Ngồi tâm sự, Bích thường vỗ vai tôi nói: – Giá biết vậy, hồi ấy mình cũng xin về trường cấp hai Hải Phương học với Ký thì hay biết mấy.. Phân tích một số chi tiết trong văn bản cho thấy
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
CỤM 5
TẬP HUẤN CHUYÊN MÔN HÈ 2023
ĐỀ MINH HỌA KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ II, NĂM HỌC 2023 – 2024
MÔN NGỮ VĂN LỚP 11- BỘ SÁCH “CHÂN TRỜI SÁNG TẠO”
Thời gian làm bài: 90 phút
I PHẦN ĐỌC – HIỂU (6.0 điểm):
Đọc văn bản sau:
Hồi học lớp Năm ở trường cấp hai Hải Hà, tôi đã học một lớp với Bích Hai năm trời xa bẵng, tình cờ nay lại được gặp nhau Ngồi tâm sự, Bích thường vỗ vai tôi nói:
– Giá biết vậy, hồi ấy mình cũng xin về trường cấp hai Hải Phương học với Ký thì hay biết mấy.
Bích ở xã Hải Quang (cùng quê với Liễu) nơi có những đầm sen rộng hàng chục mẫu mà tôi đã kể ở trên Hè về hương sen dâng lên ngào ngạt khắp xóm làng.
Hằng ngày đi học về, Bích phải đi bộ theo con đường mòn qua xóm tôi Hai chúng tôi vì thế đã trở thành đôi bạn đường thân thiết Ngày nào đến lớp Bích cũng vào tận nhà gọi tôi cùng đi Bích sửa lại hộ tôi chiếc cổ áo, quàng lại cho tôi chiếc khăn đỏ.
– Chiếc khăn này chắc Ký quàng lâu lắm rồi nhỉ? - Bích nhẹ giọng hỏi tôi.
– Ừ, gần năm năm rồi đấy - Thế Ký đã nghĩ đến ngày sẽ thay nó bằng chiếc huy hiệu Đoàn chưa?
Tôi biết ngay là Bích có ý nói đến việc vào Đoàn của tôi Tôi nhìn Bích, đáp nhỏ:
– Nhất định có chứ Mình sắp hết tuổi Đội rồi còn gì.
– Mình cũng mong Ký suy nghĩ và cố gắng để đến khi ra Đội sẽ được vào Đoàn ngay Mình cũng như cả chi đoàn đều rất mong và tin ở cậu.
Thầy Chử trong ban phụ trách Đội thiếu niên tiền phong của trường, một lần đến chơi nhà tôi, cũng cặn kẽ khuyên:
– Ký nên cố gắng phấn đấu em ạ! Được các thầy và các bạn chú ý chăm sóc, em càng phải cố gắng hơn nữa Tuổi Đội của em sắp hết Em phải phấn đấu trở thành một đoàn viên ngay sau khi ra Đội Trước mắt, em phải khiêm tốn học hỏi bạn bè, giữ vững danh hiệu một học sinh tiên tiến.
Nghe thầy Chử nói, tôi bỗng nhớ ngay đến chiếc huy hiệu Đoàn mà thầy Châu tặng Tự suy nghĩ về mình, tôi cảm thấy ân hận Quả thật gần hai tháng qua, từ khi bước vào lớp Tám tôi học có phần sút hơn trước Tôi bị một điểm ba về toán Tôi đã chủ quan Tôi có phần tự phụ trong học tập rồi Lời khuyên của thầy Chử có ý nhắc nhở tôi điều này Đúng rồi, tôi phải kịp thời sửa chữa ngay.
“Hãy phấn đấu Hãy đừng để cho một phút nào của tuổi trẻ trôi đi hoài phí”.
(Theo Nguyễn Ngọc Ký, Tôi đi học, NXB Tổng hợp TP HCM, 2019)
Trả lời các câu hỏi:
1 Tóm tắt nội dung câu chuyện được kể trong văn bản.
Trang 22 Xác định yếu tố hư cấu, phi hư cấu và tác dụng của việc kết hợp hai yếu tố này trong văn bản trên.
3 Giải thích nghĩa của từ “tự phụ” và xác định cách giải thích nghĩa của từ đó
4 Phân tích một số chi tiết trong văn bản cho thấy sự thay đổi trong nhận thức của tác giả về việc không nên lãng phí những tháng năm tuổi trẻ.
5 Anh/Chị có đồng ý với suy nghĩ của tác giả “Hãy phấn đấu Hãy đừng để cho một phút nào của tuổi trẻ trôi đi hoài phí” không? Vì sao?
