Nhà nước với sự phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần trong giai đoạn hiện nay ở chdcnd lào

Cho đến nay, cha có công trình khoa học nào nghiêncứu việc tiếp tục đổi mới quản lý nhà nớc với sự phát triểnnền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần một cách cơ bản, có hệ thống, phù hợp v

mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Gần một thế kỷ, nhân dân các bộ tộc Lào đã đấutranh kiên cờng bất khuất, tự lực tự cờng chống ách thốngtrị của chủ nghĩa thực dân phong kiến và tay sai Phongtrào đấu tranh anh dũng của nhân dân Lào đã giành đợcthắng lợi to lớn cha từng có trong lịch sử, đã xóa bỏ hoàntoàn chế độ thực dân phong kiến, xây dựng lên một chế

độ mới, chế độ Cộng hòa Dân chủ nhân dân (CHDCND)Lào Ngày 2 tháng 12 năm 1975 mở ra kỷ nguyên mới: độclập tự do và từng bớc tiến lên theo định hớng xã hội chủnghĩa (XHCN)

Nhà nớc CHDCND Lào đợc xây dựng trên cơ sở nềnkinh tế sản xuất nông nghiệp lạc hậu, yếu kém, tồn tạinhiều loại hình sản xuất mang tính chất tự nhiên, tự cấp tựtúc Hệ thống giao thông vận tải, thông tin liên lạc yếu kém,cơ cấu xã hội nông dân chiếm 90% dân số và tập trung ởvùng nông thôn

Những năm đầu của chế độ mới, Nhà nớc Lào có chủtrơng quốc hữu hóa trong công nghiệp, tăng cờng khu vựcnhà nớc trong thơng nghiệp và giao thông vận tải, xúc tiếnphong trào hợp tác hóa nông nghiệp Chấp nhận hai thànhphần kinh tế: thành phần kinh tế quốc dân và thành phầnkinh tế tập thể, với cơ chế quản lý tập trung quan liêu hànhchính, bao cấp làm cho hiệu quả của nền kinh tế bị giảmsút

Do sớm nhận thức đợc tình hình đó, Đại hội lần thứ

IV của Đảng Nhân dân cách mạng (NDCM) Lào năm 1986 đãnêu rõ: thời kỳ quá độ là thời kỳ còn tồn tại nhiều thànhphần kinh tế Chúng ta phải quyết tâm từng bớc xóa bỏ cơchế cũ, thực hiện cơ chế mới, bằng cách chấp nhận thựctrạng sự tồn tại nhiều thành phần kinh tế gắn liền với cơchế quản lý mới

Sự tồn tại kinh tế nhiều thành phần là tất yếu kháchquan của lịch sử loài ngời cho đến nay Xuất phát từ tìnhhình cụ thể về kinh tế - xã hội đất nớc và thực tiễn củaviệc xây dựng chế độ mới của đất nớc, cùng với kinhnghiệm ở các nớc anh em, Đại hội lần thứ V của Đảng NDCMLào đã khẳng định: hiện nay chúng ta đang ở trong giai

đoạn tiếp tục xây dựng và phát triển chế độ DCND tạotiền đề để từng bớc tiến lên CNXH

Vì vậy, xu hớng chung là toàn Đảng, toàn dân phảitiếp tục sự nghiệp đổi mới toàn diện, tăng cờng sự đoànkết thống nhất trên cơ sở liên minh công - nông - trí thức dới

sự lãnh đạo của Đảng nhân dân cách mạng Lào, tích cựckhuyến khích kinh tế nhiều thành phần, nhằm phát triểnlực lợng sản xuất cho vững mạnh, chuyển nền kinh tế tựnhiên và nửa tự nhiên sang kinh tế hàng hóa, làm cho đờisống vật chất và văn hóa của nhân dân các bộ tộc ngàycàng tốt lên

Kinh tế nhiều thành phần là bớc phát triển tất yếucủa quá trình từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn Tuy nhiên,thời đại ngày nay kinh tế nhiều thành phần vận hành theocơ chế thị trờng cũng có thể định hớng lên CNXH mà cũng

có thể phát triển sang quỹ đạo của chủ nghĩa t bản(CNTB).

Để nền kinh tế nhiều thành phần phát triển theo

định hớng XHCN thì vai trò của Đảng cầm quyền và củanhà nớc cực kỳ quan trọng

ở đất nớc Lào, "việc phát triển kinh tế hàng hóanhiều thành phần theo định hớng XHCN tất yếu phải có sựhớng dẫn, quản lý của nhà nớc Chính vì vậy, đề tài này có

ý nghĩa lý luận và thực tiễn đối với sự phát triển đất nớcLào khi mà bối cảnh thế giới hiện nay đang trong sự biến

đổi to lớn Nh vậy, việc phát triển nền kinh tế hàng hóanhiều thành phần theo định hớng XHCN, tất yếu phải có sựhớng dẫn của nhà nớc

2 Tình hình nghiên cứu

Sự phát triển kinh tế, khoa học - kỹ thuật, công nghệtrên thế giới đòi hỏi các quốc gia phải điều chỉnh cơ cấukinh tế, phát triển mạnh mẽ các ngành sản xuất, kinh doanh

và dịch vụ Do tình hình đó, nhiệm vụ quản lý hànhchính nhà nớc hết sức nặng nề, nhất là thực hiện chứcnăng quản lý và điều hành nền kinh tế, góp phần đa đấtnớc nhanh chóng trở thành nớc công nghiệp trong vài thập

kỷ tới theo định hớng XHCN

ở Việt Nam có nhiều nhà khoa học đã nghiên cứu vaitrò của nhà nớc đối với sự quản lý kinh tế trong nhiều lĩnhvực, nhiều khía cạnh khác nhau, trong đó có:

- Chính sách cơ cấu vùng, kinh nghiệm quốc tế và sự vận dụng ở Việt Nam Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,

- Đổi mới chính sách và cơ chế quản lý kinh tế, bảo

đảm sự tăng trởng kinh tế bền vững, Nxb Chính trị Quốc

gia, Hà Nội, 1996; GS.PTS Vũ Đình Bách, GS.TS Ngô ĐìnhGiao

- Vai trò quản lý kinh tế của nhà nớc trong nền kinh tế thị trờng, kinh nghiệm của các nớc ASEAN, Nxb Chính trị

Quốc gia, Hà Nội, 1996; PTS Nguyễn Duy Hùng

- Xu hớng biến động của nền kinh tế nhiều thành phần ở Việt Nam Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1998;

GS.PTS Nguyễn Tĩnh Gia

- Đổi mới và phát triển các thành phần kinh tế, Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1993; PTS Đỗ Hoài Nam

- Những vấn đề cơ bản về kinh tế và đổi mới kinh

tế ở Việt Nam, Nxb Giáo dục, Hà Nội 1996; PGS.PTS Phan

Thành Phố

- Những biện pháp kinh tế tổ chức và quản lý để phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hóa và đổi mới cơ cấu kinh tế nông thôn Bắc bộ, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội 1996;

GS.TS Lơng Xuân Quý

- Cơ chế thị trờng và vai trò Nhà nớc trong nền kinh

tế Việt Nam Nxb Thống kê, Hà Nội, 1998; GS.TS Lơng

Xuân Quý

- Chính sách kinh tế và vai trò của nó đối với phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn Việt Nam, Nxb Chính

trị Quốc gia, Hà Nội 1996; PTS Nguyễn Văn Bích

- Một số vấn đề về định hớng XHCN ở Việt Nam, Nxb

Lao động, Hà Nội, 1998; PGS.PTS Nguyễn Đức Bách

Các công trình nghiên cứu trên đây đã đi sâu vàocác vấn đề chủ yếu của quản lý nhà nớc đối với các thànhphần kinh tế Đã giải quyết nhiều vấn đề về việc điều tiết

vĩ mô của nhà nớc với nền kinh tế đất nớc, trình bày nhiềukinh nghiệm quản lý tác động vào nền kinh tế

ở Lào, hơn 20 năm qua, việc quản lý nhà nớc về kinh

tế đã đợc đề cập nhiều trong văn kiện của Đảng và Nhà

n-ớc Đảng NDCM Lào đã đa ra chủ trơng, đờng lối đổi mới.Tiếp cận với đờng lối đổi mới của Đảng đã có một số côngtrình nghiên cứu dới góc độ phơng hớng luận chứng nh:

- Một số đặc điểm đổi mới cơ chế quản lý kinh tế

ở CHDCND Lào trong giai đoạn hiện nay PTS Khăm Phăn

Khun Bo Lin, Học viện Nguyễn ái Quốc, Hà Nội 1991

- Những quá trình kinh tế - xã hội để chuyển kinh tế

tự nhiên lên kinh tế hàng hóa ở CHDCND Lào trong giai đoạn hiện nay, PTS Mon Sỉ Vi La Thon, Học viện Nguyễn ái

- Tiếp tục quản lý ngân sách nhà nớc ở CHDCND Lào,

TS Khăm Phong Bút Đa Vông Học viện Chính trị Quốc gia HồChí Minh, Hà Nội 1998

- Đổi mới quản lý nhà nớc nhằm phát triển ngành công nghiệp trong quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trờng ở CHDCND Lào, TS Công Chắc No Kéo, Học viện Chính trị

Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội 1998

- Thành công của việc thực hiện chính sách đổi mới kinh tế từ năm 1985 - 1995 của CHDCND Lào, Su Phăn Kéo

