Tình hình đề kháng khángsinh trong viêm phổi bệnh viện và viêm phổi thở máy tại bệnh viện bạch mai

TÌNH HÌNH ĐỀ KHÁNG KHÁNG SINH TRONG VIÊM PHỔI BỆNH VIỆN VÀ VIÊM PHỔI THỞ MÁY TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI TS.. Trương Anh Thư và cộng sự 2009: Căn nguyên và đặc tính kháng kháng sinh của một s

TÌNH HÌNH ĐỀ KHÁNG KHÁNG SINH TRONG VIÊM PHỔI BỆNH VIỆN VÀ VIÊM PHỔI THỞ MÁY

TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI

TS Nguyễn Thanh Hồi Trung tâm Hô hấp Bệnh viện Bạch Mai

Bài trình bày có sử dụng dữ liệu từ các NC

• ThS Giang Thục Anh và cộng sự (2004): Đánh giá sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn bệnh viện tại khoa Điều trị tích cực – BV Bạch Mai 2003- 2004

• TS Trương Anh Thư và cộng sự (2009): Căn nguyên và đặc tính kháng kháng sinh của một số vi khuẩn gây viêm phổi bệnh viện tại BV Bạch Mai

• ThS Nguyễn Ngọc Quang và cộng sự (2011): Nghiên cứu tình hình và hiệu quả điều trị của Viêm phổi liên quan đến thở máy

• ThS Lã Quý Hương và cộng sự (2012): Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị bệnh nhân viêm phổi bệnh viện tại Trung tâm Hô hấp – BV Bạch Mai

Định nghĩa

• HAP: viêm phổi xuất hiện sau nhập viện ≥ 48 giờ mà không có dấu hiệu VP từ trước.

• VAP: viêm phổi xuất hiện sau đặt NKQ ≥ 48h

mà không có dấu hiệu VP trước đó.

– VAP sớm: xuất hiện sau TKNT ≤ 5 ngày

– VAP muộn: xuất hiện sau TKNT > 5 ngày

Đặc điểm chung VAP năm 2003-2004

• Tần xuất VAP: 41,5/ 1000 ngày ĐT

CÁC TÁC NHÂN GÂY VAP (2003-2004)

Liên quan giữa VK

và thời gian xuất hiện VAP

9.5

73.8

9.4

84.8

Tụ cầu kháng methicillin VK gram âm đa kháng

VAP sớm VAP muộn

Kết quả KSĐ của Acinetobacter baumannii

Kết quả KSĐ của Pseudomonas aeruginosa

Ciprofloxacin 44 6 (13,7) 24 (54,5) 14 (31,8)

Fosmicin 42 7 (16,7) 15 (35,7) 20 (47,6)

Tỷ lệ nhạy cảm của Pseudomonas với ceftazidime giảm

từ 32,1% (năm 2002) xuống còn 20,5% (năm 2003).

Kết quả KSĐ của Klebsiella pneumoniae

(2003-2004)

Kháng sinh Số chủng Trung gian (n,%) Kháng (n,%) Nhạy (n,%)

Ampicillin 36 0 36 (100) 0

Amox/ A clav 36 10 (27,8) 24 (66,6) 2 (5,6)Ampi/ sulbactam 36 1 (2,8) 34 (94,4) 1 (2,8)Cephalothin 36 0 36 (100) 0

Cefuroxime 36 0 36 (100) 0

Ceftazidime 35 5 (14,3) 23 (65,7) 7 (20)Ceftriaxone 36 5 (13,9) 31 (86,1) 0

Cefepime 36 12 (33,3) 15 (41,7) 9 (25)Imipenem 36 0 0 36 (100)

Aztreonam 23 8 (34,8) 13 (56,5) 2 (8,7)

Kết quả KSĐ của Klebsiella pneumoniae

Neltimycin 35 1 (2,9) 30 (85,7) 4 (11,4) Amikacin 35 1 (2,9) 28 (71,7) 6 (25,4) Ciprofloxacin 33 5 (15,1) 21 (63,6) 7 (21,3) Levofloxacin 34 4 (11,8) 22 (64,7) 8 (23,5)

ThS Giang Thục Anh và cộng sự (2004): Đánh giá sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn bệnh viện tại khoa Điều trị tích cực – BV Bạch Mai 2003-2004

Kết quả KSĐ của Staphylococcus aureus

Nhiễm khuẩn bệnh viện năm 2009

Trương Anh Thư, Nguyễn Việt Hùng, Nguyễn Gia Bình, Hồ Thị Minh Lý

Phân bố tác nhân gây NKPBV (n = 133)

A.baumanii Candida.spp P.aeruginosa K.pneumonia Burkholderia cepacia Kh¸c

Tình hình kháng thuốc của Acinetobacter năm 2009

Kháng sinh đồ của P aeruginosa

Tên kháng sinh Số chủng Số (%) chủng nhạy cảm mức trung gian Số (%) chủng ở Số (%) chủng đề kháng Piperacillin 19 3 (15,8) 0 (0,0) 16 (84,2)

Liên quan giữa NKPBV và ngày nằm viện

Yếu tố nguy cơ Hệ số tương quan p Tuổi

Tỷ lệ tử vong ở nhóm mắc và không mắc nhiễm khuẩn phổi bệnh viện

Người bệnh Số lượng Số NB tử

vong

Tỷ lệ (%) tử vong OR CI 95% p

Có NKPBV

Không NKPBV

90 387

50 116

55,6 30,0 2,9 1,8 - 4,7 < 0,01

TS Trương Anh Thư và cộng sự (2009): Căn nguyên và đặc tính kháng kháng sinh của một

số vi khuẩn gây viêm phổi bệnh viện tại BV Bạch Mai

Chi phí điều trị ở nhóm mắc và không

mắc nhiễm khuẩn phổi bệnh viện

Số NB (n = 477) Chi phí điều trị (triệu đồng) p

< 0,01 Không NKPBV (n = 387) 26,0 ± 23,9

TS Trương Anh Thư và cộng sự (2009): Căn nguyên và đặc tính kháng kháng sinh của một

số vi khuẩn gây viêm phổi bệnh viện tại BV Bạch Mai

Nghiên cứu về VPBV năm 2011

• 208 Bệnh nhân thở máy xâm nhập từ 48h trong thời gian từ tháng 02 năm 2011 đến tháng 10 năm 2011 được chọn làm nghiên cứu

