Do an thang du va tham hut can can thanh toan quoc te

Đểi cói thểi đềi rai cáci chínhi sáchi quảni lýi kinhi tếi đốii ngoại,i cáci chínhi sáchi pháti triểni kinhi tếi cói hiệui quả,i cáci nhài hoạchi địnhi chínhi sáchi luôni quani tâmi đặci

LờIi Mởi ĐầU

1 Tínhi cấpi thiếti củai đềi tài

Trongi bốii cảnhi hộii nhậpi kinhi tếi quốci tế,i hầui hếti cáci quốci giai trêni thếi giớii

trongi đói cói Việti Nam,i đềui thựci hiệni chínhi sáchi kinhi tếi thịi trờngi mởi cửa.i Chínhi điềui

nàyi đãi tạoi choi quái trìnhi quốci tếi hoái giaoi lui thơngi mại,i giaoi lui vốni đầui ti vài hợpi táci

kinhi tếi ngàyi càngi pháti triển,i đồngi thờii táci độngi trựci tiếpi vàoi nềni kinhi tếi củai mỗii nớc.i

Từi đó,i kinhi tếi đốii ngoạii dầni dầni đóngi vaii tròi quani trọngi trongi sựi pháti triểni kinhi tếi củai

đấti nớc.i Tuyi nhiên,i bêni cạnhi nhữngi táci độngi tíchi cựci nói còni cói nhữngi táci độngi xấui

đếni nềni kinhi tếi trongi nớc.i Chínhi vìi vậy,i vấni đềi quảni lýi kinhi tếi đốii ngoạii trởi nêni vôi

cùngi quani trọng,i bảoi đảmi choi nềni kinhi tếi pháti triểni vữngi mạnhi vài hạni chếi đợci nhữngi

ảnhi hởngi tiêui cựci cói thểi xảyi ra

Đểi cói thểi đềi rai cáci chínhi sáchi quảni lýi kinhi tếi đốii ngoại,i cáci chínhi sáchi pháti

triểni kinhi tếi cói hiệui quả,i cáci nhài hoạchi địnhi chínhi sáchi luôni quani tâmi đặci biệti đếni

nhữngi diễni biếni trongi cáci câni thanhi toáni quốci tếi vìi nói phảni ánhi toàni bội hoạti độngi

kinhi tếi đốii ngoạii củai mộti nớci vớii phầni còni lạii củai thếi giới.i Tuyi nhiên,i đểi lậpi đợci mộti

bảngi cáni câni thanhi toáni đầyi đủ,i chínhi xáci vài kịpi thờii lài mộti việci khói khăni doi phạmi

vii thui nhậpi sối liệui khái rộng.i Mặci dùi sối liệui cáni câni thanhi toáni đợci thui thậpi bằngi cáci

phơngi phápi vài kỹi thuậti mẫui đángi tini cậy,i nhngi doi nguồni cungi cấpi thôngi tini quái đai

dạngi nêni sối liệui thốngi kêi cuốii cùngi chỉi lài coni sối ớci tínhi vềi giái trịi cáni câni thanhi toáni

quốci tếi thực.i Đồngi thờii đểi cói thểi phâni tích,i đánhi giái đợci nhữngi diễni biếni trongi cáni

câni thanhi toáni vài đai rai cáci biệni phápi điềui chỉnhi cáni câni thanhi toáni cói hiệui quải cũngi

lài mộti việci rấti khó.i Thêmi vàoi đó,i đốii vớii Việti Nam,i việci thiếti lậpi cáni câni thanhi toáni

quốci tếi mớii chỉi chínhi thứci bắti đầui từi nămi 1990i choi nêni vẫni còni nhiềui hạni chếi trongi

việci phâni tíchi vài điềui chỉnhi cáni câni thanhi toán.i Chínhi vìi vậy,i yêui cầui cấpi i thiếti đặti rai

lài phảii cói sựi nghiêni cứui mộti cáchi sâui sắci cải vềi lýi luậni vài thựci tiễni trongi việci thiếti

lập,i phâni tíchi vài điềui chỉnhi cáni câni thanhi toáni quốci tế,i từi đói đai rai cáci biệni phápi điềui

chỉnhi phùi hợpi vớii mụci tiêui vài hoàni cảnhi củai nềni kinhi tếi Việti Nam

Trêni cơi sởi nhữngi kiếni thứci lýi luậni đợci họci tạii Họci việni Ngâni hàngi cũngi i nhi

quai nghiêni cứui tàii liệui vềi cáni câni thanhi toáni quốci tế,i emi xini mạnhi dạni chọni đềi tài:i

“Thặngi di vài thâmi hụti cáni câni thanhi toáni quốci tếi -i Cáci biệni phápi điềui chỉnhi i

củai Việti Nami trongi giaii đoạni hiệni nay”i choi khoái luậni củai mình

2 Mụci đíchi nghiêni cứui củai đềi tài

-i Phâni tíchi cơi sởi lýi luậni củai việci xáci địnhi thặngi di hayi thâmi hụti cáni câni thanhi toáni

quốctếvàviệcđiềuchỉnhcáncânthanhtoánquốctế

-i Phâni tíchi thựci trạngi cáni câni thanhi toáni quốci tếi vài việci điềui chỉnhi tạii Việti Nami

trongi giaii đoạni từi nămi 1990i đếni nay

-i Trêni cơi sởi cáci phâni tíchi trêni đềi rai cáci biệni phápi điềui chỉnhi cáci câni thanhi toáni

quốci tếi củai Việti Nami hiệni nay

3 Đốii t ợngi vài phạmi vii nghiêni cứui củai đềi tài

-i Đốii tợngi nghiêni cứui củai đềi tàii lài nhữngi vấni đềi lýi luậni vài thựci tiễni trongi việci

thiếti lậpi cáni câni thanhi toáni quốci tế,i xáci địnhi thặngi di hayi thâmi hụti cáni câni thanhi toáni

quốci tếi vài cáci biệni phápi điềui chỉnhi cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti Nami trongi

giaii đoạni hiệni nay

-i Phạmi vii nghiêni cứui củai đềi tàii baoi gồm:

+i Vềi mặti lýi thuyết:i Phâni tíchi cơi sởi lýi luậni củai việci xâyi dựngi cáni câni thanhi toáni quốci

tế,i tìnhi trạngi thặngi di hayi thâmi hụti cáni câni thanhi toáni quốci tếi vài cáci cơi chếi điềui chỉnhi

cáni câni thanhi toáni quốci tế

+i Vềi mặti thựci tiễn:i Phâni tíchi thựci trạngi cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti Nami

trongi giaii đoạni từi nămi 1990i đếni nay.i Từi đói đềi rai cáci biệni phápi điềui chỉnhi cáni câni

thanhi toáni quốci tếi thíchi hợpi đảmi bảoi sựi pháti triểni câni đốii cải bêni trongi vài bêni ngoàii

củai nềni kinhi tế

4 Ph ơngi phápi nghiêni cứu

Khoái luậni sửi dụngi phơngi phápi soi sánh,i tổngi hợpi vài phâni tích,i kếti hợpi nhữngi kếti

quải thốngi kêi vớii vậni dụngi lýi thuyếti đểi làmi sángi tỏi vấni đềi nghiêni cứu

5 Kếti cấui củai khoái luận

Ngoàii phầni mởi đầu,i phầni kếti luận,i phụi lụci vài tàii liệui thami khảo,i khoái luậni baoi

gồmi 3i chơng:

Chơngi 1:i Nhữngi vấni đềi cơi bảni vềi cáni câni thanhi toáni quốci tếi vài điềui chỉnh

Chơngi 2:i Thựci trạngi cáni câni thanhi toáni quốci tếi vài việci điềui chỉnhi tạii Việti Nami

Chơngi 3:i Cáci biệni phápi điềui chỉnhi cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti Nami trongi

giaii đoạni i hiệni nay

Mặci dùi emi đãi cói nhiềui cối gắngi đểi đạti đợci kếti quải nghiêni cứui nhi đãi trìnhi bày,i

songi doi trìnhi đội cói hạni vài thiếui kinhi nghiệmi thựci tếi nêni khoái luậni khôngi thểi tránhi

khỏii nhữngi thiếui sót.i Doi vậy,i emi rấti mongi đợci sựi gópi ýi củai cáci thầyi côi vài cáci bạni đểi

khoái luậni đợci hoàni thiệni vài nângi caoi hơni nữa.i Emi cũngi xini cảmi ơni giáoi viêni hớngi

dẫn:i TS.i Nguyễni Thịi Hồngi Hảii vài cáci thầyi côi giáoi trongi khoai Tiềni tệi –i Tíni dụngi

Quốci tếi đãi giúpi đỡi emi hoàni thànhi khoái luận

Chơngi 1

Nhữngi vấni đềi cơi bảni vềi cáni câni i thanhi toáni quốci

tếi vài điềui chỉnh

1.1.Cáni câni thanhi toáni quốci tế

1.1.1.Kháii niệmi cáni câni thanhi toáni quốci tế

Đểi phụci vụi choi việci thiếti lập,i phâni tíchi vài điềui chỉnh,i theoi quani điểmi củai Quĩi

Tiềni tệi Quốci tếi (IMF),i cáni câni thanhi toáni quốci tếi cói thểi đợci địnhi nghĩai nhi sau:

“i Cáni câni thanhi toáni quốci tếi lài mộti bảni thốngi kêi đợci tổngi hợpi mộti cáchi cói hệi

thốngi cáci giaoi dịchi kinhi tếi củai mộti nềni kinhi tếi vớii phầni còni lạii củai thếi giớii trongi mộti

khoảngi thờii giani nhấti định.i Cáci giaoi dịch,i chủi yếui giữai ngờii cui trúi vài ngờii khôngi ci

trú,i baoi gồmi cáci giaoi dịchi vềi hàngi hoá,i dịchi vụi vài thui nhập;i cáci giaoi dịchi vềi cáci tàii

sảni vài cáci khoảni nợi tàii chínhi đốii vớii phầni còni lạii củai thếi giới;i vài cáci giaoi dịchi (nhi

quài tặngi )i đợci xếpi loạii chuyểni giao,i mài đòii hỏii phảii cói cáci búti toáni bùi đắpi đểi câni

bằng-theoýnghĩakếtoán-cácgiaodịchmộtchiều.Bảnthânmộtgiaodịchđợcnhìn

nhậni nhi mộti luồngi kinhi tếi phảni ánhi sựi pháti sinh,i sựi biếni đổi,i sựi traoi đổi,i sựi chuyểni

giao,i hayi sựi thanhi toáni cáci giái trịi kinhi i tếi vài dẫni đếni nhữngi thayi đổii vềi quyềni sởi hữui

hàngi hoái hayi cáci tàii sảni tàii chính,i cungi cấpi cáci dịchi vụ,i hayi cungi cấpi laoi độngi vài

vốn”

Tómi lại,i cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai mộti nớci lài bảni ghii chépi cói hệi thốngi tấti

cải cáci giaoi dịchi kinhi tếi giữai nhữngi ngờii ci trúi củai nớci lậpi báoi cáoi vài nhữngi ngờii ci trúi

ởi phầni còni lạii củai thếi giớii trongi mộti khoảngi thờii giani nhấti địnhi (thờngi lài 1i năm)

Đểi nhấti quáni cáci nộii dungi phảni ánhi vàoi cáni câni thanhi toáni quốci tế,i IMFi đãi

quyi địnhi chỉi ghii chépi vàoi cáni câni thanhi toáni củai mỗii quốci giai cáci i giaoi dịchi kinhi tếi

giữai “ngờii ci trú”i vớii “ngờii khôngi ci trú”i củai quốci giai đó.i Mọii giaoi dịchi kinhi tếi giữai

ngờii ci trúi vớii nhaui củai cùngi mộti quốci giai khôngi đợci phảni ánhi trongi cáni câni thanhi

toáni quốci tế

Khii thốngi kêi cáni câni thanhi toán,i việci phâni biệti giữai ngờii ci trúi vài ngờii khôngi ci

trúi lài rấti cầni thiếti doi mốii quani hệi giữai hệi thốngi tàii khoảni quốci giai vài cáni câni thanhi

toán.i Nhìni chung,i kháii niệmi ngờii ci trúi vài ngờii khôngi ci trúi đợci hiểui theoi luậti địnhi củai

từngi quốci giai cụi thểi vài nói tơngi đốii thốngi nhấti giữai cáci quốci gia.i ởi Việti Nam,i vấni đềi

nàyi đợci quyi địnhi rõi trongi Nghịi địnhi sối 164/NĐ-CPi ngàyi 16/11/1999

Ngờii ci trúi vài ngờii khôngi ci trúi ởi đâyi baoi gồmi cáci cái nhân,i cáci hội giai đình,i cáci

côngi ty,i cáci cơi quani đạii diệni choi cáci quốci gia,i cáci tổi chứci quốci tế i Căni cứi đểi phâni

biệti giữai ngờii ci trúi vài ngờii khôngi ci trúi chủi yếui dựai vàoi khoảngi thờii giani sinhi sốngi

làmi việci liêni tụci cầni thiếti phảii cói tạii mộti quốci giai (i thờngi lài mộti nămi trởi lên)

Vềi nguyêni tắc,i tổi chứci hoặci ngờii nớci ngoàii sinhi sốngi vài làmi việci ởi nớci sởi tạii

từi mộti nămi trởi lêni đợci coii lài ngờii ci trúi củai nớci đó.i Ngợci lại,i tổi chứci hoặci ngờii củai

n-ớci sởi tạii sinhi sốngi vài làmi việci ởi nớci ngoàii từi mộti nămi trởi lêni đợci coii lài ngờii khôngi ci

trúi ởi nớci đó.i Tuyi nhiêni cũngi cói nhữngi trờngi hợpi đặci biệti nhi cáci côngi dâni củai nớci

kháci đếni họci tập,i dui lịch,i chữai bệnhi vài thămi viếngi khôngi kểi thờii giani dài,i ngắni baoi

nhiêu,i đềui đợci coii lài ngờii khôngi ci trúi (chỉi tạmi trú).i Ngợci lại,i cáci côngi dâni đii họci tập,i

dui lịch,i chữai bệnhi vài thămi viếngi ởi nớci ngoàii khôngi kểi thờii giani dài,i ngắni vẫni đợci coii

lài ngờii ci trú.i Đốii vớii cáci cơi quani đạii diệni ngoạii giao,i cơi quani lãnhi sự,i lựci lợngi vũi

trangi củai nớci sởi tạii hoạti độngi ởi nớci ngoàii cũngi vậy,i vẫni đợci coii lài ngờii ci trúi củai nớci

đói mài khôngi phụi thuộci vàoi thờii giani sinhi sốngi vài làmi việci tạii nớci ngoài.i

Đốii vớii cáci côngi tyi đai quốci giai cói chii nhánhi ởi nhiềui nớci sẽi lài ngờii ci trúi đồngi

thờii tạii nhiềui quốci gia.i Tuyi vậy,i đểi tránhi trùngi lặpi thìi chii nhánhi đặti ởi nớci nàoi đợci coii

lài ngờii ci trúi củai nớci đó

Còni đốii vớii cáci tổi chứci quốci tếi nhi Liêni Hợpi Quốc,i Quỹi Tiềni tệi Quốci tếi (IMF),i

Ngâni hàngi Thếi giớii (WB) i thìi khôngi đợci coii lài nhữngi ngờii ci trúi củai quốci giai nơii mài

chúngi đóngi trụi sở.i Tứci lài cáci tổi chứci nàyi đợci xemi nhi lài ngờii khôngi ci trúi đốii vớii mọii

quốci gia.i Doi đó,i cáci giaoi dịchi kinhi tếi củai chúngi vớii ngờii ci trúi củai nớci sởi tạii đợci ghii

chépi vàoi cáni câni thanhi toáni củai nớci đó

Vậy,i giaoi dịchi kinhi tếi giữai ngờii ci trúi vài ngờii khôngi ci trúi baoi gồmi cáci giaoi

dịchi sau:i cáci giaoi dịchi vềi hàngi hoái vài dịchi vụ;i thui nhậpi củai ngờii laoi động;i đầui ti trựci

tiếp;i đầui ti chứngi khoáni nhi tíni phiếu,i tráii phiếui vài cổi phiếu;i quani hệi tíni dụng;i cáci hìnhi

thứci đầui ti vài cáci giaoi dịchi kháci làmi tăngi hoặci giảmi tàii sảni cói hoặci tàii sảni nợi giữai

ng-ờii ci trúi vài ngờii khôngi ci trú;i cáci khoảni chuyểni giaoi mộti chiều

1.1.2.i Nộii dungi cáni câni thanhi toáni quốci tế

Trớci đây,i mỗii quốci giai biêni lậpi cáni câni thanhi toáni quốci tếi theoi cáchi riêngi củai

mình.i Mỗii chínhi phủi thờngi cói cơi quani riêngi nhằmi thựci hiệni côngi việci thốngi kêi liêni

quani đếni cáni câni thanhi toán.i Doi khôngi cói mẫui vài phơngi phápi thốngi nhấti đểi thốngi kêi

cáni câni thanhi toáni choi nêni mỗii quốci giai cói phơngi phápi đoi lờngi vài trìnhi bầyi cáni câni

thanhi toáni kháci nhau.i Chínhi vìi vậy,i đểi cói thểi soi sánhi tìnhi hìnhi cáni câni thanhi toáni

giữai cáci quốci giai vớii nhau,i hiệni nayi IMFi đãi côngi bối mộti mẫui cáni câni thanhi toáni

quốci tếi thốngi nhấti choi tấti cải cáci nớci thànhi viên.i Theoi IMF,i cáni câni thanhi toáni quốci

tếi baoi gồmi nhữngi khoảni mụci chủi yếui sau:

1.1.2.1.Cán i cân i vãng i lai

Cáni câni vãngi laii còni đợci gọii lài tàii khoảni vãngi lai,i lài mộti trongi nhữngi bội phậni

chínhi hìnhi thànhi bảngi cáni câni thanhi toáni củai mộti nớc.i Cáni câni nàyi phảni ánhi toàni bội

cáci giaoi dịchi kinhi tếi giữai ngờii ci trúi vài ngờii khôngi ci trúi vềi hàngi hoá,i dịchi vụ,i thui nhậpi

vài chuyểni giaoi vãngi laii mộti chiều.i Doi vậy,i cáni câni vãngi laii đợci chiai thànhi bốni hạngi

mụci chii tiếti là:i hàngi hoá,i dịchi vụ,i thui nhậpi vài chuyểni giaoi vãngi laii mộti chiều

 Hạngi mụci hàngi hoá

Hạngi mụci hàngi hoái hạchi toáni cáci khoảni thu,i chii vềi xuấti nhậpi khẩui hàngi hoái

trongi kỳ.i Chênhi lệchi giữai cáci khoảni thui từi xuấti khẩui hàngi hoái vài cáci khoảni chii đểi

nhậpi khẩui hàngi hoái đợci gọii lài cáni câni thơngi mạii hayi xuấti khẩui hàngi hoái ròng.i