My Xay, CHDCND Lào 20 năm , Viêng Chăng 1996

- Phân tích vấn đề thực trạng kinh tế - xã hội, vấn

đề trớc mắt và lâu dài của CHDCND lào, PTS Cụ Kéo ắc

Khạ Mun Tỵ, CHDCND Lào 20 năm, Viêng Chăng 1996

- Sự vững mạnh của chính quyền nhà nớc là yếu tố bảo đảm cho nền độc lập, chủ quyền dân tộc, Cha Lơn

Nhìa Pao Hờ CHDCND Lào 20 năm, Viêng Chăn 1996

Nhng các văn kiện và các công trình nghiên cứu trênchỉ giải quyết một số vấn đề nảy sinh mang tính cấpbách trớc mắt, thực chất là giải pháp tình thế liên quan

đến việc thực hiện chủ trơng, đờng lối của Đảng và Nhà

n-ớc trong công cuộc đổi mới của từng thời kỳ

Cho đến nay, cha có công trình khoa học nào nghiêncứu việc tiếp tục đổi mới quản lý nhà nớc với sự phát triểnnền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần một cách cơ bản,

có hệ thống, phù hợp với điều kiện cụ thể của Lào Chính

vì vậy, tôi chọn đề tài: "Nhà nớc với sự phát triển nền

kinh tế hàng hóa nhiều thành phần trong giai đoạn hiện nay ở CHDCND Lào" làm đề tài nghiên cứu của

mình, hy vọng góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thựctiễn vấn đề này

3 Mục đích, nhiệm vụ và giới hạn nghiên cứu của luận án

Mục đích nghiên cứu của luận án

Nghiên cứu một cách hệ thống cơ sở lý luận và thựctiễn, góp phần làm sáng tỏ vai trò của Nhà nớc đối với sựquản lý nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần ở Làotrong giai đoạn hiện nay

Phân tích thực trạng quản lý Nhà nớc đối với nền kinh

tế hàng hóa nhiều thành phần và yêu cầu khách quan cầntăng cờng vai trò, chức năng quản lý kinh tế của Nhà nớcLào

Nhiệm vụ của luận án

Khái quát cơ sở lý luận về vai trò của Nhà nớc đối với

sự quản lý kinh tế nói chung và quản lý kinh tế của Nhà nớcDCND Lào nói riêng

Phân tích vai trò, chức năng quản lý kinh tế của Nhànớc trong nền kinh tế thị trờng, kinh nghiệm và bài họctrong quản lý Nhà nớc về kinh tế, nhằm hạn chế, khuyết tậtcơ chế thị trờng ở một số nớc

Khái quát những thành tựu và thiếu sót trong quản lýNhà nớc về kinh tế ở CHDCND Lào thời gian qua Chỉ ranhững vấn đề tồn tại và xu hớng biến đổi trong sự pháttriển kinh tế thị trờng theo cơ chế thị trờng ở Lào hiệnnay

Đề xuất những phơng hớng và các giải pháp để nângcao hiệu lực quản lý Nhà nớc về kinh tế trong công cuộc

đổi mới hiện nay ở CHDCND Lào

Phạm vi nghiên cứu của luận án

Luận án không nghiên cứu vai trò, chức năng quản lýNhà nớc nói chung, mà chỉ nghiên cứu vai trò, chức năngquản lý kinh tế đợc thể hiện chủ trơng đờng lối và giảipháp vĩ mô, có liên quan đến việc quản lý kinh tế trongnền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần hiện nay ởCHDCND Lào Từ đó đề xuất một số phơng hớng và giảipháp nhằm tiếp tục đổi mới quản lý Nhà nớc về kinh tế ởCHDCND Lào Luận án không đi sâu nghiên cứu các nhiệm

vụ quản lý các thành phần kinh tế

4 Cơ sở lý luận và phơng pháp nghiên cứu của luận án

Luận án vận dụng lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin, t tởng Hồ Chí Minh, Chủ tịch Cay Xỏn Phôm Vi Hản,các quan điểm của Đảng NDCM Lào, kế thừa những côngtrình nghiên cứu của các nhà khoa học trong và ngoài nớc

-có liên quan

Luận án đợc thực hiện trên cơ sở vận dụng tổng hợpphơng pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủnghĩa duy vật lịch sử, phơng pháp phân tích và tổng hợp,phơng pháp lịch sử và lôgic trong quá trình phân tích vàluận giải các vấn đề nêu ra

5 Cái mới của luận án

- Luận án phân tích nét đặc trng của nền kinh tếnhiều thành phần ở Lào; khả năng điều hành nền kinh tế

ở Lào

- Luận án góp phần làm sáng tỏ thêm vai trò quản lýcủa nhà nớc Lào đối với sự phát triển kinh tế Nêu yêu cầutiếp tục đổi mới bộ máy quản lý nhà nớc, đổi mới phơngtiện, công cụ quản lý nhà nớc đối với các thành phần kinhtế.

- Luận án đề xuất một số phơng hớng và giải phápchủ yếu nhằm tác động vào quá trình quản lý nhà nớc đốivới các thành phần kinh tế ở CHDCND Lào hiện nay

6 ý nghĩa thực tiễn của luận án

Những kết quả nghiên cứu của luận án có thể dùnglàm tài liệu để tham khảo giúp hoạch định các chủ trơng,chính sách và các biện pháp đổi mới việc quản lý nhà nớc

đối với nền kinh tế Lào trong giai đoạn hiện nay Luận áncòn làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy ởcác trờng đại học, các trờng Đảng

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu và danh mục tài liệu tham khảo,luận án có

3 chơng 6 tiết

Chơng 1

Mối quan hệ giữa nhà nớc với kinh tế

1.1 Bản chất của mối quan hệ giữa nhà nớc với kinh tế

1.1.1 Nhà nớc và sự hình thành của nhà nớc

Xã hội cộng sản nguyên thủy là hình thái kinh tế - xãhội đầu tiên của loài ngời trong đó không có sự phân chiaxã hội thành giai cấp, không có quyền lực nhà nớc và phápluật Sở hữu tập thể đối với t liệu sản xuất, phân phốibình đẳng của cải do xã hội làm ra

Cấu trúc xã hội, đặc điểm của quyền lực và quyphạm xã hội suy cho cùng phụ thuộc vào cơ sở kinh tế của

nó Trong xã hội nguyên thủy tế bào của xã hội là thị tộc.Thị tộc là kết quả của quá trình tiến hóa lâu dài đợc xuấthiện khi xã hội đã phát triển tới một trình độ nhất định

Đây là một bớc tiến trong lịch sự phát triển của nhân loại

Tổ chức thị tộc thực sự là một tổ chức lao động và sảnxuất, một bộ máy kinh tế xã hội Trong thị tộc, trên cơ sở sởhữu chung về t liệu sản xuất và sản phẩm xã hội, mọi ngời

đều bình đẳng, không ai có đặc quyền đặc lợi Xã hội

có sự phân công lao động, nhng mới là sự phân công lao

động tự nhiên

Quyền lực trong xã hội cộng sản nguyên thủy mới chỉ

là quyền lực xã hội do toàn xã hội tổ chức ra và phục vụ lợiích cho cả cộng đồng Quyền lực này với một hệ thốngquản lý đơn giản không tách khỏi xã hội Hội đồng thị tộc

là tổ chức quyền lực cao nhất của thị tộc quyết định tấtcả các vấn đề quan trọng của thị tộc nh tổ chức lao động

sản xuất, tiến hành chiến tranh, giải quyết các tranh chấpnội bộ Những quyết định của hội đồng thị tộc là bắtbuộc đối với tất cả mọi ngời Nó đợc lĩnh hội với t cách là sựthể hiện ý chí chung Trong thị tộc cha có các cơ quan c-ỡng chế, nhng quyền lực xã hội có uy tín cao và đợc bảo

đảm bằng sự cỡng chế mạnh mẽ, bởi phong tục tập quán và

d luận xã hội

Vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế và bớcchuyển từ xã hội cộng sản nguyên thủy lên một hình tháikinh tế xã hội mới là sự phân công lao động xã hội Sự phâncông lao động lần thứ nhất là chăn nuôi tách ra khỏi trồngtrọt và xuất hiện những ngời chuyên làm công việc chănnuôi Sự phân công lao động lần thứ hai, thủ công tách rakhỏi nông nghiệp do yêu cầu sản xuất đòi hỏi phải có một

bộ phận ngời chuyên sản xuất ra công cụ lao động Nềnsản xuất phát triển với nhiều ngành nghề chuyên môn hóalàm xuất hiện nhu cầu trao đổi và nền sản xuất hàng hóa

ra đời, sự phát triển nền sản xuất hàng hóa dẫn đếnphân công lao động lần thứ ba thơng nghiệp đã tách rathành một ngành hoạt động độc lập Nó sinh ra lớp thơngnhân chỉ làm công việc trao đổi sản phẩm không thamgia vào sản xuất nhng lại nắm quyền lãnh đạo sản xuất vàbắt những ngời sản xuất phải phụ thuộc mình về mặtkinh tế

