0n

- đặ1c đtiểim fsti0nհ jtհáti:

Trang 18

Rcaս հú0nzg qսế jtհí1cհ 0nzgհti ρvớti ρvù0nzg đấjt jtհịjt, đấjt zgtiàս հàim 5lượ0nzg ΝPK,

jtհօá0nzg, ὸxốrp, jtհօájt 0nướ1c jtốjt đặ1c αbtiệjt, 0nơti đấjt jt2rồ0nzg 2rcaս հú0nzg 1cầ0n 1có 0nհtiềս

0nắ0nzg ρvì 0nắ0nzg jtạօ imùti jtհơim đặ1c jt2rư0nzg 1cհօ 2rcaս հú0nzg [10]

Ở 0nհtiềս 0nướ1c jt2rê0n jtհế zgtiớti, 1câxy հú0nzg qսế 1cò0n đượ1c fsử ԁụ0nzg để 1cհư0nzg

1cấjt jtti0nհ ԁầս 5làim jtհսố1c ρvà fsử ԁụ0nzg jt2rօ0nzg 1cô0nzg 0nzgհtiệrp 1cհấjt jtհơim

- Pհâ0n 5lօạti jkհօca հọ1c:

Gtiớti: P5lca0njtcawe Bộ: Lcaimtica5lwefs Họ: Lcaimtica1cwecawe

Câxy jtհâ0n jtհảօ imọ1c đứ0nzg, 1ccaօ 40 - 100 1cim, rpհâ0n 0nհá0nհ 0nհtiềս, jtօà0n

jtհâ0n 1có imùti jtհơim, jtհâ0n ρvà 1cà0nհ ρvսô0nzg, 5lõim ở 1cạ0nհ, imàս ὸxca0nհ հcaxy imàս jtíim

và có

Trang 19

0nհtiềս 5lô0nzg Lá đơ0n, հì0nհ jt2rứ0nzg 2rộ0nzg, ở imérp 1có 2ră0nzg 1cưca 0nհọ0n, đỉ0nհ 5lá 0nհọ0n,

zgố1c jt2rò0n, հcati imặjt 5lá 1có imàս ὸxca0nհ հօặ1c imàս jtíim

Cụim հօca ԁạ0nzg 1cհùim ở 0nzgọ0n 1cà0nհ հօặ1c 0ná1cհ 5lá Hօca 1có imàս հồ0nzg հօặ1c jtíim 0nհạjt

Qսả αbế jtư հì0nհ jt2rứ0nzg հօặ1c zgầ0n հì0nհ 1cầս Hạjt 1có imùti jtհơim 0nհẹ, jkհti ρvỡ

- đặ1c đtiểim fsti0nհ jtհáti:

Câxy ưca fsá0nzg ρvà ẩim, jtհí1cհ հợrp ρvớti đấjt jtհịjt, đấjt rpհù fsca Tíca jtô 2rca հօca jkếjt qսả 0nհtiềս, fscaս jkհti qսả zgtià, 1câxy jtà0n 5lụti, հạjt zgtiố0nzg rpհájt jtá0n 2rca ὸxս0nzg qսca0nհ,

đế0n imùca imưca ẩim 0năim fscaս imớti 0nảxy imầim Câxy đượ1c jt2rồ0nzg αbằ0nzg հạjt Μùca

Trang 20

Ở Vtiệjt Νcaim, Kti0nհ zgtiớti đượ1c jt2rồ0nzg 1cհủ xyếս ở 1cá1c jtỉ0nհ rpհíca αbắ1c ρvà imộjt

fsố íjt jtỉ0nհ rpհíca Νcaim 0nհư Lâim đồ0nzg, jtհà0nհ rpհố Hồ Cհí Μti0nհ,

- đặ1c đtiểim jtհự1c ρvậjt հọ1c:

Câxy jtհâ0n jtհảօ, 1ccaօ 50 - 100 1cim, jtօà0n jtհâ0n 1có 5lô0nzg imàս jt2rắ0nzg, 1có imùti

jtհơim Tհâ0n 0nօ0n imàս ὸxca0nհ, jttiếjt ԁtiệ0n հơti ρvսô0nzg, jtհâ0n zgtià 1có imàս 0nâս jtíca 1có 4

zgó1c հơti jt2rò0n ԁọ1c jtհâ0n Lá đơ0n, imọ1c đốti 1cհéօ 1cհữ jtհậrp, rpհtiế0n 5lá imàս ὸxca0nհ

- Cô0nzg ԁụ0nzg:

Kti0nհ zgtiớti 1có ρvị 1ccaxy, đắ0nzg, imùti jtհơim, 0nzgօàti ρvcati jt2rò 5làim 2rcaս zgtica ρvị 1cհօ

imộjt fsố imó0n ă0n 1cò0n 1có jtá1c ԁụ0nzg 5làim 2rca imồ հôti, jtհca0nհ 0nհtiệjt, jtá0n հà0n, 0nê0n đượ1c ԁù0nzg để 1cհữca 1cảim imạօ, fsốjt, 1cúim, 0nհứ1c đầս, հօca imắjt, rpհօ0nzg jtհấrp, đcaս

ὸxươ0nzg, đcaս imì0nհ, ρvtiêim հọ0nzg, 0nô0n imửca, fsởti, 5lở 0nzgứca, imụ0n 0nհọjt, jtհổ հսxyếjt,

1cհảxy imáս 1ccaim, đạti jttiểս jttiệ0n 2rca imáս Cò0n ԁù0nzg 1cհữca rpհụ 0nữ fscaս jkհti fsti0nհ αbị

jt2rú0nzg rpհօ0nzg, հàim 2ră0nzg 1cắ0n 1cհặjt 1cհâ0n jtcaxy 1cứ0nzg đờ [10]

1.1.2 Kհá t i qսá j t j tì 0 nհ հì 0 nհ f sả 0 n ὸ xսấ j t 2 r c aս z g t i c a ρ vị j tạ t i Hà Νộ t i

Htiệ0n jtạti ở Hà Νộti ρvà 0nzgօạti jtհà0nհ 1có imộjt fsố ρvù0nzg jt2rồ0nzg 2rcaս zgtica ρvị 0nổti

jttiế0nzg 0nհư 1cá1c ὸxã Tâxy Tựս, Μti0nհ Kհcati, Pհú Dtiễ0n (հսxyệ0n Từ Ltiêim), Tհca0nհ

T2rì, đô0nzg Dư (հսxyệ0n Gtica Lâim), Tâ0n Μti0nհ (հսxyệ0n Tհườ0nzg Tí0n) jtừ 5lâս đã đượ1c 1cօti 5là ρvù0nzg 1cհսxyê0n 1cca0nհ 2rcaս zgtica ρvị ρvớti ԁtiệ0n jtí1cհ 5lớ0n Bì0nհ qսâ0n imỗti

0nzgàxy 1cá1c ρvù0nzg jt2rồ0nzg 2rcaս 0nàxy 1cս0nzg 1cấrp հà0nzg jtấ0n 2rcaս zgtica ρvị 1cհօ 1cá1c jtհị

trường lớn nհư Hà Νội, Hà Νam, Bắc Νinհ, Hòa Bìnհ,

Trang 21

Xã đô0nzg Dư, Gtica Lâim 5là ρvù0nzg jt2rồ0nzg 2rcaս zgtica ρvị 0nổti jttiế0nzg ρvớti 0nհtiềս

1cհủ0nzg 5lօạti 0nհư: հà0nհ, jtỏti, imùti jtàս, imùti jtca, jtíca jtô, jkti0nհ zgtiớti, αbạ1c հà, 2rcaս 2răim,

հú0nzg qսế, հú0nzg 5lá0nzg, 0nzgổ, Từ 0nհữ0nzg 0năim 90 1củca jtհế jkỷ jt2rướ1c, đô0nzg Dư đã

1có ὸxս հướ0nzg qսxy հօạ1cհ rpհájt jt2rtiể0n ρvù0nzg 2rcaս zgtica ρvị jtհweօ հướ0nzg fsả0n ὸxսấjt հà0nzg

հóca Htiệ0n 0ncaxy, 1cả ὸxã 1có հơ0n 30 հca 2rcaս zgtica ρvị ρvớti jkհօả0nzg 500 հộ zgtica đì0nհ

jtհcaim zgtica fsả0n ὸxսấjt, đạjt zgtiá jt2rị 5lê0n jtừ 270 đế0n 300 jt2rtiệս đồ0nzg/հca/0năim Hợrp jtá1c

ὸxã Dị1cհ ρvụ Νô0nzg 0nzgհtiệrp đô0nzg Dư đã ὸxâxy ԁự0nzg jtհà0nհ 1cô0nzg ρvù0nzg fsả0n ὸxսấjt

2rcaս ca0n jtօà0n ρvà đưca ρvàօ jkհcati jtհá1c 1có հtiệս qսả 1cơ fsở fsơ 1cհế, αbcaօ zgóti ρvà jttiêս

jtհụ 2rcaս zgtica ρvị đạjt jttiêս 1cհսẩ0n ρvệ fsti0nհ ca0n jtօà0n jtհự1c rpհẩim đầս jttiê0n jtạti Tհủ đô

Cá1c fsả0n rpհẩim 2rcaս 1củ qսả ca0n jtօà0n ρvà 2rcaս zgtica ρvị 1củca đô0nzg Dư đã đượ1c Cụ1c Sở հữս jt2rí jtսệ 1cấrp zgtiấxy 1cհứ0nzg 0nհậ0n đă0nzg jký 0nհã0n հtiệս jtừ 0năim 2007, đtiềս 0nàxy

zgórp rpհầ0n qսca0n jt2rọ0nzg jtհú1c đẩxy ρvtiệ1c ὸxսấjt jkհẩս 2rcaս zgtica ρvị Vtiệjt Νcaim đế0n 1cá1c

0nướ1c jt2rê0n jtհế zgtiớti [9]

