Chọn lọc và nhân thuần 3 giống gà nhập nội HW, RID và PGI

Chọn lọc và nhân thuần 3 giống gà nhập nội HW, RID và PGI

CHỌN LỌC VÀ NHÂN THUẦN 3 GIỐNG GÀ NHẬP NỘI HW, RID VÀ PGI

Phạm Công Thiếu, Vũ Ngọc Sơn, 1 Hoàng Văn Tiệu,

Trần Kim Nhàn, Nguyễn Thị Thúy

Trung tâm Thực nghiệm và Bảo tồn Vật nuôi, 1 Viện Chăn Nuôi

Tóm tắt

Ba giống gà có đặc điểm ngoại hình đồng nhẩt ở gà trống và gà mái Gà HW có màu lông trắng, chân cao, nhỏ, màu vàng, mào đơn to, tầm vóc cơ thể nhỏ Gà Rid lông nâu đỏ, chân cao vừa phải, da chân vàng, mào đơn Gà Pgi lông nâu nhạt (màu cánh gián), mào nụ, chân cao vừa phải, chân vàng, mỏ vàng Gà có sức đề kháng cao, nuôi sống đạt 97,21- 99% (0-19TT) Tiêu thụ thức ăn thấp (0-19TT) từ 6114g-7500g/con

Gà HW có năng suất trứng/mái/72 tuần tuổi đạt 259,44 quả (đạt 92,65% so với nguyên gốc), tiêu tốn thức ăn/10 trứng 1,68kg Gà Rid có năng suất trứng/mái/72 tuần tuổi đạt 211,18 quả (98,22% so nguyên gốc), tiêu tốn thức ăn cho 10 trứng 2,15kg Gà Pgi có năng suất trứng/mái/72 tuần tuổi đạt 207,48 quả (92,20% so nguyên gốc), tiêu tốn thức ăn/10 trứng 2,19kg Cả ba giống gà đều có tỷ lệ phôi cao và ổn định từ 93,86-95,2%, tỷ lệ nở gà loại 1/trứng ấp đạt 81,87- 83,34%

1 Đặt vấn đề

Tháng 5/2007 Viện Chăn nuôi đã tiếp nhận 3 giống gà HW, Rid, Pgi mỗi giống 360 quả trứng và giao cho Trung tâm Thực nghiệm và Bảo tồn vật nuôi ấp nở nuôi thử nghiệm Đây là 3 giống gà hướng trứng có năng suất trứng đạt 230-280 quả/mái/năm, tầm vóc cơ thể vừa phải, tiêu thụ thức ăn thấp Mặt khác, nhu cầu về con giống gà hướng trứng cũng như trứng thương phẩm ở nước ta ngày càng tăng Vì vậy, việc nghiên cứu chọn lọc, nhân thuần 3 giống gà này để phát triển nhân nhanh ra sản xuất là cần thiết nhằm đáp ứng mục tiêu:

- Đánh giá khả năng sản xuất của 3 giống gà HW, Rid và Pgi từ đó chọn lọc nhân thuần

và phát triển ra sản xuất

- Làm nguyên liệu lai với một số giống gà khác tạo tổ hợp lai gà hướng trứng phục vụ phát triển chăn nuôi

2 Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

2.1 Vật liệu nghiên cứu

Nghiên cứu trên 3 giống gà (HW, Rid và Pgi) từ 1080 quả trứng nhập nội mỗi giống 360 quả và gà Ai cập thuần có nguồn gốc từ Ai cập được nuôi giữ giống gốc tại cơ sở giống thuộc Viện Chăn nuôi

2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

Đề tài được triển khai từ tháng 5/2007-8/2010 tại Trung tâm Thực nghiệm và Bảo tồn vật nuôi – Viện Chăn nuôi

2.3 Nội dung nghiên cứu

Đặc điểm ngoại hình, khả năng sinh trưởng và phát triển, sức sống và khả năng chống chịu bệnh tật, hiệu quả sử dụng thức ăn, khả năng sinh sản, chất lượng trứng, tỷ lệ phôi, tỷ lệ nở của gà HW, Rid và Pgi qua các thế hệ

