Lịch sử vấn đề
Văn học dân gian Việt Nam, đặc biệt là ca dao dân ca, phản ánh lịch sử và truyền thống lâu dài của dân tộc Với giá trị sâu sắc về nội dung và nghệ thuật, ca dao dân ca thể hiện tâm tư, tình cảm và đời sống của người dân Do đó, thể loại này đã được sưu tầm và nghiên cứu từ sớm, tạo nên nhiều công trình khoa học có hệ thống.
Trước Cách mạng tháng Tám, đã có nhiều công trình sưu tầm ca dao dân ca Việt Nam, tiêu biểu như cuốn "Nam phong giải trào" của Trần Danh Án và Ngô Đình Thái, cùng với "Tục ngữ phong dao" của Nguyễn Văn Ngọc, tập hợp 6.500 câu tục ngữ và hơn 850 bài ca dao, góp phần bảo tồn văn học dân gian Sau Cách mạng tháng Tám, công trình "Tục ngữ ca dao dân ca" của Vũ Ngọc Phan, xuất bản lần đầu năm 1956, đã tái bản nhiều lần và sưu tầm nhiều câu ca dao của các dân tộc Việt Nam Nhiều tập ca dao dân ca từ các vùng miền như Dân ca quan họ Bắc Ninh, Hát Xoan Phú Thọ, và Dân ca Nam Trung Bộ cũng đã được công bố và xuất bản.
So với các công trình nghiên cứu và sưu tầm ca dao dân ca của người Việt, số lượng các công trình nghiên cứu dân ca của các dân tộc thiểu số như Dân ca Mường, Dân ca Mèo, và Dân ca Thái đang ngày càng được chú ý và giới thiệu nhiều hơn.
Trong những thập kỷ gần đây, công tác sưu tầm và nghiên cứu văn học dân gian của các dân tộc thiểu số đã nhận được sự quan tâm đáng kể, dẫn đến việc xuất hiện nhiều công trình sưu tập, chuyên luận và bài viết Đặc biệt, văn học dân gian Tày đã có nhiều nghiên cứu và sưu tập được công bố.
Các công trình nghiên cứu của nhà nghiên cứu Vi Hồng về ca dao – dân ca Tày Nùng, đặc biệt là cuốn "Sli lượn dân ca trữ tình Tày, Nùng" (Nxb Văn hóa, Hà Nội, 1979), đã làm nổi bật đời sống văn hóa và tinh thần của hai dân tộc này thông qua các làn điệu Sli, Lượn Tác giả phân tích hệ đề tài, nội dung tư tưởng và nghệ thuật xây dựng hình tượng, đồng thời nhấn mạnh vai trò của Sli, Lượn trong đời sống tinh thần của người Tày – Nùng, cho rằng "Ca hát để dịu khổ đau, bớt nhọc nhằn" và thể hiện tình yêu thương giữa bạn bè, đồng bào Ngoài ra, các công trình khác như "Dân ca đám cưới Tày – Nùng" của Nông Minh Châu cũng góp phần làm phong phú thêm kho tàng dân ca của hai dân tộc này.
Bài viết giới thiệu 100 bài hát đám cưới của dân tộc Tày – Nùng, đặc biệt là những nét đặc trưng của dân ca Tày – Nùng xứ Lạng qua tác phẩm của Lộc Bích Kiệm Ngoài ra, cũng đề cập đến công trình sưu tầm và biên soạn dân ca Tày của Trương Lạc Dương, Nông Đình Tuấn và Võ Quang Nhơn, được xuất bản bởi Nxb Văn hóa Dân tộc vào năm 1970.
Trong những năm gần đây, nhiều nghiên cứu và luận văn khoa học đã được thực hiện để tìm hiểu và giới thiệu về dân ca Tày Một trong những công trình tiêu biểu là luận văn "Yếu tố tự sự trong dân ca Tày" của Vũ Ánh Tuyết tại Đại học Thái Nguyên.
Luận văn đã hệ thống hóa các dạng thức biểu hiện và vai trò của yếu tố tự sự trong dân ca Tày, cho thấy đây là phương tiện quan trọng để phản ánh hiện thực và cá thể hóa nhân vật trữ tình Nghiên cứu về dân ca Tày, Nùng đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu qua các hình ảnh thiên nhiên, vũ trụ, vật dụng sinh hoạt và con người Đặc biệt, khúc then Khảm Hải của người Tày tại Yên Bái đã trở nên nổi tiếng, cùng với công trình sưu tầm hơn 100 bài hát Quan làng của Hoàng Tương Lai Tuy nhiên, vẫn chưa có nghiên cứu nào về Cắm Nôm - dân ca Tày ở huyện Văn Chấn, điều này thúc đẩy chúng tôi thực hiện đề tài “Nhân vật trữ tình trong Cắm Nôm – dân ca Tày, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái.”
Chúng tôi mong muốn thông qua việc giới thiệu về Cắm Nôm, sẽ góp phần quảng bá kho tàng văn học dân gian phong phú của người Tày tại địa phương.
3 Đối tƣợng và mục tiêu nghiên cứu 3.1 Đối tƣợng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các bài Cắm Nôm, một thể loại dân ca đặc trưng của người Tày tại Văn Chấn, Yên Bái Những bài dân ca này đã được tập hợp và sưu tầm tại địa phương, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.
Đề tài nghiên cứu hệ thống nhân vật trữ tình trong Cắm Nôm, bao gồm nhân vật trữ tình nam, nhân vật trữ tình nữ và nhân vật trữ tình biểu tượng.
Đề tài này nghiên cứu các yếu tố quan trọng trong sinh hoạt Cắm Nôm, bao gồm diễn xướng Cắm Nôm, người trình diễn, hát Cắm Nôm và môi trường diễn xướng Cắm Nôm.
- Đi sâu tìm hiểu về nguồn tư liệu dân ca Cắm Nôm ở địa phương Văn Chấn - Yên Bái qua khảo sát, điền dã
Nghiên cứu nhân vật trữ tình trong dân ca Cắm Nôm của người Tày ở Văn Chấn giúp khám phá thế giới tâm hồn, ước mơ, tình cảm và nguyện vọng của họ Qua đó, ta nhận thấy đời sống văn hóa tinh thần phong phú của người dân nơi đây.
- Qua tìm hiểu, nghiên cứu, nhằm giới thiệu những giá trị của dân ca Cắm Nôm người Tày ở Văn Chấn – Yên Bái
4 Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu 4.1 Nhiệm vụ nghiên cứu
-Tìm hiểu những vấn đề lý luận và thực tế liên quan đến đề tài: (Tộc người Tày, Cắm Nôm Tày, văn hoá, xã hội Tày )
Khảo sát và phân tích Cắm Nôm Tày nhằm chỉ ra những đặc điểm nổi bật của nhân vật trữ tình trong thể loại dân ca này, đặc biệt là ở huyện Văn Chấn, tỉnh Yên.
Trong điều kiện có thể, hãy sưu tầm và bổ sung thêm lời ca Cắm Nôm Tày, đồng thời tìm hiểu các loại hình văn học dân gian liên quan đến Cắm Nôm đang lưu truyền tại địa phương Điều này sẽ giúp đề tài được cập nhật và nhìn nhận từ nhiều góc độ khác nhau.
4.2 Phương pháp nghiên cứu Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: