Nghiên cứu mối tương quan giữa các chiều đo và khối lượng cơ thể cừu trong chọn lọc cừu phan rang

Nghiên cứu mối tương quan giữa các chiều đo và khối lượng cơ thể cừu trong chọn lọc cừu phan rang

NGHIÊN CỨU MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA CÁC CHIỀU ĐO VÀ KHỐI LƯỢNG CƠ

THỂ CỪU TRONG CHỌN LỌC CỪU PHAN RANG

Ngô Thành Vinh, Trịnh Xuân Thanh, Đinh Văn Bình, Ngọc Thị Thiểm,

Nguyễn Ngọc Anh và Nguyễn Đức Tưởng Trung tâm Nghiên cứu Dê và Thỏ Sơn Tây

TÓM TẮT

Nghiên cứu được tiến hành trên 3878 con tại Trại chăn nuôi của Trung tâm Nghiên cứu Dê và Thỏ Sơn Tây, Trạm nghiên cứu và chuyển giao TBKT chăn nuôi Ninh Thuận, trong khoảng thời gian từ tháng 1/2007 đến tháng 12/2009 Thu thập số liệu theo dõi các chỉ tiêu về năng suất sinh sản và sinh trưởng phát triển, cân khối lượng bằng cân đồng hồ và đo một số chiều đo chính (VN DTC,CV) bằng thước dây, thước cây Chọn lọc đàn cừu có khối lượng sinh trưởng từ trung bình trở lên đảm bảo trung bình của đàn cừu chọn lọc cao hơn trung bình của đàn cừu đại trà

Các chỉ số chiều đo (VN, CV, DTC) của cừu Phan Rang nuôi tại Ninh Thuận và Hà Nội có phương trình xác định khối lượng cơ thể cừu là : Y= 9,61***(0,35) + 0.12 (0,001) x

VN 2 - 0.605 (0.15) x VN; Y= 11,81***(0,35) + 0.018 (0,001) x CV 2 - 0.868 (0.15) x CV; Y= 14,79***(0,35) + 0.021 (0,001) x DTC 2 - 1.055 (0.15) x DTC, có tương quan chặt chẽ đến khối lượng cừu tại các thời điểm tháng tuổỉ để ước tính về khối lượng cừu có độ chính xác cao

Từ khóa: Cừu Phan Rang, Khối lượng, Vòng ngực, Cao vây, Dài thân chéo

1 Đặt vấn đề

Đàn cừu ở nước ta đến nay có khoảng 70.000 con (1288,7 nghìn con dê cừu, số liệu thống kê 2010), chủ yếu là giống cừu Phan Rang tập trung chủ yếu ở các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận Cừu Phan Rang rất thích ứng và phát triển tốt tại một số vùng ở nước ta như Bến Tre, Hà Nội, Quảng Ninh, Ninh Bình, Hải Dương là có đặc điểm nhỏ con, năng suất thấp nhưng chất lượng thịt ngon, khả năng chống chịu bệnh tật tốt, chịu được kham khổ, dễ nuôi Chính vì vậy trải qua hàng trăm năm các thế hệ vẫn tồn tại và được nuôi rộng rãi ở các trang trại vừa và nhỏ ở các địa phương Điều đó chứng tỏ khả năng thích ứng rộng với môi trường và sức sản xuất của chúng đã được đánh giá khẳng định (Đinh Văn Bình, 2007) Cân khối lượng gia súc là việc làm chính của tất cả các chương trình quản lý chăn nuôi nhằm cung cấp thông tin về sự tăng trưởng của gia súc nói chung, bên cạnh đó cung cấp thông tin cần thiết cho việc chọn lọc giống và bán sản sản phẩm

Việc xác định khối lượng cừu ở các nông hộ hay trang trại trong chăn nuôi cừu bằng

kỹ thuật đo vòng ngực, dài thân chéo, cao vây nhằm ước tính khối lượng cừu một cách nhanh chóng, dễ dàng hơn Sử dụng kỹ thuật này cho đàn cừu sinh trưởng để xác định nhanh khối lượng cừu ở các giai đoạn tháng tuổi một cách nhanh chóng giúp cho công tác quản lý đàn giống thuận lợi, hiệu quả, khắc phục được những hạn chế khi bắt giữ cừu để cân khối lượng

Mục tiêu của nghiên cứu này là để xác định nhanh khối lượng cừu ở các trang trại hay nông hộ một cách nhanh nhất, tiện lợi cho công tác chọn lọc giống, ghi chép số liệu đồng

thời xác định mối liên quan trong đánh giá khả năng sản xuất của chúng Để giải quyết

những vấn đề trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu mối tương quan giữa các chiều đo và khối lượng cơ thể cừu trong chọn lọc cừu Phan Rang”

