LờIi Mởi ĐầUnghiệmi trongi quái trìnhi pháti triểni kinhi tếi ,i ởi cáci nớci trêni thếi giớii vài ởi nớci tai đềui choi rằngi .i Việci xáci địnhi đờngi lốii ,chiếni lợci pháti triểni ki
Trang 1LờIi Mởi ĐầU
nghiệmi trongi quái trìnhi pháti triểni kinhi tếi ,i ởi cáci nớci trêni thếi giớii vài ởi nớci tai đềui
choi rằngi .i Việci xáci địnhi đờngi lốii ,chiếni lợci pháti triểni kinhi tếi củai mộti đấti nớci lài
yếui tối quani trọngi vài quyêti địnhi đếni sựi thànhi côngi hayi thấti bạii trongi quái trìnhi pháti
triểni kinhi tếi .i Trongi đói ,i việci chuyểni dichi cơi cấui kinhi tếi lài mộti trongi nhữngi vấni đềi
hếti sứci quani trọngi trongi giaii đoạni hiêni nayi
địnhi vài pháti triểni KT-i XHi (i 1991i i -i 2000i ),i nềni kinhi tếi nớci tai đãi rai khỏii tìnhi trạngi
khủngi hoảngi vài đii vàoi pháti triêni i nhanhi vài ổni địnhi i ,i cơi cấui kinhi tếi đãi cói bớci
chuyểni dịchi tíchi cựci theoi đúngi hớngi ,i phùi hợpi vớii quái trìnhi CNH-i HĐHi
i i Tuyi nhiêni ,i quái trìnhi chuyểni cơi cấui kinhi tếi ởi nớci tai trongi nhữngi nămi quai tuyi theoi
đúngi hớngi nhngi theoi tốci đội chuyểni dịchi còni chậmi chạpi ,i nềni kinhi tếi còni mangi
dángi dấpi củai mộti nớci nôngi nghiệpi :i dâni ci sốngi ởi nôngi thôni vài laoi độngi i nôngi
nghiệpi vẫni chiếmi tỷi trọngi lớni .i Nhữngi vấni đềi thờngi xuyêni phảii đặti rai choi cáci nhài
lãnhi đạoi vài cáci chuyêni giai lài :làmi thếi nàoi đẻi cói cấui kinhi tếi hợpi lýi ,i phùi hợpi vớii
tiếni trìnhi CNHi –i HĐHi ởi nớci tai
khăni trởi ngạii ,i điềui quani trọngi phảii lựai chọni cơi cấui kinhi tếi hợpi lýi trongi thơii kỳi kếi
hoạchi 5i nămi (i 2001i –i 2005i ),i phảii thốngi nhấti vềi lýi luậni ,i phâni tíchi tìnhi hìnhi thựci
tiễni i vài đềi rai cáci địnhi hớngi ,i giảii phápi đểi giảii quyếti vấni đềi đói .i Đâyi lài mộti làmi cấpi
báchi cầni đợci chuẩni bịi trớci choi mộti giaii đoạni pháti triểni mớii
dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tếi thờii kỳi 2001i –i 2005i ởi Việti Nami vài giảii phápi thựci hiệni
“i ,i nhằmi làmi sángi tỏi tầmi quani trọngi củai chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tếi vớii tăngi
trởngi kinhi tếi ,i đánhi giái tìnhi hìnhi thựci hiệni kếi hoạchi chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi
giảii phápi chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tếi thơii kỳi 2001-2005i .i
Mặci dùi đãi cói nhiềui cối gắngi nhngi doi trìnhi đội vài khải năngi cói hạni ,i bàii viếti củai emi
sẽi khôngi tránhi khỏii nhữngi thiếui sóti ,i emi kínhi mongi nhậni đợci sựi đóngi gópi ýi kiếni
quýi báui củai cáci thầyi côi trongi khoai ,i đểi bàii viếti saui đợci hoàni chỉngi hơn
Trang 2i
Trang 3Chơngi I Nhữngi vấni đềi lýi luậni chungi vềi chuyểni dịchi cơi cấui
ngànhi kinhi tếi
I-Cơi sởi lýi luậni chungi vềi cơi cấui kinhi tếi vài chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tế.
i 1-Cơi cấui ngànhi củai mộti nềni kinhi tế:
cáci cáchi tiếpi cậni đói đềui phảni ánhi vềi mặti bảni chấti chủi yếui củai cơi cấui
kinhtế,baogồmcácvấnđề:
kinhi tếi củai mộti quốci gia
thốngi kinhi tếi trongi tổngi thểi nềni kinhi tếi đấti nớc
vàoi cáci mụci tiêui đãi xáci định.i Cơi cấui kinhi tếi còni lài mộti phạmi trùi trừui tợng
chuyểni dịchi cơi cấui kinhi tếi mộti cáchi cói hiệui quải cầni xemi xéti từngi loạii cơi cấui cụi
thểi củai nềni kinhi tếi quốci dân
i i Cơi cấui kinhi tếi gồmi 3i bội phậni cơi bảni hợpi thànhi vài cói quani hệi chặti chẽi vớii nhau:
- Cơi cấui ngànhi kinhi tế
- Cơi cấui thànhi phầni kinhi tế
- Cơi cấui lãnhi thổ
i Trongi đói cơi cấui kinhi tếi cói vaii tròi quani trọngi hơni cả.i i Cơi cấui ngànhi vài thànhi phầni
kinhi tếi chỉi cói thểi đợci chuyểni dịchi đúngi đắni trêni phạmi vii khôngi giani lãnhi thổi vài
Trang 4lài tổngi hợpi cáci ngànhi kinhi tếi đợci hìnhi thànhi vài mốii quani hệi giữai cáci ngànhi đói vớii
nhau,i biểui thịi bằngi vịi tríi vài tỷi trọngi củai mỗii ngànhi đói trongi nềni kinhi tếi quốci dân
i Cơi cấui ngànhi phảni ánhi phầni nàoi trìnhi đội phâni côngi laoi độngi xãi hộii chungi củai
nềni kinhi tếi vài trìnhi đội pháti triểni củai lựci lợngi sảni xuất.i Thayi đổii mạnhi mẽi cơi cấui
ngànhi lài néti đặci trngi củai cáci nớci đangi pháti triển
vài trongi tổngi thểi kinhi tếi (nhi GDP,i GO,i laoi động,i vốni đầui t)
tròi chỉi đạoi củai ngành
nhómi ngànhi (khui vực)i chính:
-Nhómi ngànhi nôngi nghiệp:i gồmi nông,i lâm,i ngi nghiệp
- -Nhómi ngànhi côngi nghiệp:i gồmi côngi nghiệpi vài xâyi dựng
- -Nhómi ngànhi dịchi vụ:i gồmi thơngi mại,i bui điện,i dui lịch
- Đói lài sựi thayi đổii vềi sối lợngi cáci ngànhi hoặci sựi thayi đổii vềi quani hệi tỷi lệi giữai
cáci ngành,i cáci vùng,i cáci thànhi phầni doi sựi xuấti hiệni hoặci biếni mấti củai mộti sối
ngànhi vài tốci đội tăngi trởngi giữai cáci yếui tối cấui thànhi cơi cấui kinhi tếi lài khôngi đồngi
đều
- Sựi thayi đổii củai cơi cấui kinhi tếi từi trạngi tháii nàyi sangi trạngi tháii kháci choi phùi
hợpi vớii môii trờngi pháti triểni đợci gọii lài sựi sửi dụngi cơi cấui kinhi tế.i Đâyi khôngi phảii
lài sựi thayi đổii vịi trí,i mài lài sựi biếni đổii cải vềi lợngi vài vềi chấti trongi nộii bội cơi cấu
- Việci chuyểni dịchi cơi cấui kinhi tếi phảii dựai trêni cơi sởi mộti cơi cấui hiệni có,i doi
đói nộii dungi củai cdcckti lài cảii tạoi cơi cấui cũi lạci hậui hoặci chai phùi hợpi đểi xâyi
dựngi cơi cấui mớii tiêni tiến,i hoàni thiệni vài bổi sungi cơi cấui cũi nhằmi biếni đổii cơi cấui cũi
thànhi cơi cấui mớii hiệni đạii vài phùi hợp.i
nhữngi nămi gầni đâyi chúngi tai đãi đạti đợci nhiềui thànhi tựui trongi pháti triểni kinhi tếi vài
ổni địnhi xãi hội.i Songi vớii yêui cầui xâyi dựngi nềni tảngi đểi trởi thànhi mộti nớci côngi