Thôngi thờng,i đâyi lài bội phậni quani trọngi vài chiếmi tỷi trọngi lớni nhấti trongi cáni câni vãngi

lai.i Hàngi hoái ởi đâyi baoi gồm:i hàngi hoái thôngi thờng;i hàngi hoái giai công,i chếi biến;i

hàngi nhiêni liệui vài hàngi muai tạii cảng;i hàngi sửai chữa;i hàngi việni trợ;i vàngi phii tiềni tệ,i

cáci kimi loạii quýi vài đái quý;i hàngi quâni sự.i Giái trịi kimi ngạchi ghii vàoi cáni câni thơngi

mạii đợci đánhi giái theoi giái FOBi nếui lài hàngi xuấti khẩui vài theoi giái CIFi nếui lài hàngi

nhậpkhẩu.Tỷgiásửdụnglàtỷgiátạithờiđiểmphátsinhnghiệpvụ

 Hạngi mụci dịchi vụ

Hạngi mụci dịchi vụi hạchi toáni cáci khoảni thu,i chii vềi xuấti nhậpi khẩui cáci loạii hìnhi

dịchi vụ.i Chênhi lệchi giữai cáci khoảni thui từi xuấti khẩui dịchi vụi vài cáci khoảni chii đểi nhậpi

khẩui dịchi vụi đợci gọii lài cáni câni dịchi vụi hayi xuấti khẩui dịchi vụi ròng.i Theoi IMF,i hạngi

mụci dịchi vụi cói thểi phâni loạii chii tiếti nhi sau:

+i Dịchi vụi vậni tảii (hàngi hải,i hàngi không )i baoi bồm:i cớci phíi thuêi cáci phơngi

tiệni chuyêni chởi cói kèmi độii lái,i cớci phíi chuyêni chở,i cớci phíi thuêi khoi chứa,i bếni bãi,i

bảoi hiểm

+i Dịchi vụi dui lịchi baoi gồm:i chii phíi đii lại;i chii phíi thuêi kháchi sạn,i nhài nghỉ;i chii

phíi ăni uống,i muai sắmi vài cáci loạii chii phíi dui lịchi khác

+i Dịchi vụi bảoi hiểm

+i Dịchi vụi bui chính,i viễni thông,i thôngi tini vài tini học

+i Cáci dịchi vụi Tàii chính-i Ngâni hàng

+i Cáci dịchi vụi xâyi dựng

+i Cáci dịchi vụi kháci giữai ngờii ci trúi vài ngờii khôngi ci trúi nhi cáci giaoi dịchi củai cáci

đạii sứi quán,i cáci nhài ti vấn,i cáci cơi quani quâni sựi vài quốci phòng;i cáci giaoi dịchi vớii cáci

cơi quani kháci nh:i pháii đoàni việni trợ,i cáci pháii đoàni dui lịchi chínhi phủ,i thôngi tini vài cáci

văni phòngi thúci đẩyi thơngi mại;i cáci chii phíi bảni quyềni vài giấyi phépi kinhi doanh;i cáci

dịchi vụi phụci vụi cái nhân

Tuỳi theoi điềui kiệni củai từngi quốci giai mài cói thểi cáni câni thơngi mạii hoặci cáni câni

dịchi vụi chiếmi tỷi trọngi lớni hơni trongi tổngi doanhi sối củai cáni câni vãngi lai.i Nhngi trongi

nhữngi nămi gầni đây,i doanhi sối xuấti nhậpi khẩui cáci loạii hìnhi dịchi vụi tăngi lêni nhanhi

chóngi soi vớii doanhi sối xuấti nhậpi khẩui hàngi hoá.i Cáci loạii hìnhi dịchi vụi cói tốci đội tăngi

trởngi nhanhi baoi gồm:i dui lịch,i vậni tảii biển,i bui chínhi viễni thông,i tàii chínhi ngâni hàng

 Hạngi mụci thui nhập

Hạngi mụci thui nhậpi baoi gồm:

+i Thui nhậpi củai ngờii laoi độngi lài cáci khoảni thui từi laoi độngi gồmi cáci khoảni tiềni

lơng,i tiềni thởngi vài cáci khoảni thui nhậpi kháci bằngi tiềni hoặci lài bằngi hàngi hoái doi ngờii

khôngi ci trúi trải choi ngờii ci trú

+i Thui nhậpi đầui ti lài cáci khoảni thui từi vốni gồm:i cáci khoảni lợii nhuậni từi đầui ti trựci

tiếp;i cáci khoảni lãii từi đầui ti vàoi giấyi tời cói giá;i thui nhậpi đầui ti kháci nhi cáci khoảni lãii đếni

hạni phảii trải củai cáci khoảni vayi (ngắni hạn,i dàii hạn)i giữai ngờii ci trúi vài ngờii khôngi ci trú.Trongi thốngi kêi cáni câni thanhi toán,i thui nhậpi từi việci cungi cấpi cáci tàii sảni phii tàii

chính,i phii sảni xuấti nhi bằngi sángi chế,i bảni quyền,i nhãni hiệui thơngi mại i đợci đai vàoi

hạngmụcdịchvụ,khôngđavàophầnthunhậpđầut

 Hạngi mụci chuyểni giaoi vãngi laii mộti chiều

Hạngi mụci chuyểni giaoi vãngi laii mộti chiềui ghii chépi cáci khoảni chuyểni giaoi

khôngi hoàni lạii choi mụci đíchi tiêui dùngi doi ngờii khôngi ci trúi chuyểni choi ngờii ci trúi vài

ngợci lại.i Baoi gồm:

+i Cáci khoảni việni trợ,i quài tặng,i quài biếui nh:i quài tặngi vềi thựci phẩm,i quầni áo,i

thuốci meni vài hàngi hoái tiêui dùngi kháci củai cáci chínhi phủi vớii mụci đíchi cứui trợ;i cáci

khoảni việni trợi củai cáci tổi chứci phii chínhi phủi (tổi chứci chữi thậpi đỏi quốci tế)i bằngi tiềni

hoặci bằngi hàngi trợi giúpi dớii hìnhi thứci kỹi thuật

+i Cáci khoảni chuyểni giaoi kháci bằngi tiềni hoặci hiệni vậti nhi chuyểni tiềni củai ngờii

laoi độngi ởi nớci ngoàii gừii vềi choi giai đình,i tiềni lơngi trải choi ci dâni nớci ngoài

Cáci khoảni chuyểni giaoi vãngi laii mộti chiềui nàyi phảni ánhi sựi phâni phốii lạii thui

nhậpi giữai ngờii ci trúi vài ngờii khôngi ci trú

1.1.2.2. i Cán i cân i vốn i và i tài i chính i ( loại i trừ i dự i trữ i quốc i tế)

Cáni câni vốni vài tàii chínhi còni gọii lài tàii khoảni vốni vài tàii chính.i Cáni câni nàyi ghii

chépi cáci dòngi vốni rai vài vàoi củai mộti quốci gia,i tứci lài nói phảni ánhi sựi chuyểni dịchi ti bảni

(vốn)i củai mộti nớci vớii cáci nớci khác.i Cáci luồngi vốni chuyểni dịchi baoi gồm:

+i Luồngi vốni ngắni hạn:i lài nhữngi luồngi vốni giaoi dịchi kéoi dàii dớii 12i tháng.i Nói

gồmi nhiềui hạngi mụci phongi phúi vài chủi yếui lài tíni dụngi thơngi mạii ngắni hạn,i tíni dụngi

ngắni hạni củai ngâni hàng,i cáci hoạti độngi tiềni gửi,i muai báni cáci giấyi tời cói giái ngắni hạn,i

kinhi doanhi ngoạii hối i Ngàyi nay,i luồngi vốni ngắni hạni cói ảnhi hởngi đángi kểi đếni cáni

câni thanhi toáni quốci tếi nóii chungi củai mộti quốci giai doi cáci luồngi vốni đầui cơi tăngi lêni

nhanhi chóngi trongi môii trờngi tựi doi hoái tàii chính

+i Luồngi vốni dàii hạn:i lài nhữngi luồngi vốni giaoi dịchi kéoi dàii trêni 12i thángi gồmi

cáci khoảni mua,i báni tàii sảni cối địnhi ởi nớci ngoàii (nhài xởng,i hầmi mỏ,i đấti đai ),i muai

báni cáci giấyi tời cói giái dàii hạn;i cáci khoảni đii vayi vài choi vayi dàii hạn

+i Chuyểni giaoi vốni mộti chiều:i gồmi cáci khoảni việni trợi khôngi hoàni lạii choi mụci

đíchi đầui t;i cáci khoảni nợi đợci xoái giữai ngờii ci trúi vài khôngi ci trú;i cáci loạii tàii sảni bằngi

tiền,i hiệni vậti củai ngờii ci trúi dii ci mangi rai nớci ngoàii vài củai ngờii khôngi ci trúi dii ci mangi

vàoi trongi nớci lậpi báoi cáo

Cáni câni vốni vài tàii chínhi đợci chiai thànhi cáni câni vốni vài cáni câni tàii chính.i Cáni

câni vốni baoi gồmi haii hạngi mục:i chuyểni giaoi vốni vài cáci giaoi dịchi vềi tàii sảni phii tàii

chính,i phii sảni xuất.i Căni cứi theoi chứci năng,i cáni câni tàii chínhi đợci chiai thànhi cáci phầni

saui đây:i đầui ti trựci tiếpi nớci ngoài,i đầui ti vàoi giấyi tời cói giái (nhi cổi phiếu,i tráii phiếui dàii

hạn,i tráii phiếui ngắni hạn,i cáci côngi cụi thịi trờngi tiềni tệi vài cáci côngi cụi tàii chínhi pháii

sinh)i vài đầui ti kháci (gồmi nhữngi khoảni vayi nợi dàii hạni -i trungi hạni -i ngắni hạn,i tíni dụngi

thơngi mại,i cáci khoảni tiềni gửii vài cáci tàii sảni có,i tàii sảni nợi khác

Thôngi thờng,i đểi thuậni tiệni trongi việci theoi dõii tìnhi trạngi củai cáni câni thanhi

toáni quốci tế,i ngờii tai tổngi hợpi cáni câni vãngi laii vớii cáni câni vốni vài tàii chínhi vàoi mộti

cáni câni chungi đợci gọii lài cáni câni tổngi thể.i Kếti quải củai cáni câni tổngi thểi nàyi thểi hiệni

tìnhi trạngi kinhi tếi đốii ngoạii củai mộti quốci giai trongi mộti thờii kỳi (hoặci tạii mộti thờii

