Khả năng sinh trưởng của bê lai 1 trên 2 drought master và 1 trên 2 limousine nuôi tại đắc lắc

Khả năng sinh trưởng của bê lai 1 trên 2 drought master và 1 trên 2 limousine nuôi tại đắc lắc

KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG CỦA BÊ LAI 1/2 DROUGT MASTER VÀ 1/2

LIMOUSINE NUÔI TẠI ĐĂK LĂK Đinh Văn Tuyền, Văn Tiến Dũng, Nguyễn Tấn Vui

Bộ môn Dinh dưỡng,Thức ăn Chăn nuôi và Đồng cỏ

TÓM TẮT

Thí nghiệm được triển khai tại các nông hộ và trại chăn nuôi nằm trên địa bàn huyện Eakar tỉnh Đăk Lăk trong thời gian từ 2007 đến 2010 nhằm đánh giá khả năng sinh trưởng phát triển của bê lai Drought Master x Lai Sind và Limousine x Lai Sind nuôi trong điều kiện nông hộ và điều kiện thí nghiệm Nhóm bê theo dõi trong điều kiện thí nghiệm gồm 8 con lai

½ Drought Master và 8 con lai ½ Limousine (mỗi nhóm giống gồm 4 con đực và 4 con cái) Nhóm bê nuôi trong điều kiện nông hộ gồm 111 bê lai ½ Drought Master và 100 bê lai ½ Limousine Bê nuôi trong điều kiện thí nghiệm được chăn thả trên bãi chăn tự nhiên khoảng 6h/ngày và bổ sung thêm thức ăn tại chuồng ở mức, tính theo chất khô, tương đương khoảng 2% khối lượng cơ thể (50% thức ăn tinh và 50% thức ăn thô) còn bê nuôi trong điều kiện nông hộ nuôi theo các chế độ khác nhau tùy từng hộ Khối lượng và kích thước một số chiều

đo (vòng ngực, cao vây, dài than chéo) của bê được cân (bằng cân điện tử đại gia súc) và đo (bằng thước đo chuyên dụng) định kỳ 1 tháng/lần với nhóm nuôi trong điều kiện thí nghiệm

và 3 tháng/lần với nhóm trong nông hộ trong khoảng thời gian từ sơ sinh đến 21 tháng tuổi Kết quả cho thấy trong điều kiện thí nghiệm bê lai ½ Drought Master và ½ Limousine có khối lượng tương đương nhau, đạt trung bình 182,1-200,2 kg lúc 12 tháng và 345,9-354,2 kg lúc 21 tháng tuổi Trong điều kiện chăn nuôi tại nông hộ, bê lai ½ Limousine có khối lượng ở giai đoạn 3-9 tháng tuổi lớn hơn bê lai ½ Drought Master (khối lượng 9 tháng tuổi của ½ Drought Master là 152,8-177,4 kg; của bê ½ Limousine là 180,3-182,7 kg) nhưng ở các giai đoạn sau, khối lượng của 2 nhóm giống là tương đương (khối lượng lcus 21 tháng tuổi của bê lai ½ Drought Master là 284,5-317,8 kg; của bê lai ½ Limousine là 252,9-297,0 kg) Tăng trọng tuyệt đối tính cho giai đoạn từ sơ sinh đến 21 tháng tuổi của bê lai ½ Drought Master đạt mức tăng trọng trung bình từ 0,44 kg/ngày (bê cái) đến 0,58 kg/ngày (bê đực) và bê lai ½ Limousine đạt 0,47 - 0,57 g/ngày khi nuôi trong điều kiện thí nghiệm; các giá trị này ở nhóm

bê nuôi trong nông hộ đạt thấp hơn, lần lượt là 0,41-0,46 kg/ngày ở bê lai ½ Drought master

và 0,36-0,43 kg/ngày ở bê lai ½ Limousine Kích thước vòng ngực, cao vây và dài thân chéo của bê lai ½ Drought Master tương đương với kích thước các chiều đo tương ứng của bê lai