2 Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

2.1 Mục tiêu

Đánh giá khả năng sinh trưởng của cừu Phan Rang thông qua mối quan hệ các chỉ số chiều đo

2.2 Vật liệu nghiên cứu

Dung lượng mẫu tính toán cho các chỉ tiêu về khối lượng sơ sinh, 3, 6, 9, 12, 24 tháng tuổi, tổng số 3878 con trong đó tại Hà Nội 1011 con, tại Ninh Thuận 2867 con

Số con tham gia đo các chiều đo vòng ngưc, Dài thân chéo, cao vây tại các thời điểm sinh trưởng 3, 6, 12, 24 tháng tuổi có tổng số 2995 con trong đó tại Hà Nội 784 con và Ninh Thuận 2211 con

2.3 Thời gian nghiên cứu

Đề tài được tiến hành từ tháng 1/2007 đến tháng 12/2009

2.4 Địa điểm nghiên cứu

Trại chăn nuôi của Trung tâm Nghiên cứu Dê và Thỏ Sơn Tây, Trạm nghiên cứu và chuyển giao TBKT chăn nuôi Ninh Thuận

2.5 Nội dung

- Đánh giá khả năng sản xuất giống của giống cừu Phan Rang tại 2 vùng Ninh Thuận

và Hà Nội

- Xác định phương trình hồi qui giữa tính trạng khối lượng và các chiều đo

2.6 Phương pháp nghiên cứu

- Thu thập số liệu theo dõi các chỉ tiêu về năng suất sinh sản và sinh trưởng phát triển, cân khối lượng bằng cân đồng hồ và đo một số chiều đo chính (VN DTC,CV) bằng thước dây, thước cây

Chọn lọc đàn cừu có khối lượng sinh trưởng từ trung bình trở lên đảm bảo trung bình của đàn cừu chọn lọc cao hơn trung bình của đàn cừu đại trà

- Lý lịch, ngày, tháng, năm được sinh ra của từng cừu cừu đực và cừu cái

- Ngày phối các lứa: ngày, tháng, năm của cừu cái được phối các lứa,

- Ngày đẻ các lứa: ngày, tháng, năm cừu đẻ ở các lứa

- Số con sơ sinh còn sống, số con để nuôi, số con cai sữa

- Khối lượng sinh trưởng qua các tháng tuổi từ: ss; 3;6;9;12;24 tháng tuổi

- Sử dụng phương pháp nhân giống thuần theo sơ đồ ghép phối luân hồi với các đực giống khác nhau nhằm tránh đồng huyết

- Cừu con được theo mẹ tự bú cho đến khi cai sữa

- Các thế hệ con sinh ra tiến hành theo dõi ghi chép và đánh giá khả năng sản xuất của chúng

2.7 Xử lý số liệu:

Sử dụng chương trình SPSS 15.0 Windows Evaluation version để xử lý số liệu

3 Kết quả và thảo luận

3.1 Khối lượng, kích thước chiều đo qua các tháng tuổi và các hệ số của cừu Phan Rang

Bảng 1 Khối lượng kích thước của các chiều đo qua các tháng tuổi

Chỉ

tiêu

Sơ

sinh 217 29.2 ±1.5 30.4 ±1.7 28.9 ±1.4 603 28.7± 1.6 30.0 ±1.6 28.6 ±1.4

3 tháng 207 47.9 ±1.7 46.1 ±1.9 45.2 ±5.2 569 47.5 ±1.5 46.0 ±1.9 46.4± 1.9

6 tháng 189 58.4 ±1.9 51.6 ±1.3 50.4± 1.4 526 57.3 ±1.8 51.2 ±1.1 50.0 ±1.2

9 tháng 171 62.2 ±1.7 54.9 ±1.5 52.9 ±1.7 513 61.5± 1.4 54.1 ±1.1 52.3 ±1.3

12

tháng 149 64.9 ±1.8 57.9 ±1.6 55.1±1.7 468 63.5 ± 1.5 57.1 ± 1.1 54.4±1.3

Bảng 2 Hệ số quyết định (R2) và các hệ số hồi quy ước tính khối lượng từ vòng ngực, cao

vây và dài thân chéo

3.2 Mối tương quan giữa khối lượng và kích thước vòng ngực

Qua tính toán đã chỉ ra rằng khối lượng sinh trưởng qua các tháng tuổi được ước tính

từ chỉ số đo vòng ngực của cừu Phan Rang qua phương trình hồi qui

Y= 9,61***(0,35) + 0.12 (0,001) x VN 2 - 0.605 (0.15) x VN; hệ số quyết định R2 = 0,959 qua đó chúng ta có thể ước đoán về khối lượng của cừu Phan Rang bằng cách đo vòng ngực có độ chính xác cao bằng cách sử dụng phương trình hồi quy bậc 2 như xác định ở trên