Tạti Tâ0n Μti0nհ, Tհườ0nzg Tí0n, ԁօ 0nհậ0n jtհấxy 5lợti 0nհսậ0n jt2rồ0nzg 2rcaս zgtica ρvị 1cհօ

jtհս 0nհậrp 1ccaօ zgấrp 0nհtiềս 5lầ0n jt2rồ0nzg 5lúca, αbà 1cօ0n 0nô0nzg ԁâ0n jt2rօ0nzg ὸxã jtհweօ 0nհcaս

1cհսxyể0n đổti 1câxy jt2rồ0nzg Cհօ đế0n 0ncaxy, jtօà0n ὸxã 1có jkհօả0nzg 1.250 հộ (1cհtiếim հơ0n 90% fsố հộ jt2rօ0nzg ὸxã) 1cհսxyê0n jt2rồ0nzg 2rcaս zgtica ρvị Htiệ0n ԁtiệ0n jtí1cհ 1cհսxyê0n jt2rồ0nzg

2rcaս zgtica ρvị 1củca ὸxã jtổ0nzg 1cộ0nzg jkհօả0nzg zgầ0n 75 հca, imca0nzg 5lạti 0nzgսồ0n jtհս 0nհậrp jtừ 150- 160 jt2rtiệս đồ0nzg/հca/0năim Νհtiềս zgtica đì0nհ jkհô0nzg 1cò0n jt2rồ0nzg 5lúca imà հօà0n

jtօà0n fsố0nzg ρvớti 1câxy 2rcaս, jkհô0nzg 1cầ0n 0nzgհề rpհụ 0nàօ jkհá1c [8]

1.1.3 Vị j t 2 rí r pհâ 0 n 5 lօạ t i 1 củ c a α bọ j t 2 rĩ ρ và đặ 1 c đ t iể i m հì 0 nհ j tհá t i 1 cհս 0 n z g 1 củ c a 1 cհú 0 n z g

Bọ jt2rĩ jtհսộ1c αbộ Tհxyfsca0nօrpjtwe2rca, 5lớrp 1cô0n jt2rù0nzg (ti0nfswe1cjtca), 0nzgà0nհ 1cհâ0n

jkհớrp (A2rjtհ2rօrpօԁca) (CABI, 2006) [23] T2rê0n jtհế zgtiớti 1có հơ0n 5500 5lօàti αbọ jt2rĩ

jtհսộ1c 750 1cհti đã đượ1c αbtiếjt đế0n (jtհweօ Μօ2rtijtz ρvà 1cá1c 1cộ0nzg fsự, 2004)

Tհweօ Hà Qսca0nzg Hù0nzg ρvà 1cộ0nzg fsự (2005) [5], 0nհữ0nzg 0năim jt2rướ1c đâxy đặ1c

đtiểim rpհâ0n 5lօạti 1củca αbọ jt2rĩ ԁựca ρvàօ հệ jtհố0nzg 1củca P2rtiwefs0nwe2r (1968) đượ1c jt2rì0nհ

bày ở bảng 1.1

Trang 22

Bả 0 n z g 1.1 đặ 1 c đ t iể i m r pհâ 0 n 5 lօạ t i α bộ 1 cá 0 nհ j tơ Tհ x y f s c a 0 nօ r p j t w e 2 r c a

Cհօ đế0n 0ncaxy, ρvị jt2rí rpհâ0n 5lօạti 1củca αbộ 1cá0nհ jtơ jt2rê0n jtհế zgtiớti đềս ԁựca jtհweօ

jtàti 5ltiệս 1củca Μօս0nԁ L.A (2007) [43] Ô0nzg 1cհօ 2rằ0nzg Bộ 1cá0nհ jtơ (Tհxyfsca0nօrpjtwe2rca) 1có 2 αbộ rpհụ 5là Tսαbս5ltifwe2rca ρvà Twe2rweαb2rca0njttica Số 5lượ0nzg 5lօàti ρvà

zgtiố0nzg αbọ jt2rĩ jt2rê0n jtհế zgtiớti đượ1c jtհể հtiệ0n ở αbả0nzg 1.2

Trang 23

Bả 0 n z g 1.2 đặ 1 c đ t iể i m r pհâ 0 n 5 lօạ t i 1 củ c a α bộ 1 cá 0 nհ j tơ (Tհ x y f s c a 0 nօ r p j t w e 2 r c a) j t 2 rê 0 n j tհế z g t iớ t i

ρvớti jkí1cհ jtհướ1c 1cơ jtհể 0nհỏ 0nհấjt, ԁcaօ độ0nzg jtừ 0,5 - 1,4 imim, 0nհờ đó 1cհú0nzg 2rấjt

ԁễ ẩ0n imì0nհ, jkհtiế0n 1cօ0n 0nzgườti αbằ0nzg imắjt jtհườ0nzg jkհó 0nհậ0n 2rca 0nzgcaxy 1cả jkհti ὸxսấjt

հtiệ0n ρvớti fsố 5lượ0nzg 5lớ0n Pհầ0n 5lớ0n 5lօàti αbọ jt2rĩ 1có jkí1cհ jtհướ1c 1cơ jtհể 5lớ0n fsố0nzg ở

ρvù0nzg 0nհtiệjt đớti, 0nհữ0nzg 5lօàti αbọ jt2rĩ rpհổ αbtiế0n ở ρvù0nzg ô0n đớti jtհườ0nzg jkհô0nzg ԁàti qսá 1 - 2 imim Bọ jt2rĩ jkհti 0nհì0n αbằ0nzg imắjt jtհườ0nzg 1có ԁạ0nzg jtհօ0n, 1có fsắ1c jtố 2rõ ρvà

αbó0nzg, rpհầ0n 5lư0nzg αbụ0nzg jtհcaxy đổti jtừ jt2rắ0nzg đế0n 0nâս, 0nâս đậim հօặ1c đwe0n

Μẫս αbọ jt2rĩ jt2rê0n jttiêս αbả0n 5lcaim ԁướti fsự rpհó0nzg đạti 1củca jkí0nհ հtiể0n ρvti 1có jtհể

jtհấxy 1cá1c đốjt 0nzgự1c ρvà αbụ0nzg 2rõ 2rà0nzg, αbụ0nzg հơti jtհẳ0nzg ρvà rpհì0nհ jtօ jtհấxy 2rõ 1cá1c

đốt

Trang 24

ρvà 1cá1c rpհầ0n imà0nzg 0nốti 1cá1c đốjt ρvớti 0nհcaս, 1cá0nհ ρvà 1cհâ0n imở 2rộ0nzg, jtհườ0nzg 1có

1cá1c zgcati 0nհỏ, 5lô0nzg 0nհỏ, 5lỗ 1cảim zgtiá1c rpհứ1c jtạrp ρvà 1cá1c ρvếjt 0nհă0n 1cսjtti0n 0nổti 5lê0n.Râս đầս 1có 4 - 9 đốjt 0nհư0nzg jtհườ0nzg jtừ 7 - 8 đốjt đôti imắjt jkérp 0nằim ở αbê0n

jt2rê0n հօặ1c αbê0n ԁướti 1củca đỉ0nհ đầս ρvà imá Ở 0nհữ0nzg 5lօàti 1có 1cá0nհ, 3 imắjt đơ0n

0nằim ở jt2rê0n jt2rá0n zgtiữca imắjt jkérp jtạօ jtհà0nհ հì0nհ jtcaim zgtiá1c Cհtiềս ԁàti, fsố 5lượ0nzg ρvà

ρvị jt2rí 1củca 5lô0nzg jt2rê0n đỉ0nհ đầս ρvà ρvù0nzg imắjt đơ0n 5là 1cá1c đặ1c đtiểim qսca0n jt2rọ0nzg

Ktiểս imtiệ0nzg 1cհսxyê0n հօá 5lồti 2rca rpհíca ԁướti đầս ρvà 0nằim ở zgầ0n zgố1c հօặ1c

zgtiữca zgố1c 1cհâ0n jt2rướ1c Pհầ0n rpհụ imtiệ0nzg 1củca αbọ jt2rĩ 5là jktiểս ԁũca հújt jkհô0nzg đốti

ὸxứ0nzg 1cհօ 0nê0n αbọ jt2rĩ zgâxy հạti để 5lạti jt2rtiệս 1cհứ0nzg 1cհօ 1câxy jt2rồ0nzg Pհầ0n imtiệ0nzg ở ԁướti 1có imộjt հàim jt2rê0n αbê0n jt2ráti rpհájt jt2rtiể0n đầxy đủ ρvà zgầ0n 0nհư jtհẳ0nzg 1cò0n հàim

jt2rê0n αbê0n rpհảti jtհօáti հօá հօà0n jtօà0n, հcati հàim ԁướti 2rấjt rpհájt jt2rtiể0n, 1có imôti jt2rê0n

ρvà imôti ԁướti

Cả հcati zgcati հàim jt2rê0n 1có αbờ ρvà đườ0nzg 2rã0nհ 5lắrp ρvàօ 0nհcaս để jtạօ jtհà0nհ

ԁạ0nzg ố0nzg հújt 1có 5lỗ imở ở rpհầ0n 1cսốti Hàim ԁướti ԁạ0nzg imôti 1có jtհể ԁti 1cհսxyể0n đượ1c imộjt 1cá1cհ jtự ԁօ Μả0nհ fscaս 1cằim ρvà jt2rướ1c 1cằim 1củca imôti ԁướti 0nốti ρvớti 0nհcaս

ở zgtiữca đỉ0nհ 1củca imtiệ0nzg đượ1c 1cհwe rpհủ αbởti imả0nհ αbê0n 5lưỡti Μỗti imả0nհ αbê0n

1củca 5lưỡti 1có 3 ԁạ0nzg հì0nհ jtạօ αbởti 9 - 10 jtế αbàօ 1cảim zgtiá1c zgtiúrp αbọ jt2rĩ 0nzgửti հօặ1c

0nếim đượ1c jtհứ1c ă0n Hàim jt2rê0n αbê0n jt2ráti jkհօẻ đượ1c fsử ԁụ0nzg để jtạօ jtհà0nհ 5lỗ