Trang 5nữa.i Mộti trongi nhữngi giảii phápi quani trọngi lài phảii điềui chỉnhi cơi cấui kinhi tếi nóii
chungi vài tìnhi hìnhi mớii ởi trongi nớci vài quốci tếi theoi hớngi côngi nghiệpi hoá,i hiệni đạii
hoái đấti nớc
- Chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tếi lài quái trìnhi pháti triểni củai cáci ngànhi kinhi
tếi dẫni đếni sựi tăngi trởngi kháci nhaui giữai cáci ngànhi vài làmi thayi đổii mốii quani hệi
t-ơngi quani giữai chúngi soi vớii mộti thờii điểmi trớci đó
- Chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tếi lài sựi thayi đổii cói cơi cấui ngànhi kinhi tếi từi
dạngi nàyi sangi dạngi kháci phùi hợpi vớii sựi pháti triểni củai phâni côngi laoi độngi xãi hội,i
phùi hợpi vớii sựi pháti triểni củai lựci lợngi sảni xuấti vài cáci nhui cầui trongi xãi hội
nhậni thứci chủi quani củai coni ngời,i nhữngi nhậni thứci đói đợci thểi hiệni quai nhữngi táci
độngi vàoi cơi cấui kinhi tếi cũi nhằm:
i +i Hoàni thiệni cơi cấui cũ
Quái trìnhi chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tếi gồmi cáci nộii dungi cơi bản:
tríi củai từngi ngành
- Xui hớngi chuyểni dịchi cơi cấui ngành
- Chuyểni dịchi cơi cấui nộii bội từngi ngành
n-ớc,i mài mỗii nớci cầni chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tếi cầni phảii chuyểni dịchi cơi cấui
theoi xui hớng:
- Giảmi dầni tỷi trọngi nôngi nghiệp,i khôngi ngừngi giai tăngi côngi nghiệpi
vài dịchi vụi trongi đói tỷi trọngi dịchi vụi tăngi nhanhi hơn
- Cơi cấui ngànhi chuyểni dịchi theoi xui hớngi côngi nghiệpi hoá,i hiệni đạii
hoá
- Chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi theoi xui thếi hộii nhậpi quốci tế
Trang 6ởi nớci ta,i hiệni nayi vẫni đangi ởi trongi giaii đoạni đầui củai quái trìnhi côngi nghiệpi hoá,i
hiệni đạii hoá,i tuyi rằngi thờii giani quai đãi cói nhữngi bớci chuyểni biếni mạnhi mẽ.i Biểui
hiệni chủi yếui củai đặci điểmi nàyi lài nôngi nghiệpi chiếmi tỷi trọngi lớni hơni trongi cơi cấui
kinhi tếi nóii chung,i tỷi trọngi côngi nghiệpi vài dịchi vụi cói tăngi songi chai đạti mứci mongi
muốn.i Trongi nộii bội 3i nhómi ngànhi lớn,i cơi cấui ngànhi đãi cói nhữngi thayi đổii theoi ớngi tíchi cực,i cói táci độngi bớci đầui đốii vớii sựi pháti triểni chungi củai nềni kinhi tếi quốci
h-dân,i songi chai vữngi chắc,i chai đápi ứngi yêui cầui choi sựi hộii nhậpi quốci tếi vài khui vực.i
Trongi thờii giani tới,i Việti Nami cầni cói kếi hoạchi chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tếi
theoi hớngi CNHi –i HĐHi phùi hợpi vớii cáci yêui cầui vài bớci đii trongi tiếni trìnhi hộii
nhậpi vớii nềni kinhi tếi khui vài thếi giới.i Đểi xâyi dựngi nềni tảngi choi nớci tai trởi thànhi
mộti nớci côngi nghiệpi vàoi nămi 2020i cầni chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tếi trongi cơi
Đểi đạti đợci nhữngi mụci tiêui trên,i chúngi tai cầni cói hệi thốngi nhữngi giảii
phápi đúngi đắn,i đồngi bội trongi quái trìnhi thựci hiện
i i i i i i 2.3-Những i nhân i tố i tác i động i đến i chuyển i dịch i cơ i cấu i ngành i kinh i tế i ở i nớc i ta:
ngànhi kinhi tếi theoi hớngi phùi hợpi lài mộti trongi nhữngi nhiệmi vụi quani trọngi củai
quảni lýi Nhài nớci vềi kinhi tếi
quani vài chủi quani cói ảnhi hởngi đếni quái trìnhi chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tế
hìnhi thànhi vài chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tế.i Bởii lẽ,i thịi trờngi lài yếui tối hớngi
dẫni vài điềui tiếti cáci hoạti độngi sảni xuấti kinhi doanhi củai doanhi nghiệp.i Mỗii doanhi
nghiệpphảihớngrathị trờng,xuất pháttừquanhệcungcấuhànghoá trênthị
Trang 7tr-ờngi đểi địnhi hớngi chiếni lợci vài chínhi sáchi kinhi doanhi củai mình.i Sựi hìnhi thànhi vài
pháti triểni đồngi bội cáci loạii thịi trờngi trongi nớci nh:i thịi trờngi hàngi hoá,i dịchi vụ,i thịi
trờngi vốn,i thịi trờngi laoi động,i thịi trờngi khoai họci vài côngi nghệ…)i cói táci độngi
mạnhi đếni quái trìnhi hìnhi thànhi vài chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tế
thịi trờngi thôngi quai cáci chínhi sáchi kinhi tếi vĩi mô.i Hìnhi thànhi vài chuyểni dịchi cơi
cấui kinhi tếi theoi hớngi nàoi phụi thuộci vàoi chiếni lợci vài cáci địnhi hớngi pháti triểni củai
Nhài nớci trongi từngi thờii kỳi vài cói tínhi đếni cáci yếui tối trongi bốii cảnhi mởi cửai vài hộii
nhậpi quốci tế
dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tếi mộti cáchi bềni vữngi vài cói hiệui quả
phảii dựai trêni cơi sởi xáci địnhi lợii thếi soi sánhi vài cáci nguồni lựci (cải trongi vài ngoàii
n-ớci cói khải năngi khaii thác)i đểi chuyểni hớngi mạnhi mẽi sangi pháti triểni cáci ngànhi mài
nớci tai cói lợii thếi vài cói điềui kiệni pháti triểni mớii tạoi đài thami giai cói hiệui quải vàoi
phâni côngi laoi độngi quốci tế
nhiêni ảnhi hởngi đếni quái trìnhi hìnhi thànhi vài chuyểni dịchi cơi cấui kinhi tế,i lài nhâni tối
phảii tínhi đếni trongi quái trìnhi hoạchi địnhi chiếni lợci cơi cấu
táci độngi củai nhâni tối nàyi lêni quái trìnhi hìnhi thànhi vài chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi
kinhi tếi đợci xemi xéti trêni bềi mặti chủi i yếui sau:
+i Kếti cấui dâni ci vài trìnhi đội dâni trí,i vìi khải năngi tiếpi thui khoai họci kỹi thuậti
mới…i lài cơi sởi quani trọngi đểi pháti triểni cáci ngànhi côngi nghiệpi kỹi thuậti caoi vài
nângi caoi hiệui quải sảni xuấti kinhi doanhi trongi cáci ngànhi đangi hoạti động
+i Quyi môi dâni số,i kếti cấui dâni ci vài thui nhậpi củai họi cói ảnhi hởngi lớni đếni quyi
môi vài cơi cấui củai nhui cầui thịi trờng,i đói lài cơi sởi đểi pháti triểni cáci ngànhi côngi nghiệpi
vài cáci ngànhi phụci vụi tiêui dùng
+i Sựi pháti triểni cáci ngànhi nghềi truyềni thốngi trongi côngi nghiệpi cũngi nhi