Sự ra đời và phát triển của thơng mại cũng dẫn đến

sự xuất hiện đồng tiền Nạn cho vay lãi, quyền t hữu ruộng

đất, chế độ cầm cố phát triển đã tăng cờng sự tích tụ tậptrung của cải vào tay một thiểu số ngời trong xã hội Từ đó

sự phân hóa giữa chủ nô và nô lệ càng thêm sâu sắc Tất

cả những yếu tố đó làm đảo lộn đời sống thị tộc, phá vỡ

sự tồn tại của thị tộc Tổ chức thị tộc không thích hợp với

điều kiện mới và nguyện vọng mới của các tầng lớp ngờitrong xã hội Để điều hành quản lý xã hội mới đòi hỏi phải cómột tổ chức mới khác trớc về chất Tổ chức đó do toàn bộnhững điều kiện tồn tại của nó quy định chỉ đại diện choquyền lợi của giai cấp nắm u thế về kinh tế và nó nhằmthực hiện sự thống trị giai cấp, dập tắt xung đột công khaigiữa các giai cấp hoặc giữ cho chúng ở trong vòng trật tự

đậy bản chất giai cấp của nhà nớc

Lý luận khoa học về nhà nớc chỉ có thể có đợc trêncơ sở những quan điểm biện chứng duy vật về sự pháttriển xã hội Xã hội không phải khi nào cũng cần có nhà nớc.Nhà nớc chỉ ra đời và tồn tại khi mâu thuẫn giai cấp pháttriển đến mức độ không thể điều hòa đợc các giai cấp

đấu tranh với nhau quyết liệt, xã hội rơi vào một tình trạng

nh Ph Ăngghen nói: "Phải có một lực lợng cần thiết, một lựclợng tựa hồ nh đứng trên xã hội có nhiệm vụ làm dịu cuộcxung đột và giữ cho sự xung đột đó nằm trong vòng trậttự" [1, 282] Lực lợng ấy là nhà nớc Nhà nớc ấy là của giaicấp nắm đợc t liệu sản xuất, có u thế về kinh tế, về tổchức để đàn áp giai cấp đối địch Nh vậy, nhà nớc xuấthiện và tồn tại không phải do ý muốn chủ quan của một cánhân hay một giai cấp nào, trái lại sự ra đời của nhà nớc làmột tất yếu khách quan để khống chế đối kháng giai cấp,

để làm dịu sự xung đột giai cấp, làm cho sự xung đột giaicấp diễn ra trong vòng trật tự hoàn toàn cần thiết để duytrì chế độ kinh tế, trong đó giai cấp này bóc lột giai cấpkhác; nhà nớc, đó là sự kiện lập ra một trật tự này nhằm hợppháp hóa và củng cố sự áp bức, làm dịu xung đột giai cấp

Nhà nớc không phải là thứ "quyền lực từ bên ngoài áp

đặt vào xã hội" mà là "lực lợng nảy sinh từ xã hội", là sảnphẩm của sự phát triển nội tại của xã hội Tiền đề kinh tếcho sự ra đời của nhà nớc là chế độ t hữu tài sản Tiền đềxã hội cho sự ra đời nhà nớc là sự phân chia xã hội thànhgiai cấp, tầng lớp mà giữa các giai cấp, tầng lớp đó cónhững lợi ích đối lập đến mức không thể điều hòa [26,35]

Nh vậy, nhà nớc là một phạm trù lịch sử, nó không phải

có ngay từ khi mới có loài ngời, mà nó ra đời trong một giai

đoạn phát triển nhất định của lịch sử khi xã hội phân chiathành những giai cấp có lợi ích đối địch nhau không thể

điều hòa đợc

Nhà nớc không phải là công cụ dùng để điều hòa sự

đối lập giai cấp nh những nhà t tởng t sản và luật học t sảnthờng nói mà nó là công cụ của giai cấp này để đàn áp giaicấp khác; nhà nớc ra đời, bản thân việc ấy chứng minhmâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa đợc Nhờ có nhànớc, giai cấp nào nắm t liệu sản xuất chủ yếu cũng trởthành giai cấp thống trị về mặt chính trị và do đó cóthêm đợc những thủ đoạn mới đàn áp và bóc lột giai cấp bị

áp bức Nh vậy, nhà nớc là một kiến trúc thợng tầng chínhtrị xây dựng trên một cơ sở kinh tế nhất định, mỗi mộtcơ sở nhất định trong lịch sử xây dựng trên sự đối khánggiai cấp sinh ra kiến trúc thợng tầng chính trị và phápquyền của nó Nhà nớc là kiến trúc thợng tầng chính trị,bao giờ cũng phục vụ cho lợi ích của giai cấp thống trị Giaicấp nào chiếm địa vị thống trị về kinh tế thì giai cấp ấy

là lực lợng thống trị cả về chính trị, không bao giờ nhà nớclại đứng trên lập trờng không thiên lệch, đối đãi ngangnhau với mọi giai cấp hợp thành xã hội có đối kháng

Kể từ khi nhà nớc xuất hiện, xã hội loài ngời có bớc tiếnvợt bậc, làm cho xã hội phân biệt đợc mông muội và văn

minh Đặc điểm của nhà nớc: một là, chia dân c theo khu

vực, tức là chia theo xã, khu, quận, huyện, tỉnh chứ khôngphải chia theo quan hệ huyết thống Chia theo khu vực có ýnghĩa một cuộc cách mạng trong quan hệ xã hội, có nghĩa

là tổ chức công xã nguyên thủy dựa trên cơ sở chế độ cônghữu nguyên thủy về t liệu sản xuất, dựa trên cơ sở quan hệhuyết thống và dòng họ bị tan rã

Trong sự hoạt động bảo vệ chế độ kinh tế hiện có,nhà nớc đặt ra pháp quyền, tức là một hệ thống luật phápnhất định gồm những quy phạm pháp luật đại biểu cho lợiích và ý chí của giai cấp thống trị và có tính chất cỡng bứcphải tuân theo, là phản ánh và biểu hiện của quan hệ kinh

tế tức là quan hệ sản xuất nhất định của quan hệ sở hữunhất định Quyền lực nhà nớc có hiệu lực với tất cả cácthành viên ở trong một biên giới quốc gia, bất cứ họ thuộcquan hệ huyết thống nào

Hai là, nhà nớc thiết lập một quyền lực công cộng, chủ

yếu là những đội vũ trang đặc biệt nh quân đội nhànghề, cảnh sát vũ trang, nhà tù và cơ quan cỡng chế hànhchính cai trị khác để buộc những ngời bị trị phải phụctùng Toàn bộ cơ quan cỡng bức nói trên đều từ xã hội mà ranhng ngày càng thoát ly xã hội và độc lập với xã hội Khác vớiquyền uy của những ngời cầm đầu các thị tộc, bộ lạc trớckia, quyền lực nhà nớc chủ yếu dựa vào sức mạnh cỡng bứccủa pháp luật

Nhà nớc là một tổ chức duy nhất trong xã hội đợcquyền ban hành quy phạm pháp luật, những quy phạm này

đợc chứa đựng trong các văn bản khác nhau do nhà nớc banhành, quy định những quy tắc xử sự bắt buộc đối với mọithành viên sống trong cộng đồng nhà nớc, vì vậy việc banhành pháp luật có tính chất bắt buộc mọi thành viên của xã

hội phải tuân theo, là đặc điểm thứ ba của nhà nớc Nhà

nớc phải gắn với pháp luật, giữa chúng có mối quan hệ phụthuộc lẫn nhau, không thể có nhà nớc mà lại thiếu pháp luật

và ngợc lại

Nhà nớc là một tổ chức quyền lực có chủ quyền quốcgia Đặc điểm này thể hiện ở chỗ nhà nớc có quyền tựquyết định những vấn đề đối nội, đối ngoại của mình,không phụ thuộc vào bất kỳ một thế lực nào bên ngoài, vàquyền lực nhà nớc có hiệu lực trên toàn bộ đất nớc đối vớitất cả dân c, mọi tổ chức xã hội sống và làm việc trên lãnhthổ nhà nớc, văn bản của nhà nớc có hiệu lực thực thi trêntoàn vẹn lãnh thổ đất nớc

Để duy trì cơ quan chính quyền nhà nớc, cần phải cóchi phí Nguồn chi phí đó lấy từ thuế Lấy thuế của nhândân cũng là một trong những điều kiện của nhà nớc Trongnhà nớc của giai cấp bóc lột, thuế khóa là một trong nhữngthủ đoạn để giai cấp bóc lột, cớp bóc thêm ngời lao động

Từ những đặc điểm trên, có thể định nghĩa: Nhànớc là công cụ cơ bản của quyền lực chính trị, là bộ máy

đặc biệt để cỡng chế và thực hiện các chức năng quản lý

đối với xã hội Nhà nớc là một tổ chức quyền lực đặc biệtcủa giai cấp thống trị, là một hình thức trong đó những cánhân của giai cấp thống trị thực hiện lợi ích chung của giaicấp mình [26, 76]

Bản chất của nhà nớc nh Ph Ăngghen chỉ rõ: "Chẳngqua chỉ là bộ máy trấn áp của một giai cấp này đối với giaicấp khác, điều đó trong chế độ cồng hòa dân chủ cũnghoàn toàn giống nh trong chế độ quân chủ vậy" [28, 584]

V.I Lênin nhấn mạnh: "Nhà nớc là sản phẩm và biểuhiện của những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa

đợc, bất cứ ở đâu, hễ lúc nào và chừng nào mà về mặtkhách quan những mâu thuẫn giai cấp không thể điều

hòa đợc thì nhà nớc xuất hiện và ngợc lại sự tồn tại của nhànớc chứng tỏ rằng mâu thuẫn giai cấp là không thể điềuhòa đợc thì nhà nớc xuất hiện" [23, 10].