½ Limousine và thể hiện đặc trưng của nhóm bò chuyên thịt

1 Đặt vấn đề

Trong những năm gần đây cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế trong nước thu nhập của người dân cũng đã được nâng lên Vì vậy nhu cầu về thịt trên thị trường cũng tăng lên đáng kể, đặc biệt là các loại thịt có hàm lượng dinh dưỡng cao như thịt bò Điều này thể hiện rõ trong sự biến đổi giá thịt bò trong thời gian 5 năm qua (giá thịt bò loại 1 tăng từ khoảng 75.000 đ/kg năm 2006 lên 160.000 đ/kg hiện nay) Với việc tổng sản lượng thịt bò

mới chỉ đáp ứng được trên 5% tổng lượng thịt tiêu thụ (Cục chăn nuôi 2006) thì tiềm năng cho phát triển chăn nuôi bò thịt là rất lớn Chính vì vậy trong chiến lược phát triển chăn nuôi

từ nay đến năm 2020 được thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đàn bò thịt sẽ tăng với tốc độ 4,8%/năm và đạt số lượng 12,5 triệu con vào năm 2020 Cùng với sự tăng lên về số lượng thì chất lượng đàn bò thịt cũng phải được nâng lên với tỷ lệ bò lai tăng từ khoảng 30% năm

2008 lên trên 50% vào năm 2020 (Bộ Nông Nghiệp&PTNT, 2008)

Các nghiên cứu nhằm lai tạo và đánh giá khả năng sinh trưởng phát triển của các cặp lai sinh ra giữa bò cái lai Sind với tinh bò đực các giống chuyên thịt ôn đới và nhiệt đới đã bắt đầu được triển khai từ lâu Nguyễn Văn Thưởng và cộng sự (1995) cho biết trong thời gian từ năm 1975 đến 1979 Viện Chăn nuôi đã tiến hành lai tạo và so sánh khả năng sinh trưởng phát triển của các con lai giữa bò chuyên dụng thịt Charolais, Santa Gertrudis, và Limousine với bò lai Sind và kết quả cho thấy cặp lai ½ Charolais có khả năng phát triển và cho thịt cao hơn các cặp lai khác nuôi trong cùng một điều kiện Kết quả triển khai Dự án phát triển bò thịt VIE 86/008 do UNDP tài trợ trong giai đoạn 1989 đến 1992 sử dụng tinh đông lạnh của các giống bò chuyên dụng thịt Charolais, Limousin, Simental, Hereford, Brahman lai kinh tế bò thịt với bò nền lai Sind cho kết luận bò lai ½ Charolais và ½ Simental cho kết quả tốt nhất, bò lai ½ Charolais có thể đạt khối lượng 375 kg lúc 24 tháng tuổi, ½ Simental đạt khối lượng 365 kg lúc 24 tháng tuổi tại Bảo Lộc (Nguyễn Thiện và cộng sự, 1992) Gầy đây nhất, Vũ Chí Cương (2007) đã tiến hành lai tạo và so sảnh khả năng sinh trưởng phát triển của bê lai giữa tinh bò đực Brahman và Charolais với bò cái lai Sind trên địa bàn Đăk Lăk Kết quả cho thấy bê con lai ½ Charolais có tốc độ sinh trưởng cao hơn đáng kể so với con lai ½ Brahman và lai Sind Tại thời điểm 12 tháng tuổi bê lai ½ Charolais nặng 173-193 kg trong khi bê lai ½ Brahman là 146-172 kg còn bê lai Sind có khối lượng 138-150 kg, chỉ tương đương 80% khối lượng bê ½ Charolais

Đăk Lăk là một tỉnh có tiềm năng phát triển chăn nuôi bò thịt và vì vậy trong những năm gần đây đã có nhiều nghiên cứu cải tiến giống cũng như thức ăn, đồng cỏ được tiến hành trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là tại các xã thuộc huyện Eakar Trong khoảng 10 năm gần đây (1999-2008), đàn bò tăng 3,2 lần (Phòng Thống kê huyện EaKar, 2008) và tính đến năm

2010 tỷ lệ đàn bò lai chiếm 46% (Văn Tiến Dũng, 2011) Rất nhiều công thức lai tạo đã được thử nghiệm tại địa bàn và gần đây nhất là các công thức lai giữa tinh bò ngoại nhập giống Drought Master, Limoussine và Red Anguss với bò cái lai Zebu trong khuôn khổ đề tài cấp

Bộ “Nghiên cứu nhân thuần và lai tạo giống bò hướng thịt chất lượng cao ở Việt Nam” Báo

cáo này trình bày kết quả đánh giá khả năng sinh trưởng của bê lai ½ Drought Master và ½ Limoussine nuôi tại huyện Eakar tỉnh Đăk Lăk Đây là một phần kế quả của đề tài nghiên cứu cấp bộ nói trên