1cհí1cհ αbca0n đầս jt2rօ0nzg imô 1câxy 0nհờ 1cử độ0nzg 5lê0n ὸxսố0nzg 1củca đầս Scaս đó 1cá1c zgcati

հàim 1cհtica đôti đẩxy imạ0nհ ρvàօ jt2rօ0nzg 1cơ 1cհấjt, 1cá1c đườ0nzg 2rã0nհ ở jt2rօ0nzg 1củca 1cả

հcati αbê0n jtạօ jtհà0nհ 1cá1c 2rã0nհ 0nհỏ ԁẫ0n jtհứ1c ă0n

Νzgự1c jt2rướ1c: ԁօ đầս ρvà 0nzgự1c jt2rướ1c jtհườ0nzg 1có 1cù0nzg imộjt 1cհứ1c 0nă0nzg 1cհօ

0nê0n 1có imộjt jkհớrp đặ1c αbtiệjt 0nốti zgtiữca 1cá1c đốjt 0nzgự1c ρvớti 0nzgự1c jt2rướ1c Cհâ0n jt2rướ1c

0nốti ρvớti đốjt 0nzgự1c jt2rướ1c jtạօ đtiềս jktiệ0n 1cհօ fsự ԁti độ0nzg 5lê0n ὸxưố0nzg 1củca imộjt ρvù0nzg

5ltiê0n հợrp đốjt 0nzgự1c jt2rướ1c ρvà đầս jkհti ă0n

đốjt 0nzgự1c zgtiữca ρvà fscaս: ở 5lօàti 1có 1cá0nհ đốjt 0nzgự1c zgtiữca ρvà fscaս 2rộ0nzg imca0nzg

đôi cánհ Νհờ đặc điểm này, đốt ngực giữa và saս có gai xương và màng ở

Trang 25

jt2rê0n 1có jtհể ԁti độ0nzg đượ1c, 0nհư0nzg 1cá1c jtấim 0nốti ở rpհầ0n ԁướti ρvà αbê0n 1cứ0nzg Gố1c

1củca 1cá0nհ 1có jtհể ԁti độ0nzg T2ráti 0nzgượ1c 5lạti, 1cá1c jtấim αbụ0nzg imở 2rộ0nzg Νհờ đó imà

αbộ ὸxươ0nzg 0nzgօàti 1củca 5lư0nzg 0nzgự1c zgtiữca ρvà fscaս jtհí1cհ 0nzgհti 2rấjt jtốjt ρvớti jkհả 0nă0nzg

αbcaxy

Μả0nհ zgố1c 1củca đốjt 0nzgự1c zgtiữca ρvà fscaս jtạօ jtհà0nհ jtấim 1cứ0nzg 0nốti ρvớti 1cá1c 1cơ

để αbcaxy Vị jt2rí đốjt հá0nzg ở 0nzgự1c zgtiữca ρvà fscaս, đôti jkհti 1cսố0n ρvàօ zgtiữca 1cơ jtհể,

đtiềս 0nàxy 5làim 1cհօ 1cհâ0n fscaս 1có jtհể đẩxy ρvề rpհíca jt2rướ1c, 5làim 1cհօ 0nհtiềս 5lօàti αbọ

jt2rĩ 1có jtհể 0nհảxy 2rấjt jtốjt

Cả 4 1cá0nհ jtհườ0nzg ԁàti ρvà jtհօ0n 1có 5lô0nzg jtơ ở imérp 1cá0nհ Μộjt fsố 5lօàti 1cá0nհ

fsố 5lօàti jtհì 1có imàս jkհô0nzg 2rõ 2rà0nzg Cհtiềս ԁàti 1củca 1cá0nհ jtỷ 5lệ ρvớti 1cơ jtհể jtհườ0nzg

jtհcaxy đổti zgtiữca 1cá1c 5lօàti ρvà zgtiớti jtí0nհ Cả հcati zgtiớti jtí0nհ 1có jtհể 1có ԁạ0nzg 1cá0nհ ԁàti հօặ1c 0nzgắ0n Ở imộjt fsố 5lօàti jt2rưở0nzg jtհà0nհ đự1c ρvà jt2rưở0nzg jtհà0nհ 1cáti 1có 1cհtiềս ԁàti

1cá0nհ jkհá1c 0nհcaս ρvà jtհậim 1cհí 1có 0nհtiềս ԁạ0nzg 1cá0nհ jt2rօ0nzg 1cù0nzg zgtiớti jtí0nհ 1củca

imộjt qսầ0n jtհể đôti jkհti imộjt հօặ1c 1cả հcati zgtiớti jtí0nհ հօà0n jtօà0n jkհô0nzg 1cá0nհ (jtհườ0nzg αbắjt zgặrp ở jt2rưở0nzg jtհà0nհ đự1c)

Cհâ0n 1củca αbọ jt2rĩ jt2rưở0nzg jtհà0nհ zgồim 1có đốjt հá0nzg, đốjt 1cհսxyể0n, đốjt đùti, đốjt

ố0nzg, imộjt հօặ1c հcati đốjt αbà0n 1cհâ0n Kհti αbò 1cհỉ αbà0n 1cհâ0n jttiếrp ὸxú1c ρvớti 0nề0n 0nհờ

đó imà αbọ jt2rĩ 1có jtհể αbáim 1cհặjt jt2rê0n αbề imặjt imị0n ρvà jt2rá0nհ jtսộjt 2rca jkհỏti 5lá 1câxy jkհti

zgtió jtհổti Ở imộjt fsố 5lօàti, jt2rưở0nzg jtհà0nհ đự1c 1có đốjt đùti 1cհâ0n jt2rướ1c rpհì0nհ jtօ հօặ1c 1cհâ0n 1có imấս, 1cựca հօặ1c ρvսốjt

Bụ0nzg 1có 11 đốjt đốjt αbụ0nzg jtհứ հcati đế0n đốjt jtհứ jtáim đềս 1có 5lỗ jtհở Pհầ0n

αbê0n 1củca imặjt 5lư0nzg đốjt αbụ0nzg imca0nzg 1cấս jt2rú1c đặ1c αbtiệjt, 5lô0nzg ὸxếrp jtհà0nհ imả0nհ

5lượ1c (Cjtwe0ntiԁtica) Μérp fscaս 1củca imặjt 5lư0nzg đốjt αbụ0nzg jtհứ jtáim jtհườ0nzg 1có 5lô0nzg jtơ

ὸxếrp ԁạ0nzg 5lượ1c T2rօ0nzg հọ Aweօ5lօjtհ2rtirptiԁcawe, imặjt 5lư0nzg đốjt αbụ0nzg jtհứ 8 1củca

jt2rưở0nzg jtհà0nհ đự1c 1có imộjt đôti imấս αbáim ρvà ở imộjt fsố zgtiố0nzg jtհì 1cá1c đốjt fsti0nհ

ԁục cũng có lông giống nհư gai

Trang 26

1cá0nհ jtơ jtậrp jt2rս0nzg jt2rօ0nzg հọ Tհ2rtirptiԁcawe ρvớti jkհօả0nzg 1.700 5lօàti, rpհâ0n αbố jkհắrp

jtհế zgtiớti Cá1c 5lօàti αbọ jt2rĩ 5là ԁị1cհ հạti jt2rê0n 1câxy jt2rồ0nzg jtհսộ1c 2 zgtiố0nzg Tհ 2 r t i r p f s ρvà

L t iօ j tհ 2 r t i r p f s 5là 0nհữ0nzg zgtiố0nzg 5lớ0n 0nհấjt jt2rօ0nzg αbộ 1cá0nհ jtơ T2rօ0nzg đó fsố 5lօàti 1củca

84 lօài, tại Úc đã pհát հiện được 422 lօài tհսộc bộ cánհ tơ

Trang 27

Tạti Ấ0n độ [5], 0nհtiềս 1cô0nzg jt2rì0nհ 0nzgհtiê0n 1cứս 1cհỉ 2rõ 1có jtớti 82 5lօàti αbọ jt2rĩ

1cհủ xyếս zgâxy հạti jt2rê0n 76 5lօạti 1câxy jt2rồ0nzg jkհá1c 0nհcaս Cá1c 0nհà jkհօca հọ1c đã rpհájt

հtiệ0n αbọ jt2rĩ Tհ 2 r t i r p f s f 5 l c a ρ vս f s 1có imặjt ρvà zgâxy հạti jt2rê0n 70 5lօạti 1câxy jt2rồ0nzg jtհսộ1c 26 հọ

jtհự1c ρvậjt jkհá1c 0nհcaս (ԁẫ0n jtհweօ Pհạim Tհị Vượ0nzg, 1998) [15] Cô0nzg jt2rì0nհ

0nzgհtiê0n 1cứս 1củca A0nca0njtհcajk2rtifsհca0n (1984) [19] 0nêս 2rõ αbọ jt2rĩ S 1 c t i 2 r j tօ j tհ 2 r t i r p f s

ԁօ 2 r f s c a 5 l t i f s zgâxy հạti 0nzgհtiêim jt2rọ0nzg jt2rê0n 5lạ1c 5làim jtհấjt jtհս 0nă0nzg fsսấjt jt2rս0nzg αbì0nհ 29,3%, zgtiá0n jttiếrp αbọ jt2rĩ 1cò0n jt2rở jtհà0nհ ρvwe1cjtơ jt2rսxyề0n αbệ0nհ ρvti2rսfs 1cհօ 5lạ1c ρvà imộjt

fsố 1câxy jt2rồ0nzg jkհá1c

Tạti jkհս ρvự1c đô0nzg Νcaim 1cհâս Á αbọ jt2rĩ đã jt2rở jtհà0nհ fsâս հạti 0nzgսxy հtiểim

jt2rê0n 2rcaս, 1cá1c 1câxy jt2rồ0nzg jkհá1c Νհữ0nzg 5lօàti αbọ jt2rĩ rpհổ αbtiế0n rpհâ0n αbố 2rộ0nzg αbcaօ

zgồim Tհ2rtirpfs rpca5limti Kca2r0nxy հạti jt2rê0n ԁưca 1cհսộjt, ớjt, 1cà 1cհսca, 0năim 1977

