TÌM HIỂU CON ĐƯỜNG CHI VIỆN CỦA MIỀN BẮC CHO MIỀN NAM TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước là một trong những giai đoạn quan trọng nhất trong lịch sử đấu tranh giành độc lập, chủ quyền và thống nhất đất nước của dân tộc Việt Nam. Đây là một cuộc chiến kéo dài nhiều năm, với những biến cố và gian khổ không ngừng. Tuy nhiên, trong hoàn cảnh đó, người dân Việt Nam đã thể hiện một sức mạnh tuyệt vời của tinh thần đoàn kết, khả năng chống chọi và sự hy sinh tuyệt vời để bảo vệ đất nước và dân tộc. Trong bối cảnh đó, con đường chi viện của Miền Bắc cho Miền Nam đã trở thành một trong những chiến lược quan trọng nhất trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đường bộ Hồ Chí Minh và đường biển đã giúp người dân Việt Nam vận chuyển vật tư, vũ khí và người lính giữa hai miền Bắc và Nam, với mục đích tăng cường sức mạnh và đội ngũ chiến sỹ của đội quân giải phóng. Nhờ đó, cuộc kháng chiến đã có thể tiếp tục diễn ra với những chiến thắng đầy ấn tượng như Điện Biên Phủ và Tết Mậu Thân. Bài thảo luận của nhóm 4 sẽ tìm hiểu về Đường bộ Hồ Chí Minh và đường biển, hai tuyến đường quan trọng được sử dụng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

BÀI THẢO LUẬN HỌC PHẦN: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

ĐỀ TÀI:

TÌM HIỂU CON ĐƯỜNG CHI VIỆN CỦA MIỀN BẮC CHO

MIỀN NAM TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC

Giảng viên hướng dẫn : Nguyễn Thị Lan Phương, Lê Văn Nguyên

BIÊN BẢN PHÂN CHIA CÔNG VIỆC

VÀ ĐÁNH GIÁ THÀNH VIÊN NHÓM 4 ST

T

Mã sinh

LỜI MỞ ĐẦU 1

I NGUYÊN NHÂN CỦA CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ VÀ CHỦ TRƯƠNG HÌNH THÀNH CON ĐƯỜNG CHI VIỆN 2

1.1 Nguyên nhân cuộc kháng chiến 2

1.2 Chủ trương của Đảng về hình thành con đường chi viện 2

II CÁC CON ĐƯỜNG CHI VIỆN 5

2.1 Đường bộ 5

2.1.1 Quá trình hình thành và hoàn thiện 5

2.1.2 Hoạt động 7

2.2 Đường biển 10

2.2.1 Quá trình hình thành và hoàn thiện 10

2.2.2 Hoạt động 14

2.3 Các con đường chi viện khác 18

2.3.1 Đường nhiên liệu, xăng dầu 18

2.3.2 Đường hàng không 19

2.3.3 Đường tài chính, chuyển ngân – Đường tiền tệ 20

III KẾT QUẢ & Ý NGHĨA CỦA CÁC CON ĐƯỜNG CHI VIỆN ĐỐI VỚI CUỘC KHÁNG CHIẾN 21

3.1 Kết quả 21

3.1.1 Đường bộ 21

3.1.2 Đường biển 22

3.2 Ý nghĩa 23

3.2.1 Đường bộ 23

3.2.2 Đường biển 24

KẾT LUẬN 25

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

LỜI MỞ ĐẦU

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước là một trong những giai đoạn quantrọng nhất trong lịch sử đấu tranh giành độc lập, chủ quyền và thống nhất đất nướccủa dân tộc Việt Nam Đây là một cuộc chiến kéo dài nhiều năm, với những biến cố

và gian khổ không ngừng Tuy nhiên, trong hoàn cảnh đó, người dân Việt Nam đãthể hiện một sức mạnh tuyệt vời của tinh thần đoàn kết, khả năng chống chọi và sự

hy sinh tuyệt vời để bảo vệ đất nước và dân tộc

Trong bối cảnh đó, con đường chi viện của Miền Bắc cho Miền Nam đã trởthành một trong những chiến lược quan trọng nhất trong cuộc kháng chiến chống

Mỹ cứu nước Đường bộ Hồ Chí Minh và đường biển đã giúp người dân Việt Namvận chuyển vật tư, vũ khí và người lính giữa hai miền Bắc và Nam, với mục đíchtăng cường sức mạnh và đội ngũ chiến sỹ của đội quân giải phóng Nhờ đó, cuộckháng chiến đã có thể tiếp tục diễn ra với những chiến thắng đầy ấn tượng như ĐiệnBiên Phủ và Tết Mậu Thân Bài thảo luận của nhóm 4 sẽ tìm hiểu về Đường bộ HồChí Minh và đường biển, hai tuyến đường quan trọng được sử dụng trong cuộckháng chiến chống Mỹ cứu nước

I NGUYÊN NHÂN CỦA CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ VÀ CHỦ TRƯƠNG HÌNH THÀNH CON ĐƯỜNG CHI VIỆN

I.1 Nguyên nhân cuộc kháng chiến

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc Việt Nam là một sự kiệnlịch sử quan trọng trong cuộc Chiến tranh Việt Nam (1955-1975) Nguyên nhân củacuộc kháng chiến này rất đa dạng và phức tạp, tuy nhiên có một số nguyên nhânchính sau:

