Đánh giá khả năng sinh sản và ứng dụng một số hormone hướng sinh dục nâng cao năng suất sinh sản trên đàn bò lai hướng sữa nuôi tại ba vì

Đánh giá khả năng sinh sản và ứng dụng một số hormone hướng sinh dục nâng cao năng suất sinh sản trên đàn bò lai hướng sữa nuôi tại ba vì

ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH SẢNVÀ ỨNG DỤNG MỘT SỐ HORMONE HƯỚNG SINH DỤC NÂNG CAO NĂNG SUẤT SINH SẢN TRÊN ĐÀN BÒ LAI HƯỚNG SỮA

NUÔI TẠI BA VÌ-HÀ NỘI Trần Thị Loan, Đặng Thị Dương, Khuất Thị Thu Hà, Nguyễn Yên Thịnh, Phùng Quang Trường

Trung tâm nghiên cứu Bò và Đồng Cỏ Ba Vì

TÓM TẮT

Khả năng sinh sản của một bò sữa giảm được thể hiện các chỉ tiêu sinh sản giảm, giảm sản lượng sữa cũng như số bê con được sinh ra trong một đời bò cái giảm Áp dụng một

số biện pháp nâng cao khả năng sinh sản của đàn bò là điều cần thiết Trong đó sử dụng hormne hướng sinh dục là một trong những biện pháp để nâng cao khả năng sinh sản của đàn

bò, đặc biệt là đối với bệnh liên quan đến buồng trứng Bò sau khi được can thiệp bằng hormne, theo dõi động dục và phối giống cho bò bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo, hiệu quả thu được: tỷ lệ bò động dục từ 82,35 – 100% và tỷ lệ bò có chửa sau hai lần phối 66,67 – 85,71% Nâng cao khả năng sin sản của đàn bò đồng nghĩa là nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi bò sữa

1 Đặt vấn đề

Trong chăn nuôi bò sữa để đạt hiệu quả kinh tế cao thì đòi hỏi hiệu quả sinh sản phải cao Khả năng sinh sản của đàn bò chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố: bên cạnh yếu tố con giống, thức ăn, chế độ chăm sóc nuôi dưỡng, phải nói đến yếu tố kỹ thuật như: theo dõi động dục, phối giống đúng thời điểm hay là các biện pháp can thiệp các trường hợp chậm sinh và bệnh viêm nhiễm đường sinh dục chưa tốt đã trực tiếp hay gián tiếp làm giảm khả năng sinh sản của đàn bò sữa Việc rút ngắn tuổi động dục lần đầu, rút ngắn khoảng cách giữa các lứa đẻ, tăng số con được sinh ra đồng nghĩa với tăng sản lượng sữa trong một đời con cái Ngoài ý nghĩa kinh tế, tăng khả năng sinh sản cũng có nghĩa tăng nhanh số lượng đàn giống

Xuất phát từ yêu cầu trên, chúng tôi tiến hành đề tài: "Đánh giá khả năng sinh sản

và ứng dụng một số Hormone hướng sinh dục nâng cao năng suất sinh sản trên đàn bò lai hướng sữa nuôi tại Ba Vì, Hà Nội"

2 Vật liệu và phương pháp

2.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài được thực hiện trên đàn bò lai hướng sữa (Holstein x Laisind) có 75% máu bò sữa Hà Lan trở lên

2.2 Vật liệu nghiên cứu

Sử dụng một số chế phẩm hormone hướng sinh dục: oestrogene, PGF2α (Prostaglandine), GnRH (Gonadotropin Realesing Hormone), CIDR (Controlled Internal Drug Realise)

2.3 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

- Địa điểm nghiên cứu tại các hộ chăn nuôi bò lai hướng sữa trên địa bàn huyện Ba

Vì, thành phố Hà Nội

- Thời gian nghiên cứu: từ tháng 1 năm 2009 đến tháng 5 năm 2011

2.4 Nội dung nghiên cứu

- Đánh giá khả năng sinh sản của đàn bò lai hướng sữa nuôi tại Ba Vì, Hà Nội thông qua các chỉ tiêu sinh sản: tuổi phối giống lần đầu, tuổi đẻ lứa đầu, thời gian động dục lại sau khi đẻ, khoảng cách giữa hai lứa đẻ