Qua đồ thị 1, cho ta thấy biểu thị mối tương quan giữa khối lượng và chiều đo vòng ngực của cừu Phan Rang qua các tháng tuổi biến động theo chiều đo vòng ngực biểu hiện các

số liệu thu thập được rất tập trung Khi số liệu sử dụng ở đồ thị 1 được phương trình hồi qui

có ý nghĩa cao với mức độ tương quan đạt 95,9% sự biến động của khối lượng cơ thể

Đồ thị 1 Mối tương quan giữa khối lượng và chiều đo vòng ngực

Y là Khối lượng (kg)

X là số đo cm Vòng ngực

3.3 Mối tương quan giữa khối lượng và kích thước chiều đo cao vây

Qua bảng 1 đã chỉ ra rằng khối lượng sinh trưởng qua các tháng tuổi được ước tính từ chỉ số đo chiều cao vây của cừu Phan Rang qua phương trình hồi qui

Y= 11,81***(0,35) + 0.018 (0,001) x CV 2 - 0.868 (0.15) x CV, hệ số quyết định R2 = 0.965, qua đó chúng ta có thể ước đoán về khối lượng của cừu Phan Rang bằng cách đo chiều cao vây có độ chính xác cao bằng cách sử dụng phương trình hồi quy bậc 2 như xác định ở trên

Qua đồ thị 2, cho ta thấy biểu thị của quần thể về khối lượng cừu Phan Rang qua các tháng tuổi biến động theo chiều đo cao vây biểu hiện các số liệu thu thập được trên đồ thị 2

là rất tập trung

VN

80.0 70.0

60.0 50.0

40.0 30.0

20.0

50.0

40.0

30.0

20.0

10.0

0.0

P

Quadratic Observed

Đồ thị 2 Mối tương quan giữa khối lượng và chiều đo cao vây

Y là khối lượng (kg)

X là số đo cm cao vây

3.4 Mối tương quan giữa khối lượng và kích thước chiều đo dài thân chéo

Qua bảng 1 đã chỉ ra rằng khối lượng sinh trưởng qua các tháng tuổi được tính từ chỉ

số chiều đo dài thân chéo của cừu Phan Rang qua phương trình hồi qui

Y= 14,79***(0,35) + 0.021 (0,001) x DTC 2 - 1.055 (0.15) x DTC, hệ số quyết định R2

= 0.949, qua đó chúng ta có thể ước đoán về khối lượng của cừu Phan Rang bằng cách đo dài thân chéo có độ chính xác cao bằng cách sử dụng phương trình hồi quy bậc 2 như xác định ở trên

Qua đồ thị 3 cho ta thấy biểu thị của quần thể về khối lượng cừu Phan Rang qua các tháng tuổi biến động theo chiều đo dài thân chéo biểu hiện các số liệu thu thập được trên đồ thị 3 là rất tập trung

Việc sử dụng các chiều đo cơ thể cừu Phan Rang được sử dụng dùng để ước đoán khối lượng cừu là hoàn toàn chính xác bởi vì tương quan giữa các chiều đo vòng ngực, cao vây, dài thân chéo và khối lượng có R lần lượt = 0.959; 965;949 là tương quan rất chặt chẽ bởi vì hệ số tương quan càng cao càng chặt chẽ không có sự sai khác nhiều có ý nghĩa rất lớn trong sản xuất

CV

80.0 70.0

60.0 50.0

40.0 30.0

20.0

50.0

40.0

30.0

20.0

10.0

0.0

P

Quadratic Observed

Đồ thị 3 Mối tương quan giữa khối lượng và chiều đo dài thân chéo

Y là khối lượng (kg)

X là số đo cm dài thân chéo

Tóm lại: sử dụng kỹ thuật đo vòng ngực, dài thân chéo, cao vây trên cừu đã chứng minh việc ước tính khối lượng cừu đang sinh trưởng có độ chính xác cao như trên đàn dê sinh trưởng cũng sử dụng kỹ thuật này (Barry W Norton, 2010) Tỷ lệ tương quan giữa các

số đo VN, DTC, CV với khối lượng cơ thể cừu biến động từ 95 đến 96% ( trên dê tỷ lệ tương quan giữa số đo vòng ngực với khối lượng 85-88%)

Kết quả trên cho thấy sử dụng số đo VN, DTC, CV đã có hữu ích trong việc ước tính khối lượng cơ thể cừu đang sinh trưởng từ nhỏ đến 24 tháng tuổi Với một thước dây ghi sẵn kích cỡ để đọc khối lượng trực tiếp giúp cho người chăn nuôi xác định nhanh khối lượng của

cá thể đó

3.5 Mối tương quan giữa khối lượng qua các tháng tuổi

Qua bảng 1, đã chỉ ra rằng khối lượng sinh trưởng biểu thị qua các tháng tuổi 3; 6; 9; 12; 24 tháng tuổi của cừu Phan Rang được tính từ khối lượng cừu qua phương trình hồi qui Y= 3.30***(0,35) - 0.035 (0,001) x tháng tuổi 2 + 2.067 (0.15) x tháng tuổi, hệ số quyết định