 Sự tham gia của Mỹ vào cuộc chiến: Mỹ đã bắt đầu tiến hành can thiệp vào ViệtNam vào những năm 1950 thông qua việc cung cấp hỗ trợ cho Pháp trong cuộcchiến đấu chống lại các phong trào giải phóng quốc gia tại Đông Nam Á Saukhi chiến tranh Đông Dương kết thúc vào năm 1954, Mỹ tiếp tục can thiệp vàoViệt Nam bằng cách tài trợ cho chính phủ Việt Nam Cộng Hòa (SouthVietnam) và triển khai quân đội tại đây, tạo ra một sự chia rẽ trong dân tộc ViệtNam và gây ra sự bất mãn, phản đối của người dân Việt Nam

 Sự chia rẽ trong dân tộc Việt Nam: Việt Nam đã được chia thành hai miền bắc

và nam sau khi Pháp rút khỏi Việt Nam vào năm 1954 Chính phủ Cộng Hòa(South Vietnam) được thành lập ở miền Nam và được ủng hộ bởi Mỹ Trongkhi đó, miền Bắc được lãnh đạo bởi đảng Lao động Việt Nam và được hỗ trợbởi Trung Quốc và Liên Xô Sự chia rẽ này gây ra sự bất đồng trong dân tộcViệt Nam và khiến cho một số người Việt Nam trở thành đối tượng của chínhquyền ở miền Nam, và bắt đầu tham gia vào phong trào kháng chiến

 Sự áp đặt của chính phủ Cộng Hòa: Chính phủ Cộng Hòa đã thực hiện một sốchính sách phân biệt chủng tộc và tôn giáo, gây ra sự bất bình của người dânViệt Nam Chính sách này đã làm cho nhiều người dân Việt Nam trở nên phảnđối và tham gia vào phong trào kháng chiến

I.2 Chủ trương của Đảng về hình thành con đường chi viện

Sau năm 1954, với âm mưu chia cắt lâu dài đất nước ta, đế quốc Mỹ và taysai đã ngang nhiên xóa bỏ Hiệp định Giơ-ne-vơ, đưa quân xâm lược, biến miền Namthành thuộc địa kiểu mới và căn cứ quân sự, làm bàn đạp tấn công miền Bắc Trướctình hình đó, Đảng ta đã xác định, con đường giải phóng miền Nam là con đườngcách mạng bạo lực, chủ trương nhanh chóng tổ chức chi viện sức người, sức của, vũkhí từ miền Bắc cho chiến trường miền Nam

Trên cơ sở phân tích chiến trường khi Mỹ đưa quân vào xâm lược nước ta vàquân đội của các nước phụ thuộc Mỹ trực tiếp tham gia chiến đấu trên chiến trườngmiền Nam, Đảng ta đã nhận định: tính chất cơ bản của cuộc chiến tranh của Mỹ ởmiền Nam vẫn là chiến tranh xâm lược thực dân mới Mỹ tuy có lực lượng quân sựhùng mạnh nhưng lại có nhiều điểm yếu cơ bản, nhất là về chính trị Về phía nước

ta, từ một nửa nước có chiến tranh thành cả nước có chiến tranh với mức độ và hìnhthức khác nhau Cuộc chiến đấu gay go, quyết liệt hơn nhưng ta đã vững mạnh hơnhẳn trước, đã có sự chuẩn bị cả tư tưởng và tổ chức Từ đó, Đảng ta đã đưa ra cáckết luận:

 Một là, so sánh lực lượng giữa ta và địch căn bản không thay đổi Vì thế, ta vẫngiữ vững và phát huy chiến lược tiến công

 Hai là, ta tiếp tục tiến công và phản công, kết hợp đấu tranh quân sự và chính trịnhưng đấu tranh quân sự ngày càng có tác dụng quyết định trực tiếp

 Ba là, ta chủ trương đẩy mạnh hơn nữa hoạt động đối ngoại và đấu tranh ngoạigiao, tăng cường tiếp xúc cả công khai và bí mật với nhiều nước trên thế giới,làm rõ chính nghĩa và thiện chí của ta, góp phần hình thành trên thực tế một mặttrận nhân dân chống Mỹ

Tháng 12/1957 tại Hội nghị trung ương lần thứ 13, đường lối tiến hành đồngthời hai chiến lược cách mạng được xác định: “Mục tiêu và nhiệm vụ cách mạng củatoàn Đảng, toàn dân hiện nay là: củng cố miền Bắc, đưa miền Bắc tiến dần lên chủnghĩa xã hội Tiếp tục đấu tranh để thực hiện thống nhất nước nhà trên cơ sở độc lập

và dân chủ bằng phương pháp hòa bình” Tháng 1/1959 Hội nghị Trung ương lầnthứ 15 họp bàn về cách mạng miền Nam Sau nhiều lần họp và thảo luận, Ban Chấphành Trung ương đã ra nghị quyết về cách mạng về miền Nam Trung ương Đảngnhận định: “Hiện nay, cách mạng Việt Nam do Đảng ta lãnh đạo bao gồm hai nhiệm

vụ chiến lược: cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và cách mạng dân tộc dânchủ nhân dân ở miền Nam Hai nhiệm vụ chiến lược đó tuy tính chất khác nhau,nhưng quan hệ hữu cơ với nhau… nhằm phương hướng chung là giữ vững hòabình, thực hiện thống nhất nước nhà, tạo điều kiện thuận lợi để đưa cả nước ViệtNam tiến lên chủ nghĩa xã hội Nhiệm vụ cơ bản của cách mạng Việt Nam ở miềnNam là “Giải phóng miền Nam khỏi ách thống trị của đế quốc và phong kiến, thựchiện độc lập dân tộc và người cày có ruộng, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ

ở miền Nam” Con đường phát triển cơ bản của cách mạng Việt Nam ở miền Nam làkhởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân Đó là con đường “lấy sức mạnh củaquần chúng, dựa vào lực lượng chính trị của quần chúng là chủ yếu, kết hợp với lực

lượng vũ trang để đánh đổ quyền thống trị của đế quốc và phong kiến, dựng lênchính quyền cách mạng của nhân dân” Hai Hội nghị Trung ương đã khẳng địnhquyết tâm đánh Mỹ và kiên quyết đánh thắng cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc

Mỹ trong bất kỳ tình huống nào nhằm bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam

Nhiệm vụ chiến lược: “Cách mạng Việt Nam trong giai đoạn hiện tại có hainhiệm vụ chiến lược Một là tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc Hai

là, giải phóng miền Nam khỏi ách thống trị của đế quốc Mỹ và bọn tay sai, thực hiệnthống nhất nước nhà, hoàn thành độc lập và dân chủ trong cả nước” Nhiệm vụ cáchmạng ở miền Bắc và nhiệm vụ cách mạng ở miền Nam thuộc hai chiến lược khácnhau, mỗi nhiệm vụ đều nhằm giải quyết yêu cầu cụ thể của mỗi miền trong hoàncảnh nước nhà tạm bị chia cắt Hai nhiệm vụ đó nhằm giải quyết mâu thuẫn chungcủa cả nước giữa nhân dân ta với đế quốc Mỹ và bọn tay sai của chúng, thực hiệnmục tiêu chung trước mắt là hòa bình thống nhất Tổ quốc

Nêu rõ nhiệm vụ cấp bách ở miền Bắc lúc này là phải: "Kịp thời chuyểnhướng tư tưởng và tổ chức, chuyển hướng xây dựng kinh tế và tăng cường lực lượngquốc phòng cho phù hợp với tình hình mới" Đồng thời, Ban Chấp hành Trung ươngcũng nêu ra những nhiệm vụ cụ thể của cách mạng miền Bắc là: Kịp thời chuyểnhướng nền kinh tế và tăng cường lực lượng quốc phòng cho kịp với sự phát triển củatình hình; ra sức tăng cường công tác phòng thủ, trị an, bảo vệ miền Bắc, kiên quyếtđánh bại kế hoạch địch ném bom, bắn phá, phong tỏa miền Bắc bằng không quân vàhải quân; ra sức chi viện cho miền Nam để hạn chế dịch chuyển "chiến tranh đặcbiệt" ở miền Nam thành "chiến tranh cục bộ" và ngăn chặn địch mở rộng" chiếntranh cục bộ" ra miền Bắc, kịp thời chuyển hướng tư tưởng và tổ chức cho phù hợpvới tình hình mới; đẩy mạnh công tác đấu tranh ngoại giao nhằm tranh thủ sự ủng hộcủa bè bạn quốc tế, vạch rõ âm mưu mới của đế quốc Mỹ đối với cách mạng miềnNam và miền Bắc xã hội chủ nghĩa

Phương châm chiến lược chung trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nướclà: Đánh lâu dài, dựa vào sức mình là chính, càng đánh càng mạnh, cần phải cố gắngđến mức độ cao, tập trung lực lượng cách mạng của cả hai miền để mở những cuộctiến công lớn, tranh thủ thời cơ giành thắng lợi quyết định trong thời gian tương đốingắn trên chiến trường miền Nam

Phương châm đấu tranh là: kiên trì phương châm kết hợp đấu tranh quân sựvới đấu tranh chính trị, triệt để thực hiện ba mũi giáp công (quân sự, chính trị vàbinh vận), trong đó đấu tranh quân sự có tác dụng quyết định trực tiếp và giữ một vịtrí ngày càng quan trọng Tư tưởng chỉ đạo chiến lược là giữ vững và phát triển thếtiến công, kiên quyết tiến công và liên tục tiến công

Đảng ta tiếp tục khẳng định vị trí cách mạng của hai miền Nam - Bắc vì mốiquan hệ giữa hai miền: miền Nam là tiền tuyến lớn, miền Bắc là hậu phương lớn.Hai nhiệm vụ đó không tách rời nhau, mà gắn bó mật thiết với nhau thực hiện khẩuhiệu chung của nhân dân cả nước là "Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng giặc

Mỹ xâm lược" Sau khi có nghị quyết 15 của ban chấp hành Trung ương Đảng,phong trào đấu tranh của nhân dân ta ở miền Nam có bước phát triển mới Đấu tranh

vũ trang ngày càng lan rộng Yêu cầu về cán bộ và vũ khí ngày càng lớn Đường dâyThống Nhất trên cơ sở đường giao liên bí mật xuyên Trường Sơn trong kháng chiếnchống thực dân Pháp không thể đáp ứng yêu cầu đó nhất là đối với các tỉnh Nam Bộ

và Nam Trung Bộ

II.1 Đường bộ

II.1.1 Quá trình hình thành và hoàn thiện

Với yêu cầu cấp bách cần chi viện cho miền Nam trực tiếp chống Mỹ, ngày19/05/1959 Bộ Quốc Phòng đã triệu tập ban cán sự, chính thức giao cho đoàn 559

mở đường giao thông quân sự vào Nam, dọc theo dãy Trường Sơn, vận chuyển hàngquân sự từ Bắc vào Nam và ngược lại Binh đoàn Trường Sơn được thành lập, đánhdấu sự khởi đầu của tuyến đường Trường Sơn Đường Trường Sơn là một tuyến hậucần chiến lược gồm mạng lưới giao thông quân sự cung cấp binh lực và vật chất hậucần, vũ khí trang bị để chi viện cho Quân đội giải phóng miền Nam trên chiếntrường miền Nam Việt Nam Sau này tuyến đường này còn có tên gọi là “ Đườngmòn Hồ Chí Minh”