- Ứng dụng một số chế phẩm hormone hướng sinh dục điều trị bệnh thiểu năng buồng trứng, bệnh thể vàng tồn lưu và bệnh u nang nang trứng nhằm nâng cao năng suất sinh sản của đàn bò lai hướng sữa

2.5 Phương pháp nghiên cứu

2.5.1 Phương pháp đánh giá các chỉ tiêu sinh sản

Đánh giá các chỉ tiêu sinh sản bằng phương pháp ghi chép trực tiếp thông qua sổ sách giống và điều tra trực tiếp tại các hộ chăn nuôi

- Tuổi phối lần đầu: tuổi phối giống lần đầu được tính từ khi con vật sinh ra tới khi được phối giống lần đầu (thời gian tính bằng tháng)

- Tuổi đẻ lứa đầu: tuổi đẻ lứa đầu được tính từ khi con vật sinh ra đến khi đẻ lứa đầu tiên (thời gian tính bằng tháng)

- Thời gian động dục lại sau khi đẻ được tính từ khi con vật đẻ cho đến lần động dục đầu tiên sau đó (thời gian tính bằng ngày)

- Khoảng cách giữa 2 lứa đẻ là khoảng thời gian từ lần đẻ này đến lần đẻ tiếp theo (thời gian được tính bằng ngày hoặc tháng)

2.5.2 Phương pháp sử dụng một số chế phẩm hormone nâng cao khả năng sinh sản của đàn bò sữa

- Phương pháp xác định bệnh ở buồng trứng, xác định bò có chửa bằng phương pháp khám thông qua trực tràng

- Phát hiện động dục bằng phương pháp theo dõi trực tiếp, phối giống cho những bò động dục ở chu kỳ đầu bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo, tiếp tục theo dõi động dục và phối giống cho bò ở chu kỳ sau, tỷ lệ thụ thai được tính ở cả 2 chu kỳ

- Phương pháp điều trị:

+ Bệnh thể vàng tồn lưu: thụt 50-100ml Iodine 0,5-1% và tiêm 25mg PGF2α, theo dõi động dục và phối giống

+ Bệnh thiểu năng buồng trứng và bệnh u nang nang trứng theo 2 phác đồ:

Phác đồ 1:

0 7 9 10 ngày

Phác đồ 2:

0 11 12 13 14 ngày

2.5.3 Phương pháp xử lý số liệu

Toàn bộ số liệu thu thập được xử lý theo phương pháp thống kê sinh học bằng phần mềm Excel

3 Kết quả và thảo luận

3.1 Cơ cấu đàn bò sữa trên địa bàn huyện Ba Vì đến tháng 5 năm 2011

Ba vì là một vùng đất khá thuận lợi cho việc chăn nuôi bò sữa, bò được nuôi tại các nông hộ với qui mô từ 3-5 con trong điều kiện nuôi nhốt hoàn toàn Đàn bò tập trung chủ yếu

là bò lai HF (Holstein Friesian) với tỷ lệ máu bò sữa là 75% trở lên, được thể hiện ở bảng 1

Bảng 1 Cơ cấu đàn bò sữa trên địa bàn huyện Ba Vì, Hà Nội đến tháng 5

năm 2011

TT Địa bàn

Tổng đàn (con)

Tỷ lệ (%)

Số

hộ nuôi (hộ)

Tổng

bò sinh sản (con)

Tỷ lệ (%)

Số bò vắt sữa (con)

Tỷ lệ (%)

Số

bò cạn sữa (con)

Tỷ lệ (%)

Số lượng (con)

Tỷ lệ (%)