6 Thầy giáo Chử đã khuyên tác giả nên “cố gắng phấn đấu” và “khiêm tốn học hỏi bạn bè”
để trưởng thành hơn Theo anh/chị, lời khuyên này còn thích hợp trong xã hội hiện nay không? Hãy trình bày câu trả lời từ 8 đến 10 dòng
II PHẦN LÀM VĂN (4.0 điểm):
Hưởng ứng cuộc thi “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” do nhà trường tổ chức, anh/chị hãy viết bài thuyết minh về một tấm gương vượt khó trong cuộc sống
HẾT
Trang 3-ĐỀ MINH HỌA KIỂM TRA MÔN NGỮ VĂN CUỐI HỌC KÌ II
LỚP: 11 – NĂM HỌC: 2023 – 2024
BỘ SÁCH “CHÂN TRỜI SÁNG TẠO”
I ĐỌC HIỂU (6.0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Mẹ tôi
Mẹ tôi dòng dõi nhà quê Trầu cau từ thuở chưa về làm dâu
Áo sồi nâu, mấn bùn nâu Trắng trong dải yếm bắc cầu nên duyên
Cha tôi chẳng đỗ trạng nguyên Ông đồ hay chữ thường quên việc nhà
Mẹ tôi chẳng tiếng kêu ca Hai tay đồng áng lợn gà nồi niêu
Chồng con duyên phận phải chiều
Ca dao ru lúa câu Kiều ru con Gái trai bảy đứa vuông tròn Chiến tranh mình mẹ ngóng con, thờ chồng
Bây giờ phố chật người đông Đứa nam đứa bắc nâu sồng mẹ thăm (Tuổi già đi lại khó khăn
Thương con nhớ cháu đêm nằm chẳng yên)
Mẹ tôi tóc bạc răng đen Nhớ thương xanh thắm một miền nhà quê.
(Nguyễn Trọng Tạo)
Câu 1 Xác định thể thơ và đề tài của bài thơ (0.5 điểm)
Câu 2 Xác định chủ thể trữ tình của bài thơ (0.5 điểm)
Câu 3 Hình ảnh người mẹ được thể hiện qua những chi tiết, hình ảnh nào trong bài thơ ? (1.0 điểm) Câu 4 Anh/ chị hiểu như thế nào về khổ thơ sau: (1.0 điểm)
Chồng con duyên phận phải chiều
Ca dao ru lúa câu Kiều ru con Gái trai bảy đứa vuông tròn Chiến tranh mình mẹ ngóng con, thờ chồng
Câu 5 Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ 2 và cho biết tác dụng của biện pháp tu
từ đó (1.5 điểm)
Trang 4Câu 6 Bài thơ giúp anh/ chị cảm nhận thế nào về vẻ đẹp của người mẹ? Viết đoạn văn (5 – 8 câu)
trình bày cảm nhận đó của anh/chị (1.5 điểm)
II LÀM VĂN (4.0 điểm)
Viết bài văn nghị luận phân tích hình ảnh người mẹ trong bài thơ “Mẹ tôi” của Nguyễn Trọng
Tạo (4.0 điểm)
HẾT
Trang 5ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ II, NĂM HỌC 2023 – 2024 MÔN NGỮ VĂN LỚP 11- CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Thời gian làm bài: 90 phút
I Đọc hiểu (6,0 điểm)
Đọc ngữ liệu sau:
XUÂN KHÔNG MÙA
Một ít nắng, vài ba sương mỏng thắm,
Mấy cành xanh, năm bảy sắc yêu yêu
Thế là xuân Tôi không hỏi chi nhiều.
Xuân đã sẵn trong lòng tôi lai láng.
Xuân không chỉ ở mùa xuân ba tháng;
Xuân là khi nắng rạng đến tình cờ,
Chim trên cành há mỏ hót ra thơ;
Xuân là lúc gió về không định trước.
Đông đang lạnh bỗng một hôm trở ngược,
Mây bay đi để hở một khung trời
Thế là xuân Ngày chỉ ấm hơi hơi,
Như được nắm một bàn tay son trẻ
Xuân ở giữa mùa đông khi nắng hé;
Giữa mùa hè khi trời biếc sau mưa;
Giữa mùa thu khi gió sáng bay vừa
Lùa thanh sắc ngẫu nhiên trong áo rộng.
Nếu lá úa trên cành bàng không rụng,
Mà hoa thưa ửng máu quá ngày thường;
Nếu vườn nào cây nhãn bỗng ra hương,
Là xuân đó Tôi đợi chờ chi nữa?