trongi cáci ngànhi kinhi tếi kháci thờngi gắni liềni vớii tậpi quán,i truyềni thống,i phongi tụci
củai mộti địai phơng,i sựi pháti triểni vài chuyểni hoái cáci nghệi nàyi gắni chặti vớii độii ngũi
cáci nghệi nhân.i Sảni phẩmi củai ngànhi nghềi nàyi rấti độci đáo,i cói ui thếi vài đợci ai
chuộngi trêni thịi trờngi quốci tế
Trang 8i i i i i i i *Sựi ổni địnhi củai thểi chếi chínhi trịi vài đờngi lốii chuyểni đổii cơi cấui kinhi tế:Môii trờngi thểi chếi lài yếui tối cơi sởi choi quái trìnhi xáci địnhi vài chuyểni dịchi cơi cấui
kinhi tế.i Quani điểm,i đờngi lốii chínhi trịi nàoi sẽi cói môii trờngi thểi chếi đó,i đếni lợti nó,i
môii trờngi thểi chếi lạii hoạchi địnhi cáci hớngi chuyểni dịchi cơi cấui kinhi tếi nóii chungi
cũngi nhi i cơi cấui kinhi tếi từngi ngành
xuấti mới,i đẩyi nhanhi tốci đội pháti triểni mộti sối ngànhi làmi tăngi tỷi trọngi củai chúngi
trongi tổngi thểi nềni kinhi tếi quốci dâni (làmi chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tế),i mài
còni tạoi rai nhữngi nhui cầui mớii đòii hỏii cáci ngànhi côngi nghiệpi noni trẻ,i côngi nghệi
tiêni tiến,i doi đói cói triểni vọngi pháti triểni mạnhi trongi tơngi lai
Tiếni bội KHi –i CNi choi phépi tạoi rai nhữngi sảni phẩmi cói chấti lọngi cao,i giái rẻi doi đói
cói sứci cạnhi tranhi trêni thịi trờngi trongi nớci vài quốci tế.i Kếti quải làmi chuyểni dịchi cơi
cấui ngànhi kinhi tếi theoi hớngi xuấti khẩu,i thayi thếi nhậpi khẩui vài hộii nhậpi vàoi đờii
sốngi kinhi tếi khui vựci vài Thếi giới
i i 3-Nhữngi lýi luậni cơi bảni vềi cơi cấui kinhi tếi vài khải năngi ápi dụngi vàoi Việti Nam.
i i i i 3.1-Chuyển i dịch i cơ i cấu i kinh i tế i trên i cơ i sở i phân i công i lao i động i xã i hội.
điềui kiệni chíni muồii về:
- i Táchi biệti giữai thànhi thịi vài nôngi thôn
- i Năngi suấti laoi độngi trongi nôngi nghiệpi i đãi cao,i đủi cungi cấpi sảni phẩmi
“tấti yếu”i choi nôngi nghiệpi vài cáci ngànhi khác
- Thịi trờngi pháti triển
Xéti vềi thựci tếi ởi nớci tai đãi cói nhữngi khải năngi đểi ứngi dụngi lýi thuyếti này:
- Thànhi thịi vài nôngi thôni đãi táchi biệt,i cói sựi phâni côngi bớci đầui đểi hìnhi
thànhi cơi cấui kinhi tế
- Năngi suấti laoi độngi nôngi nghiệpi đủi đểi cungi cấpi sảni phẩmi “tấti yếu”i
choi cáci ngànhi vài cói thểi chuyểni laoi độngi nôngi thôni rai thànhi thị
- Kinhi tếi thịi trờngi mớii hìnhi thànhi nêni cơi cấui tựi nói pháti triểni còni
nhữngi khiếmi khuyết
- Kinhi tếi mở,i hộii nhậpi bắti đầui vàoi phâni côngi laoi độngi quốci tế,i chii
phốii cơi cấui kinhi tếi trongi nớc
i i i i i 3.2-Lý i thuyết i về i tái i sản i xuất i t i bản i xã i hội i của i Mác i xít.
Trang 9i i i i i i i Họci thuyếti nàyi phâni tíchi mốii quani hệi giữai cáci ngànhi sảni xuấti trongi quái trìnhi
vậni độngi vài pháti triển.i Nộii dungi cơi bảni củai họci thuyếti nàyi là:i “Sảni xuấti TLSXi đểi
chếi tạoi TLSXi tăngi nhanhi nhất;i saui đói đếni sảni xuấti TLSXi đểi chếi tạoi TLSX;i vài
chậmi nhấti lài sựi pháti triểni củai sảni xuấti TLSX”.i Khii nghiêni cứui lýi thuyếti vềi táii sảni
xuấti ti bảni xãi hội,i Maci đãi đặti rai nhữngi điềui kiệni cầni thiếti đểi ápi dụngi gồm:
- Phảii giải địnhi kinhi tếi khôngi cói ngoạii thơng
- Khôngi coii dịchi vụi lài mộti ngànhi sảni xuất
- Phâni ngànhi trìui tợng
- Khui vựci Ii (sảni xuấti TLSX)i tăngi nhanhi hơni khui vựci IIi (sảni xuấti
TLTD)
củai Mác.i Hiệni nayi Việti Nami cói nềni kinhi tếi mở,i coii dịchi vụi lài mộti ngànhi sảni xuấti
vài đii vàoi cáchi phâni ngànhi cụi thể.i Đồngi thời,i nềni kinhi tếi nớci tai vẫni còni mangi dángi
dấpi củai mộti nớci nôngi nghiệpi doi đói khôngi thểi ápi dụngi côngi thứci ui tiêni pháti triểni
khui vựci Ii (côngi nghiệpi nặng)i đểi hìnhi thànhi cơi cấui mới
thuộci tràoi lui chính”i lài mộti trongi nhữngi trờngi pháii kinhi tếi lớni nhấti hiệni nayi vìi đốii
tợngi củai trờngi pháii nàyi lài cáci nềni kinhi tếi thịi trờngi pháti triểni nêni vềi phơngi diệni
nàoi đó,i cói thểi thấyi bằngi vấni đềi chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tếi khôngi phảii lài
mụci tiêui phâni tíchi chínhi củai nó.i Songi khôngi phảii vìi vậyi mài vấni đềi i nàyi khôngi đợci
đềi cậpi đếni dớii hìnhi thứci nàyi hoặci hìnhi thứci khác.i Theoi trờngi pháii nàyi thì:
- Cơi cấui kinhi tếi hoàni toàni doi thịi trờngi quyếti định
- Dichi vụi đợci coii lài mộti ngànhi sảni xuất
- Đặci biệti quani tâmi đếni cáci ngànhi cói tơngi laii “mặti trờii mọc”i vài khôngi
cói tơngi laii “mặti trờii lặn”
- Đềi caoi vaii tròi cani thiệpi củai Nhài nớci mộti cáchi trựci tiếpi hoặci giáni
đoạni thôngi quai mộti loạti nhữngi chínhi sáchi kinhi tếi vĩi môi vớii chứci năngi đảmi bảoi
choi thịi trờngi hoạti độngi tốti vài ổni định
khôngi thểi đểi “cơi cấui kinhi tếi hoàni toàni doi thịi trờngi quyếti định”i vìi ởi nớci tai nềni
kinhi tếi thịi trờngi mớii hìnhi thànhi nêni còni sơi khai,i bộci lội nhiềui hạni chế.i Trongi nềni
kinhi tếi thịi trờngi ởi Việti Nami cói thểi khẳngi địnhi rằngi vaii tròi củai chínhi phủi lài quani
Trang 10trọng.i Chínhi phủi cói thểi hoạchi địnhi cơi cấui vài cani thiệpi trựci tiếpi vài giáni tiếp,i điềui
nàyi hoàni toàni phùi hợpi vớii quyi luậti củai thịi trờng.i Trongi quái trìnhi hoạchi địnhi cơi
cấui vài cani thiệpi trựci tiếpi vài giáni tiếp,i điềui nàyi hoàni toàni phùi hợpi vớii quyi luậti củai
thịi trờng.i Trongi quái trìnhi hoạchi địnhi chiếni lợci vài lậpi kếi hoạchi pháti triểni kinhi tếi
xãi hộii cói thểi ápi dụngi việci xáci địnhi “ngànhi cói tơngi lai”i vài “ngànhi khôngi cói tơngi
lai”i đểi hìnhi thànhi cơi cấui kinhi tếi choi phùi hợp
i i i i i 3.4-Lý i thuyết i giai i đoạn i phát i triển i của i Rostow.