2.4 Phương pháp nghiên cứu

Đối với mỗi giống được áp dụng theo phương pháp nhân giống quần thể, chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng tuân theo quy trình của hãng nhập giống có điều chỉnh cho phù hợp với thực tế điều kiện Việt Nam

Bảng 1 Chế độ dinh dưỡng

Chỉ tiêu Gà con Gà dò – hậu bị Gà đẻ

0-3 TT 4-9 TT 10-17 TT 18-19 TT 20-40 TT 41-72 TT ME( KCalo/kg) 2975 2875 2750 2775 2800 2775

Protein thô (%) 20 18 15,5 16,5 17,0 16,5

Photpho(%)tiêu hóa 0,5 0,45 0,45 0,42 0,42 0,40

Methionine (%) 0,54 0,45 0,34 0,38 0,43 0,39

Lizin (%) 1,20 1,00 0,75 0,80 0,85 0,75

Bảng 2 Chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng

Gà con (0-9TT)

24/24h tuần đầu sau đó giảm dần đến ánh sáng

tự nhiên

2.5 Các chỉ tiêu theo dõi

- Đặc điểm ngoại hình (màu sắc lông, da, mào tích, chân, kích thước các chiều đo cơ thể, chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu)

- Tỷ lệ nuôi sống, khối lượng cơ thể, tuổi đẻ, khối lượng trứng, tỷ lệ đẻ và năng suất trứng, lượng thức ăn/con và TTTĂ/10 trứng, tỷ lệ phôi và kết quả ấp nở

2.6 Phương pháp xử lý số liệu

Số liệu thu được xử lý thống kê sinh vật học trên máy vi tính bằng chương trình Excel và Minitab 14 tại Trung tâm Thực nghiệm và Bảo tồn vật nuôi – Viện Chăn Nuôi

3 Kết quả và thảo luận

3.1.Quy mô đàn giống qua 4 thế hệ

Bảng 3 Quy mô đàn gà (HW, Rid và Pgi) (con)

Giống gà Thế hệ Gà con (0-9 TT) Gà hậu bị (10-19 TT) Gà đẻ>19 TT

HW

Rid

Pgi

Qua 4 thế hệ chọn lọc nhân thuần mở rộng quần thể các đàn giống, số lượng tăng dần qua các thế hệ: gà HW thế hệ xuất phát (275 con), thế hệ 3 (1715 con); gà Rid thế hệ xuất phát (238 con), thế hệ 3 (1635 con); gà Pgi thế hệ xuất phát (195 con), thế hệ 3 (1706 con)

3.2 Đặc điểm ngoại hình và kích thước các chiều đo cơ thể

Đặc điểm ngoại hình: qua 4 thế hệ nhân thuần sinh ra tại Việt Nam 3 giống gà vẫn duy trì được những đặc điểm ngoại hình đặc trưng của từng giống

- Gà HW lúc 01 ngày tuổi có màu lông trắng ngà đồng nhất, chân vàng Gà trưởng thành

có lông trắng, da trắng, chân vàng, mào đơn (mào cơ rũ), dáng nhanh nhẹn, đầu nhỏ, cổ thanh, thiên về gà hướng trứng

- Gà Rid lúc 01 ngày tuổi có màu lông nâu nhạt đồng nhất, chân vàng, mỏ vàng Lúc trưởng thành gà có màu lông đỏ đậm, chân vàng, mào đơn

- Gà Pgi: lúc 01 ngày tuổi có màu lông nâu đỏ nhạt, chân vàng Lúc trưởng thành gà có màu lông nâu nhạt (màu cánh gián), mào nụ, chân vàng, mỏ vàng

Kích thước một số chiều đo cơ thể:

Khảo sát kích thước các chiều đo cơ thể của gà thời điểm 25 tuần tuổi ở các thế hệ, kết quả cho thấy giữa các thế hệ không có sự sai khác

Bảng 4 Kích thước một số chiều đo cơ thể lúc 25 tuần tuổi (cm) (n=30)