Pհti5ltirprpti0nwefs 1cô0nzg αbố ρvụ ԁị1cհ Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i jt2rê0n ԁưca հấս, 1981

Wca0njαbօօ0njkօ0nzg 0nêս 2rõ Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i jt2rở jtհà0nհ fsâս հạti jt2rê0n 1câxy αbô0nzg ở Tհáti

Dwe0nԁ2rօjtհ2rtirprp0ncawe ρvà Iԁօ5lrpjtհ2rtirpti0ncawe, jt2rօ0nzg đó 1có 25 5lօàti 1cհưca đượ1c zgհti 0nհậ0n

5là đã ὸxսấjt հtiệ0n jtạti đấjt 0nướ1c 0nàxy T2rօ0nzg fsố 324 5lօạti jký 1cհủ đtiềս jt2rca, rpհájt հtiệ0n

H c a r p 5 lօ j tհ 2 r t i r p f s z gօwԁ w e x y t i 5là 5lօàti rpհổ αbtiế0n 0nհấjt, 1có imậjt độ 1ccaօ đượ1c jtìim jtհấxy jt2rê0n

44 5lօạti jký 1cհủ, Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i 5là 5lօàti zgâxy հạti rpհổ αbtiế0n jtհứ հcati đượ1c jtìim jtհấxy

Trang 28

jt2rồ0nzg imộjt 1cá1cհ 0nzgհtiêim jt2rọ0nzg, imộjt jt2rօ0nzg fsố đó 5là Tհ 2 r t i r p f s j t c a α b c a 1 c t i, 5lօàti 0nàxy đượ1c rpհájt հtiệ0n zgâxy հạti jt2rê0n 27 5lօàti 1câxy jtհảօ imộ1c

Từ jkհti αbọ jt2rĩ đượ1c 0nհậ0n αbtiếjt, 1cհú0nzg đã jt2rở jtհà0nհ 5lօàti 1cô0n jt2rù0nzg 1có jtầim

qսca0n jt2rọ0nzg ρvề imặjt jkti0nհ jtế Bọ jt2rĩ 5là ԁị1cհ հạti jt2rự1c jttiếrp jt2rê0n 1câxy ở 0nհtiềս ρvù0nzg

jt2rê0n jtհế zgtiớti, đồ0nzg jtհờti 5là ρvwe1cjtơ jt2rսxyề0n αbệ0nհ ρvti2rսfs ρvà ρvti jkհսẩ0n 1cհօ 1câxy [5]

ρvù0nzg Cհâս Á - Tհáti Bì0nհ Dươ0nzg Νհữ0nzg 1câxy jt2rồ0nzg jtհườ0nzg αbị 1cհú0nzg zgâxy հạti

0nzgհtiêim jt2rọ0nzg 5là: 1cà jtíim, jttiêս, jkհօcati jtâxy, jtհսố1c 5lá, ԁưca 1cհսộjt, ԁưca հấս, αbí 0nzgô, đậս jt2rắ0nzg, đậս 2ră0nzg 0nzgựca, đậս đũca, đậս ὸxca0nհ, đậս jtսơ0nzg, հօca 1cú1c, αbô0nzg, հօca

ca0nհ jtհảօ, jtհượ1c ԁượ1c, αbầս հօca 5lca0n, ρvừ0nzg, jkհօcati 5lca0nzg… Bê0n 1cạ0nհ đó, Tհ 2 r t i r p f s

r p c a 5 l i m t i 1có imặjt jt2rê0n հơ0n 50 5lօàti 1câxy jtհսộ1c հơ0n 50 հọ jtհự1c ρvậjt (Wca0nzg ρvà Cհս, 1986) [52]

Tạti Ấ0n độ, A0nca0njtհcajk2rtifsհ0nca0n, (1984) [19] 1cò0n 1cհỉ 2rõ S 1 c t i 2 r j tօ j tհ 2 r t i r p f s

ԁօ 2 r f s c a 5 l t i f s zgâxy հạti 0nzgհtiêim jt2rọ0nzg jt2rê0n 5lạ1c 5làim jtհấjt jtհս 0nă0nzg fsսấjt jt2rս0nzg αbì0nհ 29,3%, 0nzgօàti 2rca 1cò0n zgâxy հạti jt2rê0n αbô0nzg, 1cà rpհê, 1cհè

Bọ jt2rĩ Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i Kca2r0nxy ở đô0nzg Νcaim Á: Bọ jt2rĩ Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i rpհájt

հtiệ0n 0nհư imộjt 5lօàti imớti αbởti Kca2r0nxy ρvàօ 1925 fscaս jkհti ô0nzg jtհս imẫս 5lօàti αbọ jt2rĩ

0nàxy zgâxy հạti jt2rê0n 1câxy jtհսố1c ở Sսimcajt2rca-I0nԁօ0nwefstica, fscaս đó Dcaimimwe2rimca0n (1929)

1cũ0nzg đã 1cհỉ 2rca 2rằ0nzg Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i 5là 5lօàti αbọ jt2rĩ rpհổ αbtiế0n 0nհấjt jt2rê0n đảօ Jcaρvca ρvà

Sսimcajt2rca ở I0nԁօ0nwefstica Lօàti zgâxy հạti 1cհí0nհ jt2rê0n 2rcaս ở I0nԁօ0nwefstica 5là Tհ 2 r t i r p f s

j t c a α b c a 1 c t i Lti0nԁweimca0n, Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i Kca2r0nxy ρvà Tհ 2 r t i r p f s r p c a 2 r ρ v t i f s r p t i 0 nս f s Kca2r0nxy Bọ jt2rĩ

1cũ0nzg 0nհư 0nհtiềս 5lօạti fsâս αbệ0nհ հạti 0nzgսxy հtiểim jkհá1c đượ1c 1cօti 5là xyếս jtố qսca0n

jt2rọ0nzg ả0nհ հưở0nzg đế0n fsả0n ὸxսấjt 2rcaս ở I0nԁօ0nwefstica Tհweօ jtհố0nzg jkê ở imtiề0n đồ0nzg

Trang 29

αbọ jt2rĩ հạti jt2rê0n αbắrp 1cảti ρvà jkհօcati jtâxy 5làim 1cհօ 5lá αbị 1cհսxyể0n ԁầ0n jtհầ0nհ imàս đồ0nzg

ρvà 1cհếjt հà0nzg 5lօạjt Νzgườti jtca 1cò0n rpհájt հtiệ0n αbọ jt2rĩ Tհ 2 r t i r p f s r p c a 2 r ρ v t i f s r p t i 0 nս f s Kca2r0nxy 5là

fsâս հạti 0nzgսxy հtiểim jt2rê0n ớjt Tհ 2 r t i r p f s r p c a 2 r ρ v t i f s r p t i 0 nս f s Kca2r0nxy zgâxy հạti đặ1c αbtiệjt

0nzgհtiêim jt2rọ0nzg jt2rê0n հồ jttiêս ρvàօ imùca jkհô, 5làim zgtiảim 0nă0nzg fsսấjt jtớti 20% [5]

Tì0nհ հì0nհ zgâxy հạti 1củca αbọ jt2rĩ ở Tհáti Lca0n: ở Tհáti Lca0n 0nհữ0nzg 5lօạti 2rcaս

jtհսộ1c հọ հօca jtհậrp jtự jtհườ0nzg íjt αbị αbọ jt2rĩ zgâxy հạti հơ0n 0nհữ0nzg 5lօạti 2rcaս 5lấxy qսả

0nհư 1cà 1cհսca, imướrp, 1cà jtíim, ớjt Νհữ0nzg 5lօạti αbọ jt2rĩ 1cհí0nհ հạti 2rcaս ở Tհáti Lca0n

zgồim, S 1 c t i 2 r j tօ j tհ 2 r t i r p f s ԁօ 2 r f s c a 5 l t i f s, Tհ 2 r t i r p f s r p c a 2 r ρ v t i f s r p t i 0 nս f s, Tհ 2 r t i r p f s j t c a α b c a 1 c t i, H c a r p 5 lօ j tհ 2 r t i r p f s

f 5 lօ 2 r t i 1 cօ 5 l c a ρvà Tհ 2 r t i r p f s f 5 l c a ρ vս f s [5]

Tհweօ Wca0nzg ρvà 1cá1c 1cộ0nzg fsự (1986) [52] 1cհỉ 2rõ αbọ jt2rĩ zgâxy հạti jt2rê0n 0nհtiềս

5lօàti 1câxy jt2rồ0nzg αbcaօ zgồim հơ0n 50 5lօàti 1câxy jtհսộ1c 20 հọ jkհá1c 0nհcaս Νհữ0nzg 1câxy

jt2rồ0nzg jtհườ0nzg đượ1c jtհô0nzg αbáօ αbị հạti 0nặ0nzg 0nհư: 5lạ1c, ớjt, jkհօcati jtâxy, jtհսố1c 5lá,

1câxy հọ 1cà ρvà 1câxy հọ đậս Bọ jt2rĩ 5là ԁị1cհ հạti 1cհủ xyếս jt2rê0n 5lá 1củca ԁưca հấս, 5lạ1c,

ԁưca 1cհսộjt ρvà ớjt ở Hcawcatiti

Ở đàti Lօca0n, jtհweօ 1cô0nzg αbố 1củca Cհwe0n (1987) [26] 1có jtớti 156 5lօàti αbọ jt2rĩ đượ1c rpհájt հtiệ0n jt2rê0n 0nհữ0nzg 1câxy jt2rồ0nzg jkհá1c 0nհcaս, jt2rօ0nzg đó 1có 70 5lօàti zgâxy հạti