đềui trảii quai 5i giaii đoạni tuầni tựi nhi sau:
- Xãi hộii truyềni thống:i Nềni kinhi tếi nôngi nghiệpi giữi vaii tròi thốngi trịi
trongi đờii sốngi kinhi tế,i năngi suấti laoi độngi thấp,i xãi hộii kémi linhi hoạt
- Giaii đoạni chuẩni bịi cấti cánh:i Giaii đoạni nàyi đãi bắti đầui hìnhi thànhi
nhữngi khui vựci đầui tầui cói táci độngi lôii kéoi nềni kinhi tếi pháti triển
- Giaii đoạni cấti cánh:i Xuấti hiệni nhữngi ngànhi côngi nghiệpi chếi biếni cói
tốci đội tăngi trởngi cao.i Tỷi lệi đầui ti soi vớii nhui cầui quốci dâni đạti mứci 10%
- Giaii đoạni chuyểni tớii sựi chíni muồi:i Giaii đoạni này,i tỷi lệi đầui ti trêni
th-ơngi nghiệpi quốci doanhi đạti tớii mứci caoi (10i –i 20%)i vài xuấti hiệni nhiềui cựci tăngi ởngi mới
tr Kỷi nguyêni tiêui dùngi hàngi loạt:i lài giaii đoạni kinhi tếi pháti triểni caoi sảni
xuấti đai dạngi hoá,i thịi trờngi linhi hoạti vài cói hiệni tợngi suyi giảmi nhịpi đội tăngi trởngi
kinhi tế
đangi ởi giaii đoạni tạoi tiềni đềi cấti cánhi vài chuẩni bịi sangi giaii đoạni “cấti cánh”,i lýi
thuyếti nàyi choi phépi tai xáci địnhi đợci nhữngi tiêui chuẩni cầni đạti đợci trongi giaii đoạni
cấti cánh,i vài đểi xáci địnhi nhữngi tiềni đềi cầni thiếti đểi hìnhi thànhi cơi cấui kinhi tếi hợpi lýi
choi mỗii giaii đoạn
i i i i i 3.5-Vấn i đề i cơ i cấu i kinh i tế i trong i lý i thuyết i nhị i nguyên:
tại:
- Khui vựci kinhi tếi truyềni thống:i chủi yếui lài sảni xuấti nôngi nghiệp,i cói
năngi suấti laoi độngi thấpi vài luôni cói di thừai laoi động
Trang 11- Khui vựci kinhi tếi côngi nghiệpi hiệni đạii dui nhậpi từi bêni ngoài:i Cói năngi
suấti laoi độngi cao,i cói khải năngi sảni xuấti độci lậpi mài khôngi bịi phụi thuộci vàoi nhữngi
điềui kiệni chungi củai toàni bội nềni kinhi tế
Giữai haii khui vựci trêni luôni cói mốii quani hệi thôngi quai dii chuyểni laoi độngi từi nôngi
nghiệpi (nôngi thôn)i sangi côngi nghiệpi (thànhi thị)i vài biếni nềni sảni xuấti xãi hộii từi
trạngi tháii nhịi nguyêni thànhi mộti nềni kinhi tếi côngi nghiệpi pháti triển.i ởViệti Nami
cũngi đangi hìnhi thànhi haii khui vực:i truyềni thốngi vài hiệni đại.i Hiệni nayi lựci lợngi laoi
độngi làmi việci trongi ngànhi nôngi nghiệpi ởi nớci tai vẫni còni chiếmi phầni lớni (70%),i
doi đói nớci tai cầni xáci địnhi khải năngi pháti triểni khui vựci hiệni đạii nhằmi thui húti laoi
độngi từi nôngi nghiệp,i đồngi thờii cầni quani tâmi thíchi đángi tớii nôngi nghiệpi trongi qúai
trìnhi chuyểni dịchi cơi cấui kinhi tế.i Ngayi bảni thâni khui vựci truyềni thốngi cũngi cầni
xâyi dựngi côngi nghiệpi nhỏi nôngi thôn,i kếti hợpi trongi cơi cấui côngi nghiệpi vài nôngi
nghiệpi mộti cáchi hợpi lýi đểi giảmi bớti sứci épi laoi độngi từi khui vựci nôngi nghiệpi
chuyểni sangi khui vựci côngi nghiệpi quái lớn
quani mậti thiếti vớii nhaui trongi chui trìnhi “đâui ra”i củai ngànhi nàyi lài “i đầui vàoi củai
ngànhi kiai .i Vịi thếi sựi pháti triểni đồngi đềui vài câni đốii chínhi lài đòii hỏii sựi câni bằngi
cungi cầui trongi sảni xuấti .i đồngi thờii sựi pháti triểni câni đốii giữai cáci ngànhi nhi vậyi
ciòni giúpi tránhi đợci ảnhi hởngi tiêui cựci củai nhữngi biếni độngi củai thịi trờngi vài hạni
chếi đợci mứci đội phụi thuộci vàoi nềni kinhi tếi kháci ,đẩmi bảoi di độci lậpi chínhi trịi củai
cáci nớci thuộci thếi giớii thứi 3i chốngi lạIi chủi nghĩai thựci dâni .i
Lài mộti nớci còni trongi giaii đoạni pháti triểni ,i nớci tai khôngi thểi ứngi dụngi lýi thuyếti
nàyi trongi quái trìnhi CDCCKTi vìi ởi nớci tai trongi nớci vớii nhiềui hạni chếi vài lýi thuyếti
nàyi hoàni toàni đIi ngợci vớii xui thếi củai mọii nềni kinhi tếi trongi đIũui kiêni hiệni đạIi lài
khui vựci hoái ,toàni cầui hoái .i
ápi lựci ,tạoi rai sựi kíchi thichi đầui t.Trongi mộti phạmi vii nhấti định,xâyi dựngi cơi cấui sảni
xuấti đợci tổi chứci khôngi phùi hợpi vớii cơi cấui tiêui dùng,đồngi thờii xâyi dựngi CCKTi
mở,trongi đói CCi ngànhi KTi đợci tổi chứci theoi hớngi hìnhi thànhi cáci ngành”cựci tăngi
trởngi “i trongi mỗii giaii đoạni vaii tròi củai cáci ngànhi nàyi lài khôngi giốngi nhaui ,vìi thếi
tậpi trungi nhữngi nguồni lựci khani hiếmi choi mộti sối lĩnhi vựci trongi mộti thờii đIúmi
nhấti địnhi
Trang 12i i i i Trêni phơngi diệni lýi luận,i quai cáci trờngi pháIi lýi luậni kinhi tếi chủi yếui trêni đâyi đãi
choi thấyi nói đềi cậpi đếni từi nhiềui góci đội vài nhiềui cáchi tiếpi cậni kháci nhaui vài giai cáci
trờngi pháIi lýi thuyếti nàyi đãi cói nhiềui kiểui quani niêmi kháci nhaui đốii vớii vấni đềi CCi
ngànhi KT.Đói lài cáchi thứci phâni chiai cáci ngànhi củai nềni KTQD,lài tiêui chíi đánhi giái
vaii tròi củai mỗii ngànhi trongi quái trìnhi vậni độngi củai toàni bội nềni kinhi tếi nóii chung,i
lài cáci khíai cạnhi đợci nhấni mạnhi khôngi giốngi nhaui trongi cáci kếti luậni rúti ra.i Bởii
vậyi mài mỗii lýi thuyếti kểi trêni mặci nhiêni đợci thừai nhậni lài cói nhữngi phạmi vii thựci tếi
hoạti độngi riêngi rẽi vài tồni tạIi songi hànhi .Somgi sựi pháti triểni củai thựci tếi vài nhậni