Vòng ống chân

Gà ♂ Pgi 30,90 26,35 17,70 19,15 10,10 4,80

3.3 Chỉ tiêu sinh lý và sinh hóa máu

Bảng 5 Một số chỉ tiêu sinh lý và sinh hóa máu gà 16 tuần tuổi

Chỉ tiêu

Số lượng hồng cầu, bạch cầu của gà HW, Rid, Pgi tương tự các giống gà khác Hàm lượng Albumin, Globulin đều cao hơn một số giống gà nội (gà Ri, Mía, Hồ) Hàm lượng Globulin rất cao 56,55-56.67 g/lít Chỉ số Albumin/Globulin đạt 0,768 Kết quả nghiên cứu này cũng phù hợp kết quả nghiên cứu trên gà Ác Việt Nam và gà Thái Hòa (Phùng Đức Tiến và cộng

sự, 2007) cho biết gà Ác Thái Hòa có hàm lượng Globulin cao 40,85-48,04 g/lít, hàm lượng hồng cầu 3,06-2,84 triệu/lít, và kết quả nghiên cứu trên gà sinh sản Kabir, Jiangcun và con lai của chúng (Lê Thị Nga, 2005), số lượng hồng cầu (20 tuần tuổi) 3,3-3,43 triệu/ml Số lượng bạch cầu từ 29,86-31,57 nghìn/ml

Tóm lại: Máu của 3 giống gà được phân tích động thái một số chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu phù hợp với quy luật sinh học của đàn gà ở trạng thái sinh lý và sức khỏe bình thường Các

số lượng này đều nằm trong giới hạn bình thường của phẩm giống gia cầm (Trịnh Hữu Bằng,

1995)

3.4 Tỷ lệ nuôi sống

Bảng 6 Tỷ lệ nuôi sống các giai đoạn (%)

HW

Rid

Pgi

Qua bảng 6 cho thấy tỷ lệ nuôi sống của 3 giống gà qua 4 thế hệ đạt cao, giai đoạn gà con (0-9 tuần tuổi) đạt 97,21-98,01%, giai đoạn gà dò, hậu bị đạt 98,51-99,00% Kết quả nghiên cứu của chúng tôi phù hợp với kết quả nghiên cứu của Hoàng Văn Lộc và cộng sự (2007) trên gà Thái Hòa nhập nội có tỷ lệ nuôi sống qua 5 thế hệ (98,41-98,88%)

Điều này cho thấy các giống gà thích ứng tốt với điều kiện chăn nuôi ở nước ta

3.5 Kết quả chọn lọc gà HW, Rid, Pgi

Bảng 7 Kết quả chọn lọc tại 9 và 19 tuần tuổi

Đầu con trước khi chọn lọc

Đầu con sau khi

HW

Rid

Pgi

Tại thời điểm 9 và 19 tuần tuổi, loại những gà không đủ tiêu chuẩn giống (quá to hoặc quá nhỏ so với khối lượng trung bình), những gà bị dị tật phát sinh nhằm ổn định khối lượng cơ thể Kết quả qua 4 thế hệ, tỷ lệ chọn lọc đối với gà trống từ 8,98-15,17%, gà mái từ 58,85-88,89

Ở thế hệ thứ nhất, tỷ lệ chọn giống gà mái ở cả 3 giống cao (81,33-88,89%) vì thế hệ này vẫn cần phải mở rộng quần thể so thế hệ xuất phát Thế hệ thứ 2 và thứ 3 tỷ lệ chọn giống gà mái thấp hơn (58,85-66,34%) Kết quả chọn lọc hai dòng gà hướng trứng HA1, HA2 của Phùng Đức Tiến

và cs (2008) có tỷ lệ chọn gà trống qua 3 thế hệ từ 8,14-10,34%, gà mái từ 57,51-76,42% thì kết quả của chúng tôi cũng phù hợp

3.6 Khối lượng cơ thể gà qua các tuần tuổi

Bảng 8 Khối lượng cơ thể gà qua các tuần tuổi (g/con) (n =40)