Mạng lưới giao thông quân sự này chạy dọc dãy Trường Sơn, từ miền Bắcqua miền Trung, hạ Lào và Campuchia để chi viện cho quân giải phóng miền Nam

và quân đội nhân dân Việt Nam Vào những năm đầu, việc vận chuyển hàng chi việnđược thực hiện bằng hình thức đi bộ, gùi thồ

Thời kỳ 1959 - 1964: Đây là thời kỳ mà một số phần của Đường Trường Sơnvốn đã tồn tại từ hàng thế kỷ dưới hình thức các con đường mòn sơ khai dành choviệc giao thông buôn bán trong vùng Khu vực mà hệ thống đi qua đã là một trongnhững vùng đất hiểm trở nhất Đông Nam Á: núi cao, ít dân, rừng rậm nhiệt đới.Trong những năm đầu của chiến tranh Đông Dương, Việt Minh đã sử dụng hệ thốngđường mòn này làm đường nối liền Bắc - Nam, một trong những tuyến đường đưacán bộ di chuyển giữa hai miền để tránh sự truy quét của quân Pháp Sau khi chínhquyền Việt Nam cộng hòa ra đời, dưới sự hậu thuẫn của Mỹ đã phủ nhận tổng tuyển

cử toàn quốc theo Hiệp định Giơnevơ về Việt Nam năm 1954, đưa đến việc chia cắtViệt Nam thành 2 miền bởi Vĩ tuyến 17 Để tiếp tục chi viện cho những người cộng

sản miền Nam, chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa đã quyết định xây dựngnhững con đường chiến lược Trên cơ sở đã có 02 tuyến đường được xem xét làtuyến đường bộ qua dãy Trường Sơn và tuyến đường trên biển Đông

 Đầu tháng 6/1959, Đoàn 559 tổ chức đội khảo sát mở tuyến vào Nam bắt đầu từKhe Hó ( nằm giữa một thung lũng ở tây nam Vĩnh Linh), sau đó vạch tuyếnphát triển về hướng Tây Nam, điểm đặt chạm cuối cùng là Pa Lin, kế cận trạmtiếp nhận của Khu 5 Con đường này phải vượt qua nhiều dãy núi cao hiểm trở,khí hậu vô cùng khắc nghiệt Để bảo đảm tuyệt đối bí mật, khẩu hiệu hành độngcủa Đoàn là: "Ở không nhà, đi không dấu, nấu không khói, nói không tiếng";phải chủ động tránh địch và bí mật

 Trong những năm đầu của cuộc xung đột (1960-1964), đường Trường Sơn chủyếu được dùng để chuyển quân, do hệ thống hạ tầng đường xá trên tuyến cònhạn chế, chưa phát huy được phương tiện cơ giới, nên khi đó việc vận chuyểntiếp viện hậu cần, súng đạn vào Nam chủ yếu là thông qua tuyến đường chi việntrên biển bằng những "con tàu không số" đã thực sự có hiệu quả cao hơn

 Tuyến đường mòn phía Đông Trường Sơn có địa hình hiểm trở dốc cao phứctạp, nên từ năm 1961, đoàn 559 tiến hành khảo sát và mở tuyến giao thông củamình sang sườn Tây của dãy Trường Sơn Một năm sau, đoàn 559 được bổsung quân số thêm 6.000 người, biên chế thành hai trung đoàn 70 và 71 Con

số này không bao gồm các lực lượng chiến đấu với nhiệm vụ bảo vệ tuyếnđường và lực lượng dân công Việt, Lào Sau các cố gắng của hải quân Mỹnhằm ngăn chặn hoạt động của miền Bắc trên vùng biển ven bờ bởi Chiến dịchMarket Time, hoạt động đường Hồ Chí Minh trên biển bị chững lại một thờigian, thì lúc này đường Trường Sơn đã được hoàn chỉnh hơn, đủ năng lực thựchiện cả hai nhiệm vụ: vừa chuyển quân vừa chuyển vật chất hậu cần từ miềnBắc vào Nam, đồng thời còn tổ chức được hệ thống kho tàng dọc theo biên giới

mà sau được gọi là các "Khu căn cứ", nơi này đến lượt nó lại trở thành cácthánh địa cho các lực lượng Quân giải phóng miền Nam dưỡng quân và táitrang bị sau khi thực hiện các hoạt động quân sự bên trong lãnh thổ do đốiphương kiểm soát

 Từ năm 1961 - 1964, đoàn 559 đã xây dựng 751 km đường vận tải ô tô, 600 kmđường gùi thồ, 300 km đường sông; vận chuyển 10.136 tấn hàng (trong đó giaocho chiến trường 2.912 tấn, chủ yếu là vũ khí đạn dược) Từ tháng 9/1962 -2/1965, Đoàn 759 chuyển vào chiến trường 4.919 tấn vũ khí đạn dược Cho đếnmùa khô 1964-1965, hệ thống đường Tây Trường Sơn được phát triển thànhmột mạng lưới của các con đường đất (một số đoạn được rải đá hoặc lót ván gỗ)rộng khoảng 5,5 m, đường cho người đi bộ và xe đạp thồ, bãi đỗ xe tải Còn có

kho chứa, bãi chứa hàng, doanh trại, bệnh viện, và các cơ sở vật chất khác Tất

cả được che giấu khỏi quan sát từ trên không bằng một hệ thống ngụy trang tựnhiên và nhân tạo được mở rộng và củng cố, góp phần tăng năng lực thông xeđáng kể cho toàn tuyến