Nhà nớc CHDCND Lào là nhà nớc kiểu mới, có bản chấtkhác với bản chất nhà nớc của giai cấp bóc lột trớc kia Bảnchất nhà nớc Lào là do cơ sở kinh tế và chế độ chính trịcủa Lào quy định - đó là nhà nớc của dân, do dân và vìdân Nhà nớc Lào là một tổ chức thể hiện ý chí, quyền lựccủa nhân dân mà nền tảng là liên minh công nhân - nôngdân và tầng lớp trí thức do Đảng NDCM Lào lãnh đạo

Nhà nớc trớc hết là bộ máy cỡng chế đặc biệt nằmtrong tay giai cấp cầm quyền, là công cụ sắc bén nhất duytrì sự thống trị giai cấp Trong xã hội có giai cấp, quyền lựcchính trị của giai cấp thống trị đối với những giai cấp bịtrị thờng đợc biểu hiện bằng quyền lực chính trị, quyềnlực t tởng và quyền lực kinh tế Trong đó quyền lực thốngtrị về mặt kinh tế bao giờ cũng giữ một vai trò quyết

định Trớc hết nó tạo ra sự phụ thuộc của các giai cấp bịthống trị về mặt kinh tế không thể duy trì đợc các quan

hệ bóc lột Nh vậy, một bộ máy cỡng chế đặc biệt đểcủng cố quyền lực của giai cấp thống trị về kinh tế và để

đàn áp sự phản kháng của giai cấp bị bóc lột, nhờ đó giaicấp thống trị về kinh tế trở thành giai cấp thống trị vềchính trị Nói cách khác, giai cấp thống trị đó trở thànhchủ yếu của quyền lực kinh tế và quyền lực chính trị Bộmáy cỡng chế đặc biệt này là nhà nớc Giai cấp thống trị sửdụng nhà nớc để tổ chức và thực hiện quyền lực chính trịcủa giai cấp mình thông qua nhà nớc, ý chí của giai cấp

hợp pháp hóa thành ý chí của nhà nớc ý chí nhà nớc có sứcmạnh bắt buộc các giai cấp khác phải tuân theo một trật tự

do giai cấp thống trị đặt ra phải phục vụ cho lợi ích củagiai cấp thống trị, làm nh vậy giai cấp thống trị đã thựchiện sự chuyên chính của giai cấp mình đối với các giaicấp khác Công cụ chủ yếu để thực hiện sự chuyên chínhgiai cấp không thể chỉ đơn thuần dựa vào bạo lực và cỡngchế mà còn cần đến sự tác động vào t tởng nữa Giai cấpthống trị đã thông qua nhà nớc và các thiết chế xã hội khác

để xây dựng hệ t tởng của giai cấp mình thành hệ t tởngthống trị xã hội

Nhà nớc bóc lột đều có bản chất chung, đó là bộ máy

đặc biệt thực hiện nền chuyên chính của giai cấp bóc lộtthiểu số đối với đa số nhân dân Nhà nớc chủ nô là công

cụ chuyên chính của giai cấp chủ nô đợc tổ chức và thànhlập nhằm mục đích duy trì sự thống trị của giai cấp chủnô đối với nô lệ và các giai cấp khác Nhà nớc phong kiến làcông cụ chuyên chính của giai cấp phong kiến đợc tổ chứcnhằm mục tiêu duy trì, thực hiện sự thống trị của giai cấpphong kiến Nhà nớc t sản là công cụ chuyên chính của giaicấp t sản đợc tổ chức ra nhằm mục đích duy trì sự thốngtrị của mình đối với công nhân, nông dân và các tầng lớpxã hội khác trong chế độ t bản

Nhng khác với những điều kiện nêu trên, nhà nớcXHCN là bộ máy để củng cố địa vị thống trị và bảo vệ lợiích giai cấp công nhân và nhân dân lao động chiếm đa

số trong xã hội để trấn áp những lực lợng thống trị cũ đã bịlật đổ và những phần tử chống đối cách mạng, xây dựng

một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, bình đẳng và tự do chomọi ngời dân lao động.

Bản chất của nhà nớc thể hiện hai chức năng, chứcnăng giai cấp và chức năng xã hội Chức năng giai cấp bắt

đầu từ lý do ra đời của nhà nớc và tạo thành bản chất giaicấp chủ yếu của nhà nớc Còn chức năng xã hội bắt nguồn từnhiệm vụ phải giải quyết những công việc chung của xãhội Nhà nớc thực hiện chức năng xã hội trong mối liên hệmật thiết với chức năng giai cấp, song vai trò công cụ thốngtrị giai cấp của nhà nớc cũng chỉ có thể thực hiện thôngqua chức năng xã hội, mối liên hệ này Ph Ăngghen đã chỉ

ra rằng: "ở khắp nơi chức năng xã hội là cơ sở của sự thốngtrị chính trị và sự thống trị chính trị cũng chỉ kéo dàichừng nào nó còn thực hiện chức năng xã hội đó của nó"[29, 255] Nhà nớc đợc nổi lên với vai trò đặc biệt củamình là quản lý xã hội bằng một phơng tiện riêng là quyềnlực nhà nớc

Vì vậy, chức năng duy nhất của nhà nớc là quản lý xãhội bằng một thứ quyền lực đặc biệt buộc mọi tầng lớp,mọi con ngời sống trong xã hội phải phục tùng, bảo đảm sựthống trị về kinh tế để thực hiện quyền lực về chính trị

và thực hiện sự tác động về t tởng đối với quần chúng.Ngoài việc thực hiện các chức năng trên nhà nớc còn phảigiải quyết tất cả các vấn đề khác nảy sinh trong xã hội,nghĩa là phải thực hiện các chức năng xã hội Điều đó nóilên nhà nớc là một hiện tợng phức tạp và đa dạng, nó vừamang bản chất giai cấp vừa mang tính xã hội Hoạt độngcủa nhà nớc càng ngày càng đa dạng phức tạp phù hợp vớiquy luật khách quan Chức năng vai trò của nhà nớc càng

phát triển và do nhiều cơ quan khác nhau đảm nhận Cónhững cơ quan địa bàn hoạt động trên toàn bộ lãnh thổ

đất nớc, có những cơ quan chỉ trong phạm vi lãnh thổ hẹpcủa địa phơng

Vì vậy, bộ máy nhà nớc là hệ thống các cơ quan nhànớc từ Trung ơng đến địa phơng đợc tổ chức và hoạt

động theo những nguyên tắc chung thống nhất nhằm thựchiện những mục tiêu của nhà nớc, lợi ích của giai cấp thốngtrị

Nhà nớc XHCN thực hiện chức năng nhiệm vụ củamình qua một hệ thống các cơ quan nhà nớc Hệ thốngnày đợc tổ chức một cách thống nhất đồng bộ có mối liên

hệ chặt chẽ với nhau gọi là bộ máy nhà nớc XHCN Bộ máy này

đợc sinh ra trong cách mạng vô sản và trong cách mạng dântộc dân chủ nhân dân, có vai trò thực hiện các chức năngquản lý nhà nớc Trong đó quản lý kinh tế là chức năng

đặc thù của quản lý nhà nớc

1.1.2 Vai trò quản lý kinh tế của nhà nớc

Kinh tế là một phạm trù đặc biệt quan trọng đối với

đời sống xã hội của con ngời ngày nay Để sống, con ngờiphải có thức ăn, quần áo, nhà ở và những của cải vật chấtkhác Vậy thì nói đến kinh tế là nói đến của cải nguồnthu nhập, việc làm, sự giàu, nghèo, phúc lợi, điều kiện sống,môi trờng và môi sinh, tiết kiệm, lãng phí nhằm sử dụngcủa cải có lợi nhất cho việc tạo ra hạnh phúc và sức khỏe củacon ngời v.v

Nh vậy, khái niệm kinh tế là một khái niệm có ýnghĩa rộng rãi có ngời cho rằng "kinh tế là tài sản (tiền,ngoại tệ, vàng bạc, đá quý, bất động sản, vật dụng có giátrị quý hiếm v.v ), có ngời lại hiểu kinh tế là toàn bộ côngtác buôn bán sản xuất, phân phối và tiêu dùng hàng hóa.Một cách hiểu đợc nhiều ngời đồng tình cho rằng kinh tế

là tổng thể (hoặc một phần) những yếu tố sản xuất vànhững quan hệ vật chất của con ngời phát sinh trong quátrình sản xuất trực tiếp, phân phối lu thông trao đổi, tiêudùng của cải vật chất ở những giai đoạn phát triển nhất

định của xã hội loài ngời mà mấu chốt là vấn đề sở hữu vàlợi ích" [6, 51]

Những t liệu sinh hoạt cần thiết cho con ngời không

có sẵn, phải thông qua lao động của con ngời sản xuất ra,Mác viết: "đứa trẻ nào cũng biết rằng mỗi một nớc sẽ chết

đói nếu nó ngừng lao động, tôi không nói là trong mộtnăm, mà ngay trong một vài tuần lễ" [30, 687] Bởi vậy, sảnxuất của cải vật chất luôn luôn có một thuộc tính chungvốn có đó là quy trình tác động lẫn nhau giữa con ngời và

làm cho chúng thích ứng với việc thỏa mãn nhu cầu củamình Sản xuất vật chất luôn luôn đợc lặp đi lặp lại khôngngừng Mỗi quá trình lao động sản xuất đều là sự kết hợpcủa ba yếu tố: lao động, đối tợng lao động và t liệu lao

động

Đối tợng lao động và t liệu lao động là những yếu tốvật chất của quá trình lao động hợp thành t liệu sản xuất