* Bình minh quá, mỗi khi tình lại hứa, Xuân ơi xuân vĩnh viễn giữa lòng ta Khi những em gặp gỡ giữa đường qua Ngừng mắt lại, để trao cười, bỡ ngỡ.
Ấy là máu báo tin lòng sắp nở Thêm một phen, tuy đã mấy lần tàn.
Ấy là hồn giăng rộng khắp không gian
Để đánh lưới những duyên hờ mới mẻ?
Ấy những cánh chuyển trong lòng nhẹ nhẹ Nghe xôn xao rờn rợn đến hay hay
Ấy là thư hồi hộp đón trong tay;
Ấy dư âm giọng nói đã lâu ngày Một sớm tim bỗng dịu dàng đồng vọng
Miễn trời sáng, mà lòng ta dợn sóng, Thế là xuân Hà tất đủ chim, hoa?
Kể chi mùa, thời tiết, với niên hoa, Tình không tuổi, và xuân không ngày tháng (Xuân Diệu, 1939)
Trả lời các câu hỏi:
1 Đáp án nào nói lên đề tài của bài thơ Xuân không mùa? (0,5 điểm)
A Thiên nhiên
B Mùa xuân
C Tình yêu
D Vũ trụ
2 Nhân vật trữ tình của bài thơ Xuân không mùa là người như thế nào? (0,5 điểm)
A Là người yêu đời, yêu sự sống
B Là người yêu thiên nhiên, mùa xuân
C Là người băn khoăn đi tìm lẽ sống
D Là người đang tìm định ngĩa về mùa
E xuân
3 Dòng nào nói lên tứ thơ của bài thơ Xuân không mùa? (0,5 điểm)
A Xuân ở nắng – Xuân ở sương mỏng – Xuân ở cành xanh – lòng người
B Xuân của đất trời – Xuân ở lòng người – Xuân không ngày tháng
C Xuân ở chim hót – Xuân ở gió trở - Xuân ở mây bay
D Xuân ở giữa đông – Xuân ở giữa hè – Xuân ở cây nhãn bỗng ra hương
4 Xác định hình ảnh biểu tượng chứa đựng nhiều tầng nghĩa, gợi liên tưởng đa chiều của bài thơ trong các đáp
án sau: (0,5 điểm)
A Xuân
B Chim
C Hoa
D Nắng
5 Hai dòng thơ “Bình minh quá, mỗi khi tình lại hứa/Xuân ơi xuân vĩnh viễn giữa lòng ta” diễn tả điều gì? (0,5
điểm)
A Mùa xuân bất tử trong lòng thi sĩ
B Sự tương hợp kì diệu giữa vũ trụ và lòng
người
C Bình minh làm nên mùa xuân rạng ngời
D Mùa xuân khởi xuất từ lòng người
6 Đáp án nào nói lên những biện pháp tu từ được Xuân Diệu sử dụng trong bài thơ Xuân không mùa? (0,5 điểm)
Trang 6A Nhân hóa, chơi chữ, đảo ngữ
B Điệp từ, điệp cấu trúc câu, ẩn dụ
C Đối lập, hoán dụ, nói quá
D Điệp cấu trúc câu, đối lập
7 Dòng thơ nào thể hiện tình yêu đời, yêu sự sống cháy bỏng, mãnh liệt của Xuân Diệu? (0,5 điểm)
A Miễn trời sáng, mà lòng ta dợn sóng,
B Thế là xuân Hà tất đủ chim, hoa?
C Kể chi mùa, thời tiết, với niên hoa,
D Tình không tuổi, và xuân không ngày tháng
Trang 78 Dòng nào KHÔNG nói lên vai trò của những yếu tố tượng trưng trong bài thơ Xuân không mùa? (0,5 điểm)
A Tạo nên một thế giới nghệ thuật thơ độc đáo, cuốn hút.
B Diễn tả niềm yêu đời say mê đến cuồng nhiệt của thi sĩ.
C Diễn tả tình yêu, sự ngưỡng mộ, ngợi ca con người lao động.
D Diễn tả sự tương hợp kì diệu giữa vũ trụ và long người.
9 Qua bài thơ, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ nào để diễn tả xuân không mùa trong lòng mình? Em hãy phân
tích một số câu thơ mà em cho là hay nhất trong bài thơ trên (1,0 điểm)
10 Bài thơ Xuân không mùa được xuất phát từ điều gì? Qua bài thơ, tác giả muốn gửi đến người đọc quan niệm
gì về lẽ sống? (1,0 điểm)
II Viết (4,0 điểm)
Hãy viết một văn bản nghị luận về một tác phẩm văn học mà anh/chị tâm đắc nhất.