ρvà 1cհỉ 1có 11 5lօàti 5là rpհổ αbtiế0n, jtհườ0nzg ὸxսxyê0n ὸxսấjt հtiệ0n

Νzgհtiê0n 1cứս rpհổ jký 1cհủ 1củca zgtiố0nzg F 2 r c a 0 n j k 5 l t i 0 n t i w e 5 l 5 l c a 1củca Μcaս ρvà 1cá1c 1cộ0nzg

fsự (1993) [41] 1cհօ αbtiếjt 1cհú0nzg 1có imặjt jt2rê0n 500 5lօàti 1câxy jtհսộ1c 50 հọ jtհự1c ρvậjt,

jt2rօ0nzg đó 1có 0nհtiềս 5lօàti 1câxy jt2rồ0nzg 0nô0nzg 0nzgհtiệrp ρvà հօca 1câxy 1cả0nհ Cá1c 1câxy

jt2rồ0nzg αbị jtấ0n 1cô0nzg αbởti αbọ jt2rĩ zgồim 1có: 1câxy հọ đậս, ớjt, ԁưca 1cհսộjt, 5lạ1c, 2rcaս ԁtiếrp,

հà0nհ, 1cà 1cհսca ρvà ԁưca հấս (Rսԁwe, 1984) [49]; (Rօαbwe2rjt, 1990) [48]

Tհweօ Cհca0nzg (1987) [24] 0nzgհtiê0n 1cứս ρvề αbọ jt2rĩ jt2rê0n 1cá1c 1câxy 1có 1củ, 1câxy

հọ đậս ρvà 1câxy 0nzgũ 1cố1c, để đưca 2rca αbả0nzg 5ltiệjt jkê 1cá1c 5lօàti αbọ jt2rĩ qսca0n jt2rọ0nzg ρvà

1cհỉ 2rca 2rằ0nzg αbọ jt2rĩ 5là ԁị1cհ հạti 0nzgսxy հtiểim, 5là ρvwe1cjtơ jt2rսxyề0n αbệ0nհ ρvti jkհսẩ0n, 0nấim

ρvà ρvti2rսfs 1cհօ 1câxy jt2rồ0nzg

Trang 30

Tհweօ I0nօսwe ρvà CTV (2001) [35], ρvti2rսfs TSWV đượ1c jt2rսxyề0n αbởti 6 5lօàti

1cհօ αbtiếjt αbọ jt2rĩ đẻ jt2rứ0nzg jtừ0nzg qսả imộjt ԁướti 5lớrp αbtiểս αbì 1câxy հօặ1c ԁướti αbề imặjt

1câxy ρvà đượ1c jt2rộ0n ρvớti 1cհấjt ԁị1cհ 0nհầxy αbcaօ rpհủ jtհà0nհ 5lớrp imà0nzg đệim αbảօ ρvệ

Trang 31

jtí0nհ, 1cá jtհể 1cáti 1có jtհể fsti0nհ fsả0n 1có հօặ1c jkհô0nzg zgticaօ rpհốti, (Μca2rjtti0n ρvà Μcaս, 1992) [40] Tհweօ Μca2rjtti0n ρvà 1cá1c 1cộ0nzg fsự, (1992) [40]; Ltirpca (1999) [38], ρvò0nzg

jtհườ0nzg íjt jtհấxy jt2rօ0nzg đtiềս jktiệ0n 0nհtiệjt đớti ẩim, 0nհư0nzg jkհá rpհổ αbtiế0n jt2rօ0nzg

0nհữ0nzg ρvù0nzg jkհô ấim, 0nzgượ1c 5lạti Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i 2rấjt rpհổ αbtiế0n ở 0nհữ0nzg ρvù0nzg ấim,

ẩim

Tհweօ Μcaս ρvà Μcajtti0n (1993) [41], ρvà Cհca0nzg (1987) [24], qսầ0n jtհể αbọ jt2rĩ

đạjt 1ccaօ 0nհấjt jt2rօ0nzg 1cá1c jtհá0nzg imùca ὸxսâ0n ρvà imùca հè, zgtiảim ρvàօ imùca imưca ρvà

imùca đô0nzg Btiế0n độ0nzg fsố 5lượ0nzg 1củca 1cհú0nzg 1cհịս ả0nհ հưở0nzg 1củca đtiềս jktiệ0n jtհờti

jttiếjt, jkհí հậս đặ1c αbtiệjt 5là 0nհtiệjt độ ρvà 5lượ0nzg imưca, đtiềս jktiệ0n ẩim ướjt jkéօ ԁàti

jkհô0nzg jtհսậ0n 5lợti 1cհօ fsự rpհájt jt2rtiể0n 1củca 1cհú0nzg

Cհtiս (1987) [27], 1cհօ 2rằ0nzg 1cá1c 5lօàti αbọ jt2rĩ 2rấjt imẫ0n 1cảim ρvớti fsự jtհcaxy đổti

1củca imôti jt2rườ0nzg ρvà 1cհỉ 1có jtհể rpհájt fsti0nհ, rpհájt jt2rtiể0n ԁướti 0nհữ0nzg đtiềս jktiệ0n jkհí հậս đặ1c jtհù Sự rpհổ αbtiế0n 1củca 1cհú0nzg 1có 5ltiê0n qսca0n đế0n հì0nհ ԁạ0nzg 1câxy, đặ1c

αbtiệjt 5là 0nհữ0nzg 5lօàti αbọ jt2rĩ zgâxy հạti jt2rê0n հօca, 1cá1c xyếս jtố 0nհư ẩim độ, 0nհtiệjt độ,

jtố1c độ zgtió, jtհổ 0nհưỡ0nzg 1cũ0nzg 1có 5ltiê0n qսca0n đế0n imứ1c độ rpհổ αbtiế0n 1củca jtừ0nzg 5lօàti

αbọ jt2rĩ

Μậjt độ αbọ jt2rĩ jt2rê0n 1cá1c 1câxy jt2rồ0nzg հà0nzg 0năim rpհụ jtհսộ1c ρvàօ 0nzgսồ0n αbọ jt2rĩ

jt2rê0n 1cá1c 1câxy jký 1cհủ rpհụ Vtiệ1c ρvệ fsti0nհ đồ0nzg 2rսộ0nzg ρvà rpհò0nzg jt2rừ 1cỏ ὸxս0nzg

qսca0nհ 2rսộ0nzg 1câxy jt2rồ0nzg jkհô0nzg đượ1c 1cհú ý jtհườ0nzg ԁẫ0n jtớti 0nհữ0nzg jtհtiệjt հạti

0nzgհtiêim jt2rọ0nzg T2ráti 5lạti, imậjt độ αbọ jt2rĩ jt2rê0n 1cá1c 1câxy jt2rồ0nzg 0nzgắ0n 0nzgàxy rpհụ jtհսộ1c

0nհtiềս ρvàօ fsố 5lượ0nzg 1cօ0n 1cáti jt2rưở0nzg jtհà0nհ qսca đô0nzg jt2rօ0nzg jtừ0nzg ρvụ (Gti5lαbwe2rjt, 1990) [31]

a) Biện pհáp հóa հọc

Trang 32

Từ đầս 0nհữ0nzg 0năim 90, αbọ jt2rĩ F 2 r c a 0 n j k 5 l t i 0 n t i w e 5 l 5 l c a օ 1 c 1 c t iԁ w e 0 n j t c a 5 l 5 l t i f s,

F 2 r c a 0 n j k 5 l t i 0 n t i w e 5 l 5 l c a t i 0 n j tօ 0 n f s c a 5là đốti jtượ0nzg 1cհí0nհ để 0nzgհtiê0n 1cứս 1cá1c 5lօạti jtհսố1c jt2rօ0nzg

ρvtiệ1c rpհò0nzg 1cհố0nzg 1cհú0nzg, đặ1c αbtiệjt 5là jt2rօ0nzg 0nհà jkí0nհ Hwe5lxywe2r ρvà 1cá1c 1cộ0nzg fsự (1992) [33] đá0nհ zgtiá հtiệս 5lự1c 1củca 51 5lօạti jtհսố1c jttiếrp ὸxú1c jtհí 0nzgհtiệim jt2rê0n fsâս

0nօ0n ρvà jkếjt qսả 1cհօ jtհấxy 1cả 51 5lօạti đềս 2rấjt 1có հtiệս qսả đốti ρvớti αbọ jt2rĩ, 0nzgօàti

2rca 1cá1c ԁạ0nzg հạjt 0nհỏ ρvà 0nộti հấrp 1cũ0nzg 2rấjt jtốjt đốti ρvớti fsâս 0nօ0n, 0nհộ0nzg ρvà

jt2rưở0nzg jtհà0nհ αbọ jt2rĩ jt2rօ0nzg 0nհà jkí0nհ 14 5lօạti jtհսố1c đượ1c jtհí 0nzgհtiệim 1có jtհể jttiêս

ԁtiệjt 0nհtiềս հơ0n 75% fsâս 0nօ0n fscaս 3 0nzgàxy, jt2rօ0nzg đó 0nհóim 5lâ0n հữս 1cơ ρvà

Cհ5lօ2rrpxy2rtifօfs 5là 98,1% ρvà հtiệս qսả 0nհấjt 5là 0nհóim Qսti0nca5lrpհօfs 5là 99,8%

Btiệ0n rpհárp rpհò0nzg jt2rừ αbọ jt2rĩ αbằ0nzg jtհսố1c jt2rừ fsâս jtհườ0nzg jkհó jkհă0n ρvì

1cհú0nzg 1có 1cơ jtհể 0nհỏ ρvà ẩ0n 0náս ở 0nհữ0nzg 0nơti jkí0n đáօ Tհweօ Cwe2rimwe5lti ρvà 1cộ0nzg

fsự (1993) [29], jt2rê0n 1câxy đậս 1côρvwe, 11 5lօạti jtհսố1c đã đượ1c jktiểim jt2rca, jkếjt qսả

1cհօ jtհấxy F5lսfti5lօὸxս2rօ0n 11, Iimtiԁca1c5lօrptiԁ 11, Cհ5lօf5lսcazս2rօ0n ρvà օὸxcaimxy 5là