R2 = 0.961 qua đó chúng ta thấy rõ kết quả về khối lượng cơ thể của cừu Phan Rang qua các tháng tuổi là mật độ tập trung phù hợp với đường cong sinh trưởng

DTC

80.0 60.0

40.0 20.0

50.0

40.0

30.0

20.0

10.0

0.0

P

Quadratic Observed

Qua đồ thị 4 cho ta thấy biểu thị của quần thể về khối lượng cừu Phan Rang qua các tháng tuổi biến động theo qui luật sinh trưởng biểu hiện các số liệu thu thập được trên đồ thị

4 là rất tập trung

Đồ thị 4 Mối tương quan giữa khối lượng theo các tháng tuổi

Y là khối lượng (kg)

X là thời gian

3.6 Kết quả về khối lượng qua các tháng tuổi của cừu Phan Rang nuôi tại Ninh Thuận

và Hà Nội

Bảng 3 Khối lương sinh trưởng qua các mốc tháng tuổi của cừu Phan Rang

n X ± SE n X ± SE n X ± SE n X ± SE

Sơ sinh 105 2.4 ± 0.36 112 2.3 ±

0.22 325 2.3 ±0 20 390 2.2 ± 0.25

3 tháng 91 11.8 ± 1.0 99 11.3 ±

0.9 303 11.3 ± 0.5 370 10.8 ± 0.4

thoigian

25 20

15 10

5 0

50.0

40.0

30.0

20.0

10.0

0.0

P

Quadratic Observed

6 tháng 87 16.0 ± 1.3 102 15.8 ±

1.0 272 15.2 ± 0.7 254 14.9 ± 0.7

9 tháng 80 19.4 ± 1.5 91 19.2 ±

1.2 265 18.6 ± 0.9 248 18.1 ± 0.9

12

tháng 70 24.3 ± 1.7 78

23.2 ± 1.4 241 22.4 ± 1.4 227 21.1 ± 1.1

24

tháng 43 37.9 ± 1.6 53

31.3 ± 1.8 132 36.5 ± 1.7 140 29.9 ± 1.3

Qua bảng 3, so sánh về khối lượng sinh trưởng qua các tháng tuổi của đàn cừu nuôi tại Hà Nội và Ninh Thuận là không có sự sai khác p = 0.63 Chính vì vậy về tính trạng khối lượng cơ thể của cừu Phan Rang nuôi ở hai vùng không có sự khác biệt nhiều về khối lượng Điều này chứng tỏ tính thích ứng rộng rãi của cừu Phan Rang

Trong chăn nuôi để đảm bảo duy trì phát triển đàn cừu trong sản xuất việc tiến hành chọn lọc quần thể cừu Phan Rang cần phải được tiến hành thường xuyên nhằm góp phần nâng cao tiến bộ di truyền

4 Kết luận và đề nghị

4.1 Kết luận

Các chỉ số chiều đo (VN,CV,DTC) của cừu Phan Rang nuôi tại Ninh Thuận và Hà Nội có phương trình xác định khối lượng cơ thể cừu là : Y= 9,61***(0,35) + 0.12 (0,001) x

VN 2 - 0.605 (0.15) x VN; Y= 11,81***(0,35) + 0.018 (0,001) x CV 2 - 0.868 (0.15) x CV; Y= 14,79***(0,35) + 0.021 (0,001) x DTC 2 - 1.055 (0.15) x DTC, có tương quan chặt chẽ đến khối lượng cừu tại các thời điểm tháng tuổỉ để ước tính về khối lượng cừu có độ chính xác cao

Khả năng sinh trưởng phát triển của cừu Phan Rang nuôi tại Hà Nội và Ninh Thuận qua các tháng tuổi là không có sự khác biệt nhau

4.2 Đề nghị

Được công nhận là tiến bộ kỹ thuật và ứng dụng vào thực tế

Tài liệu tham khảo

1 Đinh Văn Bình và cs (2006-2010) Nghiên cứu các giải pháp tổng hợp để nâng cao khả

năng sản xuất của giống cừu Phan Rang trong chăn nuôi nông hộ

2 Barry W.Norton, Nguyễn Thị Mùi và Đinh Văn Bình Báo cáo Nâng cao năng suất chăn

nuôi dê ở Việt Nam bằng các kỹ thuật mới, Nhà xuất bản lao động, 11/2010

3 Tổng cục thống kê năm 2010