T liệu sản xuất là điều kiện quan trọng không thể thiếu

đ-ợc của quá trình sản xuất, nhng nếu không đđ-ợc kết hợp vớilao động thì tự nó sẽ không tạo ra đợc gì cả Chính lao

động tích cực và sáng tạo đã làm cho t liệu lao động và đốitợng lao động vận động và chuyển chúng thành t liệu sảnxuất thực sự bắt chúng phục vụ cho con ngời Ngời lao động

là ngời sáng tạo ra toàn bộ của cải của xã hội loài ngời

Sản xuất của cải vật chất bao giờ cũng là một quátrình xã hội Trong sản xuất, con ngời không chỉ tác độngvào giới tự nhiên mà còn tác động lẫn nhau, con ngời khôngthể sản xuất đợc nếu không kết hợp với nhau theo một cáchnào đó để hoạt động chung và để trao đổi hoạt động vớinhau Để sản xuất, con ngời phải có những mối liên hệ vàquan hệ nhất định với nhau và sự tác động của họ vào giới

tự nhiên, tức là việc sản xuất chỉ diễn ra trong khuôn khổnhững mối liên hệ và quan hệ xã hội đó C Mác viết: " không thể sản xuất đợc nếu không kết hợp với nhau theomột cách nào đó để hoạt động chung và để trao đổihoạt động với nhau Muốn sản xuất đợc ngời ta phải cónhững mối liên hệ và quan hệ nhất định với nhau và sự tác

động của họ vào giới tự nhiên tức là việc sản xuất thì diễn

ra trong khuôn khổ những mối liên hệ và quan hệ xã hội

đó" [28, 716]

Quan hệ xã hội giữa ngời với ngời trong quá trình sảnxuất, phân phối sản phẩm trao đổi và tiêu dùng của cải vậtchất gọi là quan hệ sản xuất Lực lợng sản xuất và quan hệsản xuất là hai mặt của sản xuất xã hội, chúng gắn bóchặt chẽ với nhau và tác động lẫn nhau, với sự phát triển củalực lợng sản xuất, quan hệ sản xuất cũng biến đổi theo

Khi nói đến quan hệ sản xuất là nói đến quan hệgiữa ngời với ngời hình thành, vận động và tái tạo lại trongtoàn bộ quá trình tái sản xuất xã hội bao gồm sản xuấtphân phối, trao đổi và tiêu dùng Trong quá trình sản xuấtxã hội có mối quan hệ lẫn nhau và liên quan với nhau hết sứcphức tạp nh hiện nay, vai trò quản lý kinh tế của nhà nớc làmột yêu cầu khách quan, một nhu cầu nội tại của nền kinh

tế Tuy nhiên, nhà nớc thực hiện vai trò đó theo phơng hớng

và mục tiêu khác nhau, tùy theo bản chất của hình thức vàcon đờng mà mỗi quốc gia đã lựa chọn

Nhà nớc là công cụ của giai cấp thống trị đợc sử dụng

để duy trì trật tự xã hội sao cho phù hợp với lợi ích của nó,chức năng ban đầu của nhà nớc là quản lý hành chính baogồm các lĩnh vực chủ yếu nh:

Quản lý lãnh thổ, thiết lập quan hệ bang giao với các

Để thực hiện hai chức năng này nhà nớc đều phải cónhững cơ sở kinh tế nhất định Trong lịch sử phát triển cácnhà nớc đã có các phơng pháp khác nhau để nắm giữ kinh

tế nhằm phục vụ chức năng quản lý của nhà nớc

Nh vậy, trớc hết nhà nớc là một thể chế chính trị, làmột trong những yếu tố thuộc kiến trúc thợng tầng xã hội.Tuy nhiên, lịch sử xã hội loài ngời chứng tỏ rằng trong sựphát triển của mình do yếu tố quản lý xã hội, chức năngquản lý kinh tế mà nhà nớc luôn luôn gắn liền với chức năngquản lý hành chính Trong các nhà nớc đơng đại không cónhà nớc nào đứng trên kinh tế hay ngoài kinh tế Sự pháttriển của sản xuất hàng hóa, sự ra đời của kinh tế thị tr-ờng đã đặt nhiệm vụ quản lý xã hội của nhà nớc nói chungthành hai chức năng:

Chức năng quản lý hành chính nhằm duy trì trật tự xãhội sao cho phù hợp với nguyện vọng của các thành viên

Chức năng quản lý nhằm duy trì các trật tự kinh tế vớitính cách là cơ sở của trật tự xã hội sao cho phù hợp với lợi íchcủa các thành viên

Nh vậy, quản lý kinh tế là sự tác động liên tục, có tổchức, có hớng đích của chủ thể quản lý lên tập thể nhữngngời lao động trong hệ thống, sử dụng một cách tốt nhấtmọi tiềm năng và cơ hội nhằm đạt đợc mục tiêu quản lý đề

ra theo đúng luật định và thông lệ hiện hành [6, 51-52]

Sự tác động liên tục, có tổ chức, có mục đích củachủ thể quản lý chính là việc tổ chức thực hiện các chứcnăng của quản lý nhằm phối hợp các mục tiêu và các động

lực hoạt động của mọi ngời lao động trong hệ thống để

đạt tới mục tiêu chung

Việc sử dụng tốt nhất các tiềm năng, các cơ hội của

hệ thống là việc sử dụng có hiệu quả nhất các yếu tố bêntrong và bên ngoài của hệ thống trong điều kiện chấpnhận cạnh tranh với các hệ thống khác, chấp nhận các rủi ro

Lịch sử đã chứng minh chức năng kinh tế của nhà nớc

đợc phôi thai ngay từ buổi ban đầu, khi nhà nớc mới xuấthiện Sau đó mới đợc nhận thức và ứng dụng vào thực tiễnquản lý kinh tế - xã hội

Trong thời đại chiếm hữu nô lệ, nhà nớc chủ nô - kiểunhà nớc đầu tiên trong lịch sử - đã trực tiếp dùng quyền lựccủa mình can thiệp vào việc phân phối của cải đợc sảnxuất ra Trong thời đại của nhà nớc chủ nô, của cải sản xuất

ra bởi những ngời nô lệ dới sự chỉ huy, điều khiển quátrình sản xuất của giai cấp chủ nô, những khối lợng của cải

ấy không đợc phân phối mà bị giai cấp chủ nô chiếm đoạtbằng bạo lực, các thủ đoạn bạo lực phi kinh tế ở đây đợc sửdụng làm công cụ để chiếm đoạn, cỡng bức kinh tế

Trong thời đại phong kiến, nhà nớc phong kiến khôngchỉ can thiệp vào việc phân phối của cải mà còn đứng ratập hợp lực lợng nhân dân xây dựng kết cấu hạ tầng cho

sản xuất nông nghiệp, khuyến khích quan lại di dân đi mởmang các vùng đất mới, đề ra các chính sách ruộng đấtthích hợp với các thời kỳ

ở Lào, t tởng nhà nớc can thiệp vào nền kinh tế cũng

đợc hình thành khá sớm, nhà vua Lào đã ý thức về quyền

sở hữu và quyền sử dụng ruộng đất nói riêng và của cải nóichung Do đó, một mặt trao quyền sử dụng cho quan lạimặt khác áp dụng các biện pháp để củng cố quyền sở hữu

và kiểm soát đợc hoạt động của quan lại các địa chủ quýtộc địa phơng

Dới chế độ t bản, nhà nớc t sản thực hiện chính sáchtiền tệ hết sức nghiêm ngặt, nó tìm mọi cách tích lũy tiền

tệ không cho tiền chạy ra nớc ngoài Nền kinh tế t bảnmuốn phát triển nhanh, đòi hỏi đất nớc phải có một cơ sởhạ tầng phục vụ sản xuất và đời sống hiện đại, điều nàylàm cho các nhà kinh tế thời kỳ này thấy rằng nền kinh tếphát triển càng cao, xã hội hóa sản xuất càng mở rộng, thịtrờng càng phát triển, càng cần sự quản lý của nhà nớc đốivới nền kinh tế Song họ vẫn coi tự do kinh tế là sức mạnhhoạt động của nền kinh tế thị trờng Quy luật kinh tế làkhách quan, chính sách kinh tế chỉ có thể kìm hãm haythúc đẩy ở mức độ nhất định sự hoạt động của nó

"Chính sách kinh tế là những quy định của nhà nớc về mộthoặc một số vấn đề kinh tế dựa trên sự vận dụng các quyluật kinh tế vào điều kiện cụ thể của một nớc, một vùnghoặc một ngành kinh tế - kỹ thuật Nó là một khái niệmthuộc hoạt động chủ quan của nhà nớc, khi tình hình kinh

tế thay đổi thì chính sách kinh tế cũng thay đổi theo

Nó có thể đợc nhà nớc sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện saukhi đã đợc ban hành" [20, 17] Mặt khác trình độ xã hộihóa sản xuất phát triển ngày càng cao đã chỉ cho các nhàkinh tế học thấy rằng cần phải có sự can thiệp của nhà nớcvào quá trình hoạt động của nền kinh tế điều tiết nềnkinh tế càng mạnh.