2 Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

2.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là bê lai ½ Drought Master và bê lai ½ Limousine từ 2 nhóm, trong đó nhóm 1 gồm 8 bê lai ½ Drought Master và 8 bê lai ½ Limoussine (mỗi giống gồm 4 con đực và 4 con cái) nuôi trong điều kiện thí nghiệm tập trung và nhóm 2 gồm 111 bê lai ½

Drought Master và 100 bê lai ½ Limousine nuôi trong điều kiện nông hộ tại các xã của

huyện Eakar tỉnh Đăk Lăk Bê thí nghiệm được lai tạo bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo

(sử dụng nguồn tinh ngoại nhập) cho bò cái Lai Sind khối lượng 220 kg trở lên nuôi tại các

hộ nông dân tại địa bàn trên Tất cả bê thuộc nhóm nuôi trong điều kiện thí nghiệm đều được

sinh ra trong khoảng từ tháng 9 đến 11 năm 2007 và được nuôi dưỡng theo mẹ đến 6 tháng

tuổi trước khi chuyển về trại nuôi tập trung theo hình thức chăn thả (6 giờ/ngày) kết hợp bổ

sung thức ăn tại chuồng Thức ăn bổ sung bao gồm bột sắn, hạt bông, urea và cỏ tươi ghi nê

hoặc rơm khô Bột sắn được trộn với hạt bông và urea theo tỷ lệ 50:48,5:1,5 dạng sử dụng và

bổ sung cho bê ở mức khoảng 1% khối lượng cơ thể Cỏ tươi cũng được bổ sung hàng ngày

ở mức 0,8-1% khối lượng cơ thể tính theo vật chất khô Trong những ngày thiếu cỏ tươi thì

rơm khô được bổ sung cùng với cỏ tươi để sao cho mức ăn vào của bê đạt xấp xỉ 1% khối

lượng (theo vật chất khô)

2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

Nhóm bê nuôi trong điều kiện thí nghiệm được nuôi tại một trại chăn nuôi thuộc xã

Eađar huyện Eakar, tỉnh Đăk Lăk trong khoảng thời gian từ tháng 9 năm 2007 đến tháng 7

năm 2009 và nhóm bê nuôi trong điều kiện nông hộ được theo dõi trong khoảng thời gian từ

tháng 4 năm 2007 đến tháng 9 năm 2010

2.3 Nội dung nghiên cứu

Đánh giá khả năng sinh trưởng của đàn bê lai ½ Drought Master và ½ Limousine sinh

ra tại Đăk Lăk và nuôi ở 2 điều kiện khác nhau

2.4 Phương pháp nghiên cứu và chỉ tiêu theo dõi

Khả năng sinh trưởng (thay đổi khối lượng sống) của bê trong thời gian trước cai sữa

(nuôi tại các hộ gia đình) được xác định thông qua cân khối lượng bằng cân đồng hồ tại thời

điểm sơ sinh và cân điện tử đại gia súc (Rud Weigh 1200) tại thời điểm bê khoảng 3 và 6

tháng tuổi Sau khi cai sữa, nhóm bê theo dõi trong điều kiện thí nghiệm được chuyển về

nuôi tập trung tại trại và khả năng sinh trưởng được xác định bằng cách cân định kỳ 1

lần/tháng bằng cân điện tử đại gia súc Nhóm bê nuôi trong điều kiện nông hộ được cân định

kỳ 3 tháng 1 lần cũng bằng cân điện tử Chỉ tiêu theo dõi sinh trưởng tương đối trình bày

trong báo cáo là khối lượng cơ thể xác định tại các thời điểm 0, 3, 6, 9, 12, 15, 18 và 21

tháng tuổi Còn các chỉ tiêu xác định tăng trọng tuyệt đối (g/con/ngày) được xác định cho các

giai đoạn 0-6 tháng, 6-12 tháng, 12-21 tháng và 0-21 tháng tuổi theo công thức

A =

1 2

1 2

t t

W W

−

−

Trong đó: A là tăng trọng trung bình ngày (g/ngày); W2 là khối lượng cơ thể cuối kỳ

(kg); W1 là khối lượng đầu kỳ (kg); t2 là thời gian cuối kỳ (ngày); t1 là thời gian đầu kỳ

(ngày)

Sự thay đổi kích thước một số chiều đo được xác định bằng thước dây và thước gậy

chuyên dụng Các chỉ tiêu này bao gồm kích thước vòng ngực, cao vây và dài thân chéo xác