I Tổng số 4.826 100 1.199 4.082 84,58 3.056 63,32 1.026 21,26 744 15,42

1 Tản Lĩnh 2.148 44,51 440 1.829 85,15 1.372 63,87 457 21,28 319 14,85

2 Vân Hòa 1.347 27,91 409 1.164 86,41 872 64,74 292 21,68 183 13,59

3 Yên Bài 976 20,22 243 840 86,07 630 64,55 210 21,52 136 13,93

Rút CIDR Đặt CIDR

Tiêm PGF2α

Tiêm 5mg oestradiol benzoat

Theo dõi động dục và phối giống

Tiêm GnRH Tiêm PGF2α Theo dõi

động dục và phối giống

4

Các địa

bàn còn

lại của

huyện

355 7,36 107 249 70,14 182 51,27 67 18,87 106 29,86

Qua bảng 1 cho thấy đàn bò sữa của huyện tập trung chủ yếu ở 3 xã Tản Lĩnh, Vân Hòa và Yên Bài Trong đó nhiều nhất là ở xã Tản Lĩnh 2.148 con, chiếm tỷ lệ là 44,51%, tiếp theo là ở xã Vân Hoà và Yên Bài Đàn bò sinh sản/đàn bò hậu bị của toàn huyện là 4.082/744 chiếm 84,58%/15,42%

3.2 Kết quả điều tra về khả năng sinh sản của đàn bò lai hướng sữa nuôi tại Ba Vì, Hà Nội

Khả năng sinh sản của quần thể bò trước hết phụ thuộc vào yếu tố di truyền (giống), thứ đến là yếu tố môi trường như chăm sóc, nuôi dưỡng, quản lý, chế độ chính sách, khí hậu thời tiết và yếu tố kỹ thuật như: theo dõi động dục, phối giống đúng thời điểm , khả năng sinh sản của chúng được thể hiện qua các chỉ tiêu như: Tuổi phối giống lần đầu, tuổi đẻ lứa đầu, thời gian động dục lại sau khi đẻ, khoảng cách giữa hai lứa đẻ,

3.2.1 Tuổi phối giống lần đầu

Mức độ dinh dưỡng thấp sẽ kìm hãm sự sinh trưởng và phát triển của cơ thể Sự còi cọc thường đi kèm với sự chậm thành thục tính dục Khối lượng cơ thể của trâu bò lớn, vì thế phải đạt được một số tích lũy nhất định về khối lượng mới xảy ra động dục lần đầu Nguyễn Trọng Tiến (1991) Qua điều tra về tuổi phối giống lần đầu kết quả được trình bầy ở bảng 2 Kết quả cho thấy, trung bình tuổi phối giống lần đầu ở 2 nhóm bò không có sự sai khác rõ rệt, ở nhóm F2 là 24,06 ± 0,94 tháng và ở nhóm F3 là 24,48 ± 1,04 tháng, khi điều tra trên

104 bò cái Tuổi phối giống lần đầu của đàn bò lai đã được rút ngắn hơn so với kết quả nghiên cứu của các tác giả những năm trước đây Tăng Xuân Lưu (1999), Khuất Văn Dũng (2005) Nhưng vẫn còn cao hơn so với nhóm bò lai được nuôi dưỡng trong điều kiện dinh dưỡng tốt Nguyễn Kim Ninh (1994)

Bảng 2 Một số chỉ tiêu sinh sản của đàn bò sữa ở huyện Ba Vì, Hà Nội

Nhóm bò

Các chỉ tiêu sinh sản

n

(con)