điểm)i nhấti định

1.1.2.3. i Khoản i mục i dự i trữ i chính i thức

Khoảni mụci dựi trữi chínhi thứci còni đợci gọii lài tàii khoảni dựi trữi chínhi thức,i baoi

gồm:i vàngi tiềni tệ,i ngoạii hối,i quyềni rúti vốni đặci biệt,i dựi trữi tạii IMFi vài tàii sảni cói nớci

ngoàii khác.i Khoảni mụci nàyi phảni ánhi nhữngi thayi đổii vềi cáci tàii sảni dựi trữi chínhi thứci

củai mộti quốci gia.i Cáci tàii sảni dựi trữi chínhi thứci lài cáci tàii sảni tàii chínhi nớci ngoàii nằmi

trongi tayi cáci cơi quani quảni lýi tiềni tệi trongi nớci (Ngâni hàngi Trungi ơngi -i NHTƯ)i đểi tàii

trợi vài điềui hoài sựi mấti câni đốii trongi cáni câni thanhi toán.i Tứci lài NHTƯi thờngi dựi trữi

mộti khoảni ngoạii hốii nhấti địnhi nhằmi điềui chỉnhi tỷi giái khii tỷi giái cói nguyi cơi biếni đổii

ngoàii mongi muốn.i Khii sối di tàii khoảni vãngi laii vài tàii khoảni vốni lài âmi thìi NHTƯi phảii

rúti từi quỹi dựi trữi ngoạii hối,i vayi NHTƯi nớci ngoàii hoặci IMFi đểi bùi đắpi (ghii dấui dơngi

trongi cáni câni thanhi toán).i Vài ngợci lại,i khii sối di tàii khoảni vãngi laii vài tàii khoảni vốni lài

dơngi thìi NHTƯi cói nguồni đểi tăngi dựi trữi ngoạii hối,i trải nợi nớci ngoàii hoặci trải nợi IMFi

(ghii dấui âmi trongi cáni câni thanhi toán)

Tómi lại,i giái trịi củai tàii khoảni dựi trữi chínhi thứci đúngi bằngi vớii kếti quải củai cáni

câni tổngi thểi nhngi ngợci dấu.i Thựci tếi đâyi lài mộti dạngi “câni đốii tàii khoảni kếi toán”i đểi

tổngi cáci hạngi mụci trongi cáni câni thanhi toáni quốci tếi phảii bằngi không.i Nhìni vàoi hạngi

mụci này,i cói thểi thấyi ngayi dựi trữi ngoạii hốii củai mộti quốci giai đợci tăngi thêmi hayi giảmi

đi

Ngoàii cáci khoảni mụci nêui trên,i trongi cáni câni thanhi toáni quốci tếi còni cói mộti

khoảni mụci nữai đợci gọii lài lỗii vài saii sóti thốngi kê.i Khoảni mụci nàyi đợci đai vàoi cáni câni

thanhi toáni đểi đảmi bảoi sựi câni bằngi kếi toáni đápi ứngi nguyêni tắci kếi toáni (tổngi nợi bằngi

tổngi có).i Sối di củai khoảni mụci nàyi nếui cói lài doi sựi saii lệchi vềi thốngi kêi doi nhầmi lẫn,i bỏi

sóti hoặci khôngi thui thậpi đợci sối liệui trongi cáci hạngi mụci củai cáni câni thanhi toán.i Sối di i

nàyi sẽi bằngi khôngi nếui tấti cải cáci khoảni mụci trongi cáni câni thanhi toáni quốci tếi đãi đợci

thốngi kêi chínhi xác.i Giái trịi củai khoảni mụci nàyi nếui đợci ghi,i chỉi lài ớci tínhi sựi thayi đổii

vềi giái trịi củai ti bảni đầui t,i táii đầui t,i vềi giái cải khii hạchi toáni (giữai giái CIFi vài giái FOB)

1.1.3.i Nguyêni tắci thiếti lậpi cáni câni thanhi toáni quốci tế

Cáni câni thanhi toáni quốci tếi lài mộti trongi nhữngi tàii khoảni kinhi tếi vĩi môi quani trọng,i

nói phảni ánhi toàni bội hoạti độngi kinhi tếi đốii ngoạii củai mộti nớci vớii phầni còni lạii củai thếi

giới.i Nói cói mốii quani hệi chặti chẽi vớii cáci tàii khoảni kinhi tếi vĩi môi kháci nhi bảngi câni đốii

ngâni sách,i câni đốii tiềni tệ,i hệi thốngi tàii khoảni quốci gia.i Chínhi vìi vậy,i khii thiếti lậpi cáni

câni thanhi toáni quốci tếi cầni tuâni thủi theoi cáci nguyêni tắci sau:

 Nguyêni tắci hạchi toáni kép:i

Theoi quani điểmi kếi toán,i cáni câni thanhi toáni quốci tếi luôni câni bằng.i Bởii vì,i mộti

giaoi dịchi quốci tếi đợci hạchi toáni trongi cáni câni thanhi toáni theoi nguyêni tắci ghii sổi képi

giốngi nhi cáci hạchi toáni kếi toáni ởi cáci côngi tyi kinhi doanh.i Nghĩai lài mộti khoảni giaoi

dịchi giữai ngờii ci trúi vài ngờii khôngi ci trúi đợci ghii haii lầni trongi cáni câni thanhi toán:i mộti

ghii nợi vài mộti ghii cói (đốii ứng)i vớii giái trịi nhi nhau

+i Ghii nợ:i trongi trờngi hợpi phảii chii trải choi nớci ngoài,i nghĩai lài nhữngi giaoi dịchi làmi

choi quỹi tiềni tệi ởi trongi nớci (củai chínhi phủi hoặci ti nhân)i giảmi đi.i Trongi cáni câni thanhi

toán,i nhữngi khoảni nàyi đợci mangi dấui âmi (-)

+i Ghii có:i trongi trờngi hợpi nhậni đợci chii trải từi nớci ngoài,i tứci lài nhữngi khoảni giaoi

dịchi mangi vềi choi quốci giai mộti lợngi ngoạii tệi nhấti định.i Trongi cáni câni thanhi toán,i

nhữngi khoảni nàyi đợci mangi dấui dơngi (+)

Nhìni chung,i nhữngi khoảni ghii dấui âmi (ghii nợ)i thểi hiệni việci muai thựci tếi ngoạii

tệi đợci thựci hiệni bởii nhữngi ngờii ci trúi nhằmi chii trải choi nhữngi nhậpi khẩui hàngi hoá,i

dịchi vụ,i tiềni tệi vài cáci tàii sảni kháci từi nớci ngoài.i Nói phảni ánhi luồngi vốni rai củai mộti

quốci gia.i Tơngi tự,i nhữngi khoảni ghii dấui dơngi (ghii có)i thểi hiệni việci báni thựci tếi nhữngi

ngoạii tệi thui đợci củai ngờii ci trúi doi xuấti khẩui hàngi hoá,i dịchi vụi vài cáci tàii sảni khác.i Nói

phảni ánhi luồngi vốni vàoi củai mộti quốci gia

 Nguyêni tắci hạchi toáni trêni cơi sởi sối pháti sinhi

Nguyêni tắci nàyi đảmi bảoi rằngi cáci giaoi dịchi quốci tếi đợci hạchi toáni tạii thờii điểmi mài

giái trịi kinhi tếi đợci tạoi ra,i đợci chuyểni giaoi vài traoi đổi.i Bởii vì,i khii hạchi toáni cáci giaoi

dịchi quốci tếi trongi cáni câni thanhi toán,i chúngi tai sửi dụngi sối đếni hạni chứi khôngi phảii sối

thựci trả.i Hơni nữa,i nguyêni tắci nàyi còni tạoi điềui kiệni thuậni lợii trongi việci phâni tíchi mốii

quani hệi quai lạii giữai khui vựci tàii chínhi vài cáci khui vựci kháci trongi nềni kinhi tế

 Nguyêni tắci hạchi toáni trịi giái toàni bội vài trịi giái ròng

Cáci hạngi mụci củai cáni câni vãngi laii đợci đánhi giái trêni cơi sởi trịi giái toàni bội đểi phùi

hợpi vớii mốii quani hệi giữai cáci giaoi dịchi củai cáni câni vãngi laii vớii hệi thốngi tàii khoảni

quốci gia

Cáci hạngi mụci củai cáni câni vốni vài tàii chínhi khôngi kểi đầui ti trựci tiếp,i đợci đánhi giái

trêncơsởtrịgiáròng.Bởivì,chúngtakhôngcósốliệutrêncơsởtrịgiátoànbộvàcó

nhữngi thayi đổii củai Bảngi tổngi kếti tàii sảni đợci đai vàoi cáni câni vốni vài tàii chínhi trêni cơi sởi

trịi giái ròng

 Nguyêni tắci địnhi giái cáci giaoi dịch

Trịi giái cáci giaoi dịchi quốci tếi ghii trongi cáni câni thanhi toáni đềui đợci tínhi theoi giái thịi

trờng.i Xéti từi góci đội cáni câni thanhi toán,i giái thịi trờngi lài sối tiềni mài ngờii muai sẵni sàngi

bỏi rai đểi muai mộti loạii hàngi hoái nàoi đói từi ngờii bán.i Theoi địnhi nghĩai này,i giái thịi trờngi

lài giái củai mộti giaoi dịchi cụi thểi trongi cáci cáci điềui kiệni nhấti định.i Tuyi nhiên,i đốii vớii

cáci hàngi hoái xuấti nhậpi khẩui thìi trịi giái giaoi dịchi khôngi baoi gồmi chíi phíi vậni tải,i bảoi

hiểm.i Cáci chii phíi nàyi đợci ghii chépi trongi “hạngi mụci dịchi vụ”

 Cáci thờii kỳi vài thờii giani ghii chép

Vềi nguyêni tắc,i thờii kỳi đểi ghii chépi cáci dòngi giaoi dịchi củai cáni câni thanhi toáni cói

thểi cói đội dàii bấti kỳ.i Còni vềi đội dàii củai khoảngi thờii giani ghii chépi thìi còni phụi thuộci

vàoi tầni sối thui thậpi sối liệu.i Choi nên,i tuỳi thuộci vàoi từngi quốci giai mài thờii giani ghii chépi

đợci tínhi theoi nămi hoặci theoi quý.i Nhngi vẫni phảii tuâni theoi quyi tắci cải haii bêni trongi

giaoi dịchi quốci tếi đềui ghii chépi giaoi dịchi nàyi khii cói sựi thayi đổii hợpi phápi vềi quyềni sởi

hữu

 Đơni vịi tiềni tệi hạchi toáni vài tỷi giái quyi đổi

Đồngi tiềni đợci sửi dụngi đểi ghii chépi hạchi toáni trongi cáni câni thanhi toáni quốci tếi tuỳi

thuộci vàoi địai vịi tiềni tệi củai từngi quốci gia.i Nhngi đểi thuậni tiệni choi việci soi sánhi đốii

chiếui giữai cáci nớci vài cũngi gầni nhi lài thôngi lệi quốci tế,i cáci nớci thờngi sửi dụngi đồngi đôi

lai Mỹi (USD).i Tỷi giái quyi đổii (tỷi giái trêni thịi trờngi hiệni hànhi thờii giani hạchi toán)i đợci

sửi dụngi đểi chuyểni đổii cáci sối liệui trongi cáci giaoi dịchi sangi sối liệui tínhi toán

1.2.i Vấni đềi thặngi di vài thâmi hụti cáni câni thanhi toáni quốci tế

1.2.1.i Kháii niệmi vềi mấti câni bằngi cáni câni thanhi toáni (thặngi di vài thâmi hụt)

Xéti từi góci đội hạchi toán,i cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai mộti quốci giai luôni luôni

đợci câni bằngi vìi nói đợci lậpi theoi nguyêni tắci búti toáni kép.i Tứci là,i trongi cáni câni thanhi

toán,i tổngi cáci búti toáni ghii cói đúngi bằngi tổngi cáci búti toáni ghii nợ.i Tuyi nhiên,i cáni câni

thanhi toáni luôni câni bằngi khôngi cói nghĩai lài tấti cải cáci cáni câni thànhi phầni đềui phảii

trongi trạngi tháii câni bằng.i Víi dụ,i cáni câni vãngi laii cói thểi thâmi hụti trongi khii cáni câni

vốni vài tàii chínhi thặngi d.i Vìi vậy,i khii xemi xéti kháii niệmi thặngi di hayi thâmi hụti cáni câni

thanhi toán,i cáci nhài kinhi tếi luôni phảii phâni biệti cáci giaoi dịchi tựi địnhi vài cáci giaoi dịchi

điềui chỉnh.i Bởii vì,i vềi nguyêni tắc,i cáci giaoi dịchi đợci ghii trongi cáni câni thanhi toáni đợci

chiai thànhi haii loạii chính:i cáci khoảni giaoi dịchi tựi địnhvài cáci khoảni giaoi dịchi tựi điềui

chỉnh

+i Giaoi dịchi tựi địnhi lài nhữngi giaoi dịchi đợci thựci hiệni vìi lợii íchi bảni thâni chúng.i Cáci tàii

khoảni giaoi dịchi tựi địnhi ghii cáci giaoi dịchi độci lập,i khôngi phụi thuộci vàoi trạngi tháii cáni

câni thanhi toáni củai nớci lậpi báoi cáo.i Cáci giaoi dịchi trongi cáni câni vãngi laii vài cáni câni

vốni doi cáci hội giai đình,i cáci côngi ty,i cơi quani chínhi phủi trungi ơngi vài địai phơngi thựci

hiệni đợci xếpi vàoi cáci giaoi dịchi tựi định

+i Giaoi dịchi điềui chỉnhi lài nhữngi giaoi dịchi khôngi đợci thựci hiệni vìi lợii íchi bảni thâni nó.i

Hayi nóii cáchi khác,i tấti cải cáci giaoi dịchi doi cơi quani tiềni tệi tiếni hànhi nhằmi câni bằngi

cáni câni thanhi toáni chínhi lài cáci giaoi dịchi điềui chỉnh.i Cáci tàii khoảni giaoi dịchi điềui

chỉnhi ghii chépi cáci giaoi dịchi đểi bùi đắpi choi chênhi lệchi củai cáci giaoi dịchi tựi định

Nhi vậy,i cáni câni thanhi toáni thặngi di khii tổngi sối cáci khoảni thui tựi địnhi (nhữngi

khoảni ghii có)i lớni hơni tổngi sối cáci khoảni chii tựi địnhi (nhữngi khoảni ghii nợ).i Tứci lài khii

đói sối tổngi sối di củai tàii khoảni vãngi laii vài tàii khoảni vốni dơng.i Vài cáni câni thanhi toáni

thâmi hụti khii tổngi sối cáci khoảni thui tựi địnhi nhỏi hơni tổngi sối cáci khoảni chii tựi định.i Tứci

lài khii đói tổngi sối di củai tàii khoảni vãngi laii vài tàii khoảni vốni âm.i Còni khii sối di củai cáci

giaoi dịchi tựi địnhi bằngi khôngi cói nghĩai lài tổngi sối cáci khoảni thui tựi địnhi bằngi tổngi sối

cáci khoảni chii tựi địnhi thìi cáni câni thanhi toáni câni bằng

Tómi lại,i cáni câni thanhi toáni quốci tếi câni bằng,i thặngi di hayi thâmi hụti đềui đợci

xáci địnhi bằngi chênhi lệchi giữai tổngi sối nhữngi khoảni thui tựi địnhi vài tổngi sối nhữngi

khoảni chii tựi định

+i Thui tựi địnhi =i Chii tựi địnhi i cáni câni thanhi toáni câni bằng

+i Thui tựi địnhi >i Chii tựi địnhi i thặngi di cáni câni thanhi toán

+i Thui tựi địnhi <i Chii tựi địnhi i thâmi hụti cáni câni thanhi toán

Doi cáni câni thanhi toáni lài mộti đồngi nhấti thứci nêni tai có:

hayi Tổngi cáci giaoi dịchi tựi địnhi =i -i Tổngi cáci giaoi dịchi điềui chỉnh

Doi đó,i đoi lờngi sựi mấti câni bằngi cáni câni thanhi toáni cũngi cói thểi xáci địnhi nhi lài

sối âmi củai chênhi lệchi giữai cáci khoảni thui vài chii củai giaoi dịchi điềui chỉnh

Tuyi nhiên,i trongi thựci tế,i đểi phâni biệti đợci giaoi dịchi tựi địnhi vài giaoi dịchi điềui

chỉnhi lài hếti sứci khói khăn.i Vấni đềi lài ởi chỗi nhữngi giaoi dịchi kinhi tếi i nàoi đợci xếpi vàoi

loạii giaoi dịchi tựi địnhi vài nhữngi giaoi dịchi kinhi tếi nàoi đợci xếpi vàoi loạii giaoi dịchi điềui

chỉnh.i Bấti đồngi trongi quani điểmi vềi vấni đềi nàyi dẫni đếni xáci địnhi trạngi tháii cáni câni

thanhi toáni (thâmi hụti hayi thặngi d)i khôngi đồngi nhất.i Khói khăni trongi xáci địnhi tínhi tựi

địnhi hayi tínhi điềui chỉnhi củai giaoi dịchi kinhi tếi xuấti pháti từi thựci tếi khói cói thểi xáci địnhi

chínhi xáci độngi cơi củai giaoi dịch.i Víi dụ,i nếui dòngi vốni ngắni hạni đầui ti vàoi thịi trờngi nộii

địadolãisuấtnộiđịacaohơnlãisuấtnớcngoàithìkhiđódòngvốnngắnhạnthuộc

loạii tựi định.i Tuyi nhiên,i nếui dòngi vốni ngắni hạni đói đợci vayi đểi tàii trợi choi hoạti độngi

nhậpi khẩui thìi đợci xếpi vàoi tàii khoảni điềui chỉnh.i Chínhi khói khăni nàyi làmi nảyi sinhi cáci

kháii niệmi kháci nhaui vềi mấti câni bằngi cáni câni thanhi toán.i Nóii chung,i đểi phảni ánhi

trạngi tháii củai cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai mộti quốci gia,i ngờii tai thờngi dùngi cáni

câni tổngi thểi (tổngi hợpi cáni câni vãngi laii vớii cáni câni vốni vài tàii chính).i Còni đốii vớii cáci

nớci đangi pháti triểni thìi ngờii tai lạii quani tâmi nhiềui hơni tớii cáni câni vãngi laii mài cụi thểi lài

cáni câni thơngi mại

1.2.2.i Phâni loạii mấti câni bằngi cáni câni thanhi toán

Căni cứi vàoi bảni chất,i ngờii tai chiai mấti câni bằngi cáni câni thanhi toáni quốci tếi

thànhi haii loại:i mấti câni bằngi tạmi thờii vài mấti câni bằngi cơi bản

Vềi nguyêni tắc,i mấti câni đốii tạmi thờii thờngi chỉi diễni rai trongi mộti thờii giani ngắn,i

doi cáci xáoi trộni ngoạii laii cói tínhi chấti thờii vụi hayi tínhi chui kỳ.i Mấti câni đốii tạmi thờii cói

khải năngi vài cói thểi đợci tàii trợi bằngi cáchi thayi đổii dựi trữi quốci tế.i Chẳngi hạni nhi trongi ờngi hợpi thâmi hụti cáni câni thanhi toáni tạmi thờii quốci giai đói cói thểi rúti ngoạii tệi từi quỹi dựi

tr-trữi ngoạii hốii đểi bùi đắp

Mặti khác,i mấti câni bằngi cơi bảni lạii mangi tínhi thờngi xuyên,i nói cói xui hớngi kéoi

dài,i daii dẳng.i Nguyêni nhâni chínhi dẫni đếni mấti câni đốii cơi bảni lài doi sựi mấti câni đốii sâui

sắci trongi nềni kinhi tếi cáci nớc.i Trongi trờngi hợpi thâmi hụti cơi bản,i quốci giai đói cói thểi

thoải thuậni vớii IMFi phái giái đồngi tiềni vớii mụci đíchi giảii quyếti thâmi hụti vài vayi ngoạii tệi

đểi tàii trợi choi việci thựci hiệni chínhi sáchi đó.i Trongi trờngi hợpi phảii đốii phói vớii thâmi hụti

cơi bản,i mộti nớci cói thểi phái giái đồngi tiềni trongi khoảngi dớii 10%i mài IMFi cói thểi khôngi

phảni đối.i Nhngi trongi trờngi hợpi phái giái nhiềui hơni 10%i thìi phảii đợci sựi thốngi nhấti củai

IMF.i Chínhi vìi vậy,i đốii vớii mấti câni bằngi cơi bảni thìi cầni cói mộti sựi điềui chỉnhi thậti sự.i

Quái trìnhi điềui chỉnhi cáci mấti câni đốii cơi bảni củai cáni câni thanhi toáni quốci tếi đợci thựci

hiệni thôngi quai cơi chếi điềui chỉnhi nhi thui nhập,i tiềni tệi vài tỷi giá

Tuyi nhiên,i trongi thựci tế,i việci phâni biệti giữai mấti câni đốii tạmi thờii vài mấti câni

đốii cơi bảni lài rấti khó.i Choi nên,i cáci quốci giai cầni thựci hiệni việci phâni tíchi tìnhi trạngi cáni

câni thanhi toáni quốci tếi mộti cáchi sâui sắci nhằmi đai rai đợci cáci biệni pháp,i cơi chếi điềui

chỉnhi mấti câni bằngi cáni câni thanhi toáni choi phùi hợpi vớii từngi thờii kỳ

1.2.3.i Mấti câni bằngi cáni câni vãngi laii -i mụci tiêui điềui chỉnhi củai cáci nớci đangi pháti

triển.

Tìnhi trạngi cáni câni vãngi laii luôni lài mộti bội phậni khôngi thểi thiếui đợci trongi phâni

tíchi kinhi tếi vĩi môi đốii vớii cáci nềni kinhi tếi mở.i Nói phảni ánhi đúngi năngi lựci sảni xuấti hayi

khải năngi cạnhi tranhi củai mộti nềni kinhi tế.i Đặci biệt,i nói cói khải năngi ảnhi hởngi trựci tiếpi

vànhanhchóngđếncácchỉtiêuquantrọngcủanềnkinhtếnhtỷgiá,lạmphát,tăng

tr-ởngi kinhi tếi nộii địai vài nớci ngoài.i Chínhi vìi vậy,i hầui hếti cáci quốci giai đặci biệti lài cáci nớci

đangi pháti triểni đềui quani tâmi đếni việci phâni tíchi cáni câni vãngi laii đểi cói thểi đai rai cáci

biệni phápi điềui chỉnhi thíchi hợp

Nhi chúngi tai đãi biết,i cáni câni vãngi laii đoi lờngi cáci giaoi dịchi kinhi tếi củai mộti nớci

vớii phầni còni lạii củai thếi giớii vềi hàngi hoá,i dịchi vụ,i thui nhậpi vài chuyểni giaoi mộti chiều.i

Hayi nóii cáchi khác,i nói lài tổngi chênhi lệchi giữai xuấti khẩui vài nhậpi khẩui hàngi hoái vài

dịchi vụi (X-M),i cộngi vớii thui nhậpi yếui tối ròngi từi nớci ngoàii (NF)i vài chuyểni khoảni

ròngi từi nớci ngoàii (NTR).i Nhi vậy,i cáni câni vãngi laii (CA)i sẽi bằng:i CAi =i X-Mi +i NFi +i

NTR

+i Cáni câni vãngi laii thặngi di khi:i X-Mi +i NFi +i NTRi >i 0

+i Cáni câni vãngi laii thâmi hụti khi:i X-Mi +i NFi +i NTRi <i 0

+i Cáni câni vãngi laii câni bằngi khi:i X-Mi +i NFi +i NTRi =i 0

Nếui thặngi d,i cói nghĩai lài thui nhậpi củai ngờii ci trúi từi ngờii khôngi ci trúi lớni hơni soi

vớii chii choi ngờii khôngi ci trú.i Hayi nóii cáchi khác,i quốci giai nàyi tăngi thui nhậpi từi nớci

ngoài,i từi đói tăngi tíchi luỹi tàii sảni quốci tếi ròng

Nếui thâmi hụt,i cói nghĩai lài thui nhậpi củai ngờii ci trúi từi ngờii khôngi ci trúi thấpi hơni

soi vớii chii choi ngờii khôngi ci trú.i Hayi nóii cáchi khác,i quốci giai nàyi đangi giảmi thui nhậpi

từi nớci ngoàii tứci lài giảmi dầni ngoạii tệi hoặci tíchi luỹi thêmi nghĩai vụi nợi nớci ngoài.i

Tuyi vậy,i mặci dùi cáni câni vãngi laii thâmi hụti phảni ánhi tàii sảni nợi ròngi củai mộti

quốci giai đốii vớii phầni thếi giớii còni lạii tăngi lêni nhngi khôngi phảii baoi giời cũngi xấu.i Đôii

khii thiếui hụti tàii khoảni vãngi laii còni thểi hiệni sựi thui húti vốni đầui ti nớci ngoàii vàoi đểi pháti

triểni sảni xuấti tăngi xuấti khẩui vài tăngi sảni lợng.i Khôngi phảii mọii sựi thiếui hụti cáni câni

vãngi laii đềui đai đếni mộti cuộci khủngi hoảng.i Điềui đói còni phụi thuộci vàoi khải năngi chịui

đựngi thiếui hụti củai cáni câni vãngi laii trongi điềui kiệni cụi thểi củai nềni kinhi tế.i Đểi cói thểi

đánhi giái đợci khải năngi chịui đựngi củai cáni câni vãngi laii cuải mộti quốci giai thìi tai phảii dựai

vàoi khải năngi thanhi toáni củai quốci giai đó

i Khải năngi thanhi toáni củai mộti quốci giai lài khải năngi tạoi rai thặngi di cáni câni vãngi

laii trongi tơngi laii (khôngi baoi gồmi cáci khoảni trải lãi)i đủi đểi hoàni trải nợi hiệni cói củai

quốci giai đó.i Tứci là,i thâmi hụti hiệni tạii chai hẳni đãi lài kếti quải xấui nếui đảmi bảoi thặngi di

trongi tơngi lai.i Trêni quani điểmi này,i cũngi cầni quani tâmi tớii cơi cấui hàngi hoái nhậpi khẩui

trongi cáni câni thanhi toán.i Nếui hàngi tiêui dùngi chiếmi tỷi trọngi lớni trongi kimi ngạchi

nhậpi khẩui thìi đâyi cói thểi lài mộti dấui hiệui khôngi tốt.i Nhngi nếui máyi móc,i thiếti bịi vài

nguyêni liệui nhậpi khẩui chiếmi tỷi trọngi lớni thìi cơi cấui nàyi cói thểi đảmi bảoi thúci đẩyi xuấti

khẩui trongi tơngi lai,i tạoi rai thặngi di ngoạii tệi bùi dắpi thâmi hụti cáni câni vãngi lai.i Đểi đánhi

giáđợckhả năngthanhtoán củamộtquốcgia(hay khảnăngchịuđựngcủa cáncân

vãngi lai),i ngờii tai thờngi dùngi cáci chỉi sối kinhi tếi vĩi môi nh:i tỷi lệi xuấti khẩui soi vớii GDP,i

tỷi giái hốii đoáii thựci tế,i tiếti kiệmi vài đầui ti nộii địa,i cáni câni ngâni sách i Nhi vậyi lài đốii vớii

mộti nềni kinhi tếi cói cơi sởi xuấti khẩui lớn,i tỷi giái hốii đoáii thựci tếi sáti vớii tỷi giái thực,i tỷi lệi

tiếti kiệmi vài đầui ti cao,i khôngi cói thâmi hụti ngâni sáchi lớni thìi nhữngi mấti câni bằngi lớni

củai cáni câni vãngi laii íti cói khải năngi gâyi rai khủngi hoảngi kinhi tếi nghiêmi trọng.i Còni nếui

mộti quốci giai bịi thâmi hụti cáni câni vãngi laii trongi tìnhi trạngi lạmi pháti cao,i tăngi trởngi

thấpi thìi hậui quải củai thâmi hụti sẽi lài vấni đềi đángi loi ngạii hơni rấti nhiềui soi vớii khii quốci