định tại các thời điểm 0, 3, 6, 9, 12, 15, 18 và 21 tháng tuổi Chỉ tiêu vòng ngực được xác

định bằng thước dây vải sử dụng đơn vị cm còn các chỉ tiêu cao vây và dài thân chéo được xác định bằng thước gậy

2.5 Xử lý số liệu

Phần mềm Minitab phiên bản 16.0 được sử dụng để xử lí số liệu thống kê Các giá trị trung bình, độ lệch chuẩn được xác định bằng phân tích các tham số thống kê (Descriptive) Sai khác thống kê giữa 2 giống và giữa 2 giới tính về các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển được xác định qua phân tích phương sai theo mô hình tuyến tính tổng quát GLM Thuật toán hồi qui đơn biến được sử dụng để xây dựng phương trình mô tả mối quan hệ giữa tuổi và khối lượng của bê thí nghiệm

3 Kết quả và thảo luận

3.1 Khả năng sinh trưởng của đàn bê thí nghiệm

Kết quả đánh giá khả năng sinh trưởng theo giới tính của đàn bê lai ½ Drought Master

và ½ Limousine nuôi trong điều kiện thí nghiệm được trình bày tại Bảng 1 và của đàn bê nuôi trong điều kiện nông hộ trình bày ở bảng 2

Bảng 1 Khối lượng bê đực và bê cái lai nuôi trong điều kiện thí nghiệm qua các

tháng tuổi (Mean±SD; kg)

Lai ½ Drought Master Lai ½ Limousine Sai khác thống kê1

6 tháng 145,7±11,8 124,6±11,6 135,3±9,4 130,6±8,3 ns ns

9 tháng 179,3±10,3 157,9±12,15 157,2±14,4 149,2±6,1 ns ns

12 tháng 211,4±11,6 189,1±12,1 187,8±18,1 176,4±8,9 ns ns

15 tháng 273,8±15,4 228,3±17,8 269,0±18,4 238,3±16,3 ns *

18 tháng 341,1±20,0 275,0±13,5 338,0±17,6 287,0±15,9 ns **

21 tháng 391,6±22,4 300,2±10,9 388,4±17,7 320,0±15,1 ns ***

1

ns: không sai khác (P>0,05); *: sai khác ở mức P<0,05; **: sai khác ở mức P<0,01; ***: sai khác ở mức P<0,001

Bảng 2 Khối lượng bê đực và bê cái lai nuôi trong điều kiện nông hộ qua các tháng tuổi

(Mean±SD; kg)

Lai ½ Drought Master Lai ½ Limousine Sai khác

thống kê1

n Mean±SD n Mean±SD n Mean±SD n Mean±SD Giống GT

Sơ sinh 75 25,4±2,9 36 25,0±3,3 52 26,1±2,4 48 25,6±2,3 ns ns

3 tháng 75 78,9±24,1 36 78,3±25,3 52 88,2±21,6 48 89,4±26,5 ** ns

6 tháng 75 128,4±36,0 34 120,4±31,2 51 139,8±35,6 47 139,6±40,8 ** ns

9 tháng 68 177,4±43,3 29 152,8±37,9 49 182,7±46,3 46 180,3±46,9 * ns

12 tháng 60 219,2±50,6 24 192,9±39,2 42 214,5±45,1 42 206,8±53,7 ns *

15 tháng 32 264,1±54,8 17 232,8±45,3 21 251,8±42,2 20 224,5±57,3 ns *

18 tháng 14 292,4±51,5 11 258,8±42,1 12 280,3±50,9 11 249,0±48,8 ns *

21 tháng 8 313,8±43,7 8 284,5±36,0 4 297,0±74,1 8 252,9±41,2 ns *

1

ns: không sai khác (P>0,05); *: sai khác ở mức P<0,05; **: sai khác ở mức P<0,01

Kết quả trình bày ở Bảng 1 cho thấy, đối với nhóm bê lai nuôi trong điều kiện thí nghiệm, không có sự sai khác đáng kể (P>0,05) về khối lượng giữa 2 nhóm giống ở bất cứ giai đoạn tuổi nào Như vậy khi được nuôi trong cùng điều kiện đủ dinh dưỡng thì tiềm năng sinh trưởng của 2 giống lai là tương đương nhau và đều đạt mức khối lượng cao hơn rất nhiều so với giống lai Sind nuôi trong cùng điều kiện trong nghiên cứu của Đinh Văn Tuyền

và cộng sự (2010)

Kết quả ở Bảng 1 cho thấy khối lượng trung bình lúc sơ sinh của bê lai ½ Drought master và lai ½ Limousine nuôi tại Eaka lần lượt là 25,6 và 26,2 ở con đực và 22,6 và 25,3

kg ở con cái Nhìn chung khối lượng sơ sinh của bê lai ½ Drought master và lai ½ Limousine tại vùng nghiên cứu cao hơn so với kết quả nghiên cứu trước đây trên bê lai chuyên thịt của các tác giả khác (lai ½ Charolais tại Đăk Lăk của Vũ Chí Cương (2007); lai ½ Droughmaster và ½ Charolais ở miền Đông Nam Bộ của Phạm Văn Quyến (2009)) Trong nghiên cứu của các tác giả này, bê lai ½ Drought master có khối lượng 19,4 kg và lai ½ Charolais có khối lượng trung bình 22,3-23 kg Khối lượng bê lai ½ Drought Master lúc 6 tháng tuổi trong nghiên cứu này là 145,7 kg ở con đực và 120,2 kg ở con cái trong khi khối lượng cùng tuổi của bê ½ Limousine là 135,2 kg ở con đực và 130,5 kg ở con cái Kết quả này của chúng tôi cho thấy bê lai ½ Drought Master và ½ Limuosine có khối lượng cao hơn

so với khối lượng bê lai ½ Charolais xác định được trong nghiên cứu của Vũ Chí Cương năm

2007 tại địa bàn Tây Nguyên (127,5 kg ở con đực và 103,7 kg ở con cái) cũng như kết quả nghiên cứu của Phạm Văn Quyến (2002) tại Bình Dương trên bê lai ½ Charolais

Khối lượng lúc 12 tháng tuổi các nhóm bê lai ½ Drought Master và lai ½ Limousine nuôi tập trung trong điều kiện thí nghiệm tại Eakar lần lượt là 211,4 và 187,8 kg ở con đực

và 175,5 và 176,4 kg ở con cái trong khi khối lượng lúc 18 tháng tuổi là 341,1 và 338,0 kg ở

con đực và 243,1 và 287,0 kg ở con cái Như vậy so với kết quả nghiên cứu trên bê lai ½ Charolais lúc 12 tháng tuổi (khối lượng con đực là 193,2 và con cái 173,1 kg) của Vũ Chí Cương (2007) thì khối lượng bê lai chuyên thịt ½ Drought Master và ½ Limousine trong nghiên cứu của chúng tôi là tương đương Tuy nhiên khối lượng lúc 18 tháng tuổi của bê lai chuyên thịt trong nghiên cứu này lớn hơn đáng kể so với khối lượng của bê tương ứng trong nghiên cứu của Vũ Chí Cương (2007) Kết quả của tác giả này cho thấy bê lai ½ Charolais chỉ đạt khối lượng 242,5 kg ở con đực và 201,9 kg ở con cái Một phần nguyên nhân có thể

là do trong nghiên cứu của Vũ Chí Cương (2007), bê lai ½ Charolais được nuôi tại các nông

hộ điều kiện về thức ăn, chăm sóc, nuôi dưỡng… chưa đáp ứng được nhu cầu dẫn đến khả năng bê chưa thể hiện hết tiềm năng di truyền của giống Kết quả xác định khối lượng bê lai

½ Drought master và ½ Limousine nuôi trong điều kiện nông hộ trình bày ở Bảng 2 và Đồ thị 1 cũng cho thấy bê nuôi trong điều kiện nông hộ có khối lượng ở giai đoạn 15-21 tháng tuổi thấp hơn bê nuôi trong điều kiện thí nghiệm