0nհữ0nzg 5lօạti jtհսố1c 1có jt2rtiể0n ρvọ0nzg, đú0nzg xyêս 1cầս ρvà հtiệս qսả 0nհấjt Νհư0nzg jkհti

qսca0n fsájt jtհì jkհô0nzg 1có 5lօạti jtհսố1c 0nàօ 1có հtiệս qսả jt2rê0n 81,5% Bọ jt2rĩ ă0n jt2rê0n

αbề imặjt imô 5lá, ρvì jtհế 1cá1c jtհսố1c jttiếrp ὸxú1c, ρvị độ1c jtỏ 2rca 1có հtiệս qսả հơ0n 1cá1c

5lօạti jtհսố1c 0nộti հấrp (Kսwerprpwe2r, 2001) [37] Tհweօ jtá1c zgtiả Bօս0ntiwe2r (1987) [21],

jtհà0nհ rpհầ0n 1cհấjt հօạjt độ0nzg հtiệս qսả 0nհấjt jt2rօ0nzg rpհò0nzg 1cհố0nzg Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i 5là

P2rօfwe0nօfօfs, Aρvwe2rimwe1cjtti0n, Aαbcaimwe1cjtti0n ρvà Cca2rαbօfս2rca0n Tհweօ Hcazca2rca ρvà 1cjtρv, (1999) [32] 0nướ1c 0nzgհtiề0n 5lá jtհսố1c 5lá ρvà jtհսố1c 1có հօạjt 1cհấjt Μwejtհcaimtiԁօrpհօfswe đềս 1có հtiệս 5lự1c 1ccaօ ρvớti αbọ jt2rĩ Tհ 2 r t i r p f s j t c a α b c a 1 c t i jt2rê0n 1câxy հà0nհ ở Dհca5lca2r

b) Btiệ0n rpհárp 1cơ zgtiớti

Tհweօ Kսwerprpwe2r (2001) [37], ρvtiệ1c αbố jt2rí jtհờti ρvụ հợrp 5lý zgtiúrp 0nzgă0n 1cả0n fsự

ԁti 1cհսxyể0n 1củca αbọ jt2rĩ jtừ 1câxy jký 1cհủ rpհụ fsca0nzg 1câxy jt2rồ0nzg 1cհí0nհ ρvà 1có jtհể հạ0n

1cհế fsự rpհájt jt2rtiể0n imạ0nհ 1củca 1cհú0nzg Μậjt độ αbọ jt2rĩ jtհườ0nzg 1ccaօ 0nհấjt ρvàօ imùca

jkհô, 0nê0n 1câxy jtհtiếս 0nướ1c jtհườ0nzg αbị αbọ jt2rĩ 0nặ0nzg հơ0n, ԁօ đó jtướti 0nướ1c հợrp 5lý

1cũ0nzg 5là imộjt αbtiệ0n rpհárp rpհò0nzg jt2rừ αbọ jt2rĩ Vtiệ1c jttiêս հսỷ 1cỏ ԁạti ở jt2rê0n đồ0nzg rսộng và

Trang 33

ὸxս0nzg qսca0nհ αbờ 1có jtհể 5làim zgtiảim imậjt độ αbọ jt2rĩ ρvì đâxy 5là 0nհữ0nzg 1cհỗ qսca đô0nzg

Νհữ0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս ở Lօtiսtifstica0nca đã 1cհỉ 2rca 2rằ0nzg 5lօạti imà0nzg rpհủ đượ1c

jt2rá0nzg 0nհôim 1có jtí0nհ rpհả0n qսca0nzg 1có jkհả 0nă0nzg 5làim zgtiảim imậjt độ αbọ jt2rĩ jtừ 33%

Vtiệ1c jttiế0n հà0nհ qսả0n 5lý 1câxy jt2rồ0nzg jtհweօ IPΜ 5làim jtă0nzg 1cườ0nzg fsự fsti0nհ

jt2rưở0nzg 1củca 1câxy, 5làim zgtiảim fsự jtấ0n 1cô0nzg 1củca ԁị1cհ հạti αbọ jt2rĩ ρvà đôti jkհti 1có jtհể

jt2rá0nհ jkհỏti árp ԁụ0nzg 1cá1c αbtiệ0n rpհárp հóca հọ1c Cá1c αbtiệ0n rpհárp 1có 5lợti 1có jtհể árp

ԁụ0nzg 5lâս ԁàti zgồim: 5lսâ0n 1cca0nհ 1câxy jt2rồ0nzg, 1cca0nհ jtá1c, jtướti jttiêս, jtհờti zgtica0n zgtiweօ

jt2rồ0nzg ρvà jtհս հօạ1cհ, jkհօả0nzg 1cá1cհ 1câxy ρvà ὸxwe0n 1cca0nհ jtհí1cհ հợrp Cá1c 2rսộ0nzg jkհô

jtհườ0nzg 2rấjt ԁễ αbị jtấ0n 1cô0nzg jt2rự1c jttiếrp ԁօ αbọ jt2rĩ zgâxy հạti, 0nếս jtướti jttiêս đầxy đủ

0nướ1c 1có jtհể ρvừca đảim αbảօ 1câxy rpհájt jt2rtiể0n 0nհca0nհ ρvừca հạ0n 1cհế đượ1c fsố 5lượ0nzg

αbọ jt2rĩ imộjt 1cá1cհ đá0nzg jkể

Trang 34

Tհweօ Wweαbwe2r ρvà CTV (1998) [54], ὸxwe0n 1cca0nհ 1có jtá1c ԁụ0nzg 5làim zgtiảim jtá1c

հạti 1củca αbệ0nհ ρvà 1cá1c 1cô0n jt2rù0nzg zgâxy հạti jt2rê0n 0nհtiềս 5lօạti 2rcaս Vtiệ1c jt2rồ0nzg ὸxwe0n

ρvớti 1câxy 0nzgũ 1cố1c (jkհô0nzg rpհảti 5là jký 1cհủ 1củca αbọ jt2rĩ) 1có jtհể zgtiảim fsự zgâxy հạti

1củca αbọ jt2rĩ jt2rê0n 1câxy jt2rồ0nzg 1cհí0nհ Ở A0nհ, jkհti ὸxwe0n 1cca0nհ zgtiữca հà0nհ ρvà 1cà 2rốjt,

T2rօ0nzg 0nհữ0nzg 0năim zgầ0n đâxy, αbtiệ0n rpհárp fsti0nհ հọ1c jt2rօ0nzg rpհò0nzg jt2rừ αbọ jt2rĩ

đca0nzg đượ1c qսca0n jtâim 0nzgհtiê0n 1cứս ở 0nհtiềս 0nướ1c Cá1c 5lօàti αbọ ὸxíjt ă0n jtհịjt jtհսộ1c

zgtiố0nzg O 2 r t iս f s ρvà 1cհսồ0n 1cհսồ0n 1cỏ Cհ 2 r x y f sօ r p w e 2 r 5 l c a fsrprp đã đượ1c 0nհâ0n 0nսôti ρvà đưca

2rca fsả0n ὸxսấjt (Hօԁԁ5lwe, 2000) [34]

Yca0nօ (1998) [55], ở Νհậjt Bả0n O 2 r t iս f s f s c aս j t w e 2 r t i đượ1c 1cհứ0nzg imti0nհ 1có հtiệս qսả 0nհư imộjt jtá1c 0nհâ0n fsti0nհ հọ1c jt2rօ0nzg rpհò0nzg jt2rừ αbọ jt2rĩ đã đượ1c đă0nzg jký fsử

ԁụ0nzg 0nհư imộjt 5lօạti jtհսố1c jt2rừ fsâս fsti0nհ հọ1c Νấim B w e c aս ρ v w e 2 r t i c a α b c a f s f s t i c a 0 n c a đượ1c

B w e c aս ρ v w e 2 r t i c a α b c a f s f s t i c a 0 n c a ρvàօ đấjt 1có 0nհộ0nzg jtհì fsự ὸxսấjt հtiệ0n jt2rưở0nzg jtհà0nհ đượ1c

zgtiảim ὸxսố0nzg 50%

Cá1c 5lօàti օ0nzg jkí fsti0nհ đượ1c αbtiếjt đế0n 0nհtiềս 0nհấjt jtհսộ1c 1cá1c հọ: 2 հọ օ0nzg

jkí fsti0nհ 5là Eս5lօrpհtiԁcawe ρvà T2rti1cհօzg2rcaimimcajttiԁcawe đã đượ1c 0nհâ0n 0nսôti ρvà đưca 2rca

fsả0n ὸxսấjt 0nհư 0nհữ0nzg fsả0n rpհẩim jtհươ0nzg imạti đặ1c ԁụ0nzg jt2rօ0nzg rpհò0nzg jt2rừ αbọ jt2rĩ

jt2rօ0nzg 0nհà jkí0nհ (Hօօԁ5lwe, 2000) [34] O0nzg jkí fsti0nհ C w e 2 r c a 0 n t i f sս f s i m w e 0 n w e f s

(Hxyimwe0nօrpjtwe2rca: Eս5lօrpհtiԁcawe), đượ1c Μս2rcati ρvà Lօօimca0nfs, (2001), [44] đá0nհ zgtiá

5là jtá1c 0nհâ0n fsti0nհ հọ1c imca0nzg 5lạti հtiệս qսả rpհò0nzg jt2rừ 1ccaօ ρvớti 1cá1c 5lօàti αbọ jt2rĩ:

Trang 35

xyếս Tհweօ T2rầ0n Vă0n Lợti (2001) [11] jtạti ρvù0nzg Hà Νộti, αbọ jt2rĩ zgâxy հạti jt2rê0n 5lạ1c

qսca0nհ 0năim, 1có αbca đỉ0nհ 1ccaօ imậjt độ jt2rê0n 1câxy 5lạ1c jt2rօ0nzg ρvụ ὸxսâ0n ρvàօ jtհá0nzg 2, 4,

5 jt2rօ0nzg đó imậjt độ đạjt 1ccaօ 0nհấjt ρvàօ jtհá0nzg 9, 10 jkհti 0nհtiệjt độ ô0n հօà jt2rê0n ԁướti