Loại

gà Thế hệ

9 tuần tuổi 19 tuần tuổi

HW

XP 616,00 ±18,80 505,60± 15,50 1485,10 ±30,10 1210,00 ±25,10

1 651,00± 21,50 580,30 ±14,80 1516,00± 35,50 1216,00 ±38,80

2 656,10± 17,70 576,00 ±12,40 1487,20± 41,5 1225,00 ±39,10

3 663,00± 14,77 596,80± 12,13 1484,15 ±17,40 1231,40 ±24,29

Rid

XP 700,50± 17,50 600,00± 20,00 1650,60 ±38,50 1400,00 ±31,10

1 740,30 ±17,00 607,80 ±19,00 1705,50± 48,10 1465,50± 41,10

2 938,10± 21,00 791,00± 20,10 1885,60 ±62,2 1470,30 ±49,10

3 915,50 ±19,21 895,21± 11,21 1861,50± 48,00 1479,00 ±31,62

Pgi

XP 816,00± 21,00 700,00 ±18,80 1700,00± 25,60 1450,00± 31,20

1 829,20± 23,00 697,80 ±18,40 1755,00 ±52,10 1510,00± 56,80

2 998,50± 21,00 753,00 ±20,21 1880,30± 52,30 1502,10± 55,10

3 975,40 ±15,45 727,70± 11,02 1887,00 ±28,44 1490,70± 25,23

Khối lượng cơ thể được ổn định, mặt khác đây là 3 giống gà trứng, do vậy mà sau thế hệ xuất phát khối lượng cơ thể gà mái khá ổn định

Tại 9 tuần tuổi gà trống HW đạt 616-663g/con, gà trống Rid (710,5-938g/con), gà trống Pgi (816-998g/con)

Tại thời điểm 19 tuần tuổi gà trống HW đạt 1485-1487g/con, gà Rid (1861,5-1885g/con),

gà Pgi (1880-1887g/con) Gà mái HW (19 TT) đạt 1210-1231 g/con, Rid đạt 1465-1479 g/con,

gà mái Pgi (1450-1510g/con) Nhìn chung cả 3 giống gà tại thế hệ xuất phát và thế hệ 1 đều có khối lượng cơ thể thấp hơn gốc Nhưng song thế hệ 2 và 3 thì đạt 96,2-101,6% so nguyên gốc

3.7 Lượng thức ăn tiêu thụ qua các giai đoạn

Bảng 9 Lượng thức ăn tiêu thụ giai đoạn hậu bị (g/con)

Xuất

3 6798 6230 8015 7400 8200 7540

Qua bảng 9 có nhận xét gà HW có lượng tiêu thụ thức ăn thấp nhất cả ở gà trống, gà mái (6743-6114 g/con), gà Rid và gà Pgi có lượng thức ăn tiêu thụ (0-19 tuần tuổi) qua 4 thế hệ gần tương đương nhau (con trống 7546g thức ăn, con mái 6975-7056 g/con) So với Ai cập cùng thời gian nuôi (0-19 tuần tuổi) thì con trống tiêu thụ (8270g/con), con mái (7790g/con) (Phùng Đức Tiến và cs, 2004) Gà HA1, HA2 ở con trống (8340-8680 g/con), con mái (7200-7400 g/con) (Phùng Đức Tiến và cs, 2008) Như vậy cả 3 giống gà hướng trứng này đều có lượng thức ăn tiêu thụ (0-19 tuần tuổi) là thấp, vì đây là giống gà chuyên trứng

3.8 Tuổi thành thục sinh dục

Bảng 10 Tuổi thành thục sinh dục (ngày)

Kết quả tại bảng 10 cho thấy qua theo dõi 4 thế hệ chọn lọc nhân thuần gà HW, Rid, Pgi

có tuổi đẻ trứng đầu trung bình 4 thế hệ gà HW sớm nhất (129 ngày tuổi) gà Rid và Pgi đạt tương đương nhau (145-148 ngày tuổi) Tuổi đẻ đạt 5% ở gà HW sớm nhất (139 ngày ±6), muộn nhất là gà Rid (164 ngày±3) Do vậy tuổi đẻ đạt đỉnh cao ở gà HW cũng đạt sớm (196ngày±4)