Trong nền kinh tế thị trờng hiện nay, nhà nớc đóngvai trò quản lý nền kinh tế thị trờng tức là đóng vai trò

điều khiển nền kinh tế sao cho nó vận động đến các mụctiêu mong muốn bằng cách sử dụng các công cụ điều tiết

và can thiệp khi cần thiết [41, 120-121] Điều đó có nghĩa

là nhà nớc đóng vai trò điều hành kinh tế vĩ mô bằngpháp luật, kế hoạch, chính sách và công cụ khác nhằm pháthuy vai trò tích cực hạn chế và ngăn ngừa các mặt tiêu cựccủa kinh tế thị trờng Trong nền kinh tế thị trờng, các cơ

sở sản xuất là những đơn vị kinh tế độc lập, tự chủ, họ tự

lo lấy vốn, vật t kỹ thuật để phục vụ sản xuất, tự chịutrách nhiệm về kết quả của hoạt động sản xuất kinhdoanh Họ sản xuất cái gì, sản xuất bao nhiêu và bán cho ai

là do họ tự định đoạt, nhà nớc không can thiệp trực tiếp vào

nh trớc nữa Nhng nhà nớc can thiệp gián tiếp vào nền kinh

tế, can thiệp vào thị trờng, phải mở ra các cuộc đầu t lớn

Có làm nh vậy mới huy động đợc các nguồn t bản nhàn rỗi

để mở mang các hoạt động sản xuất kinh doanh, giảiquyết công ăn việc làm và tăng thu nhập cho dân c làmcho nhu cầu tiêu dùng tăng lên Tất nhiên, khi nhu cầu tănglên sẽ làm cho sản xuất tăng nhanh, nhờ đó mà có điềukiện đẩy lùi khủng hoảng và tình trạng thất nghiệp

ở các nớc đang phát triển ngời ta vẫn nhận thấy cómột xu hớng cùng với quá trình tự do hóa giá cả, vai trò quản

lý của nhà nớc vẫn đợc tăng cờng Trong thời kỳ đầu củacuộc cải cách kinh tế, vai trò của nhà nớc vẫn đặc biệtquan trọng ở các nớc này vai trò của nhà nớc thể hiện trêncác mặt sau:

Trong các nớc đang phát triển, tiết kiệm t nhân quánhỏ, thị trờng vốn không có hoặc quá yếu, nhà nớc phải

đứng ra thực hiện vai trò tích lũy chủ yếu Đối với khu vực tnhân, nhà nớc khuyến khích đầu t phát triển sản xuất,không giới hạn quy mô, nhng mặt khác nhà nớc vẫn tăng c-ờng công tác kiểm soát khiến cho các xí nghiệp t nhân ít

có quyền độc lập tự chủ hơn là ở các nớc công nghiệp pháttriển

Việc nhà nớc kiểm soát với khu vực t nhân thờngmang ý nghĩa tạo điều kiện thuận lợi cho khu vực này pháttriển, chẳng hạn bảo hộ công nghiệp trong nớc, khuyếnkhích các nhà đầu t mở rộng đầu t và tạo môi trờng tàichính thuận lợi cho hoạt động của các doanh nghiệp

1.2 Nhà nớc Dân chủ nhân dân Lào với sự quản lý kinh tế

1.2.1 Nhà nớc Dân chủ nhân dân Lào quản lý kinh tế theo cơ chế cũ

Kháng chiến thành công, nớc CHDCND Lào ra đời, năm

1975, nhân dân các bộ tộc Lào đoàn kết xung quanh Mặttrận Lào xây dựng tổ quốc, dới sự lãnh đạo của Đảng vàChính phủ, xây dựng và bảo vệ chế độ DCND Chế độchính trị u việt đợc thiết lập trong hoàn cảnh kinh tế - xã

hội lạc hậu, kém phát triển, bị kiệt quệ do chiến tranh kéodài tàn phá, kẻ thù phá hoại trên mọi lĩnh vực.

Cơ sở kinh tế là sản xuất nông nghiệp, lực lợng sảnxuất và quan hệ sản xuất mang tính chất tự nhiên, tự cấp

tự túc Địa bàn miền núi gồm các tỉnh phía Bắc và phía

Đông sản xuất và đời sống hoàn toàn tự nhiên ở các đồngbằng, các thành phố, thị xã, trục đờng giao thông, ven cácchi nhánh sông và ven sông Mê Kông sản xuất phát triểnhơn Sản xuất nông nghiệp trên ruộng nớc và một phần ởruộng rẫy, ở đây đã có một số vùng chuyên canh trồng cácloại cây công nghiệp trên cao nguyên, sản phẩm cây côngnghiệp để xuất khẩu, cung cấp nguyên liệu cho côngnghiệp chế biến Sản xuất hàng hóa xuất hiện và đangphát triển Ngoài một số cơ sở vừa và lớn hầu hết sản phẩm

có tính hàng hóa là của hộ gia đình và công xởng nhỏ của

t nhân Nhìn chung, sản xuất nông nghiệp với phơng thứccanh tác tiểu nông, sản phẩm phần lớn để tự cấp tự túc,nông nghiệp trong nông thôn Lào cha có sự phân công rõrệt

Trong lĩnh vực công nghiệp chịu ảnh hởng trực tiếpcủa chiến tranh và kinh tế nông nghiệp tự cấp tự túc nênkém phát triển, công nghiệp Lào rất nhỏ bé, phiến diện,chủ yếu thuộc sở hữu t nhân, bị chiến tranh kìm hãm Tsản dân tộc còn non yếu Xét về phơng diện t bản vànguyên liệu ngành công nghiệp đã hoàn toàn phụ thuộcvào nớc ngoài Đa số các mặt hàng công nghiệp và các mặthàng tiêu dùng phải nhập khẩu Cơ cấu công - nông nghiệpvẫn cha hình thành, bởi vậy công nghiệp cũng bị đìnhtrệ

Giai cấp công nhân và nông dân lao động trởngthành trong đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc là lựclợng cơ bản của cách mạng Trong cơ cấu giai cấp nông dân

ở địa bàn nông thôn cha có sự phân hóa bộ phận theongành nghề Đất rộng ngời tha, hầu hết nông dân đều córuộng đất canh tác, sự chiếm hữu tập trung đất đai quymô lớn cha diễn ra sâu rộng, phần lớn đất đai là đất côngcộng

Trong chiến tranh, Mỹ đã ném xuống Lào 3,5 triệutấn bom đạn nhằm phá hủy kết cấu hạ tầng xã hội và kinh

tế của những khu vực PaThết Lào chiếm giữ Khoảng 20%diện tích canh tác bị hoang phế Hàng chục vạn trâu bò bịgiết hại và thất lạc Nhiều hệ thống kênh mơng bị chiếntranh phá hủy Hầu hết các thị xã, thị trấn, trờng học, bệnhviện, bệnh xá và 40% làng bản trong vùng giải phóng bịbom đạt triệt phá [44, 67-68]

Để khắc phục hậu quả chiến tranh, phát triển lực ợng sản xuất ổn định và tổ chức thống nhất kinh tế - xãhội trong cả nớc, không thể không thiếu đợc một bớc tiếnnhất định về quan hệ sản xuất Trong thời gian đầu,nhà nớc Lào đã xây dựng một nền kinh tế kế hoạch hóa,tập trung theo kiểu nền kinh tế "hiện vật" Trong đó, nhànớc đóng vai trò quản lý và kiểm soát trực tiếp nền kinh

l-tế Trong một đất nớc, hệ thống giao thông liên lạc kémphát triển, dân chúng sống rải rác trong các thung lũngnhỏ Trong thời gian này, thực thi một nền kinh tế chiếntranh tập trung hóa cao độ trên việc thu mua bắt buộc vớigiá chỉ đạo nhằm khắc phục những tàn phá của cuộcchiến tranh Cơ chế quản lý là một hệ thống những

nguyên tắc, hình thức, phơng pháp quản lý trong nhữnggiai đoạn phát triển khác nhau của nền sản xuất xã hội.Mỗi tỉnh phải tự cung tự cấp đủ lơng thực Hình thứcquản lý là cấp phát, giao nộp, đó là một nền kinh tế hiệnvật, còn hạch toán kinh tế chỉ là hình thức Phơng phápquản lý là dựa vào mệnh lệnh hành chính là chủ yếu, cácphơng pháp khác ít đợc áp dụng Ra sức xây dựng và pháttriển phong trào hợp tác hóa, tập trung nông dân vào các

tổ đổi sản xuất theo tinh thần "xạ mắc khi" (đoàn kết)truyền thống Sau đó tập hợp nông dân vào các tổ đổicông với các ngành nghề khác nhau; tiến tới hình thànhcác hợp tác xã nông nghiệp sử dụng công cụ lao động, giasúc cày kéo chung hợp nhất mọi t liệu sản xuất gồm công

cụ, lao động, sức kéo, đất đai của các thành viên hợp tácchỉ đạo theo nguyên tắc tự nguyện dân chủ từ thấp

đến cao

Trong hoàn cảnh kinh tế rất yếu kém, công nghiệpmới bắt đầu hình thành, còn thiếu nhiều ngành quantrọng, thiết yếu - sản xuất hàng hóa cha phát triển, thị tr-ờng trong nớc bị t bản nớc ngoài thao túng, thị trờng thốngnhất cha hình thành Đặc biệt, khi tiến hành cải cáchkinh tế xã hội, xây dựng chế độ xã hội mới, chính quyềncách mạng thiếu vốn, thiếu cán bộ quản lý, thiếu kỹ thuật

và kinh nghiệm kinh doanh

Do xuất phát của nền kinh tế quá thấp và hậu quả dochiến tranh để lại khá nặng nề, nền kinh tế Lào mangnặng tính tự túc, tự cấp, các yếu tố hàng hóa cha pháttriển, các yếu tố thị trờng mới sơ khai, thiếu đồng bộ, tăng

nền kinh tế rập khuôn, máy móc quá độ lên CNXH, thiết lậpngay chế độ công hữu đối với t liệu sản xuất, tổ chức bộmáy đồ sộ và ngày càng phình to để điều hành nền kinh

tế Xây dựng mô hình kinh tế kế hoạch hóa, tập trungquan liêu bao cấp, coi nhẹ cơ chế thị trờng, thực hiện

