Đây là văn bản cần được dạy-học theo đúng tinh thần thể loại chính - thể loại truyện ngắn, cho nên phần ĐỌC cần đảm bảo các yêu cầu cần đạt là: 1.1.. Nhận biết và phân tích được một số
Trang 1Hướng triển khai soạn kế hoạch bài dạy ngữ văn 11
Bài 6: SỐNG VỚI BIỂN RỪNG BAO LA (TRUYỆN NGẮN)
Văn bản 1: CHIỀU SƯƠNG
1 Vị trí văn bản: CHIỀU SƯƠNG là văn bản 1 của bài 6 Đây là văn bản cần
được dạy-học theo đúng tinh thần thể loại chính - thể loại truyện ngắn, cho
nên phần ĐỌC cần đảm bảo các yêu cầu cần đạt là:
1.1 Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của truyện ngắn hiện đại:
không gian, thời gian, câu chuyện, nhân vật,người kể chuyện, điểm nhìn, sự kết nối giữa lời kể chuyện, lời nhân vật…
Để đáp ứng yêu cầu này, trong phần giao nhiệm vụ cho học sinh
trước khi đọc, giáo viên cho học sinh phát biểu để khai thác vai trò
của nhan đề Câu hỏi gợi mở: Từ nhan đề truyện, em hãy dự đoán nội dung văn bản nói về điều gì? Ghi lại khoảng 3-4 đáp án của
học sinh trên bảng phụ
Bước 2: Tiến hành đọc văn bản (hướng dẫn học sinh đọc, cố gắng
phù hợp với giọng điệu của người kể chuyện, nhân vật)
Bước 3: Sau khi đọc: Chia lớp học thành các nhóm nhỏ để cùng
thực hiện các nhiệm vụ học tập: Xác định nội dung bao quát, nhận xét cách đặt nhan đề của tác giả (nhóm 1); liệt kê sự kiện, chi tiết diễn tả cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật (nhóm 2, liệt kê theo bảng kẻ); xác định người kể chuyện, điểm nhìn=> nhận xét tác dụng trong việc thể hiện chủ đề tư tưởng của tác phẩm (nhóm 3 thảo luận và có thể dùng kỹ thuật khăn trải bàn); tìm và bàn luận về hình ảnh cõi âm, cõi dương, quan niệm về chúng của các nhân vật chính và phụ trong truyện (nhóm 4, có thể dùng khăn trải bàn hoặc thảo luận nhanh); yêu cầu thứ 5 là phân tích tác dụng của việc đan xen các yếu tố thực và ảo, yêu cầu 6,7 là nêu ý kiến về nhận định liên quan đến vấn đề tai ương nơi biển cả và cuộc sống dân chài, thái độ của con người đối với biển cả sẽ tích hợp với phần VIẾT
_nghị luận về vấn đề xã hội trong tác phẩm văn học
Yêu cầu của bài tập sáng tạo: khuyến khích học sinh vẽ tranh,
sáng tác thơ, phác thảo kịch bản lấy cảm hưng từ không gian
nghệ thuật của “Chiều sương”
1.2 Yêu cầu cần đạt thứ 2: phân tích được ý nghĩa, tác động của văn bản
trong việc làm thay đổi suy nghĩ, tình cảm, cách nhìn, cách thưởng thức, đánh giá của cá nhân đối với văn học và cuộc sống; so sánh với
Trang 2văn bản cùng đề tài ở các giai đoạn khác nhau, liên tưởng, mở rộng để hiểu sâu sắc hơn…=> Yêu cầu này sẽ tích hợp với việc đọc văn bản 2,
Muối của rừng; văn bản 3, Tảo phát bạch đế thành; văn bản 4, Kiến
và người; tích hợp các yêu cầu đọc, viết sau đó học sinh sẽ thực hiện phần Nói và Nghe để trình bày sản phẩm học tập của mình là bài viết,
kịch bản, bài thơ…
2 Nhận xét : Bài 6 với thể loại chính là truyện ngăn và chủ điểm Sống với biển rừng bao la Trong đó Truyện ngăn Chiều sương được chọn làm văn bản 1,
văn bản sẽ dạy dạy-học chủ yếu để thực hiện các yêu cầu cần đạt quan trọng
nhất về thể loại và chủ điểm Truyện ngắn Chiều Sương của Bùi Hiển phù
hợp với mục tiêu và yêu cầu của bài học
3 Khó khăn : Bài 6 có 4 văn bản Đọc, thời gian phân phối dự kiến là 12 tiết,
phải thực hiện 7 yêu cầu cần đạt Riêng văn bản Chiều Sương có 1 nhiệm vụ
trước khi đọc và 7 câu hỏi sau khi đọc, thêm một yêu cầu sáng tạo=> yêu cầu khá nhiều và nặng
Tiếp đó, chúng ta chú ý đến phần tri thức ngữ văn, khá nặng vì bao gồm:
- Khái niệm truyện ngắn, cốt truyện của truyện ngắn hiện đại, điểm nhìn ngôi thứ ba (toàn tri, hạn tri) và sự thay đổi điểm nhìn, khái niệm nhân vật trong truyện ngắn sgk cung cấp khá cơ bản, khó có thể giúp học sinh
nắm được mà nếu giáo viên mở rộng hoặc đi sâu hơn thì phần tri thức càng nặng nề
- Phần tri thức một số hiện tượng phá vỡ những quy tắc ngôn ngữ thông thường: đặc điểm và tác dụng là cách gọi tên khác của khái niệm cũ về sự
sáng tạo mang dấu ấn cá nhân của tác giả Phần này thú vị nhưng để học
sinh khám phá được tốt trong truyện ngắn này và cả các văn bản khác cũng
là một vấn đề cần rất nhiều thời gian và tâm sức Trong phạm vi thời gian học của bài 6 sẽ khó bảo đảm để HS đạt được yêu cầu phần này
Trên đây là phần định hướng cho Thiết kế bài học phần Đọc văn bản 1 của bài 6 thuộc SGK Ngữ văn 11 và những khó khăn trong quá trình xây dựng TKBH của nhóm GV trường, rất mong thầy cô chia sẻ thêm kinh nghiệm để có thể xây dựng được một TKBH tốt hơn Xin cảm ơn thầy cô.