Trang 8
-Hết -KIỂM TRA GIỮA HỌC KỲ II KHỐI:11 - NĂM HỌC 2022-2023 Môn: Ngữ Văn 11- CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Thời gian làm bài: 90 phút
PHẦN I: ĐỌC - HIỂU:
Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi:
Tôi đi học (Thanh Tịnh)
Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường[1].
Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
Tôi không lội qua sông thả diều như thằng Quý và không đi ra đồng nô đùa như thằng Sơn nữa (… )
Tôi bặm tay ghì thật chặt, nhưng một quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống đất Tôi xóc lên và nắm lại cẩn thận Mấy cậu đi trước ôm sách vở nhiều lại kèm cả bút thước nữa Nhưng mấy cậu không để lộ vẻ khó khăn gì hết.
Tôi muốn thử sức mình nên nhìn mẹ tôi:
– Mẹ đưa bút thước cho con cầm.
Mẹ tôi cúi đầu nhìn tôi với cặp mắt thật âu yếm:
– Thôi để mẹ cầm cũng được.
Tôi có ngay cái ý nghĩ vừa non nớt vừa ngây thơ này: chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước.
Ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi.
Trước sân trường làng Mĩ Lí dày đặc cả người Người nào áo quần cũng sạch sẽ, gương mặt cũng vui tươi và sáng sủa.
Trước đó mấy hôm, lúc đi ngang qua làng Hoà An bẫy chim quyên với thằng Minh, tôi có ghé lại trường một lần Lần ấy trường đối với tôi là một nơi xa lạ Tôi đi chung quanh các lớp để nhìn qua cửa kính mấy bản đồ treo trên tường Tôi không có cảm tưởng nào khác là nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong làng.
Nhưng lần này lại khác Trước mắt tôi trường Mĩ Lí trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình làng Hoà Ấp Sân nó rộng, mình nó cao hơn trong những buổi trưa hè đầy vắng lặng Lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ.
(……) Sau một hồi trống thúc vang dội cả lòng tôi, mấy người học trò cũ đến sắp hàng dưới hiên rồi đi vào lớp Cảm thấy mình chơ vơ là lúc này
Ông đốc[2] trường Mĩ Lí cho gọi mấy cậu học trò mới đến đứng trước lớp ba[3] Trường làng nhỏ nên không có phòng riêng của ông đốc Trong lúc ông ta đọc tên từng người, tôi cảm thấy như quả tim tôi ngừng đập Tôi quên cả mẹ tôi đứng sau tôi Nghe gọi đến tên, tôi tự nhiên giật mình và lúng túng.
Sau khi đọc xong mấy mươi tên đã viết sẵn trên mảnh giấy lớn, ông đốc nhìn chúng tôi nói sẽ: – Thế là các em được vào lớp năm[4] Các em phải cố gắng học để thầy mẹ được vui lòng và để thầy dạy các em được sung sướng Các em đã nghe chưa? (Các em đều nghe nhưng không em nào dám trả lời Cũng may đã có một tiếng dạ ran của phụ huynh đáp lại.)
(…) Ông đốc lấy cặp kính trắng xuống rồi nói:
– Thôi, các em lên đứng đây sắp hàng để vào lớp.
Trang 9Ông đốc tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi.
– Các em đừng khóc Trưa nay các em được về nhà cơ mà Và ngày mai lại được nghỉ cả ngày nữa Trong thời thơ ấu tôi chưa lần nào thấy xa mẹ tôi như lần này Tôi cũng lấy làm lạ.
Vì có những hôm đi chơi suốt cả ngày với chúng bạn ở đồng làng Lê Xá, lòng tôi vẫn không cảm thấy xa nhà hay xa mẹ tôi chút nào hết.(…)
Một con chim con liệng đến đứng trên bờ cửa sổ, hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao Tôi đưa mắt thèm thuồng nhìn theo cánh chim Một kỉ niệm cũ đi bẫy chim giữa cánh đồng lúa hay bên bờ sông Viêm sống lại đầy rẫy trong trí tôi Nhưng tiếng phấn của thầy tôi gạch mạnh trên bảng đen
đã đưa tôi về cảnh thật.
Tôi vòng tay lên bàn chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm nhẩm đánh vần đọc: Bài viết tập: Tôi đi học.
Chú thích.