X ± mx Min-max

n

(con) X ± mx Min-max Tuổi phối giống lần đầu

(tháng) 86 24,06±0,94 13,2-36,4 104 24,48±1,04 13,4-37,7

Tuổi đẻ lứa đầu (tháng) 103 33,61±0,98 23,8-45 123 33,93±1,11 23,96-46,2

Thời gian động dục lại

sau khi đẻ (ngày) 102 102,13±4,46 32-296 111 118,11±4,52

33-304

Khoảng cách giữa hai

lứa đẻ (ngày) 96 432,2 ±7,16 309-582 108 441,01±7,86

307-592

3.2.2 Tuổi đẻ lứa đầu

Tuổi đẻ lứa đầu phụ thuộc ngoài yếu tố giống còn phụ thuộc rất nhiều vào chế độ chăm sóc nuôi dưỡng Lê Viết Ly và cộng sự (1997) Tuổi phối giống lần đầu cao kéo theo tuổi đẻ lứa đầu cao, kết quả điều tra được thể hiện ở bảng 2 Qua bảng 2 cho thấy tuổi đẻ lứa đầu ở nhóm F2 là 33,61± 0,98 tháng, ở nhóm F3 là 33,93 ± 1,11 tháng So với những nghiên cứu của các tác giả những năm trước đây thì tuổi đẻ lứa đầu đã được rút ngắn Tăng Xuân Lưu (1999), Trịnh Quang Phong (1996) Nhưng so với đàn bò lai hướng sữa nuôi tại thành phố Hồ Chí Minh trong điều kiện nguồn thức ăn từ phụ phẩm nông nghiệp dồi dào thì vẫn còn cao hơn Nguyễn Quốc Đạt và cs (1998)

3.2.3 Thời gian động dục lại sau khi đẻ

Thời gian xuất hiện động dục lại sau khi đẻ là một chỉ tiêu quan trọng ảnh hưởng tới khoảng cách giữa hai lứa đẻ và năng suất sinh sản của đàn bò Sau khi đẻ thì tử cung cần phải được hồi phục cả về mặt thực thể và sinh lý, buồng trứng phải trở lại hoạt động chu kỳ bình thường thì bò cái mới có thể tiếp tục mang thai Các quá trình xảy ra trong giai đoạn sau khi đẻ chịu sự chi phối của một loạt yếu tố, chủ yếu là quá trình tiết sữa và điều kiện dinh dưỡng, ngoài ra còn ảnh hưởng của giống, tuổi, mùa vụ và ảnh hưởng từ con đực Nguyễn Xuân Trạch và Mai Thị Thơm (2004)

Khi điều tra chúng tôi thấy, thời gian động dục lại sau khi đẻ có chiều hướng tăng lên

từ lứa đẻ 2 trở đi ở cả 2 nhóm bò lai và kết quả được thể hiện ở bảng 2 Ở nhóm bò lai F2 thời gian động dục lại sau khi đẻ trung bình 102,13 ± 4,46 ngày và nhóm bò nhóm F3 thời gian động dục lại muộn hơn là 15,98 ngày Kết quả này phù hợp với kết quả nghiên cứu của Nguyễn Minh Hoàn và cộng sự (1994); Tăng Xuân Lưu (1999)

3.2.4 Khoảng cách giữa hai lứa đẻ

Khoảng cách giữa hai lứa đẻ là thước đo khả năng sinh sản, ở bò 1 năm 1 lứa là khoảng cách lý tưởng, khoảng cách lứa đẻ dài ảnh hưởng đến toàn bộ thời gian cho sản phẩm, tới tổng sản lượng sữa và số bê con được sinh ra trong 1 đời bò mẹ Khoảng cách lứa

đẻ phụ thuộc vào chế độ chăm sóc nuôi dưỡng, đặc điểm sinh vật của giống, thời gian động dục lại sau khi đẻ, kỹ thuật phối giống, vắt sữa và cạn sữa,… Khoảng cách lứa đẻ ở 2 nhóm

bò F2, F3 nuôi tại Ba Vì là 432,21 ngày và F3 441,01 ngày

3.3 Sử dụng một số chế phẩm hormone nâng cao khả năng sinh sản của đàn bò sữa

Dựa trên kết quả điều tra thực tế về năng suất sinh sản của đàn bò lai hướng sữa nuôi tại Ba Vì còn thấp, biểu hiện: tuổi phối giống lần đầu và tuổi đẻ lứa đầu còn cao; khoảng cách hai lứa đẻ và thời gian động dục lại sau khi đẻ còn kéo dài đã hạn chế sức sinh sản và khả năng sản suất sữa, từ đó làm ảnh hưởng lớn đến các chỉ tiêu kinh tế trong ngành chăn nuôi bò sữa Để góp phần nâng cao khả năng sinh sản của đàn bò cái lai hướng sữa tại Ba Vì

chúng tôi đã tiến hành sử dụng một số chế phẩm hormone điều trị bệnh liên quan đến buồng trứng ở đàn bò sữa