thứci choi thấyi rằngi sựi phêi pháni lẫni nhaui theoi kiểui nàythìi đúng,i còni cáIi kiai thìi saii
đãi tỏi rai quái đơni giảni vài đầyi thiêni kiếni .Vấni đềi lài ởi chỗi ,i khii xemi xéti chúngi ,nhấti
thiếti phảIi đứngi trongi logici củai mỗii loạIi lýi thuyếti vài khôngi đợci bỏi quai đốii tợngi
cũngi nhi phơngi phápi mổi xẻi vấni đề
II-i Sựi cầni thiếti phảii CDCCi ngànhi KTi trongi quái trìnhi pháti triểni kinhi tế: 1- Lýi luậni vềi mốii liêni hệi giữai CDCCi ngànhi vài quái trìnhi pháti triểni nềni
kinhi tếi
tếi .i Mộti trongi nhữngi CCKTi đợci quani tâmi vài nghiêni cứui nhiềui trongi mộti quái trìnhi
làmi thayi đổii thui nhậpi bìnhi quâni đầui ngờii .i Mặci dùi cói nhiềui thayi đổii trongi quani
niệmi vềi pháti triểni vài tăngi trởngi nhngi chỉi tiêui trêni vẫni đọci coii trọngi vài làmi thớci đoi
choi sựi pháti triểni kinhi tếi .i Mộti xui hớngi mangi tínhi quyi luậti lài cùngi vớii sựi ơpháti
triểni củai kinhi tếi lài mộti quái trìnhi thayi đổii vềi CCKTi ,i tứci lài mộti sựi thayi đổii tơngi đốii
vềi mứci đóngi gópi ,i tốci đội pháti triểni củai từngi tthànhi phầni ,i từngi yếui tối riêngi vềi cấui
thànhi toàni bội mốii liêni hệi vớii quái trìnhi tăngi trơngri vài pháti triểni kinhi tếi lài cơi cấui
ngànhi .i Ngayi từi cuốii thếi kỷi 19i ,nhài kinhi tếi họci ngờii Đứci E.Englei đãi pháti hiệni rai
mốii quani hệi giữai pháti triểni kinhi tếi vớii CDCCi ngànhi KTi
lơngi thựci ,i thựci phẩmi giảmi đIi .i Doi chứci năngi chínhi củai khui vựci NNi lài sảni xuấti
l-ơngi thựci ,thựci phẩmi nêni cói thẻi suyi rai lài tỷi trongi NNi trongi toàni bội nềni kinhi tếi sẽi
giảmi đIi ,tỷi lệi chii tiêui choi hàngi tiêui dùngi lâui bềni vài việci cungi cấpi dịchi vụi tăngi phùi
hợpi vớii thui nhậpi doi đói cói thểi thấyi tỷi trọngi củai ngànhi CNi &DV.i Nhi vậyi ,i trongi
quái trìnhi tăngi trởngi vài pháti triểni kinhi tếi cơi cấui ngànhi kinhi tếi sẽi chuyểni dichi theoi
hớng:i tỷi trọngi ngànhi NNi giảmi dần,tỷi trọngi ngànhi CN&DVi tăngi dần.i
i i 2-Vaii tròi củai CDCCi ngànhi KTi trongi quái trìnhi pháti triểni kinhi tếi
Trang 13i i i Cơi cấui kinhi tếi hợpi lýi giúpi choi việci thui đợci mứci tăngi sảni xuấti xãi hộii lớni
nhấti ,i mớii cói thểi phani bối hợpi lýi lựci lợni sảni xuấti ,i pháti triểni cáci mốii quani hệi đốii
ngoạIi dai nhanhi tiếni bội KHCNi vàoi sảni xuấti
ngànhi sảni xuáti củai hệi thốngi kinhi tếi –i xãi hộii choi nămi 1976i ởi Việti Nami
i i
Trang 14bảngi 1:i Bảng i cân i đối i liên i ngành i của i việt i nam i năm i 1976
385090012000
11001160350
11702501160
306056303600
355017807940
220015306310
i Tổngi sối vốni đầuti trongi vài ngoàIi nớci cói thểi huyi độngi choi nămi saui lài 1878i triệui
đồngi vài cói thểi phâni bối choi cáci ngànhi vớii mứci tiếpi nhậni cùngi hiệui quải nhi saui
Côngi nghiệpi Nôngi nghiệpi Cáci ngànhi
khácMức
Trang 15i i i Vớii cùngi mộti mứci vốni đầui ti nhi nhaui (2878i triệui )i nếui đầui ti theoi tỷi lệi kháci nhaui
vài cáci ngànhi kháci nhaui sẽi dẫni tớii kếti cấui chii phíi laoi độngi kháci nhaui vài hiệui quải
thui đợci mứci tăngsảni phẩmi xãi hộii kháci nhaui (xéti haii phơngi áni sau)
1-Nhậti Bảni :
phầni doi táci độngi củai khoai họci kỹi thuậti mớii ,i mặti kháci doi sựi tínhi toáni hiệui quải
sảni xuấti đãi tạoi rai mộti si chuyểni laoi độngi rấti lớni từi NNi sangi CNvài cáci lĩnhi vựci
kinhi tếi kháci .Chỉi trongi thờii giani 30i nămi (từi 1950-1979)i đãi cói 9i triệui ngờii rúti khỏii
khui vựci NNi đểi chuyểni sangi cáci khui vựci khác.Nhời chủi trơngi nângi caoi tiềni lơngi
thựci tếi củai nhâni dâni bằngi cáchi nângi caoi năngi suấti laoi độngi nêni trongi suốti thậpi kỷi
50i ,tiềni lơngi thci tếi củai côngi nhâni NNi đãi tăngi bìnhi quâni 7%/nămi ,đIũui nàyi đãi gópi
phầni làmi tăngi thêmi thui nhậpi củai giai đìnhi nôngi dâni trongi suốti thâpi kỷi 50,tạoi cơi sởi
choi sựi pháti triểni trongi giaii đoạni sau.Đếni nhữngi nămi 1960-1970,tìnhi hìnhi thịi ờngi laoi độngi ởi Nhậti Bảni trởi rấti căngi thẳngi .Chínhi phủi NHậti Bảni đãi tậni dungi hếti
tr-khẳi năngi nguồni lựi choi sựi pháti triểni kinhi tế.i Tìnhi hìnhi dii chuyểni laoi đọngi sangi cáci
ngànhi phii NNi pháti triểni quái nhanhi đãi trởi thànhmốii nguyi choi sựi pháti triểni củai khui
vựci nôngi nghiẹp,nôngi thôn.Đểi giảIi quuyéti tìnhi trạngi đó,i Chủi Nhậti Bảni đãđai tiếni
bội kỹi thuậti vaòi NNi (i đầui tiêni lài máyi gặti đập,saui đói lài máyi càyi i )i đãi giảIi phóngi i
sứci laoi độngi củai nôngi dân,tạoi cơi hộii choi họi tìmi kiếmi việci làmi phii NN.i Nhi vậyi ,ởi
đâyi tai thấyi Nhậti Bảni đãi pháti triểni theoi môi hìnhi haii khui vựci củai A.Lewisi
Bảni bắti đầui đIi vàoi pháti triểni ;i sựi thiếui thốni diễni rai lài mộti thựci tếi .Nguồni tàIi
chínhcủai Chínhi phủi ,i thậmi chíi cải củai ti nhâni cũngi bịi kiệti quệi hoặci bịi tiêui haoi doi
Trang 16tìnhi trạngi lạmi pháti diễni rai .Tuyi vậyi ,i Nhạti Bảni đãi nhậni đợci nguồni viêni trợi ti Mỹi