ThS Nguyễn Ngọc Quang và cộng sự (2011): Nghiên cứu tình hình và hiệu quả điều trị của Viêm phổi liên quan đến thở máy

cấp cứu, 39.90%

Tỉ lệ bệnh nhân được đặt NKQ từ trước khi vào khoa HSTC là: 68,2 %

Thời gian thở máy trung bình trước khi vào khoa HSTC là: 3,3 ± 5,33

Dài nhất là 30 ngày, thấp nhất 1 ngày

Tỷ lệ mắc VPTM (115/208BN)

Không mắc VPTM 44.7%

Mắc VPTM

55.3%

ThS Nguyễn Ngọc Quang và cộng sự (2011): Nghiên cứu tình hình và hiệu quả điều trị của Viêm phổi liên quan đến thở máy

Phân bố bệnh nhân mắc VPTM theo ngày

y 5 ngà

y 6 ngà

y 7 ngà

y 8 ngà

y 9 ngà

y 1 0

ngà

y 1 1

ngà

y 1 2

ngà

y 1 3

ngà

y 1 4

ngà

y 1 5

ngà

y 1 6

ngà

y 2 0

ngà

y 2 5

ngà

y 3 1

ngà

y 3 2

ngà

y 9 2

VPTM xuất hiện sớm – muộn

nhóm muộn

76%

nhóm sớm 24%

Các tác nhân vi sinh gây VPTM

1 1

Vi khuẩn của VPTM ngày 3-4 (sớm)

và từ ngày 5(muộn) sau thở máy

6 13 3

53

4 4

em Am ikaci n

To br

am yc in

G en tam yci n

Co –

tr im

ox az ol

Nhạy Trung gian Kháng

Mức độ kháng kháng sinh của P aeruginose

P ip

er +T

az ob act am

C ef o+ S

ul ba

ct am

Ti car + A .C lavu

na lat

Ti car

cy lin

A m ikaci n

G en tam yci n

To br am

yc in

C ef

ep im

A zt reo nam

Nhạy Trung gian Kháng

Mức độ kháng kháng sinh của K.pneumoniae

ob act am

C efo + Su

lb ac

ta m

A ug +A C

la vu

la ni c

G en tam yci n

Nhạy Trung gian Kháng

Vi khuẩn học HAP tại TT Hô Hấp – Bệnh viện Bạch Mai

Tình hình chung

• 32 bệnh nhân Tuổi TB: 66,3 ± 10.9

• Nam: 87,5%; Nữ: 12,5%

Thời gian xuất hiện HAP

18.80%

81.20%

VPBV sớm* VPBV muộn**

ThS Lã Quý Hương và cộng sự (2012): Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị bệnh nhân viêm phổi bệnh viện tại Trung tâm Hô hấp – BV Bạch Mai

Các yếu tố nguy cơ HAP

Bệnh phổi mạn tính Đái tháođường Suy giảmmiễn

dịch*

Tuổi≥70 TS nằm

viện trong

90 ngày trước

TS ĐT KS trong 90 ngày trước

Nguyễn Hoài Anh (2010, n=50): 70% SD KS trước đó, 44% ĐT hỗ trợ hô hấp, 18% SGMDM.M Abdel Fattah (2008, n=211): 3.8% COPD, 30.3% ĐTĐ, 6.2% dùng thuốc ƯCMD

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Tỷ lệ các chủng vi khuẩn phân lập được (n=21)

Nguyễn Hoài Anh (2010, n=33): Gram âm: 84.9% (30.3% P.aeruginosa, 18.2% K.pneumoniae, 12.1% A.baumannii), Gram dương (S.aureus) 15.1% Nguyễn Ngọc Quang (2011, n=115): A baumannii 59%, P.aeruginosa 7%K.pneumoniae 17%

Koulentin (2009, n=827): S.aureus 32.3%, P.aeruginosa 23.1%, A.baumannii (19.1%)

KQ kháng sinh đồ của A baumannii

Mức độ kháng kháng sinh của A.baumannii (n=13)

Nguyễn Hoài Anh (2010, n=4): 50% nhạy với Carbapenem, Ceftazidime, Amikacin

Gale AC (2002, n=239): tỷ lệ nhậy với Carbapenem 88%, Tobramycin 85.3%, Ceftazidim 65.3%

Meropenem Ampi+Sulbactam

Gentamycin Ciprofloxacin

Doxycycline Colistin

0% 20% 40% 60% 80% 100%

Imipenem Ceftazidime Piper+Tazobactam

Tobramycin Cotrimoxazol Minocycline

nhạytrung giankháng

KẾT LUẬN

• Tỷ lệ HAP: 41,5/ 1000 ngày điều trị

• Tỷ lệ VAP tại khoa HSTC: 55,3%

• Acinetorbacter baumannii: là căn nguyên hàng đầu gây VAP, HAP

• Các chủng A baumannii hiện tại chỉ còn nhạy cảm với Polymicin

• Các chủng P aeruginosa kháng nhanh với Tazobactam, ceftazidim, hiện chủ yếu còn nhạy với Polymicin