Gà Ai cập đẻ 5% (148,6 ngày) (Phùng Đức Tiến và cs, 2004), gà HA1 và HA2 có tuổi đẻ quả trứng đầu (120-121 ngày tuổi), đẻ đạt 5% (131-134 ngày tuổi) và đẻ đỉnh cao (204-219 ngày) (Phùng Đức Tiến và cs, 2008) so với kết quả nghiên cứu của chúng tôi thì gà HW đạt kết quả tương tự gà Rid và gà Pgi có tuổi thành thục muộn hơn

3.9 Tỷ lệ đẻ, năng suất trứng, tiêu tốn thức ăn/10 trứng

Kết quả theo dõi năng suất trứng đến 72 tuần tuổi khả năng đẻ trứng của 3 giống được cải thiện và tăng nhanh qua từng thế hệ Tại thế hệ thứ 2 gà HW đạt 259,44 trứng/mái/72 tuần tuổi (92,65-91,03%) Gà Rid đạt 211,18 quả/mái đạt 91,81 % so gốc và 98,22-100% và đạt 98,8-96,50% mục tiêu đề ra TTTA/10 trứng của gà HW là 1,68-1,72 kg, gà Rid (2,15-2,31 kg), gà Pgi (2,19-2,4 kg) Qua kết quả trên cho thấy việc chọn lọc giống cùng với sự thích ứng dần với môi trường sống mới của gà và biện pháp chăm sóc nuôi dưỡng tốt đã phát huy được tiềm năng di truyền của chúng

Bảng 11 Tỷ lệ đẻ, năng suất trứng, tiêu tốn thức ăn/10 trứng

XP I II III

HW

Rid

Pgi

3.10 Chất lượng trứng

Bảng 12 Kết quả khảo sát trứng tuần 38 (n=30)

Khảo sát chất lượng trứng tại 38 tuần tuổi, kết quả trung bình 4 thế hệ được thể hiện tại bảng 12 Các chỉ tiêu chất lượng trứng đều đạt tiêu chuẩn chung của trứng gà

3.11 Kết quả về tỷ lệ phôi và ấp nở

Kiểm tra chất lượng trứng giống về tỷ lệ phôi và tỷ lệ nở của 3 giống gà qua 4 thế hệ nuôi thích nghi với tổng số trứng được theo dõi là 45.740 quả Kết quả thu được tại bảng 13

Bảng 13 Tỷ lệ phôi và tỷ lệ nở

Qua theo dõi 4 thế hệ cả 3 giống gà đều có tỷ lệ phôi đạt cao và ổn định từ 93,86-95,20%

Tỷ lệ nở gà con loại 1/trứng ấp đạt 81,87-83,34%

4 Kết luận và đề nghị

4.1 Kết luận

- Ba giống gà có đặc điểm ngoại hình đồng nhất ở gà trống và gà mái

+ Gà HW có màu lông trắng, chân cao, nhỏ, màu vàng, mào đơn to, tầm vóc cơ thể nhỏ

Gà Rid lông nâu đỏ đậm, chân cao vừa phải, da chân vàng, mào đơn Gà Pgi lông màu nâu nhạt (màu cánh gián), mào nụ, chân, mỏ vàng

+ Gà có sức sống tốt, tỷ lệ nuôi sống cao, giai đoạn gà con (0-9 tuần tuổi) đạt 97,21-98,01%, giai đoạn (10-19 tuần tuổi) đạt 98,51-99,00%

+ Khối lượng cơ thể qua 4 thế hệ khá ổn định, lúc 9 tuần tuổi gà trống HW đạt 650-660g, con mái đạt 570-600g Lúc 19 tuần tuổi gà trống đạt 1480-1500g/con, gà mái đạt 1210-1230g/con Gà Rid tại 19 tuần tuổi, gà trống đạt 1860-1880g, gà mái đạt 1470-1480g Gà Pgi tương tự đạt 1755-1880g ở con trống và 1490-1510g ở con mái Tiêu thụ thức ăn/con/giai đoạn (0-19 tuần tuổi) ở gà trống HW là 6743g, gà mái là 6114g, gà Rid và gà Pgi con trống 7500g/con, con mái 7000g/con