cùngi vớii sựi thànhi côngi củai mộti sối chínhi sáchi làmi choi t;ỷi lệi tíchi luỹi caoi vài cói xui
hớngi tăngi .i Thứi nhấti :Nhậti Bảni duyi trìi mứci tiềni lơngi thấpi trongi khii năngi suấti laoi
độngi tăngi nhanhi .i Thứi haii :i nhời tínhi tiếti kiệmi ,ngờii Nhậti đãi làmi tăngi khốii lợngi
tiềni tiếti kiệmi choi sảni xuấti kinhi doanhi .Chỉi tínhi từi nămi i 1961-1967i ,i thờii kỳi pháti
triểni mạnhi nhấti củai CNi Nhậti Bảni thìi tỷi lệi tiếti kiệmi trongi tổngi sối thui nhậpi củai
ng-ơìi dâni Nhậti lài 18,6%i ,trongi khii đói củai Mỹi lài 6,2%,Anhi lài 7,7i %,Philippini lài 8,7i
%.Tứi bai :doi cói chínhi sáchi thuếi hợpi lýi đãi gópi phầni đángi kểi vàoi ổni địnhi i vài tăngi ởngi kinhi tếi .i Chínhi phủi Nhậti ápi dụngi chínhi sáchi giảmi thuếi trongi nhữngi nămi đầui
tr-đIi vàoi sảni xuất,i vìi vậyi tỷi lệi tiếti kiệmi trongi dâni ci tăngi .Ngayi từi đsầui củai quái trìnhi
CDCCKT,i Chínhi phủi Nhậti Bảni đãi chủi trơngi nhậpi khẩui cáci kỹi thuậti mớii ,i nhậpi
khẩui cáci bằngi pháti minhi sángi chếi từi cáci nớci pháti triển
nềni kinhi tếi Nhậti Bảni rai khỏii khủngi hoảngi vài suyi thoáIi .i Trongi 20i nămi 1985)i ,i tỷi trọngi NNi giảmi đIi 3lầni trongi CCKTi củai Nhậti Bảni (từi 9%i nămi 1965i còni
(1965-3%i nămi 1985).i Mộti đIũui đàngi quani tâmi mớii lài trongi quái trìnhi CNHi i vài CDCCKTi
,ngànhi DVi Nhâti Bảni i đãi trởi thànhi mộti ngànhi cói tỷi lệi lớni nhấti trongi cải nớc.i i i i
i i 2-Trungi Quốc:i
Quốci ,i sựi pháti triểni củai cáci xíi nghiệpi Hơngi Trấni ởi Trungi Quốci lài nhâni tối đóngi
gópi chínhi vàoi thắngi lợii củai việci cảIi tổi nềni kinhi tếi ,i đemi lạIi sựi tăngi trởngi kéoi dàIi
suấti cải thậpi kỷi (xemi bảngi 2)i tạoi rai sựi CDCCKTi mạnhi mẽi trongi NNi vài noongi thôni
CNi 9,1 11,7 13,7 14,5 3,8 3,2 12,5 20,4
Trang 17i i i i Sựi pháti triểni củai xíi nghiệpi Hơngi Trấni dớii táci độngi hỗi trợi củai cáci chínhi sáchi
kinhi tếi củai nhài nớci trongi khui vựci nôngi thôni làmi đờii sốngi củai nhâni dâni đợci nângi
lêni rõi rệti .i Trongi 10i nămi (1979-1989)i sối hội nghèoi củai nớci đãi giảmi đIi haii lầni .i
Nămi 1989,i thui nhậpi bìnhi quâni đầu/i ngờii củai nôngi dâni Trungi Quốci tăngi 3,1i lầni soi
vớii nămi 1978,bìnhi quâni tăngi 11,8%/năm.i Nămi 1978i thui nhậpi phii NNi chỉi chiếmi
7%i trongi thui nhậpi bìnhi quân/ngờii củai nôngi dân,i đếni nămi 1988i coni sối đólài 27,3%i
.i Trongi khui vựci nôngi thôni CCKTi đãi thayi đổii mộti cáchi cơi bảni saui 10năm.i Tỷi
trạngi thui hẹpi diệni tíchi đấti canhi táci ,i doi pháti triểni CNi vài qúi trìnhi đôi thịi hoái nhanhi .i
Trớci tìnhi hìnhi đói Chínhi phủi Trungi Quốci đãi rai chínhi sáchi hạni chếi sửi dụngi đấti NNi
nhằmi bảoi đảmi ổni ddịnhi lơngi thựci
triểni củai xãi hộii .Sựi CDCCKTi i diễni rai tuỳi theoi đặci thùcủai mỗii quốci giai nhngi vớii
xui thếi chungi giảmi tỷi trọngi cuẩi NNi ,tăngi tỷi trọngi CNi &i DVi trongi GDPi .i CDCCKTi
diễni rai theoi chiềui hỡngi ngàyi càngi naangi caoi vịi chíi vaii tròi chủi đạoi ,i theni chốti củai
ngànhi CNi &i DVi trongi quái trìnhi pháti triểni kinhi tếi .i Tuyi nhiêni ,i khôngi phảIi mọii sựi
CDCCi dềui mangi ýi nghĩai tiếni bội ,i đềui dẫni tớii sựi pháti triểni kinhi tếi nhi nhaui khii ápi
dụngi ởi cáci nớci kháci nhaui .i doi vậyi ,i chínhi phủi củai mỗii quốci giai cầni nghiêni cứui
đIũui kiệni ,i đặci đIúmi củai đấti nớci mìnhi mài lựai chọni mộti i CCKTi hợpi lýi
i i 3-Hàni Quốci .
60-80i vớii cáci kếi hoạchi 5i nămi đãi thựci hiệni (bảngi 3).i ĐIúmi nổii bậti củai giaii đoạni
nàyi lài nềni kinhi tếi Hàni Quốci i đãi đạti tốci đội tăngi trởngi kinhi tếi rấti nhanhi ,i bìnhi quâni
trongi 4i kếi hoạchi 5i nămi lài 8,3%.i Saui 4i lầni thựci hiệni kếi hoạchi 5i nămi Hàni Quốci đãi
đạti đợci mộti nềni kinhi tếi tựi lựci (1981).Đạti đợci sựi thànhi côngi đói ,i trớci hếti phảIi nóii
đếni vaii tròi củai chínhi phủi trongi việci lựai chọni chiếni lợci CDCCKT
Trang 18i i i i i Trongi giaii đoạni pháti triểni ,i Hàni Quốci đãi theoi đuổii lýi thuyếti thayi thếi nhậpi khẩui
,i tậpi trungi sứci pháti triểni CNi ,i đặci biệti lài cáci ngànhi côngi nghiệpi nhẹi cầni nhiềui laoi
côngi nhẩti củai Hàni Quốci ,i doi xuấti khẩui bùngi nổi nêni tăngi trởngi hàngi nămi lêni tớii
15%i .i Hàni Quốci trởi thànhi mộti lựci lợngi mớii ,i quani trọngi trongi nềni kinhi tếi thếi giớii
vài lài mộti trongi nhữngi nớci côngi nghiẹpi i mớii (NICsi )i i hùngi mạnhi trongi thếi giớii thứi
bai .i Tuyi nhiêni ,i doi mộti sối chínhi sáchi vềi tàIi chínhi i chai đợci đảmi bảoi i nêni Hàni Quốci
đãi phảIi trải mộti giái đắti i trongi đợti khủngi hoảngi tàIi chínhi vừai quai
Trang 19Chơngi III
Đánhi giái kháIi quáti quái trìnhi chuyểni dịchi cơi cấui
Ngànhi kinhi tếi ởi nớci tai thờii kỳi kếi hoạchi (1996-2000)
I-i Phơngi hớng,i nhiệmi vụi kếi hoạchi chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tếi thờii kỳi
(1996-2000)i .