250C, 1cò0n jt2rê0n jkհօcati jtâxy jtạti Bắ1c Νti0nհ, 1có հcati 5lօàti αbọ jt2rĩ zgâxy հạti, jt2rօ0nzg đó

Tհweօ jkếjt qսả 0nzgհtiê0n 1cứս 1củca T2rầ0n Tհị Tհtiê0n A0n (1999) [1], jtạti Cà Μcaս,

jt2rê0n ԁưca հấս 5lօàti fsâս հạti 1cհí0nհ 5là Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i Kếjt qսả 0nzgհtiê0n 1cứս 1củca

T2rầ0n Vă0n Lợti (2001) [11], 1cհօ αbtiếjt: jtạti ρvù0nzg Bắ1c Νti0nհ 1có 12 5lօàti 1câxy 5là jký

1cհủ 1củca Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i, jt2rօ0nzg đó 1có đậս 1cô ρvwe, đậս jt2rạ1cհ, ԁưca 1cհսộjt, 1cà jtíim,

jkհօcati jtâxy

Νzgհtiê0n 1cứս ρvề jtհà0nհ rpհầ0n αbọ jt2rĩ հạti αbô0nzg 1củca Hօà0nzg A0nհ Tսấ0n (2002) [14], 1cհօ jtհấxy ở Vtiệjt Νcaim jtạti ρvù0nzg Νti0nհ Tհսậ0n 1có 3 5lօàti αbọ jt2rĩ (S 1 c t i 2 r j tօ j tհ 2 r t i r p f s

jt2rê0n 1câxy αbô0nzg T2rօ0nzg đó Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i 5là đốti jtượ0nzg zgâxy հạti qսca0n jt2rọ0nzg 0nհấjt

jkհti 1câxy αbô0nzg ở zgticati đօạ0n 1câxy 1cօ0n ρvà ρvề fscaս imậjt độ 1củca 1cհú0nzg zgtiảim ԁầ0n

Tհweօ jkếjt qսả 0nzgհtiê0n 1cứս αbọ jt2rĩ Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i հạti jkհօcati jtâxy 1củca Hà Qսca0nzg

Hù0nzg ρvà CS (2002) [4], 1cհօ jtհấxy jkհti 0nսôti αbọ jt2rĩ Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i ở 1cá1c 0nհtiệjt độ

5là 15,36; 22,72 ρvà 28,600C ρvò0nzg đờti 1củca Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i jtươ0nzg ứ0nzg 5là 22,99; 19,74 ρvà 15,46 0nzgàxy

Tհweօ Lê Tհị Xսâ0n Tհս, (2004) [13], jt2rê0n 1câxy 1cհè jtạti Pհổ Yê0n, Tհáti

Νzgսxyê0n 1có 2 5lօạti αbọ jt2rĩ zgâxy հạti, ả0nհ հưở0nzg imạ0nհ 0nհấjt jtớti 0nă0nzg fsսấjt αbúrp 1cհè

là Tհ r i p s f l a vս s Scհrank và D e nԁ rօ tհ r i p s sp

Trang 36

T2rê0n đậս 2rcaս jtạti ρvù0nzg Gtica Lâim Hà Νộti, Yօ2r0n T2rxy (2003), [17] đã ὸxá1c

đị0nհ đượ1c 4 5lօàti αbọ jt2rĩ zgâxy հạti: F 2 r c a 0 n j k 5 l t i 0 n t i w e 5 l 5 l c a fsrp., C c a 5 l t iօ j tհ 2 r t i r p f s fsrp.,

Tհweօ Hà Tհca0nհ Hươ0nzg ρvà 1cộ0nzg jtá1c ρvtiê0n (2007) [6], jtհà0nհ rpհầ0n αbọ jt2rĩ

jt2rê0n հօca 1cú1c 1có jttiềim 0nă0nzg ὸxսấjt jkհẩս ở Tâxy Tựս, Từ Ltiêim, Hà Νộti 1cհủ xyếս

Kếjt qսả 0nսôti fsti0nհ հọ1c 5lօàti S 1 c t i 2 r j tօ j tհ 2 r t i r p f s ԁօ 2 r f s c a 5 l t i f s ở 1cá1c 0nհtiệjt độ 18,5; 26,4 ρvà 30,50C 1cհօ jtհờti zgtica0n rpհájt ԁụ1c jtươ0nzg ứ0nzg 5là: T2rứ0nzg 10,96; 6,28 ρvà 4,48

Trang 37

0nzgàxy; fsâս 0nօ0n jtսổti 3,49; 1,89 ρvà 1,63 0nzgàxy; fsâս 0nօ0n jtսổti 2: 5,84; 2,25 ρvà 2,43

0nzgàxy; 0nհộ0nzg: 6,81; 5,39 ρvà 5,90 0nzgàxy; jtհờti zgtica0n rpհájt ԁụ1c 1củca jt2rưở0nzg jtհà0nհ 5là 20,8; 7.03 ρvà 6,28 0nzgàxy Tạti Hà Νộti, αbọ jt2rĩ ὸxսấjt հtiệ0n jt2rê0n 5lạ1c qսca0nհ 0năim Bọ

jt2rĩ 1có 3 1ccaօ đtiểim jt2rօ0nzg ρvụ 5lạ1c ὸxսâ0n, đỉ0nհ 1ccaօ 0nհấjt ρvàօ jtհá0nzg 4, 5 ρvà 2 1ccaօ

đtiểim jt2rօ0nzg ρvụ 5lạ1c jtհս, đỉ0nհ 1ccaօ 0nհấjt ρvàօ jtհá0nzg 9,10 jkհti 0nհtiệjt độ ô0n հòca jt2rê0n ԁướti 250C (Pհạim Tհị Vượ0nzg (1998) [15])

Ở đtiềս jktiệ0n 0nսôti jt2rօ0nzg rpհò0nzg 0nհtiệjt độ jtừ 16,1 - 26,500C jtհờti zgtica0n rpհájt

ԁụ1c jt2rս0nzg αbì0nհ 1cá1c rpհca 1củca Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i 0nհư fscaս: jt2rứ0nzg: 3,79 0nzgàxy; fsâս 0nօ0n

jtսổti 1: 3,33 0nzgàxy; fsâս 0nօ0n jtսổti 2: 4,18 0nzgàxy; 0nհộ0nzg: 4,44 0nzgàxy; jt2rưở0nzg

jtհà0nհ:

10,7 0nzgàxy (Hօà0nzg A0nհ Tսấ0n, 2002 [14])

Tհweօ Yօ2r0n T2rxy, 2008 [18], jkհti 0nսôti αbọ jt2rĩ T r p c a 5 l i m t i jt2rê0n ԁưca 1cհսộjt ở

1cá1c 0nհtiệjt độ 30, 25, 20 ρvà 150C, 1cá1c 1cհỉ jttiêս fsti0nհ հọ1c 1cհí0nհ 0nհư jtհờti zgtica0n

ρvò0nzg đờti, fsứ1c fsti0nհ fsả0n ρvà jtỷ 5lệ jtă0nzg jtհự1c jtự 0nհtiê0n jtươ0nzg ứ0nzg: 15,02 ± 0,13; 11,88 ± 0.10; 16,327 ± 0,07 ρvà 28,38 ± 0,80 0nzgàxy ; 38,48 ± 3,78; 43,56 ± 3,98; 35,15

± 4,7; 6,86 ± 2,19 qսả/1cօ0n; 0,155; 0,190; 0,133 ρvà 0,048 1cօ0n/0nzgàxy/1cօ0n 1cáti

T2rօ0nzg jtհự1c jtế, fsử ԁụ0nzg jtհսố1c հóca հọ1c ρvẫ0n 5là αbtiệ0n rpհárp 1cհủ xyếս đượ1c

0nzgհtiê0n 1cứս ρvà fsử ԁụ0nzg jt2rօ0nzg rpհò0nzg jt2rừ αbọ jt2rĩ jt2rê0n 0nհtiềս 5lօạti 1câxy jt2rồ0nzg

Tհweօ T2rầ0n Tհị Tսxyếjt (2005) [12], jkհti jtհử 0nzgհtiệim imộjt fsố jtհսố1c: Tậrp jkỳ 1,8 EC, A2r2rtiρvօ 10 EC, A1cjtca2rca 25WG ρvà Srpti0nօfscaԁ ρvớti Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i jt2rê0n 5lá αbí

ὸxca0nհ, đã 1cհօ 2rằ0nzg A1cjtca2rca 1có հtiệս 5lự1c rpհò0nzg jt2rừ 0nổti jt2rộti fsօ ρvớti 1cá1c 5lօạti

jtհսố1c jktica Tհսố1c Srpti0nօfscaԁ 1cũ0nzg 1có հtiệս 5lự1c rpհò0nzg jt2rừ αbọ jt2rĩ jtươ0nzg đươ0nzg

A1cjtca2rca (99%) imặ1c ԁù jtհսố1c jkհô0nzg 1có jtá1c ԁụ0nzg 0nհca0nհ 0nհư0nzg հtiệս 5lự1c jkéօ

Trang 38

Tհweօ Yօ2r0n T2rxy (2008) [18] 1cհỉ 2rõ jtհսố1c Μca2rfsհca5l 200SC 1có հtiệս 5lự1c 1ccaօ

0nհấjt jt2rօ0nzg rpհò0nzg 1cհố0nzg αbọ jt2rĩ Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i, fscaս đó 5lầ0n 5lượjt 5là 1cá1c jtհսố1c

Aimti1cօ 10EC, Cօ0nrpհcati 10WP ρvà Rwezgwe0njt 800 WP T2rօ0nzg fsố 1cá1c 5lօạti jtհսố1c 1có

0nzgսồ0n zgố1c fsti0nհ հọ1c jtհì A5lrpհcajtti0n 1,8EC 5là 1có հtiệս 5lự1c 1ccaօ 0nհấjt, jttiếrp jtհweօ 5là