 Đến tháng 4 năm 1965, chỉ huy Đoàn 559 là Tướng Phan Trọng Tuệ, quân số

đã tăng lên tới 24.000 người, được biên chế trong 6 tiểu đoàn vận tải bằng xe ô

tô tải, 2 tiểu đoàn vận tải xe đạp thồ, một tiểu đoàn vận tải đường thủy, 8 tiểu

đoàn công binh, và 45 trạm giao liên Khẩu hiệu của Đoàn 559 khi đó là "Đánh

địch mà tiến, mở đường mà đi”.

 Đến năm 1968, hệ thống đường giao thông, tuyến hậu cần từ miền Bắc đã mởrộng và hiện đại hóa Ngoài ra, khoảng 43.000 người Việt và Lào đã tham giađiều khiển, nâng cấp, hoặc mở rộng hệ thống đường

 Mạng lưới đường cơ giới cơ bản dần được hình thành lẩn khuất giữa núi rừngTrường Sơn, tạo điều kiện cho những đoàn xe quân sự vận chuyển lượng lớnbinh lực, lương thực và vũ khí từ miền Bắc vào miền Nam Cũng từ đây, Mỹ rasức đánh phá hệ thống giao thông này bằng bộ binh và không quân ĐườngTrường Sơn trở thành tuyến lửa - nơi diễn ra cuộc đấu trí ác liệt giữa 2 bên Bấtchấp bom đạn, chất độc hóa học, những đoàn xe vẫn tiến về miền Nam ruột thịt.Con đường này cũng trở thành nguồn cảm hứng thi ca văn học Việt Nam vớinhiều tác phẩm nổi tiếng như: Tiểu đội xe không kính, Trường Sơn Đông-Trường Sơn Tây,

II.1.2 Hoạt động

a Giai đoạn từ 1959 đến 1964

Tháng 1-1959, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp và khẳng địnhcon đường phát triển cơ bản của cách mạng miền Nam là con đường sử dụng bạo lựccách mạng để giải phóng miền Nam, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhândân Thực hiện những nhiệm vụ trên đây, chiến trường miền Nam rất cần sự chi viện

về lực lượng, vũ khí, đạn dược, thuốc men, quân trang, quân dụng với số lượnglớn Chi viện sức người, sức của kịp thời trở thành yêu cầu sống còn đối với sự tồntại và phát triển của cách mạng miền Nam và điều đó đòi hỏi phải gấp rút mở nhữngtuyến đường huyết mạch nối liền hậu phương với tuyền tuyến Tuyến đường ấy phải

đủ sức đảm nhận, hoàn thành nhiệm vụ vận tải chiến lược, đáp ứng yêu cầu, tìnhhình phát triển của chiến trường và thậm chí phải vượt trước một bước

Trước tình hình đó, Bộ Chính trị đã giao nhiệm vụ cho Quân ủy Trung ươngnghiên cứu, nhanh chóng mở tuyến giao thông vận tải và đến giữa năm 1959, đường

Hồ Chí Minh trên bộ chính thức được triển khai Buổi đầu, tuyến vận tải đường bộ

dựa vào đường dây Thống Nhất để thực hiện nhiệm vụ, chủ yếu làm công tác giaoliên, vận chuyển một số vật chất bằng phương pháp gùi thồ, chú trọng phòng tránh,giữ bí mật tuyệt đối để bảo vệ lực lượng, bảo vệ mục tiêu, nhiệm vụ.

Với thắng lợi của phong trào Đồng khởi và sự phát triển mạnh mẽ của cáchmạng miền Nam, ngày 24-1-1961, Hội nghị Bộ Chính trị quyết định "đẩy mạnh đấutranh vũ trang lên song song với đấu tranh chính trị, tiến công địch bằng cả hai mặtchính trị và quân sự” Đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ cấp bách đó,hậu phương miềnBắc, Quân ủy Trung ương chủ trương nhanh chóng tăng cường lực lượng cho Đoàn

559 nhằm mở rộng tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn theo phương hướng: kiêntrì giữ vững hành lang phía Đông, khẩn trương mở đường vận tải phía Tây TrườngSơn; đồng thời, mạnh dạn áp dụng phương thức vận tải cơ giới, kết hợp với phươngthức vận tải thô sơ (xe đạp thồ), chú trọng khai thác đường sông Được tăng cườnglực lượng và bằng những biện pháp tổ chức chặt chẽ, hiệu quả, đến giữa năm 1964,Đoàn 559 đã xây dựng được địa bàn hoạt động từ Tây Quảng Bình vào đến ngã baBiên giới, triển khai được một số tuyến, thành lập được các cung trạm, xây dựngđược tuyến hành lang nối liền miền Bắc với chiến trường miền Nam