3.3.1 Kết quả sử dụng prostaglandine trên bò chậm động dục do thể vàng tồn lưu

Trong chu kỳ sinh dục bình thường, thể vàng tồn tại từ ngày thứ 5 -17 của chu kỳ, nếu

bò được phối giống có chửa thì thể vàng tồn tại đến gần thời kỳ đẻ thì thoái hoá; nếu bò không có chửa thể vàng sẽ thoái hoá đi để hình thành một chu kỳ mới nhờ vào Prostaglandine tiết ra từ nội mạc tử cung Nếu vì một lý do nào đó, lượng hormone này không được tiết đủ để phân giải thể vàng thì thể vàng trên buồng trứng của bò vẫn được tồn tại và liên tục tiết progesterone, gây ức chế tuyến yên tiết FSH và LH, làm cho bao noãn không phát triển, trứng không chín, vì vậy không thể thiết lập được chu kỳ động dục mới nên

bò cái không động dục được

Bảng 3 Kết quả điều trị bệnh thể vàng tồn lưu

Giống

Số con điều trị

Số bò động dục

(con)

Tỷ lệ bò động dục

(%)

Thời gian động dục Số bò có

chửa

(con)

Tỷ lệ

bò có chửa

(%)

X ± mx Min-max

F3 18 16 88,89 64,75 ± 4,17 45 - 98 11 68,75

Trung bình 25 22 88,00 64,9 ± 3,54 45 - 98 15 68,18

Iodine 0,5-1% thụt vào tử cung của bò trong các trường hợp chu kỳ động dục bình thường và trong trường hợp thể vàng tồn lưu có thể rút ngắn khoảng cách chu kỳ động dục lại Nakahara và cộng sự (1967) Để làm thoái hoá thể vàng tồn lưu, thụt Iodine 0,5-1% vào

tử cung kết hợp tiêm prostaglandine tự nhiên cho 25 bò cái kết quả thu được ở bảng 3, trong

25 bò được tiến hành điều trị đã có 22 con động dục đạt 88,0 %, ở nhóm F2 là 85,71% và ở nhóm F3 là 88,89%, thời gian động dục tập trung vào 64,9 ± 3,54 giờ Tỷ lệ phối giống có chửa của 2 nhóm bò không có sự sai khác nhiều, ở nhóm F2 là 66,67% và 68,75% ở nhóm F3 Kết quả này phù hợp với Khuất Văn Dũng (2005), cao hơn trên đàn trâu nuôi ở các tỉnh phía bắc Nguyễn Văn Thanh (1999)

3.3.2 Kết quả sử dụng dụng cụ đặt âm đạo CIDR (Controlled Internal Drug Release) và tiêm GnRH (Gonadotropin Releasing Hormone) với bò bị thiểu năng buồng trứng

Bệnh thiểu năng và teo buồng trứng là do kế phát của viêm tử cung, viêm ống dẫn trứng, nuôi dưỡng chăm sóc kém, bị khai thác và làm việc quá sức Tuyến giáp cũng vai trò khá quan trọng, một số nghiên cứu cho thấy khi tuyến giáp bị xơ cứng do mô liên kết tăng

sinh, thay thế các mô tuyến do vậy hàm lượng các hormone tuyến giáp và I2 (Iode) không liên kết, T3 (Triiodthyronin) trong huyết thanh của những con bò này rất thấp so với mức bình thường Salem và Cs (1979); Schmidt và Cs (1963)

Triệu chứng đặc trưng của bệnh thiểu năng và teo buồng trứng là chu kỳ sinh dục của gia súc bị rối loạn: động dục không rõ, chu kỳ sinh dục kéo dài, động dục nhưng không phóng noãn Khi kiểm tra trực tràng thì vị trí, hình dáng và tính đàn hồi của buồng trứng không thay đổi, nhưng không có noãn bào phát triển và thể vàng, có trường hợp trên một buồng trứng có vết tích của thể vàng Nếu buồng trứng bị teo thì thể tích buồng trứng nhỏ lại Settergreen (1986) Đối với bò cái sinh sản có thể trạng không quá gầy, sau khi đẻ chậm động dục và bò cái tơ đã đến tuổi sinh sản mà chưa động dục, khi khám buồng trứng thông qua trực tràng thấy buồng trứng kích thước nhỏ và nhẵn (đối với bò tơ) còn đối với bò sinh sản trứng có kích thước gần như là bình thường với các nang trứng nhỏ Chúng tôi chia làm 2

lô, 1 lô sử dụng dụng cụ đặt âm đạo CIDR và 1 lô sử dụng GnRH, kết quả thu được ở bảng 4