Tại thời điểm 21 tháng tuổi, khối lượng của bê lai ½ Drought Master đạt 391,6 kg ở con đực và 255,2 kg ở con cái còn bê lai ½ Limousine đạt 388,4 kg ở con đực và 320,0 kg ở con cái Theo báo cáo của Nguyễn Thiện và cộng sự (1992) thì bò lai ½ Charolais có thể đạt khối lượng 375 kg và bò lai ½ Simental đạt khối lượng 365 kg lúc 24 tháng tuổi khi nuôi ở vùng có khí hậu ôn đới tại Bảo Lộc Lâm Đồng Còn theo Vũ Văn Nội và cộng sự (1995) nếu được nuôi dưỡng chăm sóc tốt và bổ sung thức ăn xanh, cỏ cắt, ngọn mía và các thức ăn khác (rỉ mật, sắn lát) bê lai ½ Charolais lúc 24 tháng tuổi tại Hà Tam-Gia Lai, Bình Định-Phú Yên đạt 249-284 kg trong khi nuôi tại Lâm Đồng lúc 18 tháng tuổi đạt 274,5kg Như vậy kết quả của chúng tôi cho thấy bê lai ½ Drought Master và ½ Limousine nuôi tại Đăk Lăk có thể đạt khối lượng tương đương hoặc lớn hơn bê lai ½ Charolais và ½ Simental ngay cả khi các con lai này được nuôi trong điều kiện khí hậu thuận lợi hơn

Kết quả trình bày ở Bảng 1 cũng cho thấy trong giai đoạn từ sơ sinh đến 12 tháng tuổi giới tính không ảnh hưởng đáng kể đến khối lượng bê mặc dù có sự khác nhau về trị số tuyệt đối giữa 2 nhóm giới tính Mức độ sai khác về khối lượng giữa bê đực và bê cái chỉ thể hiện

rõ về thống kê từ khi bê đạt 15 tháng tuổi (P<0,05) và khi tuổi càng tăng thì mức độ sai khác càng trở nên rõ rệt (Bảng 1) Kết quả này phù hợp với nghiên cứu trên bò lai ½ Red Angus nuôi tại Đăk Lăk của Đinh Văn Tuyền và cộng sự (2010) nhưng khác với kết quả nghiên cứu trên bò thuần Drought Master và Brahman nuôi tại khu vực miền Đông Nam Bộ của Đinh Văn Tuyền và cộng sự (2008) trong đó khối lượng con đực luôn lớn hơn của con cái ngay từ khi bê đạt 6 tháng tuổi Sự khác nhau về kết quả nghiên cứu này có thể giải thích là do số bê được theo dõi trong nghiên cứu này khá ít và có khối lượng biến động lớn, thể hiện ở giá trị

hệ số biến động (SD) cao ở mỗi mức tuổi trình bày trong Bảng 1 Giá trị độ lệch chuẩn dao động trong khoảng 1,2- 3,4% tại thời điểm sơ sinh; 8,3-11,8% lúc 6 tháng tuổi; 8,9- 18,1 % lúc 12 tháng tuổi và 15,1-22,4% lúc 21 tháng tuổi

Diễn biến khối lượng của đàn bê lai nuôi trong điều kiện nông hộ cũng tương tự như khi nuôi trong điều kiện thí nghiệm trong đó sự khác nhau về khối lượng giữa bê đực và bê cái chỉ xảy ra sau khi bê đạt 12 tháng tuổi (Bảng 2) Tuy nhiên trong giai đoạn từ 3-9 tháng tuổi, bê lai ½ Limousine có khối lượng cao hơn đáng kể so với bê lai ½ Drought Master mặc

dù mức chênh lệch về khối lượng là không lớn (khoảng 10-15 kg) Từ 12 tháng tuổi trở đi, khối lượng bê lai ½ Drought Master cao hơn so với bê lai ½ Limousine về giá trị tuyệt đối nhưng giữa 2 giống không có sự sai khác đáng kể về thống kê

Đồ thị 1 trình bày diễn biến khối lượng trung bình (cả đực và cái) của bê lai ½ Drought Master và ½ Limousine giai đoạn từ sơ sinh đến 21 tháng tuổi nuôi trong điều kiện thí nghiệm và điều kiện nông hộ Kết quả cho thấy trong giai đoạn từ 0-6 tháng tuổi, khối lượng của các nhóm bê nuôi là tương đương nhau do đều được nuôi trong nông hộ Ở giai đoạn 9-12 tháng tuổi, bê nuôi trong điều kiện nông hộ có khối lượng lớn hơn, đặc biệt là ở nhóm giống lai Limousine Tuy nhiên ở các thời điểm 18 và 21 tháng tuổi, khối lượng của các nhóm bê lai nuôi trong điều kiện thí nghiệm cao hơn đáng kể so với các nhóm nuôi trong điều kiện nông hộ, đặc biệt là đối với nhóm giống lai ½ Limousine