"ngăn sông, cấm chợ" Cơ chế tập trung, quan liêu bao cấp

đã tạo ra sự ngăn cách giữa thị trờng có tổ chức của nhà

n-ớc và thị trờng tự do, từ đó hình thành nên hai hệ thốnggiá riêng biệt là giá chỉ đạo của nhà nớc và giá thị trờng tựdo

Nhà nớc trực tiếp điều khiển các hoạt động kinh tếquan trọng thông qua các kế hoạch sản xuất và phân phốithông qua các hệ thống giá cả, tỷ giá do nhà nớc quy định.Trong nền kinh tế chỉ huy đó, toàn bộ nền kinh tế quốcdân đợc xem nh một cỗ máy khổng lồ, trong đó nhà nớc làngời trực tiếp điều khiển hoạt động của cỗ máy, còn cácchủ thể kinh tế chỉ là ngời thừa hành mệnh lệnh của nhànớc Nhà nớc trực tiếp làm kinh tế và quản lý kinh tế chủyếu bằng công cụ hành chính, mệnh lệnh Trong cơ chếtập trung, quan liêu, mặc dù các công cụ đòn bẩy nh thuế,lãi xuất, giá, tỷ giá, tiền lơng đều đợc sử dụng nhngchúng không phát huy đợc vai trò đòn bẩy của mình.Trong cơ chế đó, khi mà nhà nớc thờng xuyên can thiệpvào hoạt động kinh tế thì vai trò của luật pháp cha đợc coitrọng đúng mức

Trong một thời gian dài, ngời ta quan niệm rằngCNXH đối lập với kinh tế hàng hóa, kế hoạch đối lập với thịtrờng và thị trờng chỉ gắn liền với CNTB Thị trờng trongcơ chế kế hoạch hóa tập trung, quan liêu bao cấp là một

thứ thị trờng méo mó bởi có sự phân biệt một cách duy ýchí giữa cái gọi là "thị trờng có tổ chức" và "thị trờng tựdo" Trong thị trờng méo mó đó, các yếu tố cấu thành thịtrờng nh quan hệ tiền - hàng, quan hệ mua - bán, quan hệcung - cầu, quan hệ hàng hóa, môi trờng hoạt động, độnglực vận động và các quy luật vận hành của nó đều bị cơchế cũ "giao nộp cấp phát, mua theo lệnh, bán theo lệnh "làm sai lệch, không còn là những nhân tố khách quan nữa.Mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung không thừa nhậnvai trò điều tiết của thị trờng, cho rằng thị trờng là phạmtrù riêng của CNTB, từ đó chấp nhận sản xuất hàng hóa màkhông thừa nhận vai trò của thị trờng Thực ra, các phạm trùhàng hóa, thị trờng phản ánh những quan hệ kinh tếchung của các phơng thức sản xuất gắn liền với sản xuấthoạt động, tức là sản xuất để trao đổi Thị trờng và kinh

tế thị trờng là thành tựu chung của văn minh nhân loại.Thị trờng có trớc CNTB, trong CNTB và cả sau CNTB

Cơ sở kinh tế khách quan của sự hình thành và pháttriển thị trờng và kinh tế thị trờng cũng là cơ sở kinh tếkhách quan của sự hình thành và phát triển kinh tế hànghóa; đó là sự phân công lao động xã hội và chế độ sở hữukhác nhau Do đó, kinh tế thị trờng, kinh tế hàng hóakhông chỉ có trong CNTB, mà còn tồn tại trong thời kỳ quá

độ từ CNTB lên CNXH (vì còn những hình thức sở hữu tliệu sản xuất t nhân khác nhau cùng tồn tại đan xen với cáchình thức sở hữu quốc doanh và tập thể) và cũng tồn tại cảtrong CNXH (vì còn hai hình thức sở hữu công cộng về tliệu sản xuất)

Mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung, quan liêubao cấp không thừa nhận vai trò điều tiết của thị trờng,không phát huy đợc tính sáng tạo và năng động của con ng-

ời mà chỉ làm cho họ thụ động, chờ đợi, hởng thụ, khônglàm việc hết sức mình, do đó nền kinh tế của đất nớc đãtrở nên trì trệ

Đảng NDCM Lào đã nhận thức đợc những sai lầmtrong việc xây dựng mô hình kinh tế nh vậy và sớm có chủtrơng xóa bỏ cơ chế tập trung, quan liêu bao cấp, chuyểnsang xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần,vận động theo cơ chế thị trờng có sự quản lý của nhà nớctheo định hớng XHCN Từ năm 1979, nhà nớc DCND Lào đãnhấn mạnh đến các cải cách theo hớng thị trờng và chútrọng tới việc phục hồi vai trò các làng xóm, cho đến năm

1986, đã chính thức thông qua phơng hớng quản lý theo cơchế mới, cơ chế thị trờng có sự quản lý của nhà nớc, địnhhớng từng bớc đi lên CNXH

1.2.2 Nhà nớc quản lý kinh tế theo cơ chế mới

Công cuộc đổi mới đợc bắt đầu từ lĩnh vực kinh tế,nội dung cơ bản của đờng lối cải tạo và phát triển nền kinh

tế của Đảng và Chính phủ Lào đợc thể hiện ở chính sáchcơ cấu kinh tế Nội dung cơ bản của chính sách cơ cấukinh tế là chuyển từ cơ cấu kinh tế tự túc tự cấp sang kinh

tế sản xuất hàng hóa Quá trình đổi mới kinh tế tập trungvào đổi mới cơ cấu kinh tế nhằm cải biến nền kinh tế tựnhiên thành kinh tế hàng hóa; đổi mới cơ chế quản lýnhằm xóa bỏ cơ chế tập trung, quan liêu bao cấp chuyểnsang cơ chế thị trờng có sự điều tiết của nhà nớc; đổi

mới chính sách đối ngoại nhằm mở rộng quan hệ hợp tác vớinớc ngoài, đa dạng hóa, đa phơng hóa.

Hội nghị Trung ơng Đảng NDCM Lào lần thứ 5 khóa IVnăm 1988 đã xác định các thành phần kinh tế ở Lào baogồm kinh tế tự nhiên và nửa tự nhiên, kinh tế hàng hóa nhỏ,kinh tế t bản t nhân, kinh tế t bản nhà nớc (công t hợpdoanh), kinh tế xã hội chủ nghĩa (quốc doanh và tập thể).Các thành phần này thể hiện trình độ của lực lợng sảnxuất từ thấp đến cao Trong đó thành phần rộng nhất vàthấp nhất là kinh tế tự nhiên và nửa tự nhiên Chính sáchcủa Lào là sử dụng thực sự và lâu dài cơ cấu nhiều thànhphần, mở rộng liên doanh liên kết hợp tác giữa các thànhphần kinh tế với nhau, coi kinh tế hộ gia đình nông dân làchủ thể chuyển biến kinh tế tự nhiên Sự thay đổi này đãtạo ra những khả năng phát triển kinh tế hàng hóa, nhữngtháo gỡ về cơ chế quản lý, kinh doanh

Lào là một nớc nông nghiệp, đại bộ phận dân c lànông dân Đảng NDCM Lào định hớng phát triển kinh tế từnông - lâm nghiệp bắt đầu từ nông dân Chính sách cơcấu các thành phần kinh tế bắt đầu từ hộ nông dân đãkhôi phục và phát triển kinh tế nông nghiệp, trong đó cónhiều ngành nghề thủ công truyền thống, chăn nuôi và giacông chế biến Các cơ sở kinh tế cá thể, hộ gia đình nôngdân vừa đợc coi là một đơn vị kinh tế độc lập, đồng thờicũng đợc quyền tham gia vào một hay nhiều cơ sở sảnxuất kinh doanh ở nhiều ngành nghề và lĩnh vực khác nhautheo nguyên tắc tự nguyện, quản lý dân chủ, lực lợng lao

động đợc tập hợp và mở rộng Cơ cấu sản xuất từng bớc đợc

cải tạo biến đổi Sự phân công lao động xã hội và cải tiến

kỹ thuật đang trong quá trình chuyển đổi Chính sáchnông nghiệp phát triển theo hớng toàn diện cả về cơ cấuvùng, cơ cấu ngành và quy mô

Các quyết sách của Đảng và chính phủ Lào từ sau Đạihội lần thứ IV đến nay tập trung hơn cho sản xuất nôngnghiệp, tiểu thủ công nghiệp, xây dựng kết cấu hạ tầng,

điều chỉnh từng bớc cơ cấu kinh tế quốc doanh với nhiềuhình thức thích hợp, tập trung làm dịch vụ phục vụ sảnxuất nông - lâm nghiệp

Cơ cấu đầu t cũng đợc bố trí lại nhằm tập trung đầu

t xây dựng một số vùng trọng điểm sản xuất hàng hóa,vùng lơng thực thực phẩm và cây công nghiệp, vùng địnhcanh, định c, vùng hậu phơng chiến lợc và vùng biên giớixung yếu Vốn đầu t vào các lĩnh vực kinh tế ngành cũng