b Giai đoạn từ năm 1965 đến 1968

Mỹ sử dụng không quân, hải quân tăng cường đánh phá miền Bắc, đồng thờiđưa các lực lượng quân bộ Mỹ và đồng minh tham chiến trực tiếp tại chiến trườngmiền Nam Trước tình hình đó, Đoàn 559 bố trí thế trận đánh địch, đảm bảo giaothông và vận tải quân sự trên toàn tuyến theo phương châm vừa có lực lượng tại chỗ,vừa có lực lượng cơ động mạnh Khắc phục gian khổ, khó khăn, cán bộ, chiến sĩ,thanh niên xung phong và nhân viên kỹ thuật của Đoàn 559 đã bền bỉ, mưu trí đánhđịch, mở đường, đảm bảo giao thông, thực hiện nhiệm vụ trung tâm là tiếp nhận cácnguồn hàng từ hậu phương miền Bắc và nguồn thu mua từ hướng Campuchia, tổchức vận chuyển chi viện tới các chiến trường miền Nam và Lào, đảm bảo hànhquân cho bộ đội và các đoàn cán bộ qua lại trên đường Trường Sơn

c Giai đoạn từ năm 1969 đến 1972

Trong khoảng thời gian này Mỹ triển khai một loạt biện pháp nhằm ngăn chặnbằng được mọi nguồn tiếp tế từ bên ngoài vào miền Nam, đánh phá hệ thống đườngTrường Sơn với những loại vũ khí hiện đại và mật độ ngày càng cao Tuy nhiên, vìđược tăng cường về lực lượng và phương tiện, bộ đội Trường Sơn đã nhanh chóng

tổ chức lại đội hình, bố trí lại thế trận, điều chỉnh giới tuyến chiến đấu, hiệp đồnggiữa các quân binh chủng Vì vậy, mặc dù đánh phá ác liệt nhưng tuyến vận tảichiến lược vẫn không ngừng được xây dựng và mở rộng, vươn sâu, vươn xa vào các

chiến trường Kết quả từ năm 1968 đến năm 1972, Đoàn 559 đã mở thêm 4 trụcđường từ Đông Trường Sơn sang Tây Trường Sơn.

d Giai đoạn từ năm 1973 đến 1975

Giai đoạn này là giai đoạn cuối của cuộc chiến tranh nên nhiệm vụ của tuyếnvận tải chiến lược là vẫn phải tiếp tục thực hiện nhiệm vụ vận chuyển chiến lược,tiếp tục bảo đảm hành quân vào các chiến trường đảm bảo cho các quân khu thựchiện tốt việc tổ chức chiến trường, xây dựng lực lượng dự trữ chiến lược Đồng thờiphải đảm bảo một phần nhu cầu dân sinh kinh tế, góp phần xây dựng căn cứ địa,vùng giải phóng miền Nam Đáp ứng yêu cầu đó, tháng 11- 1973, Hội đồng Chínhphủ phê chuẩn kế hoạch thiết kế, mở rộng tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn.Cùng với đó, miền Bắc đã huy động nhân lực, xây dựng lực lượng công binh củaĐoàn 559 và ngành vận tải miền Nam Bên cạnh đó, hậu phương miền Bắc còn tăngcường thêm phương tiện cho Đoàn 559, bao gồm hàng nghìn xe máy các loại, xe lu,máy ép hơi, máy san ủi Với lực lượng con người và vật chất to lớn đó, Đoàn 559nhanh chóng mở thêm 3.480 km đường cơ giới với các trục dọc men theo Đông vàTây Trường Sơn Các tuyến đường bộ phía Tây được sửa chữa, bảo dưỡng, bảo đảmcho việc vận chuyển cơ giới theo đội hình lớn

Qua gần 16 năm xây dựng, từ lối mòn giao liên bí mật len lỏi dưới các triềnrừng, với phương thức vận tải thô sơ, gùi thồ là chủ yếu, tuyến vận tải chiến lượcphát triển thành hệ thống trục dọc và trục ngang, ngày càng vươn xa tới các chiếntrường, vươn sâu vào các hướng chiến dịch Tính đến năm 1975, tuyến vận tải chiếnlược lên tới gần 20.000 km, bao gồm 4 hệ thống trục dọc dài 6.810 km, 13 hệ trụcngang dài 4.980 km, 5 hệ thống đường vượt khẩu dài 700km, 1 hệ thống đườngvòng tránh các trọng điểm dài 4.700 km, 1 hệ thống đường ống dài 1.300 km, tuyếnvận tải đường sông vào tới Stung-treng

II.2 Đường biển

II.2.1 Quá trình hình thành và hoàn thiện

a Giai đoạn 1959 - 1960: Thành lập Tiểu đoàn 603 (Tập đoàn đánh cá Sông Gianh)

Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, sau những năm đầu hết sứckhó khăn, đến năm 1959, đặc biệt là sau khi có Nghị quyết 15 của Ban Chấp hànhTrung ương Đảng, phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân ta ở miền Nam cóbước phát triển mới Đầu năm 1960, cùng với phong trào Đồng Khởi - Bến Tre, cáchmạng của các tỉnh đồng bằng Nam bộ chuyển mạnh lên thế tiến công và trở thànhcao trào Đồng Khởi rộng khắp Trước tình hình đó, yêu cầu về công tác chi viện lựclượng và vũ khí trang bị, đạn dược cho chiến trường miền Nam trở thành vấn đề

sống còn Lúc này, tuyến đường bộ chi viện của Đoàn 559 trên dãy Trường Sơn đã

mở và hoạt động có hiệu quả nhưng mới chỉ vươn tới được các tỉnh phía Bắc Khu 5.Các địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng ở các tỉnh Nam Bộ và Nam Trung Bộ thìkhông đủ sức đáp ứng yêu cầu Vì vậy, Tổng Quân ủy tiếp tục chỉ đạo Bộ TổngTham mưu khẩn trương nghiên cứu đề án mới về xây dựng và tổ chức lực lượng vậntải biển chi viện trực tiếp cho chiến trường Nam bộ và khu V