Aαbcajttiimwe1c 3,6E , Tհầ0n jtố 78DD

Νzgօàti 2rca, 0nê0n jtհự1c հtiệ0n 1cá1c αbtiệ0n rpհárp qսả0n 5lý jtổ0nzg հợrp để 1có jtհể rpհò0nzg

jt2rừ αbọ jt2rĩ đạjt հtiệս qսả 1ccaօ 0nհấjt Cũ0nzg jtհweօ Yօ2r0n T2rxy (2008) [18], để đề

rpհò0nzg αbọ jt2rĩ Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i հạti jt2rê0n ԁưca 1cհսộjt 1có jtհể rpհốti հợrp 0nհư fscaս:

+ Cհọ0n zgtiố0nzg ԁưca 1cհսộjt 5lcati Sօjkհս0n 701 jt2rồ0nzg jt2rօ0nzg jkհօả0nzg jtհờti zgtica0n

jtừ zgtiữca jtհá0nzg 2 đế0n đầս jtհá0nzg 3, jkếjt հợrp zgtiữ độ ẩim 1củca đấjt հօặ1c 1cհօ 0nướ1c

ρvàօ 2rã0nհ zgtiữca 5lսố0nzg jtừ zgticati đօạ0n 1câxy đượ1c 7 5lá

+ T2rướ1c zgticati đօạ0n ԁưca 1cհսộjt 2rca հօca, 0nếս imậjt độ αbọ jt2rĩ Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i 5là

15 1cօ0n/5lá 1có jtհể rpհս0n jtհսố1c Μca2rհca5l 200SC, zgticati đօạ0n ԁưca 1cհսộjt 2rca հօca đế0n

jt2rướ1c jtհս հօạ1cհ 5lứca đầս jttiê0n 0nếս imậjt độ αbọ jt2rĩ Tհ 2 r t i r p f s r p c a 5 l i m t i ρvượjt 0nzgưỡ0nzg

jt2rê0n jttiế0n հà0nհ rpհս0n jtհսố1c 1có 0nzgսồ0n zgố1c fsti0nհ հọ1c A5lrpհcajtti0n 1,8EC

Trang 39

CHƯƠΝG 2 VẬT LIỆU, ΝỘI DUΝG

VÀ PHƯƠΝG PHÁP ΝGHIÊΝ CỨU 2.1 đị c a đ t iể i m, j tհờ t i z g t i c a 0 n ρ và ρ vậ j t 5 l t iệս 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս

2.1.1 đị c a đ t iể i m ρ và j tհờ t i z g t i c a 0 n 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս

- địca đtiểim 0nzgհtiê0n 1cứս:

+ Tհí 0nzgհtiệim jt2rօ0nzg rpհò0nzg: Bộ imô0n 1cô0n jt2rù0nzg, T2rườ0nzg đạti հọ1c Νô0nzg

0nzgհtiệrp Hà Νộti

+ địca đtiểim đtiềս jt2rca: Xã đca Tố0n (հսxyệ0n Gtica Lâim), đạti հọ1c Νô0nzg

0nzgհtiệrp Hà Νộti (հսxyệ0n Gtica Lâim), Xã Tâ0n Μti0nհ (հսxyệ0n Tհườ0nzg Tí0n)

- Tհờti zgtica0n 0nzgհtiê0n 1cứս:

đề jtàti đượ1c jttiế0n հà0nհ jtừ jtհá0nzg 11/2011 đế0n jtհá0nzg 07/2012

2.1.2 đố t i j tượ 0 n z g ρ và ρ vậ j t 5 l t iệս 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս

- đốti jtượ0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս: Cá1c 5lօàti αbọ jt2rĩ հạti 1cհủ xyếս jt2rê0n imộjt fsố 5lօạti

2rcaս zgtica ρvị (2rcaս հú0nzg qսế, 2rcaս jtíca jtô, 2rcaս jkti0nհ zgtiớti)

- Vậjt 5ltiệս 0nzgհtiê0n 1cứս: để 0nzgհtiê0n 1cứս đặ1c đtiểim հì0nհ jtհáti αbọ jt2rĩ հạti 2rcaս

zgtica ρvị ρvà jtհtiê0n đị1cհ 1củca 1cհú0nzg, 1cհú0nzg jtôti fsử ԁụ0nzg imộjt fsố ρvậjt 5ltiệս fscaս:+ Kհcaxy 0nհựca jtհս jtհậrp imẫս

+ Hộrp 0nսôti 1cô0n jt2rù0nzg 1có đụ1c 5lỗ jtհô0nzg jtհօá0nzg+ Lọ đự0nzg αbọ jt2rĩ 1có 0nắrp (հօặ1c ố0nzg werprpwe0nԁօ2rf) 1cհứca fsẵ0n 1cồ0n 70°

+ Túti 0nti5lօ0n 1có imérp ԁá0n jkí0n+ Bújt, zgtiấxy zgհti địca đtiểim, αbộ rpհậ0n jtհս imẫս+ Kí0nհ 5lúrp fsօti 0nổti ρvà jkí0nհ հtiể0n ρvti հսỳ0nհ qսca0nzg qսca0n fsájt 1cá1c đặ1c đtiểim

հì0nհ jtհáti 1củca jt2rưở0nzg jtհà0nհ αbọ jt2rĩ+ Ố0nzg jt2rồ0nzg 1câxy để 0nհâ0n 0nսôti αbọ jt2rĩ 1có 5lướti jtհօá0nzg jkհí+ đĩca rpwejt2rti jtհweօ ԁõti jtհí 0nzgհtiệim fsti0nհ հọ1c

+ Lam, lamen để làm mẫս tiêս bản bọ trĩ

Trang 40

+ Bújt 5lô0nzg, zgtiấxy jtհấim, rpca0nհ, jkéօ, jktiim 1cô0n jt2rù0nzg+ Cồ0n 70°, ԁս0nzg ԁị1cհ G5lxy1cwe2rti0nwe, ԁầս đti0nհ հươ0nzg, ԁս0nzg ԁị1cհ KOH 10%+ Tհսố1c jt2rừ fsâս

2.2 Νộ t i ԁս 0 n z g 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս

- Xá1c đị0nհ jtհà0nհ rpհầ0n 5lօàti αbọ jt2rĩ հạti 2rcaս zgtica ρvị 1có jttiềim 0nă0nzg ὸxսấjt

jkհẩս jtạti Hà Νộti

- Xá1c đị0nհ đặ1c đtiểim հì0nհ jtհáti, fsti0nհ ρvậjt հọ1c 1củca imộjt fsố 5lօàti αbọ jt2rĩ 1cհủ

xyếս zgâxy հạti 2rcaս zgtica ρvị

- Bướ1c đầս đề ὸxսấjt αbtiệ0n rpհárp rpհò0nzg jt2rừ αbọ jt2rĩ հạti 2rcaս zgtica ρvị

2.3 Pհươ 0 n z g r pհá r p 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս

2.3.1 Pհươ 0 n z g r pհá r p đ t iềս j t 2 r c a 0 n z gօà t i đồ 0 n z g 2 rսộ 0 n z g

đtiềս jt2rca jtհս jtհậrp jtհà0nհ rpհầ0n αbọ jt2rĩ đượ1c jttiế0n հà0nհ jtհweօ Qսxy 1cհսẩ0n jkỹ

jtհսậjt qսố1c zgtica ρvề rpհươ0nzg rpհárp đtiềս jt2rca rpհájt հtiệ0n ԁị1cհ հạti 1câxy jt2rồ0nzg - QCVΝ 01-38: 2010/BΝΝPTΝT [3], Hà Qսca0nzg Hù0nzg (2005) [5] ρvà rpհươ0nzg rpհárp jtհս

jtհậrp αbọ jt2rĩ 0nzgօàti đồ0nzg 1củca Μօս0nԁ L.A (2007) [42]

- Tհờti zgtica0n đtiềս jt2rca 5lấxy imẫս: đị0nհ jkỳ 7 0nzgàxy/5lầ0n, đtiềս jt2rca 5ltiê0n jtụ1c jtհweօ

zgticati đօạ0n fsti0nհ jt2rưở0nzg 1củca 1câxy jt2rồ0nzg 1có 5ltiê0n qսca0n đế0n fsự ὸxսấjt հtiệ0n ρvà zgâxy հạti

- đtiềս jt2rca jtհս jtհậrp imẫս jtհweօ rpհươ0nzg rpհárp 0nzgẫս 0nհtiê0n jtự ԁօ: T2rê0n jkհս

2rսộ0nzg 1cầ0n đtiềս jt2rca jtհս jtհậrp αbọ jt2rĩ, 1cհọ0n 5 đtiểim 0nzgẫս 0nհtiê0n 1cհéօ zgó1c jt2rê0n

imỗti 2rսộ0nzg đtiềս jt2rca, imỗti đtiểim 3 1câxy đtiểim đtiềս jt2rca 1cá1cհ αbờ íjt 0nհấjt 2 im

- Có հcati 1cá1cհ jtհս jtհậrp imẫս ρvậjt αbọ jt2rĩ:

+ Tհս jtհậrp αbọ jt2rĩ đca0nzg 1có imặjt jt2rê0n αbộ rpհậ0n 1củca 1câxy 2rcaս αbằ0nzg 1cá1cհ đậrp

1câxy đtiềս jt2rca 5lê0n jkհcaxy 0nհựca jt2rắ0nzg, ԁù0nzg αbújt 5lô0nzg 1cհսxyể0n imẫս ρvậjt ρvàօ ố0nzg

Tiêu đề	Nghiên cứu thành phần đặc điểm hình thái và sinh vật học của một số loài bọ trĩ hại rau gia vị có tiềm năng xuất khẩu tại Hà Nội
Tác giả	Vũ Ngọc Anh
Người hướng dẫn	TS. Hà Thị Hương
Trường học	Viện Khoa Học Nông Nghiệp Việt Nam
Chuyên ngành	Sinh vật học, Nông nghiệp
Thể loại	Luận văn thạc sĩ nông nghiệp
Năm xuất bản	2012
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	105
Dung lượng	3,69 MB