Bảng 4 Kết quả điều trị bệnh chậm động dục

TT Phác đồ điều

trị

Số con điều trị

Số bò động dục

(con)

Tỷ lệ

bò động dục

(%)

Thời gian động dục Số bò

có chửa

(con)

Tỷ lệ

bò có chửa

(%)

X ± mx Min-max

1 GnRH, PGF2α 17 14 82,35 70,31±4,71 48-98 12 85,71

2 CIDR, PGF2α,

Oestrogene 19 18 94,74 66,67±3,78 48-102 12 66,67

Trong lô 1, 17 bò cái tiêm GnRH có 14 bò động dục chiếm tỷ lệ là 82,35% và thời gian động dục sau khi tiêm mũi tiêm cuối cùng là 70,31 ± 4,71 giờ, tỷ lệ bò có chửa sau 2 lần phối là 85,71% Trong khi đó lô 2 sử dụng CIDR đặt cho 19 bò, có tỷ lệ bò động dục cao hơn

là 12,39% (94,74/82,35), thời gian bò động dục sau khi rút vòng đến sớm hơn là 66,67 ± 3,78 giờ nhưng tỷ lệ thụ thai sau hai lần phối lại thấp hơn 66,67% Kết quả này cũng phù hợp với nghiên cứu của Hoàng Kim Giao và cs (1997)

3.3.3 Kết quả sử dụng dụng cụ đặt âm đạo CIDR (Controlled Internal Drug Release) và tiêm GnRH (Gonadotropin Releasing Hormone) với bò bị u nang nang trứng

Trong quá trình hình thành, phát triển của noãn bào, các tế bào thượng bì của noãn bào dần bị thoái hoá và biến đổi, các tổ chức liên kết của noãn bào tăng sinh, màng noãn dày lên, noãn bào không vỡ ra được, tế bào trứng bị chết, dịch noãn bào chứa đầy trong bao noãn Nguyên nhân là do quá trình nuôi dưỡng, chăm sóc kém, chế độ khai thác không phù hợp Youssef (1997) hay là kết quả của sự rối loạn cơ nang thần kinh và hormone trong cơ thể, đặc biệt là những sai lệch về chế tiết Gonadotropin khi chức năng sinh lý của tuyến yên bị rối

loạn dẫn đến tình trạng rối loạn hoạt động chu kỳ sinh dục Noãn bào phát triển chưa thành thục hoàn toàn, không phóng noãn, không teo lại, tồn tại lâu ngày dưới dạng u nang Ngoài

ra bệnh còn có thể bị kế phát từ sát nhau, sảy thai, viêm ống dẫn trứng, do động dục nhiều lần mà không phối được giống hay trong quá trình hình thành và phát triển của noãn bào, gia súc gặp phải điều kiện khí hậu, nhiệt độ của môi trường thay đổi quá đột ngột Deas D W et

al (1979); Gordon I (1988)

Khi gia súc bị u nang nang trứng, hoạt động sinh dục có độ hưng phấn rất cao, không theo một quy luật nhất định, con vật có biểu hiện trạng thái động dục mạnh và liên tục hay còn gọi là chứng cuồng dục, khám qua trực tràng có thể phát hiện trên một hoặc hai buồng trứng có một hay nhiều u nang, kích cỡ to nhỏ khác nhau từ 2 – 8 mm, có thể có từ 1 – 5 cái Những u nang này nổi rõ trên bề mặt buồng trứng Thành u nang mỏng, khi xoa nhẹ có cảm giác mềm, bên trong tích đầy dịch Những trường hợp trên một buồng trứng có nhiều u nang nhỏ thì bề mặt buồng trứng trở nên sần sùi Bierschwal và Cs (1980)