[1] Tựu trường: đến trường ngày khai giảng năm học
[2] Ông đốc: ở đây là ông hiệu trưởng
[3, 4] Lớp ba, lớp năm: các lớp bậc Tiểu học Theo hệ thống giáo dục thời trước Cách mạng, lớp năm là lớp thấp nhất
Truyện ngắn Tôi đi học in trong tập Quê mẹ, xuất bản năm 1941.
Nguồn : Thanh Tịnh, Tổng tập văn học Việt Nam, tập 29B, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1981 Câu 1 (0,5 điểm) Tóm tắt nội dung của văn bản trên.
Câu 2 (1,0 đi m) ểm) Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật và sức cuốn hút của tác phẩm.
Câu 3 (1,0 điểm) Tìm biện pháp tu từ và nêu hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ ở câu sau:
“Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.”
Câu 4 (1,0 điểm) Khi vào lớp học, tâm trạng của nhân vật “tôi” thay đổi như thế nào? Vì sao có sự
thay đổi ấy?
Câu 5 (1,5 điểm) Từ việc đọc hiểu đoạn trích, bạn hãy nêu một số lưu ý về cách đọc văn bản thuộc
thể loại truyện kí
PHẦN II LÀM VĂN
Đề: Viết bài thuyết minh về một sự kiện văn hoá diễn ra ở nơi mà em đang sinh sống (Bài viết có
lồng ghép một hay nhiều yếu tố như miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận)
Hết.
Trang 10ĐỀ MINH HỌA KIỂM TRA GIỮA HỌC KỲ II MÔN NGỮ VĂN 11
( BỘ SÁCH KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG)
I ĐỌC HIỂU (5 điểm)
Đọc văn bản sau thực hiện các yêu cầu:
Cách đây hàng triệu năm, sa mạc Sahara còn là những khu rừng xanh tốt, cây cối um tùm Các loài cây đều thỏa thuê hút và tận hưởng dòng nước ngầm dồi dào mát lành và thi nhau đâm cành trổ lá xum xuê Riêng có cây sồi là vẫn chịu khó đâm xuyên những chiếc rễ của mình xuống tận sâu dưới lòng đất Cho đến một ngày kia khi nguồn nước ngỡ như vô tận bỗng cạn kiệt dần rồi biến mất hẳn, các loài cây đều không chịu nổi hạn hán và chết dần, duy chỉ có cây sồi Tenere là vẫn còn tồn tại giữa sa mạc Sahara Tên tuổi của nó được cả thế giới biết đến khi một mình đứng giữa sa mạc, xung quanh bán kính 400km không một bóng cây nào bầu bạn Người ta kinh ngạc khi phát hiện ra rễ cây đã đâm sâu xuống đất tận 36m để tìm nước.
Bạn có thấy rằng trong cuộc sống cũng có một dòng chảy luôn vận động không ngừng không? Đó chính là thời gian; nó quan trọng như là nước đối với cây cối.
Sẽ có những người chỉ sử dụng thời gian để lớn lên, hưởng những thú vui đời thường và rồi những thách thức cuộc đời sẽ đánh gục họ, khiến họ phải đau khổ, giống như những cái cây chỉ biết
“hút và tận hưởng”.
Nhưng có những người có sự chuẩn bị tốt, họ học cách sử dụng thời gian hiệu quả, họ đầu tư cho sự phát triển bản thân cũng giống như cầy sồi đầu tư cho sự phát triển bộ rễ của mình.
Họ hiểu triết lí: Bộ rễ yếu ớt không thể nào giữ được cái thân to khoẻ Bạn khó có thể thành công nếu không có sự chuẩn bị tốt về những kĩ năng và kiến thức nền tảng.
(Phỏng theo, Hạt giống tâm hồn – Câu chuyện về cây sồi, https://saostar.vn)
Câu 1 (0,5 điểm) Xác định các phương thức biểu đạt trong văn bản
Câu 2 (0,5 điểm) Theo văn bản, anh chị hãy chỉ ra cách sống khác nhau giữa cây sồi Tenere và các
loại cây khác ở vùng sa mạc Shahara
Câu 3 (1,0 điểm) Anh/chị hiểu như thế nào về ý nghĩa biểu tượng của hai hình ảnh: Hình ảnh cây
sồi Tenere và hình ảnh những loài cây khác được nói đến trong văn bản?
Câu 4 (1,0 điểm) Chỉ ra tác hại của việc sử dụng thời gian không hiệu quả và không đúng mục
đích của mà tác giả nói đến thông qua hình ảnh những cái cây chỉ biết “hút và tận hưởng” trong văn
bản