Tháng 7/1959, Tiểu đoàn 603 trực thuộc Đoàn 559 được thành lập, đóng quântại cửa biển sông Gianh - thôn Thanh Khê - xã Thạch Trạch - huyện Bố Trạch - tỉnhQuảng Bình Tiểu đoàn gồm 107 người (hầu hết là cán bộ miền Nam tập kết), cónhiệm vụ nghiên cứu tìm phương thức vận chuyển bằng đường biển chi viện vũ khícho chiến trường miền Nam Để giữ bí mật, Tiểu đoàn đã lấy tên là “Tập đoàn đánh

cá Sông Gianh”

Bước đầu sau khi đã ổn định được nơi ăn ở, Tiểu đoàn nhanh chóng bắt tayvào đóng thuyền Thuyền được ngụy trang giống thuyền đánh cá của ngư dân miềnNam để vượt biển Thời gian đầu Tiểu đoàn đóng được 4 chiếc thuyền, mỗi chiếc cótrọng tải 20 tấn Thuyền có hai đáy, phía dưới chở vũ khí, phía trên để lưới và dụng

cụ đánh cá để ngụy trang

Theo chủ trương của cấp trên, chuyến đi biển đầu tiên của Tiểu đoàn 603 sẽchở 5 tấn vũ khí và thuốc men bí mật để chi viện cho chiến trường khu V và địađiểm tập kết là chân đèo Hải Vân Sau một thời gian chuẩn bị đầy đủ điều kiện mọimặt, đêm 30 Tết Canh Tý (ngày 27/1/1960), chuyến tàu đầu tiên gồm 6 người, doNguyễn Bất chỉ huy đã khởi hành vào chi viện cho miền Nam Tuy nhiên, chuyếnthuyền vượt biển đầu tiên đã không thành công, do vậy Tổng Quân ủy quyết địnhcho Tiểu đoàn 603 ngừng hoạt động để tìm phương án mới

b Giai đoạn 1961 - 1965: Thành lập Đoàn 759 - tuyến vận chuyển chi viện chiến lược (đường Hồ Chí Minh trên biển được hình thành)

Từ giữa năm 1961 đến giữa năm 1962, lãnh đạo của Mặt trận Dân tộc giảiphóng miền Nam Việt Nam ở các tỉnh Bến Tre, Cà Mau, Trà Vinh và Bà Rịa đã cử 5thuyền gỗ từ miền Nam ra miền Bắc để báo cáo tình hình, xin tiếp tế vũ khí và sau đótrực tiếp vận chuyển vũ khí, dẫn đường cho các tàu tiếp tế giả dạng tàu đánh cá từ Bắcvào Nam Những chuyến thuyền vận chuyển thành công là một trong những cơ sởquan trọng để xúc tiến việc thành lập đoàn vận tải thủy tiếp tế vũ khí cho miền Nam

Trước yêu cầu chi viện cho chiến trường miền Nam, Bộ Chính trị Ban chấphành Trung ương Đảng nhận định: “Nhiệm vụ vận chuyển chiến lược phải theo kịptình hình phát triển của chiến trường, nếu có điều kiện phải đi trước một bước” Qua

tổng hợp tình hình thực tiễn tại chiến trường và các chuyến đi vượt biển trước đó, ngày23/10/1961, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương Việt Nam đã quyết định giao cho BộQuốc phòng tổ chức lực lượng vận tải đặc biệt bằng đường biển, cụ thể là mở tuyếnđường biển Bắc - Nam Trung tướng Trần Văn Trà - Phó Tổng tham mưu trưởng đượcQuân ủy Trung ương giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ đạo thành lập tuyến đường đặc biệtnày Thực hiện quyết tâm của Trung ương Đảng, ngày 23/10/1961, Thứ trưởng BộQuốc phòng Hoàng Văn Thái đã ký Quyết định số 97/QP thành lập Đoàn 759 vận tảiđường biển (đơn vị tiền thân của Lữ đoàn 125 Hải quân nhân dân Việt Nam ngày nay).

Cuối năm 1961, đề án công tác của đoàn đã được Quân ủy Trung ương và BộTổng Tư lệnh thông qua Đoàn 759 có nhiệm vụ” mua sắm phương tiện, tiến hành vậnchuyển tiếp tế cho chiến trường miền Nam bằng đường biển” Phương pháp vậnchuyển là “tận dụng những phương tiện thô sơ, nửa hiện đại, tương đối hiện đại, có thểhoạt động quanh năm, trong mọi thời tiết” Phương châm hoạt động là “Kết hợpphương thức hợp pháp với bất hợp pháp, lấy phương thức hợp pháp là chủ yếu; quátrình vận chuyển phải chủ động, táo bạo, bất ngờ, linh hoạt đối phó với địch, khi bị lộphải kiên quyết chiến đấu bảo vệ hàng, nếu cần thì hủy tàu phi tang”

Do tính chất nhiệm vụ quan trọng đặc biệt, Đoàn 759 được đặt dưới sự chỉđạo trực tiếp của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng Trung tá Đoàn HồngPhước được bổ nhiệm làm đoàn trưởng, đồng chí Võ Huy Phúc được bổ nhiệm làmchính ủy Đoàn 759 Sau khi đã ổn định về tổ chức, Đoàn 759 nhanh chóng bắt taychuẩn bị đầy đủ các điều kiện về mọi mặt để sớm khởi hành vượt biển chi viện chochiến trường miền Nam