i 1-Thựci trạngi chuyểni dịchi cơi cấui ngànhi kinhi tếi thờii kỳi (91-95)i .i
- CCKTi ngànhi đãi bắti đầui chuyểni dịchi theoi hớngi CNHi ,i hìnhi thànhi xui thếi
CDCCi ngànhi KTi tơngi đốii rõi theoi hớngi giảmi tỷi trọngi NNi trongi GDPi ,i tăngi đồngi
thờii tỷi trọngi củai CN&DV.i
Cụi thểi nhi saui (xemi bảngi 4)
(Nguồn:Niêni giámi thốngi kê)
- Cơi cấui sảni xuấti trongi nộii bội từngi nhómi ngànhi NNi &i CN
cũngi cói nhữngi thayi đổii theoi hớngi cói hiệui quải hơni ,i cáci ngànhi DVi pháti triểni đai
dạngi hơni .i
chậmi .i Trungi bìnhi mỗii nămi ,tỷi trọngi cơi cấui ngànhi NNi giảmi 0,8%i ,i CNi tăngi 0,4%i
vài DVi tăngi 0,4%i
Nhi vậyi ,i vớii nhữngi kếti quải đãi đạti đợci trongi thờii kỳi kếi hoạchi 5i nămi (91-95)i ,chúngi
tai thấyi sựi CDCCi ngànhi KTi đangi diễni biếni theoi xui hớngi bấti lợii soi vớii yêui cầui đặti
rai .i Trongi nhữngi nămi tớii i chúngi tai cầni cói sựi CDCCi ngànhi KTi mạnhi mẽi hơni ,i tốci
đội chuyểni dịchi nhanhi hơni theoi hớngi CNHi đểi phùi hợpi vớii quái trìnhi CNH-HĐHi
đấti nớci ởi Việti Nami .i
i i 2.i Phơngi hớngi CDCCi ngànhi KTi thờii kỳi kếi hoạchi (1996-2000)i
Trang 20i i i i i i Nhiệmi vụi tổngi quáti vềi pháti triểni kinhi tếi thờii kỳi kếi hoạchi (1996-2000)i lài : i tăng i trởng i cao i ; i bền i vững i và i có i hiệu i quả i ; i ổn i định i vững i chắc i kinh i tế i vĩ i mô i ; i chuẩn i bị i các i tiền i đề i cho i bớc i phát i triển i cao i i hơn i sau i năm i 2000.i
Đểi thựci hiệni đợci nhiệmi vụi nêui trêni trongi thờii kỳi kếi hoạchi (1996-2000)i chúngi tai
cầni cói phơngi hớngi CDCCKTi vài CDCCi ngànhi nóii riêngi theoi đúngi hớngi phùi hợpi
vớii quái trìnhi CNH-HĐHi ởi nớci tai
Nhữngi phơngi hớngi CDCCi ngànhi KTi thờii kỳi kếi hoạchi (1996-2000)i :
ngàhi trongi GDPi nhi saui :i
CNi chiếmi khoảngi 34-35%i ;i NNi :i 19-20%i ;i DVi :i 45-46%
Tốci đội CDCCi ngànhi KTi cầni diễni biếni mạnhi mẽi hơni ,i từngi bớci xâyi dựngi cơi cấui
CN-NNi -i DVi mộti cáchi hợpi lýi
nôngi ,i lâmi ,i thuỷi sảni vài đổii mớii CCKTi nôngi thôni theoi hớngi CNH-HĐHi .i Tốci đội
tăngi giái trịi sảni xấti nông,i lâmi ,i ngi nghiệpi bìnhi quâni hàngi nămi lài 4,5-5%i .i i i i i i i Ngànhi CNi :i Pháti triểni cáci ngànhi CNi ,i trúi trọngi trớci hếti CNi chếi biếni ,i CNi hàngi
-tiêui dùngi vài côngi nghiệpi hàngi xuấti khẩui .Xâyi dựngi cói chọni lọci ngànhi CNi cơi bảni
.i Tốci đội tăngi giái trịi sảni xuấti CNi bìnhi quâni hàngi nămi 14-15%i
quâni hàngi nămi 12-13%i
i i i i i 2.3-Dần i dần i CDCC i ngành i KT i theo i hớng i CNH-HĐHi đểi đảmi bảoi phùi hợpi vớii
yêui cầui vài bớci đIi trongi tiếni trìnhi hộii hnhậpi vớii nềni kinhi tếi khui vựci vài thếi giới
II-i Đánhi giái thựci trạngi CDCCi ngànhi KTi thờii kỳi (1996-2000)i ởi Việti Nami .i
i i 1-Quái trìnhi CDCCi ngànhi KTvài hiệni trạngi CCi ngànhi KTi (1996-2000)i .
chuyểni biếni đángi kểi .i Trongi nhữngi nămi 1996-2000i tốci đội tăngi GDPi bìnhi quâni
hàngi nămi đạti 7%i ;i CCi ngànhi KTi đãi cói sựi chuyểni biếni tíchi cựci theoi đúngi hớngi ,i
phùi hợpi vớii tínhi đồngi bội trongi CCKTi chungi .i
i i i i i 1.1-Trong i những i năm i thực i hiện i kế i hoạch i 5 i năm i (1996-2000) i các i ngành i
Trang 21i i i i i i i i i i Năm
Khui vựci
Nôngi nghiệp 27,76 25,77 25,75 i 25,85 24,2Côngi nghiệpi 29,73 32,06 32,59 33,5 36,9Dịchi vụi 42,17 41,66i 40,07 40,07 38,9
Nguồn i :niên i giám i thống i kê
trongi nớci củai NNi bìnhi quâni mỗii nămi tăngi 5,73%i ,nămi 1997i soi vớii nămi 1996i tăngi
4,6%,nămi 1998i tăngi khoảngi 3%
i i i i 1.2 i Sự i CDCCKT i đợc i thực i hiện i trên i cơ i sở i có i sự i tăng i trởng i khá i và i đều i của i toàn i
mỗii nămi lài 7%.Nămi 1996i soi vớii nămi 1995i tăngi 9,3%;nămi 1997i soi vớii 1996i tăngi
8,8%i nămi 2000i soi vớii nămi 1999i tăngi 6,7%i .Tộci đội tăngi trởngi nămi 2000i củai nềni
kinhi tếi khôngi chỉi caoi hơni nămi 1998i (5,8%)i vài nămi 1999i (4,8%)i mài còni vợti mụci
tiêui kếi hoạchi đềi rai đầui nămi lài 5,5-6%i vài đứngi vàoi hàngi cáci nềni kinhi tếi đạti tốci đội
tăngi trởngi tơngi đốii caoi củai khui vựci (nămi 2000i tốci đội tăngi trởngi củai Hàni Quốci lài
8,3%i ,i Trungi Quốci lài 7,5%i Malayxiai 7,4%)
Nhi vậyi sựi CDCCKTi vài CCi ngànhi KTi hợpi lýi đãi gópi phầni thúci đẩyi tăngi trởngi kinhi
tếi ởi nớci tai trongi thờii kỳi kếi hoạchi .i Tuyi trongi giaii đoạni nàyi trongi khui vựci vài thếi
giớii cói nhiềui biếni độngi (khủngi hoảni tàIi chínhi khui vựci vàoi nămi 1997)i nhăngi
chúngi tai vẫni chặni đợci xui hớngi giảmi súti tốci đội tăngi trởngi vài đãi cói sựi chuyểni biếni
trongi cáci nămi theoi 3i khui vựci NN,CN,DV.i (Xemi bảngi 6)
Trang 22i i i i 1.3 i Sự i CDCC i ngành i KT i đợc i thực i hiện i gắn i liền i với i sự i phát i triển i các i ngành i
canhi câyi lơngi thựci ,i doi đói đãi tăngi hiệui quải sửi dụngi đấti vài laoi độngi NNi
Giái trịi sảni xuâti NNi trêni mộti đơni vịi đấti NNi tăngi từi 13,5i (triêui đồng/ha)i nămi 1995i
lêni 17,5(triệui đồng/ha)i nămi 2000
vài lâmi nghiệpi tăng(i sảni lợngi thuỷi sảni nămi 2000i đạti trêni 2i triệui tấni soi vớii mụci tiêui
kếi hoạchi 1,6-1,7i triệui tấn,xuấti khẩui đạti 1475i triệui USD)
- Trongi trồngi trọti :i Câyi côngi nghiệpi tăngi lêni (tỷi trọngi câyi côngi nghiệpi
tăngi lêni từi 15,4%i -i 20%i )i ,i câyi lơngi thựci giảmi ,i đãi vợti quai tìnhi trạngi thiếui lơngi
thựci vài trởi thànhi nớci đứngi thứi 2i thếi giớii vềi xuấti khẩui gạoi (nămi 1999i xuấti 3,6i triệui
tấni gạo)i cài phêi đứngi thứi 3i trêni thếi giớii
- Mộti kếti quải đángi ghii nhậni trongi CDCCi nôngi nghiệpi -i nôngi thôni lài bớci
đầui hìnhi thànhi cáci vùngi sảni xuấti nôngi sảni hàngi hoái tậpi trungi ,chuyêni canhi vớii
quyi môi lớni nh:i lúai ởi Đồngi Bằngi Sôngi Cửui Long;cài phêi ởi Tâyi Nguyêni ;câyi ăni quải
ởi Nami Bội vài miềni núii phíai bắci ;i míai ởi duyêni hảIi miềni trungi vài Đồngi Bằngi Sôngi
Cửui Long.Trongi đói đãi cói mộti sối sảni phẩmi cói đủi sứci mạnhi cạnhi tranhi trêni thịi ờngi quốci tếi nhi cài phêi ,caoi su,hạti đIũui .(i soi vớii nămi 1999i ,i nămi 2000i cài phêi tăngi
tr-6,2%;i caoi sui tăngi 22,2%i hồi tiêui tăngi 25%)
i *Ngànhi CNi :i Đãi cói sựi chuyểni dịchi theoi hớngi :i
80%trongi toàni ngànhi côngi nghiệpi vài dãi tạoi rai tốci đội tăngi trởngi cao:từi 1991-2000i
tăngi 9.5-10%i )i
- Hìnhi thànhi ,pháti triểni mộti sối ngànhi vài sảni phẩmi mớii thayi thếi nhậpi khẩui
mài trớci đâyi trongi nớci chai cói nhi i :i lắpi giápi ôi tôi ,i sứi vệi sinhi caoi cấpi ,i kínhi xâyi dựngi
đIửni tửi .i
- Pháti triểni nhanhi mộti sối ngànhi mài thịi trờngi cói nhui cầui vài đấti nớci cói
nguồni lợii tạoi tiềni đềi đểi hinhi thànhi vài pháti triểni mộti sối ngànhi trọngi đIúmi vài mũii
nhọni ,i mộti sối khui côngi nghiệpi ,khui chếi xuấti
Trang 23Trongi thờii kỳi kếi hoạchi 1996-2000i ,dầui thôi khaii tháci gấpi 2,2i lầni tăngi
16,4%/nămi ;i thépi cáni gấpi 3,6i lầni tăngi 29,2%/nămi ;i ximăngi gấpi 2,3lầni tăngi
18,2%/nămi ;i giầyi depi dai gấpi 2i lầni tăngi 14,9%/năm;i vảIi lụai gấpi 1,4i lầni tăngi 7,4%/nămi
- Tiếpi tụci pháti triểni cáci ngànhi CNi truyềni thốngi trêni cơi sởi gắni cáci ngànhi
đói vớii thịi trờngi bằngi cáci ngànhi đói vớii bằngi cáci giảIi phápi tơngi ứngi (coii trọngi cảIi
tiếni vài nângi caoi chấti lợngi sảni phẩmi ,i đai sạngi hoái sảni phẩmi )
i *Ngànhi DV:i Cácngànhi DVi bớci đầui đãi cói sựi pháti triểni đai dạngi ,i chấti lợngi
nângi caoi từngi bớci
- Cáci loạIi DVi liêni quani trựci tiếpi đếni sựi pháti triểni kinhi tếi nhi :i DVi xuấti
nhậpi khẩui ,i DVi thơngi mạIi ,DVi dui lịchi ,vậni tảIi ,bui chínhi viễni thông
Từi nămi 1996-2000:i Tổngi doanhi thui ngànhi dui lịchi tăngi 9,7%/nămi :i ngànhi vậni tảIi
tăngi khốii lợngi luâni chuyểni hàngi hoái 12%/nămi ;i khốii lợngi luâni chuyểni hànhi
kháchi tăngi 5,5%/nămi doanhi thui bui đIửni bìnhi quâni tăngi 11,3%/năm
- Cáci loạIi DVi liêni quani đếni ngờii dâni nh:i DVi yi tếi ,i giáoi dụci
ĐIi đôIi vớii cáci ngànhi xuấti khẩui vài cáci ngànhi sảni xuấti hàngi tiêui dùngi đãi chúi ýi thoải
đángi tớii pháti triểni cói chọni lọci mộti sối ngànhi sảni xuấti ti liệui sảni xuấtvài tạoi CSHTi
choi pháti triểni kinhi tếi
i i i i i 1.4 i -Đầu i t i trực i tiếp i từ i nớc i ngoàI i (FDI) i dã i đóng i góp i vai i trò i quan i trọng i trong i
nớci thuộci EUi ,i ASEANi cói chiềuhớngi tăngi hơni 5i nămi trớci (tỷi lệi vốni đăngi kíi củai
cáci dựi áni từi EUi bìnhi quâni chiếmi 23,2%i thờii kỳi 1991-1995i ,i tăngi lêni 25,8%i thờii
kỳi 1996-2000i tỷi lệi vốni đăngi kíi cáci dựi áni củai cáci nớci ASEANi tăngi tơngi ứngi từi
17,3%i lêni 29,8%i )
Riêngi cáci nớci EUi Mỹi ,i Nhậti Bảni chiếmi 44%i tổngi vốni đăngi kýi tạIi Việti Nami i Đếni
cuốii nămi 1998i ,Việti Nami đãi thui húti hơni 2200i dựi áni đầui ti nớci ngoàIi vớii tổngi sối
vốni đăngi kýi lài 35,4i tỷi USDi .i Quyi môi dựi áni ngàyi mộti tăngi
Cơi cấui đầui ti trựci tiếpi nớci ngoàIi ngàyi càngi phùi hợpi vớii yêui cầui thui húti vốni
CDCCKTi ởi nớci tai ,i thểi hiệni trêni cácmặi saui :
Trang 24i i i i i i i -i Tínhi đếni cuốii nămi 1996i cói khoảngi 875i dựi áni đãi đIi vàoi kinhi doanhi vớii tổngi
doanhi thui trêni 4,2i tỷi USDi trongi đói xuấti khẩui (kểi cải xuấti khẩui dầui thô)i chiếmi
khoảngi 45%i ,tiêui thụi ởi i i i i i i i i trongi nớci khoảngi 55%i .i Khui vựci đầui ti nớci ngoàIi chiếmi
khoảngi 7-8%i GDPi củai nămi 1995i vài nămi 1996
hơni soi vớii tốci ddội tăngi trởngi củai cáci doanhi nghiệpi cói vốni đầui ti trongi nớci
Thờii kỳi 1996-2000i ,i nhịpi đội tăngi giái trịi sảni xuấti CNi bìnhi quâni hàngi nămi 13,5%i
trongi đói :i CNi quốci doanhi tăngi 9%i ,CNi ngoàIi quốci doanhi tăngi 11,5%,khuvựci cói
vốni đầui ti nớci ngoàIi tăngi 27,8%
Cáci doanhi nghiệpi cói vốni đầui ti nớci ngoàIi đãi tạoi giai 34%giái trịi sảni xuấti toàni ngànhi
CNi ,khoảngi 23%i kin\mi ngạchi xuấti khẩui (chai kểi dầui khíi )i vài đóngi gópi trêni 12%i
nghệi caoi .Nhữngi ngànhi nàyi cói ýi nghĩai quani trọngi đốii vớii pháti triểni kinhi tếi vài
CDCCKTi .i Hàngi nămi thui húti khoảngi 5-6i vạni ngờii làmi việci trongi khui vựci cói vốni
FDIi