Nguyên nhân dẫn đến việc khối lượng bê lai giai đoạn 9-12 tháng tuổi nuôi trong điều kiện nông hộ lớn hơn bê nuôi trong điều kiện thí nghiệm có thể là do quá trình cai sữa và chuyển từ nông hộ về trại thí nghiệm đã gây stress cho nhóm bê nuôi trong điều kiện thí nghiệm Do đó tốc độ sinh trưởng trong giai đoạn này bị ảnh hưởng nhiều, vì vậy bê sinh trưởng chậm hơn so với nhóm vẫn được nuôi bình thường trong các nông hộ Sau khi bê đạt

12 tháng tuổi, và đặc biệt là giai đoạn từ 15 tháng tuổi trở đi, khối lượng của các nhóm bê nuôi trong điều kiện thí nghiệm cao hơn hẳn so với nhóm nuôi trong nông hộ có thể là do điều kiện dinh dưỡng của nhóm bê nuôi trong nông hộ kém hơn

Như vậy kết quả này cho thấy rõ ràng là trong các điều kiện chăn nuôi đáp ứng đủ dinh dưỡng thì bò lai ½ Limousine có khả năng sinh trưởng tốt hơn bò lai ½ Drought Master nhưng trong điều kiện dinh dưỡng hạn chế thì bò lai ½ Drought master có thể đạt khối lượng

cơ thể tương đương hoặc thậm chí lớn hơn so với bò lai ½ Limousine Nói cách khác, tiềm năng di truyền ở tính trạng sinh trưởng của bò lai ½ Limousine cao hơn của bò lai ½ Drought Master nhưng để phát huy hết tiềm năng đó thì bò cần phải được nuôi dưỡng tốt Theo chúng tôi, mức nuôi dưỡng của các nông hộ đối với nhóm bò lai Limousine trong nghiên cứu này là chưa đủ để bò phát huy hết tiềm năng giống, đặc biệt là ở giai đoạn từ 15 tháng tuổi trở đi khi nhu cầu thức ăn của bò lớn Do đó các hộ chăn nuôi cần phải xác định rõ khả năng cung cấp thức ăn cho đàn bò trước khi quyết định lựa chọn phối giống cho bò cái Nếu khả năng cung cấp thức ăn tốt thì nên chọn phối với bò Limousine còn nếu chỉ có nguồn thức ăn hạn chế thì nên chọn phối với bò Drought Master

Đồ thị 1 Diễn biến khối lượng bò lai ½ Drought Master và lai ½ Limousine trong các điều

kiện nuôi dưỡng khác nhau

3.2 Tốc độ sinh trưởng tuyệt đối của bê lai Sind và ½ Red Angus nuôi tại Đăk Lăk

Tính trạng sinh trưởng tuyệt đối liên quan tới chất lượng con giống và liên quan tới chế độ chăm sóc nuôi dưỡng Thông qua các chỉ tiêu khối lượng tuyệt đối hàng ngày có thể đánh giá khả năng sinh trưởng, hiệu quả của phương thức nuôi dưỡng cũng như tiềm năng

nuôi thịt của phẩm giống

Kết quả trình bày ở Đồ thị 2 cho thấy trong điều kiện chăn nuôi tại trang trại tập trung tăng trọng của bê lai ½ Drought Master trong giai đoạn từ sơ sinh đến 6 tháng tuổi là khá cao, đạt 0,67 kg/ngày ở con đực và 0,54 kg/ngày ở con cái Trong giai đoạn 7 đến 12 tháng tuổi tăng trọng trung bình đạt 0,36 kg/ngày ở cả bê đực và bê cái Mức tăng trọng trong giai đoạn từ 13 đến 21 tháng tuổi của bê đực là 0,67 kg/ngày đối với bê đực và 0,41 kg/ngày đối với bê cái Tính chung cho cả giai đoạn từ sơ sinh đến 21 tháng tuổi bê lai ½ Drought Master tăng trọng trung bình 0,58 kg/ngày ở bê đực và 0,44 kg/ngày ở bê cái Như vậy, tăng trọng tuyệt đối của bê đực luôn lớn hơn tăng trọng của bê cái, trong đó mức chênh lệch cao nhất là

ở giai đoạn 13-21 tháng tuổi Trong suốt giai đoạn sinh trưởng từ sơ sinh đến 21 tháng tuổi thì tăng trọng của bê ở giai đoạn 7-12 tháng là thấp nhất Nguyên nhân có thể là do ở giai đoạn này, bê trải qua giai đoạn stress do cai sữa và chuyển đến môi trường nuôi tập trung nên tăng trọng sụt giảm mạnh