 Về công tác xây dựng lực lượng

Trụ sở làm việc của Đoàn 759 là số nhà 83 phố Lý Nam Đế - Hà Nội Lựclượng cán bộ, thủy thủ của Đoàn được tuyển chọn ở khắp các đơn vị trong và ngoàiquân đội Khi mới thành lập, Đoàn 759 chỉ có 38 cán bộ, chiến sĩ, trong đó chủ yếu làcán bộ chiến sĩ thuộc tiểu đoàn 603 cũ, 20 đồng chí thuộc các thuyển của Bến Tre, TràVinh và Liên khu V thạo nghề đi biển được lệnh vượt tuyến ra Bắc bằng đường bộ.Sau đó, Bộ Quốc phòng đã điều động bổ sung cho Đoàn một số cán bộ, chiến sĩ (chủyếu ở miền Nam) từ Sư đoàn 388, các nông trường Quân đội, tàu đánh cá, Lực lượngcán bộ, thủy thủ của Đoàn dần được tăng cường về cả mặt số lượng và chất lượng

 Về công tác chuẩn bị bến bãi

Tại Nam Bộ, Bộ Chỉ huy quân khu IX của Quân giải phóng miền Nam ViệtNam được giao nhiệm vụ thành lập Trung đoàn 962 chuyên trách nhiệm vụ chuẩn bịbến bãi tại bờ biển các tỉnh Trà Vinh, Bến Tre, Cà Mau Bộ chỉ huy các Khu V, VI,

VIII cũng được lệnh thiết lập các bến bãi bí mật để đón nhận vũ khí, đạn dược, phươngtiện và các hàng hóa khác từ miền Bắc chuyển vào bằng đường biển Tất cả các bếnbãi đều được tìm hiểu, lựa chọn và tiến hành tổ chức phù hợp theo yêu cầu Các “kho

bí mật an toàn” để chứa vũ khí chi viện cũng được chú trọng xây dựng theo phươngthức “thiên biến vạn hóa” Những vùng ngập trũng thì phải có kho chống ngấm nước,vùng không có rừng che phủ thì phải có phương án khắc phục để máy bay địch khôngphát hiện được Cùng với đó, việc phân phối vũ khí, lương thực chi viện cũng đượcphối hợp tiến hành chặt chẽ giữa các bến bãi, các kho

 Về công tác tổ chức các chuyến trinh sát mở đường

Để chuẩn bị cho chuyến trinh sát mở đường đầu tiên, chỉ huy và cơ quan Đoàn

759 đã khẩn trương tổ chức các đội tàu, tăng cường huấn luyện, sẵn sàng thực hiệnnhiệm vụ Thực hiện chủ trương của của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương, Đoàn

759 quyết định lựa chọn thuyền Bạc Liêu đi chuyến trinh sát đầu tiên, mở đường từBắc vào Nam Đêm ngày 10/4/1962, thuyền Bạc Liêu rời cửa sông Nhật Lệ (QuảngBình) và đến đêm ngày 18/4/1962, con tàu trinh sát đã cập bến Vàm Lũng (Cà Mau)

an toàn Chuyến vận chuyển vũ khí mở đường đầu tiên vào chiến trường miền Nambằng đường biển đã thành công

Trung tuần tháng 8/1962, Quân ủy Trung ương đã thông qua Nghị quyết “MởĐường vận chuyển chiến lược trên biển” Từ đây, Đoàn 759 bước vào một giai đoạnvận chuyển mới, nhận bàn giao 4 tàu gỗ từ Xưởng đóng tàu I (Hải Phòng) và tiếp nhận

bổ sung cán bộ Để bảo đảm bí mật cho tuyến đường vận tải đặc biệt, những chiếc tàucủa Đoàn 759 phải cải hoán thành tàu đánh cá, không có số hiệu cố định, xen kẽ, tràtrộn vào những đoàn tàu đánh cá của ngư dân địa phương trên biển, tên gọi “Đoàn tàukhông số” được ra đời Bắt đầu từ đây, Đoàn 759 bước vào giai đoạn vận chuyển đểlàm nên con đường huyền thoại trên biển Đông với những kỳ tích “có một không hai”trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Đến tháng 8/1963, Quân ủy Trung ươngquyết định giao Đoàn 759 trực thuộc Cục Hải quân Ngày 29/01/1964, Bộ Quốc phòngquyết định đổi phiên hiệu Đoàn 759 thành Đoàn 125 trực thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân

Có thể khẳng định rằng quyết định thành lập Đoàn 759 là dấu mốc lịch sử quantrọng, thể hiện tầm nhìn chiến lược và sáng tạo của Bộ Chính trị mà trực tiếp là Quân

ủy Trung ương và Bộ Tổng Tư lệnh Đồng thời cũng mở ra bước phát triển mới vềhoạt động vận tải chi viện trên biển - con đường nối liền hậu phương lớn miền Bắc vớitiền tuyến lớn miền Nam Ngày 23/10 trở thành ngày truyền thống của Đoàn 759, tiềnthân Lữ đoàn 125, Bộ Tư lệnh Vùng 2 - Quân chủng Hải quân ngày nay, đồng thời làNgày mở đường Hồ Chí Minh trên biển

 Hoàn thiện và mở rộng con đường biển chi viện