Bảng 5 Kết quả điều trị bệnh u nang nang trứng

TT Phác đồ điều

trị

Số con điều trị

Số bò động dục

(con)

Tỷ lệ

bò động dục

(%)

Thời gian động dục Số bò

có chửa

(con)

Tỷ lệ

bò có chửa

(%)

X ± mx Min-max

1 GnRH, PGF2α 5 5 100 66 ± 6,49 49 - 84 4 80,00

2 CIDR, PGF2α,

Oestrogene 6 5 83,33 66,4 ± 6,39 49 - 85 4 80,00

Qua theo dõi và khám trực tiếp chúng tôi xác định được 11 trường hợp bò bị u nang nang trứng và dùng 2 phác đồ điều trị, kết quả được thể hiện ở bảng 5 Trong 11 bò điều trị

có 5 bò sử dụng phác đồ dùng GnRH có 100% bò động dục và 4 bò có chửa với 2 lần phối, thời gian bò động dục trung bình là 66 ± 6.49 giờ Trong khi đó 6 bò còn lại sử dụng phác đồ

2 chỉ có 5 bò động dục chiếm 83,88%, số bò này thời gian động dục cũng không sự sai khác

rõ rệt với nhóm bò dùng phác đồ 1 và tỷ lệ bò có chửa là 80% Kết quả này phù hợp với Tăng Xuân Lưu và Phan Văn Kiểm (2003)

4 Kết luận

Một số chỉ tiêu sinh sản của đàn bò

Dựa trên kết quả điều tra, chúng tôi rút ra một số kết luận sau: tuổi phối giống lần, tuổi đẻ lứa đầu của đàn bò lai không có sự sai khác giữa các nhóm bò, nhưng vẫn còn cao, tương ứng ở nhóm F2: 24,06 và 33.61 tháng, nhóm F3: 24,48 và 33,93 tháng Thời gian động dục lại sau khi đẻ và khoảng cách lứa đẻ còn kéo dài, ở nhóm F2: 102,13 và 432,21 ngày, nhóm F3: 118,11 và 441,01 ngày

Sử dụng một số chế phẩm hormone nâng cao khả năng sinh sản

Khi sử dụng một số chế phẩm hormone điều trị một số bệnh liên quan đến buồng trứng của bò, kết quả thu được khá cao:

Bệnh thể vàng tồn lưu đã có 88% bò động dục và đạt tỷ lệ thụ thai là 68,18%

Bệnh thiểu năng buồng trứng sử dụng phác đồ tiêm GnRH hiệu quả hơn dụng cụ CIDR đặt âm đạo, tỷ lệ động dục và chửa sau 2 lần phối tương ứng là 82,35/94,74% và 85,71/66,67%

Bệnh u nang nang trứng sử dụng phác đồ tiêm GnRH hiệu quả hơn dụng cụ CIDR đặt

âm đạo, tỷ lệ động dục tương ứng là 83,33 % và 100 %, tỷ lệ thụ thai 80 % ở cả hai phác đồ

Tài liệu tham khảo

1 Nguyễn Quốc Đạt, Vũ Văn Nội, Bùi Thế Đức, Nguyễn Thanh Bình (1998) Khả năng sản

xuất của đàn bò cái lai hướng sữa (Holsteinfriz x Laisind) trong điều kiện chăn nuôi trang trại ở thành phố Hồ Chi Minh (1980) Báo cáo khoa học-Viện Chăn nuôi 1998 Tr.16-18

2 Khuất Văn Dũng (2005) “Thực trạng khả năng sinh sản và hiện tượng rối loạn sinh sản,

ứng dụng hormone và chế phẩm hormone điều trị một vài hiện tượng rối loạn sinh sản trên đàn bò cái Redsindhy nuôi tại nông trường hữu nghị Việt Nam – Mông Cổ, Ba Vì,

Hà Tây” Luận văn thạc sỹ khoa học Nông nghiệp Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội

3 Hoàng Kim Giao, Nguyễn Thanh Dương (1997) Công nghệ sinh sản trong chăn nuôi bò

NXB nông nghiệp, Hà Nội

4 Nguyễn Minh Hoàn và cs (1997) Một số đặc điểm sinh sản của nhóm bò lai hướng sữa

nuôi tại hợp tác xã Thanh Lộc Đàn – Thành phố Đà Nẵng

5 Tăng Xuân Lưu (1999) Đánh giá một số đặc điểm sinh sản của đàn bò lai hướng sữa tại

Ba Vì - Hà Tây và biện pháp nâng cao khả năng sinh sản của chúng, Luận văn thạc sỹ Nông nghiệp, Trường Đại Học Nông Nghiệp I Hà Nội

6 Tăng Xuân Lưu, Phan Văn Kiểm, Trần Thị Loan, Ngô Đình Tân (2003) Ứng dụng kết

quả định lượng progesterone kết hợp chẩn đoán lâm sàng để điều trị pha thể vàng kéo dài, động dục không rõ ở bò sữa, viện Chăn nuôi

7 Lê Viết Ly, Vũ Văn Nội, Vũ Chí Cương, Võ Văn Sự, Trịnh Quang Phong (1992) Phân

tích hiện trạng và hiệu quả kinh tế chăn nuôi bò sữa ở các quy mô hộ gia đình tại công ty sữa Thảo Nguyên Báo cáo khoa học chăn nuôi thú y 1996 – 1997

8 Nguyễn Kim Ninh (1994) Nghiên cứu khả năng sinh trưởng sinh sản và cho sữa của bò

lai F1 Holstein Friesian x Lai Sind nuôi tại Ba vì, Luận án PTS khoa học Nông nghiệp, viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam

9 Trịnh Quang Phong (1996) Ngiên cứu biện pháp kỹ thuật nhằm khắc phục hiện tượng

chậm sinh ở bò cái Hà - ấn và bò cái lai Sind góp phần nâng cao tỷ lệ đẻ cho đàn bò - Luận án thạc sĩ Khoa học Nông nghiệp, Trường Đại Học Nông Nghiệp I Hà Nội

10 Nguyễn Văn Thanh (1999) “Một số chỉ tiêu sinh sản và bệnh đường sinh dục cái thường

gặp ở đàn trâu các tỉnh phía bắc Việt Nạm”, Luận án TS NN,

11 Nguyễn Trọng Tiến, Mai Thị Thơm, Nguyễn Xuân Trạch, Lê Văn Ban (1991) Giáo trình

chăn nuôi bò, Trường Đại Học Nông Nghiệp I Hà Nội

12 Nguyễn Xuân Trạch, Mai Thị Thơm (2004), Giáo trình chăn nuôi trâu bò (dùng cho học viên ngành chăn nuôi), NXB Nông nghiệp, Hà Nội

13 Bierschwal B J., R.G Elmore, E M Brown, Youngquist (USA) (1980) Pathology of the

ovary and ovary Disorders and the influence of ovarian abnormalities on the endometrium including theapentical aspesct cow In 9th International Congress on Animal Reproduction and Artificial Insemination – Spain – Madrid Publication

14 Deas D W., D R Melrose, H C B reed, M Vandeplassche and K H Pidduc (1979)

Fertility anf in Domestic Animal 3th edit Bailliere Tindall – London

15 Gordon I (1983) Cotrol breeding in farm animal Induction of twin births Perganon

Press Great Britian P 123 – 145

16 Nakahara, T., Domeki, K., Inui, S & Yamauchi, M (1967) Effects of intrauterine

infusion of iodine solution on the estrous cycle of the cow Jap J Anim Reprod 13,57

17 Salem J A and F A Soliman (1979) Intranmuscular injection orion dextran in Egyptian

buffaloes and its effect on milk production and some hematological properties Assuit Vet Med J 313 – 323

18 Schmidt K., E L Sawaf and H Gharib (1963) Some studies on diagnosis in herd

problems with regard to pregnancy and infertility in buffaloes Egypt Vet Med J 9: 113 – 156

19 Settergreen I (1986) Cause of infertility in femal reproduction system Technical

Management A I Programmes Sweish University of Agricutural Sciences Uppsala Sweden