0

50

100

150

200

250

300

350

400

Sơ sinh 3 tháng 6 tháng 9 tháng 12

tháng

15 tháng

18 tháng

21 tháng

Drought Master TN Drought Master đại trà Limousine TN

Limousine đại trà

Diễn biến tăng trọng tuyệt đối của bê lai ½ Limousine nuôi trong điều kiện thí nghiệm cũng tương tự như đối với bê lai ½ Drought Master, đạt mức tăng trọng 0,59-0,60 kg/con/ngày ở giai đoạn sơ sinh đến 6 tháng tuổi; giảm còn 0,25-0,29 kg/ngày ở giai đoạn

7-12 tháng trước khi tăng trở lại và đạt 0,53-0,74 kg/ngày ở giai đoạn tiếp theo Tính trung bình cho cả giai đoạn từ sơ sinh đến 21 tháng tuổi, bê đực lai ½ Limousine đạt tăng trọng 0,57 g/ngày và bê cái đạt 0,47 g/ngày, tương đương với tăng trọng của bê lai ½ Drought Master nuôi trong cùng điều kiện

Đồ thị 2 Tăng trọng của bê lai thí nghiệm trong các giai đoạn tuổi khác nhau

0-6 tháng 7-12

tháng

13-21 tháng

0-21 tháng Đực lai 1/2 Drought Master 0.67 0.36 0.67 0.58 Cái lai 1/2 Drought Master 0.57 0.36 0.41 0.44 Đực lai 1/2 Limousine 0.60 0.29 0.74 0.57 Cái lai 1/2 Limousine 0.59 0.25 0.53 0.47

0.00 0.10 0.20 0.30 0.40 0.50 0.60 0.70 0.80

Kết quả trình bày ở Đồ thị 3 cho thấy trong điều kiện chăn nuôi tại nông hộ, tăng trọng của bê lai ½ Drought Master trong giai đoạn từ sơ sinh đến 6 tháng tuổi cũng tương đương với nhóm chọn đưa vào nuôi trong điều kiện thí nghiệm (đạt 0,53-0,57 kg/ngày) Tuy nhiên ở giai đoạn 7-12 tháng tuổi, tăng trọng của bê đực (0,54 kg/ngày) và bê cái (0,44 kg/ngày) đều cao hơn so với nhóm nuôi trong điều kiện thí nghiệm (0,36 kg/ngày) và điều này được giải thích là do quá trình cai sữa và chuyển từ nông hộ đến trại nuôi tập trung đã ít nhiều gây stress cho nhóm bê nuôi trong điều kiện thí nghiệm Mức tăng trọng của bê đực ½ Drought master trong giai đoạn từ 13 đến 21 tháng tuổi của bê đực là 0,51 kg/ngày, thấp hơn đáng kể so với nhóm bê nuôi trong điều kiện thí nghiệm Tuy nhiên tăng trọng của nhóm bê cái nuôi trong nông hộ (0,43 kg/ngày) là tương đương với nhóm nuôi thí nghiệm Tính chung cho cả giai đoạn từ sơ sinh đến 21 tháng tuổi bê lai ½ Drought Master tăng trọng trung bình 0,46 kg/ngày ở bê đực và 0,41 kg/ngày ở bê cái So với nhóm bê lai ½ Drought master nuôi trong điều kiện thí nghiệm thì tăng trọng của bê đực nuôi trong nông hộ thấp hơn đáng kể (0,46 so với 0,58 kg/ngày) nhưng của bê cái lại tương đương nhau (0,41 so với 0,44 kg/ngày)

Diễn biến tăng trọng tuyệt đối của nhóm bê lai ½ Limousine nuôi trong nông hộ so với nuôi trong điều kiện thí nghiệm cũng giống như nhóm bê lai ½ Drought master Giai đoạn 0-6 tháng tuổi tăng trọng của cả bê đực và bê cái nuôi trong 2 điều kiện này là như nhau

0-6 tháng 7-12 tháng 13-21 tháng 0-21 tháng Đực lai 1/2 Drought Master 0.57 0.54 0.51 0.46

Cái lai 1/2 Drought Master 0.53 0.44 0.43 0.41

Đực lai 1/2 Limousine 0.63 0.43 0.54 0.43

Cái lai 1/2 Limousine 0.63 0.39 0.41 0.36

0.00 0.10 0.20 0.30 0.40 0.50 0.60 0.70