+ Quá trình nhân thuần chọn lọc đã nâng tỷ lệ đẻ của gà HW từ 52,66% thế hệ xuất phát lên 71,27% ở thế hệ 2 tương ứng năng suất trứng từ 191,71 quả lên 259,44 quả/72 tuần tuổi Do vậy tiêu tốn thức ăn/10 trứng giảm từ 1,9kg xuống còn 1,68 kg Gà Rid nâng được tỷ lệ đẻ từ 42,8% ở thế hệ xuất phát lên 58,01% ở thế hệ 2, tương ứng năng suất trứng tăng từ 155,79 quả lên 211,18 quả/72 tuần tuổi, giảm tiêu tốn thức ăn/10 trứng từ 2,57 kg xuống 2,15 kg Gà Pgi tương tự cũng nâng được tỷ lệ đẻ lên 17% tương ứng 67,14 trứng/mái/72 tuần tuổi (thế hệ 2) Tiêu tốn thức ăn/10 trứng từ 2,94 kg còn 2,19 kg Khối lượng trứng tuần 38 đạt từ 57,5-59,5 g/quả, tỷ

lệ lòng đỏ đạt 26,74- 27,26% 3 giống gà đều có tỷ lệ phôi đạt cao từ 93,86- 95,20%, tỷ lệ nở gà con loại 1/ trứng ấp đạt 81,87- 83,34%

4.2 Đề nghị

- Chọn lọc, nâng cao năng suất 3 giống gà HW, Rid, Pgi

- Sử dụng nguồn gen gà HW, Rid, Pgi lai với một số giống gà khác tạo gà lai chuyên trứng phục vụ sản xuất

Tài liệu tham khảo

1 Trịnh Hữu Bằng (1995) Hệ máu, Sinh lý gia súc (Giáo trình Cao học Nông nghiệp), Viện Khoa học Kỹ

thuật Nông nghiệp Việt Nam, tr.127-152

2 Hoàng Văn Lộc và cộng sự (2007) Báo cáo kết quả nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, khả năng sản

xuất của gà xương đen Thái Hòa Trung Quốc, Báo cáo kết quả nghiên cứu về gà Ác Việt Nam và gà Thái Hòa Trung Quốc, tr.1-20

3 Lê Thị Nga (2005) Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, khả năng sản suất của gà lai hai giống Kabir với

Jiangcun và ba giống Mía x (Kabir x Jiangcun), Luận án Tiến sỹ Nông nghiệp, Viện Chăn nuôi, Hà nội, tr.70-75

4 Phùng Đức Tiến, Nguyễn Quý Khiêm, Nguyễn Thị Mười, Đỗ Thị Sợi, Nguyễn Thị Kim Oanh, Lê Thu Hiền, Đào Thị Bích Loan, Trần Thu Hằng, Nguyễn Trọng Thiện (2008) Kết quả nghiên cứu chọn tạo hai dòng

gà hướng trứng HA1, HA2, Báo cáo Khoa học Công nghệ, Trung tâm Nghiên cứu gia cầm Thụy Phương, tháng 7/2009, tr.19-25

5 Phùng Đức Tiến, Nguyễn Thị Mười, Lê Thu Hiền (2004) Kết quả nghiên cứu nhân thuần chọn lọc một số

tính trạng sản xuất của gà Ai cập qua 6 thế hệ , Tuyển tập Công trình nghiên cứu Khoa học Chăn nuôi gà, Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà nội, tr.129-138

6 Phùng Đức Tiến, Nguyễn Thị Mười, Nguyễn Thị Tình, Nguyễn Thị Kim Oanh, Đỗ Thị Sợi, Lê Tiến Dũng (2007) Chọn lọc nâng cao năng suất, chất lượng gà Ác, Thái Hòa, Báo cáo Khoa học Công nghệ năm

2007, Trung tâm Nghiên cứu gia cầm Thụy Phương, tháng 7/2008, tr.27-33