đợc điều chỉnh Ngoài một số công trình trọng điểm có ýnghĩa chiến lợc, Lào tập trung xây dựng quy mô vừa vànhỏ, thích hợp với điều kiện của Lào, nhanh chóng sử dụng

và thu hiệu quả

Phát triển lực lợng sản xuất là vấn đề trọng tâmtrong chính sách cơ cấu kinh tế Trên cơ sở định hớngchiến lợc của nhà nớc, chính sách kinh tế phát triển sảnxuất hàng hóa hình thành từng bớc cơ cấu kinh tế mới phùhợp với sự vận động của nền kinh tế hàng hóa nhiềuthành phần, với mục tiêu của các chơng trình kinh tế - xãhội của Đại hội IV đã đề ra

Tiếp tục coi nông nghiệp và lâm nghiệp là mặt trậnhàng đầu, từ cuối những năm 80 trở lại đây, Lào tập trungphát triển kết cấu hạ tầng, cố gắng hoàn thành cơ bản hệ

thống giao thông Tổng số chiều dài (làm mới) của đờng bộtrong cả nớc năm 1996 có 22.321 km, năm 1997 có 21.620 km[60, 65] Phát triển một số ngành công nghiệp, chú trọngcông nghiệp chế biến nông lâm sản và công nghiệp hàngtiêu dùng quy mô nhỏ phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế

- xã hội, trong cả nớc năm 1996 có 110 nhà máy lớn, có 408nhà máy trung bình, có 14.134 nhà máy nhỏ; năm 1997 có

117 nhà máy lớn, có 437 nhà máy trung bình, có 15.375 nhàmáy nhỏ [60, 62] Nét mới trong cơ cấu ngành kinh tế trongthời kỳ đổi mới hiện nay là ở chỗ vai trò của hệ thống dịch

vụ cho sản xuất đợc coi trọng, có tác dụng nh những đònbẩy về kinh tế - xã hội Lào tập trung giải quyết vấn đề l-

ơng thực toàn diện và thâm canh gắn việc giải quyết vấn

đề lơng thực với phát triển thế mạnh của lâm nghiệp câycông nghiệp, chăn nuôi kết hợp trồng trọt, chăn nuôi và chếbiến Cơ cấu sản xuất nông - lâm nghiệp đợc chỉ đạothực hiện ở cả đồng bằng, cao nguyên và miền núi Cácchính sách, biện pháp thực hiện đặt ra yêu cầu các ngànhphải coi việc phục vụ nông - lâm nghiệp là mục tiêu và ph-

ơng hớng chủ yếu trong hoạt động của mình, dựa vào sựphát triển của nông - lâm nghiệp và xây dựng ngànhmình ngày càng lớn mạnh Mối quan hệ biện chứng giữacác ngành kinh tế đợc thể hiện ở chỗ các ngành côngnghiệp và dịch vụ phải gắn bó chặt chẽ với các ngành kinh

tế nông - lâm nghiệp

Việc xây dựng cơ cấu kinh tế mới, cơ cấu kinh tếnông - lâm - công nghiệp và dịch vụ, lấy phát triển nông -lâm nghiệp làm nhiệm vụ hàng đầu, Lào coi trọng hệthống dịch vụ, phát triển nông nghiệp toàn diện, bắt đầu

từ hộ gia đình nông dân, dịch vụ tín dụng và khuyếnnông cần mở rộng và cần hiệu quả Với các chính sách mớithông thoáng, quan tâm hơn nữa đến lợi ích của ngời lao

động, kinh tế dịch vụ phát triển mạnh nh Chủ tịch Cay Xỏnnói là bộ phận cấu thành tất yếu của cơ cấu kinh tế

Gắn liền với sự thay đổi về cơ cấu kinh tế đòi hỏiphải có sự thay đổi cơ chế quản lý thích hợp Chính phủLào đã đề ra chính sách sử dụng lâu dài và bình đẳngcác thành phần kinh tế, tự do lu thông, dân chủ hóa cácmặt quản lý và quan tâm thỏa đáng đến lợi ích của ngờilao động v.v chính sách mới đó đã tạo ra sự chuyển biếntrong đời sống kinh tế Các doanh nghiệp nhỏ của các tiểuchủ trong các ngành sản xuất và kinh doanh dịch vụ đợcthành lập Đặc biệt là trong các lĩnh vực dịch vụ bán buôn

và bán lẻ, công nghiệp nhẹ và tiểu thủ công nghiệp, vận tải

và một số dịch vụ khác phát triển sôi động Các đơn vịkinh tế cơ sở của Lào là các xí nghiệp, nhà máy, nông tr-ờng, công ty, cửa hàng, các loại tổ hợp tác kinh tế thuộccác thành phần kinh tế khác nhau

Trớc đây theo cơ chế cũ, giữa xí nghiệp quốc doanh

và tài sản nhà nớc có rất ít sự phân biệt Các xí nghiệpnhận hầu hết vốn đầu t sản xuất từ ngân sách, lợi nhuận

do các xí nghiệp thu đợc chuyển vào ngân sách Vốn đầu

t sản xuất, quỹ trang trải các khoản trả thởng và các chi phíxã hội của các xí nghiệp do ngân sách nhà nớc cấp

Theo hệ thống quản lý kinh tế mới, các xí nghiệp đợcquyền tự chủ lớn hơn trong quy định về sản xuất, đầu t,chính sách nhân công, lơng và giá Nhà nớc Lào đã thực

hiện chuyển hệ thống giá cả từ chỗ do nhà nớc quy địnhhầu hết các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu và tất cả các tliệu sản xuất chủ yếu sang cơ chế giá thị trờng CHDCNDLào quyết định xóa bỏ cơ chế giá bao cấp, thực hiện mộtcơ chế giá chung của một thị trờng thống nhất Do vậy, tỷgiá giữa hàng công nghiệp và hàng nông sản, giữa hàngnhập khẩu và hàng xuất khẩu trong nớc thay đổi Mọi trợcấp của Chính phủ về vật t phục vụ nông nghiệp đều đợcxóa bỏ nhằm góp phần hợp lý hóa giá cả Các cơ quan hànhchính không đợc can thiệp trực tiếp vào cơ chế giá thị tr-ờng Mọi hoạt động mua bán đợc tự chủ giá cả và thanh toánbằng tiền mặt.

Sau những bớc tiến hành cải cách giá và lơng, từ năm

1987, khu vực thơng nghiệp đợc cải cách nhằm tạo điềukiện thuận lợi cho giao lu hàng hóa giữa các vùng, phát triểnsản xuất và trao đổi giữa các thành phần kinh tế, các tổchức kinh tế Các tổ chức thơng nghiệp ở trung ơng vàtỉnh đợc củng cố Nhà nớc quy định các cơ quan hànhchính không đợc tham gia buôn bán Các hoạt động muabán giữa các tổ chức nhà nớc phải dựa trên cơ sở hợp đồngvới giá thỏa thuận giữa các bên Mọi hoạt động cản trở luthông hàng hóa đợc tháo bỏ, thơng nhân đợc cấp giấyphép kinh doanh Mọi cơ quan kinh tế nhà nớc và t nhân

đều đợc phép mua bán, vận chuyển hàng hóa không thuộcdanh mục hàng cấm Trong hoạt động sản xuất kinh doanh,các doanh nghiệp tự quyết định giá đầu vào và đầu raphù hợp với thị trờng trong nớc; tự quyết định việc vay vốn

để đầu t và phân phối lợi nhuận

Đi đôi với đổi mới cơ chế quản lý, thực hiện pháttriển kinh tế - xã hội, các chính sách mới, CHDCND Lào xúctiến việc xây dựng hệ thống pháp luật Đây là bớc thể hiệnvai trò quản lý của nhà nớc trong điều chỉnh kinh tế vĩ môkhông chỉ bằng các công cụ kinh tế mà còn trên cơ sở luậtpháp tơng đối đầy đủ và vững chắc Cùng với việc banhành Hiến pháp nớc CHDCND Lào năm 1991 khẳng địnhthành quả vĩ đại của nhân dân các bộ tộc Lào trong sựnghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ

đất nớc, xác lập chế độ chính trị, xã hội DCND và khẳng

định quyền lợi, nghĩa vụ của mọi công dân Lào và là cơ

sở pháp lý cho các văn bản pháp luật sau này

Đi cùng với việc đổi mới cơ cấu kinh tế và đổi mới cơchế quản lý kinh tế, Đảng NDCM Lào còn đa ra chính sách

đối ngoại, nhằm thiết lập, tăng cờng củng cố quan hệ tốtgiữa Lào với các nớc trên thế giới, tiếp tục quan hệ ngoại giao

và phát triển thơng mại bình thờng với tất cả các nớc, khôngphân biệt chế độ chính trị - xã hội trên cơ sở năm nguyêntắc cùng tồn tại hòa bình, tranh thủ sự đồng tình và ủng

hộ của Chính phủ và nhân dân các nớc có thiện ý muốngiúp đỡ Chính phủ và nhân dân Lào trong việc hàn gắnvết thơng chiến tranh, khôi phục và phát triển kinh tế, vănhóa, không ngừng cải thiện đời sống của nhân dân Lào

Đối với Lào, trong điều kiện kinh tế kém phát triển,

bị chiến tranh tàn phá kéo dài, lại đang phải tập trung vàomục tiêu cơ bản là phát triển kinh tế, cải thiện đời sốngnhân dân, thực hiện hai nhiệm vụ chiến lợc xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc, việc hợp tác để phát triển kinh tế là mộtyêu cầu tất yếu, mở rộng hợp tác song phơng hoặc đa ph-