giai đói đangi trongi tìnhi trạngi tăngi trởngi caoi vài lạmi pháti thấp

Ngoàii ra,i sối di cáni câni vãngi laii lài sối di củai tấti cải cáci hạngi mụci i trongi cáni câni

vãngi laii (cáni câni thơngi mại,i dịchi vụ,i thui nhập,i chuyểni giaoi vãngi laii mộti chiều)i vài

bằngi tổngi tấti cải cáci khoảni mụci tàii trợi choi câni bằngi tàii khoảni vãngi lai.i Xéti trêni ýi

nghĩai kinhi tếi vĩi môi rộngi hơni thìi cáni câni vãngi laii phảni ánhi chênhi lệchi giữai tổngi thui

nhậpi quốci dâni khải dụngi (GNDI)i vài tổngi chii tiêui (hấpi thụ)i củai nềni kinhi tế,i hayi chênhi

lệchi giữai tiếti kiệmi vài đầui ti củai mộti quốci gia.i Điềui nàyi chứngi tỏi rằngi cáni câni vãngi laii

cói mốii liêni hệi chặti chẽi vớii cáci yếui tối kháci trongi nềni kinhi tế.i Nhữngi mốii liêni hệi nàyi

càngi nhấni mạnhi hơni tầmi quani trọngi củai cáni câni vãngi laii vớii vaii tròi lài trungi tâmi kếti

nốii nềni kinhi tếi trongi nớci vớii phầni còni lạii củai thếi giới.i Chínhi vìi vậy,i tìnhi trạngi thặngi

di hayi thâmi hụti cáni câni vãngi laii cói ýi nghĩai vôi cùngi quani trọngi đốii vớii việci pháti triểni

kinhi tếi đốii ngoạii củai i mỗii quốci giai vài lài mụci tiêui điềui chỉnhi củai cáci quốci giai đangi

pháti triểni trêni thếi giới

1.3.i Vấni đềi điềui chỉnhi cáni câni thanhi toáni quốci tế

1.3.1.i Cáci cơi chếi điềui chỉnhi cáni câni thanhi toáni quốci tế

1.3.1.1. i Cơ i chế i điều i chỉnh i tỷ i giá

Cáci quốci giai kháci nhaui ápi dụngi chếi đội tỷi giái kháci nhaui tuỳi thuộci vàoi tìnhi

trạngi nềni kinhi tếi củai mỗii nớci vài mứci đội kiểmi soáti tỷi giái củai chínhi phủ.i Mộti quốci giai

ápi dụngi chếi đội tỷi giái thải nổii tứci lài quốci giai đói choi phépi đồngi tiềni củai nói tựi doi tăngi

hayi giảmi trêni thịi trờngi nhằmi phảni ứngi lạii nhữngi thayi đổii trongi cungi cầui đồngi tiền.i

Ngợci lại,i mộti quốci giai ápi dụngi chếi đội tỷi giái cối địnhi tứci lài mọii tỷi giái hốii đoáii đềui doi

chínhi phủi đặti rai vài điềui chỉnhi trongi ngắni hạn.i Hànhi độngi thayi đổii tăngi hayi giảmi tỷi

giái (tăngi hayi giảmi giái trịi đồngi ngoạii tệ)i củai chínhi phủi đợci gọii lài phái giái hayi nângi giái

đồngi nộii tệ.i Sựi thayi đổii vềi giái củai mộti đồngi tiềni dẫni đếni làmi thayi đổii giái trịi traoi đổii

củai đồngi tiềni đó

Thựci tếi choi thấy,i cáni câni thanhi toáni quốci tếi chịui chii phốii bởii cơi chếi điềui

chỉnhi tỷi giá.i Mài việci ápi dụngi cơi chếi điềui chỉnhi tỷi giái nhi thếi nàoi đểi cói thểi cảii thiệni

cáncânthanhtoáncủamộtquốcgiacònphụthuộcvàochếđộtỷgiácủaquốcgiađó

Việci điềui chỉnhi tỷi giái tứci lài việci phái giái hayi nângi giái đồngi tiềni cói táci độngi kháci

nhaui đếni cáni câni thanhi toán.i Phái giái đồngi tiềni cói xui hớngi thúci đẩyi cạnhi tranhi quốci

tếi vài gópi phầni làmi giảmi thâmi hụti cáni câni thanhi toáni củai mộti nớci doi nói giảmi đợci chii

phíi vài giái cả.i Nhngi nói cũngi cói thểi làmi xấui đii cáni câni thanhi toáni củai mộti quốci gia

Cói bai phơngi phápi đểi xemi xéti trongi điềui kiệni nàoi thìi việci phái giái đồngi tiềni cói

táci dụngi cảii thiệni hayi làmi xấui đii cáni câni thanhi toáni quốci tế,i đói là:i phơngi phápi hệi sối

coi giãni (thei elasticityi approach),i phơngi phápi hấpi thụi (thei absorptioni approach)i vài

ph-ơngi phápi tiềni tệi (thei monetaryi approach)

 Phâni tíchi táci độngi củai phái giái đồngi tiềni theoi ph ơngi phápi hệi sối coi giãn

Đểi xéti sựi thayi đổii nhui cầui hàngi hoái theoi giá,i ngờii tai dựai vàoi hệi sối coi giãni nhui

cầu.i Hệi sối coi giãni nhui cầui thểi hiệni sựi đápi lạii củai ngờii muai đốii vớii nhữngi thayi đổii

trongi giái cả.i Nói phảni ánhi phầni trămi thayi đổii trongi sối lợngi nhui cầui pháti sinhi từi mộti

phầni trămi thayi đổii trongi giá.i Hệi sối coi giãni nhui cầui cói thểi đợci biểui thịi nhi sau:i i i i i Hệi sối

coi giãni =i (∆Q/Q)/(∆P/P)

(Trongi đó,i Qi lài sối lợngi nhui cầui (sảni lợng),Pi lài giái hàngi hoá)

Phơngi phápi hệi sối coi giãni đãi nhấni mạnhi nhữngi táci độngi củai phái giái đếni giái cải soi

sánhi vài khẳngi địnhi rằngi phái giái cói táci độngi cảii thiệni cáni câni thanhi toáni khii hệi sối coi

giãni cầui lài cao.i Cụi thể:

Cáni câni thơngi mạii lài mộti bội phậni củai cáni câni vãngi lai,i sối di củai nói đợci tínhi bằngi

giái trịi xuấti khẩui trừi đii giái trịi nhậpi khẩu.i Việci phái giái đồngi tiềni đãi ảnhi hởngi trựci tiếpi

đếni cáci khoảni thui xuấti khẩui (tínhi bằngi ngoạii tệ)i vài cáci khoảni chii nhậpi khẩui (tínhi

bằngi nộii tệ),i tứci lài nói làmi choi giái xuấti khẩui giảmi đii vài giái nhậpi khẩui tăngi lên.i Doi đó,i

cói thểi dẫni đếni sối lợngi xuấti khẩui sẽi tăngi lêni vài sối lợngi nhậpi khẩui sẽi giảmi đi.i Tuyi

nhiên,i điềui nàyi cói xảyi rai hayi khôngi còni tuỳi thuộci vàoi đội lớni củai cáci hệi sối coi giãni

nhui cầui đốii vớii hàngi xuấti khẩui vài nhậpi khẩui củai nớci phái giái khii giái thayi đổi.i Hơni

nữa,i việci phái giái đồngi tiềni cói cảii thiệni cáni câni thơngi mạii hayi khôngi tuỳi thuộci vàoi

nhữngi khoảni chii choi nhậpi khẩui tăngi íti hơni hayi nhiềui hơni nhữngi khoảni thui từi nhậpi

khẩu

Đểi xáci địnhi hậui quải thựci tếi củai phái giái đốii vớii cáni câni thơngi mạii ngờii tai dựai vàoi

điềui kiệni Marshall-Lerner.i Điềui kiệni nàyi minhi hoại nhữngi táci độngi củai phái giái đồngi

tiềni lêni cáni câni thơngi mạii củai mộti quốci giai tuỳi theoi sựi thayi đổii củai hệi sối coi giãni nhui

cầu

+i Nếui hệi sối coi giãni nhui cầui hàngi nhậpi khẩui củai nớci phái giái cộngi vớii hệi sối coi

giãni nhui cầui củai nớci ngoàii vềi hàngi xuấti khẩui củai nớci phái giái lài lớni hơni 1i thìi việci phái

giásẽcảithiệncáncânthơngmại

+i Nếui tổngi cáci hệi sối coi giãni nhui cầui đói nhỏi hơni 1i thìi việci phái giái đồngi tiềni sẽi

làmi xấui đii cáni câni thơngi mại

+i Nếui tổngi cáci hệi sối coi giãni nhui cấui đói bằngi 1i thìi cáni câni thơngi mạii sẽi khôngi

đ-ợci cảii thiệni vài cũngi khôngi xấui đi

Tuyi nhiên,i trongi ngắni hạn,i hệi sối coi giãni nhui cầui thờngi thấpi hơni trongi dàii hạn.i Doi

đó,i điềui kiệni Marshall-Lerneri chỉi cói thểi đợci duyi trìi trongi dàii hạn.i Từi đó,i chúngi tai cói

thểi kếti luậni rằngi phái giái đồngi tiềni sẽi làmi xấui đii cáni câni thơngi mạii trongi ngắni hạni

nh-ngi trongi dàii hạn,i cáni câni thơngi mạii sẽi đợci cảii thiện.i Nhữngi táci độngi theoi thờii giani

củai phái giái lêni cáni câni thơngi mạii đợci gọii lài táci độngi “đờngi congi J”.i Đờngi congi Ji đợci

biểui diễni nhi sau:

Hìnhi 1:i Táci độngi đờngi congi J

Đồi thịi nàyi nóii lêni rằngi khii phái giái đồngi tiền,i ngayi lậpi tứci làmi choi giái trịi nhậpi

khẩui tăng,i trongi khii đói giái trịi xuấti khẩui tăngi khôngi đủi bùi đắpi choi tăngi nhậpi khẩu.i

Doi đó,i cáni câni thơngi mạii trởi nêni xấui hơni ngayi saui khii đồngi tiềni giảmi giá.i Saui mộti

thờii giani nhấti định,i khii nhui cầui nhậpi khẩui vài xuấti khẩui đềui coi giãni (giái trịi nhậpi khẩui

giảmi dầni vài giái trịi xuấti khẩui tăngi dần),i thìi làmi choi cáni câni thơngi mạii dầni dầni đợci cảii

thiện,i cuốii cùngi lài tăngi lên.i Cói nhiềui nguyêni nhâni giảii thíchi vềi đội trễi thờii giani củai sựi

thayi đổii i khốii lợngi xuấti khẩui vài nhậpi khẩui khii phái giái đồngi tiền.i Nhữngi nguyêni nhâni

đói cói thểi nảyi sinhi từi tiêui dùng,i sảni xuấti hayi điềui kiệni cạnhi tranh.i

Nhữngi phâni tíchi củai chúngi tai trêni đâyi vềi táci độngi củai phái giái lêni cáni câni thơngi

mạii đềui dựai vàoi giải thuyếti rằngi mộti sựi thayi đổii trongi tỷi giái dẫni đếni mộti sựi thayi đổii

t-ơngi ứngi trongi giái hàngi hoái xuấti khẩui vài nhậpi khẩu.i Trongi thựci tế,i tỷi lệi thayi đổii tơngi

ứngi cói thểi thấpi hơn,i doi đói làmi giảmi táci độngi củai phái giái lêni cáni câni thơngi mại

 Phâni tíchi táci độngi củai phái giái đồngi tiềni theoi ph ơngi phápi hấpi thụ

Phơngi phápi hấpi thụi choi rằngi giái trịi tổngi sảni phẩmi nộii địai (Y)i bằngi mứci tổngi

Cán cân thơng mại

(+)

(-)

Trongi đó,i Ci lài tiêui dùng,i Ii lài đầui t,i Gi lài chii tiêui chínhi phủi vài (Xi -i M)i lài xuấti

khẩui ròng

Đểi hàmi ýi nhi mộti sựi hấpi thụi củai nềni kinhi tế,i phơngi phápi hấpi thụi gọii i i i i i i i i (Ci +i Ii

+i G)i lài Ai vài gọii xuấti khẩui ròngi (Xi -i M)i lài NXi .i Nhi vậy:

Tổngi sảni phẩmi trongi nớci =i Tổngi hấpi thụi +i Xuấti khẩui ròng

Từi côngi thứci trêni tai cói thểi thấyi rẵng,i sối di củai cáni câni thơngi mạii (NX)i chínhi

bằngi chênhi lệchi giữai tổngi sảni phẩmi trongi nớci (Y)i vài mứci hấpi thụi củai nềni kinhi tếi

(A).i Theoi phơngi phápi hấpi thụ,i mộti sựi phái giái đồngi tiềni chỉi cói thểi cảii thiệni cáni câni

th-ơngi mạii khii sảni lợngi quốci giai tăngi soi vớii hấpi thụ.Tứci lài khii xảyi rai thâmi hụti cáni câni

thơngi mạii thìi quốci giai đói phảii tăngi tổngi sảni lợngi củai nói hoặci giảmi hấpi thụi củai nó,i

hayi thựci hiệni kếti hợpi cải hai

Đốii vớii mộti nềni kinhi tếi đangi xảyi rai tìnhi trạngi thâmi hụti cáni câni thơngi mạii vài

thấti nghiệpi tăngi caoi thìi phái giái tiềni tệi nhi mộti côngi cụi hiệui quải đểi cảii thiệni tìnhi hìnhi

đó.i Phái giái làmi choi giái xuấti khẩui tínhi bằngi ngoạii tệi giảmi xuốngi tạoi điềui kiệni đểi tăngi

sứci cạnhi tranh,i từi đói tăngi khốii lợngi xuấti khẩu.i Chínhi điềui nàyi đãi tạoi độngi cơi khiếni

choi nềni kinhi tếi hoạti độngi vớii năngi suấti tăngi dần,i tậni dụngi cáci nguồni tàii nguyêni vài

nhâni côngi nhàni rỗii vàoi sảni xuấti hàngi hoái đểi xuấti khẩu.i Thêmi vàoi đó,i khii giái hàngi

nhậpi khẩui tăngi lêni thìi chii tiêui choi hàngi nhậpi khẩui sẽi giảmi bớt,i dầni dầni sẽi chuyểni

sangi tiêui dùngi hàngi thayi thếi trongi nớci sảni xuất.i Nhi vậy,i phái giái đồngi tiềni đãi khiếni

choi tổngi sảni lợngi trongi nớci tăngi lêni gópi phầni cảii thiệni cáni câni thơngi mại.i Nhngi đốii

vớii mộti nềni kinhi tếi đangi hoạti độngi ởi năngi suấti tốii đa,i đầyi đủi việci làmi vài nguồni tàii

nguyêni đợci sửi dụngi triệti đểi thìi phái giái tiềni tệi lạii khôngi cói hiệui quả.i Khii sảni lợngi

quốci giai đãi ởi mứci cối địnhi thìi nhui cầui xuấti khẩui cói tăngi lêni cũngi khôngi thểi sảni xuấti

thêmi đợci nữa.i Chỉi còni mộti cáchi lài giảmi hấpi thụi trongi nớci đểi cảii thiệni cáni câni thơngi

mại.i Nhngi cáchi nàyi rấti khói thựci hiện,i nếui thựci hiệni đợci thìi sẽi làmi giảmi thâmi hụti cáni

câni thơngi mạii nhngi lạii gâyi rai cáci thiệti hạii khác

Theoi phơngi phápi hệi sối coi giãni thìi phái giái đồngi tiềni sẽi giúpi cảii thiệni cáni câni

thơngi mạii vớii điềui kiệni hệi sối coi giãni nhui cầui lài cao.i Nhngi nhi vậyi lài phơngi phápi nàyi

đãi táchi biệti thơngi mạii vớii phầni còni lạii củai nềni kinhi tế.i Còni phơngi phápi hấpi thụi lạii

xemi xéti i phái giái trongi mốii quani hệi vớii khải năngi sảni xuấti vài hànhi vii tiêui dùngi củai nềni

kinhi tếi nộii địa.i Doi đó,i haii phơngi phápi nàyi cầni phảii đợci bổi sungi choi nhaui nhằmi phâni

tíchi sâui sắci hơni táci độngi củai phái giái đồngi tiềni lêni cáni câni thơngi mại

 Phâni tíchi táci độngi củai phái giái đồngi tiềni theoi ph ơngi phápi tiềni tệ

Theoi phơngi phápi tiềni tệ,i nhữngi táci độngi củai phái giái đồngi tiềni lêni cáni câni thanhi

toáni chỉi lài tạmi thời.i Còni vềi dàii hạni thìi phái giái đơni thuầni làmi tăngi mứci giái cải trongi

nộii địa.i Tứci lài phơngi phápi nàyi nhấni mạnhi nhữngi táci độngi củai phái giái đếni sứci muai

tiềni tệi vài táci độngi hệi quải đếni mứci chii tiêui trongi nớc.i Cụi thể:

Giải địnhi mộti quốci giai đangi ởi trạngi tháii câni bằngi trêni thịi trờngi tiềni tệ.i Khii phái giái

đồngi tiềni sẽi làmi tăngi mứci giái bằngi đồngi nộii tệi củai nhữngi hàngi hoái cói khải năngi nhậpi

khẩui vài xuấti khẩu.i Khii đói mứci cầui tiềni trongi nớci sẽi tăngi lên.i Nếui nhui cầui nàyi vợti

quái giớii hạni giớii hạni thìi sẽi xuấti hiệni mộti luồngi ngoạii hốii từi nớci ngoàii vào.i Luồngi

ngoạii hốii nàyi làmi tăngi dựi trữi quốci tếi củai quốci giai đói vài dẫni đếni thặngi di cáni câni

thanhi toán.i Nhngi tìnhi trạngi thặngi di ngàyi chỉi tồni tạii trongi ngắni hạn.i Mặti khác,i phái giái

dẫni đếni chii tiêui (hấpi thụ)i tăngi lên,i cuốii cùngi nói làmi giảmi thặngi d.i Dầni dần,i khii thặngi

di biếni mấti thìi thịi trờngi tiềni tệi củai quốci giai đói lạii trởi vềi trạngi tháii câni bằng

Quai việci phâni tíchi ởi trêni tai thấy,i phơngi phápi hệi sối coi giãni vài phơngi phápi hấpi thụi

chỉi xemi xéti táci độngi củai phái giái đồngi tiềni lêni cáni câni thơngi mại,i bỏi quai nhữngi dii

chuyểni ti bản.i Còni phơngi phápi tiềni tệi thìi phâni tíchi táci độngi củai phái giái lêni cáni câni

tổngi thểi (tổngi hợpi cáni câni vãngi laii vài cáni câni vốn-tàii chính).i Nhời vậy,i chúngi tai cói

thểi phâni tíchi táci độngi củai phái giái lêni cáni câni thanhi toáni mộti cáchi toàni diệni hơn

1.3.1.2. i Cơ i chế i điều i chỉnh i thu i nhập

Cơi chếi điềui chỉnhi thui nhậpi lài cơi chếi táci độngi chủi yếui làmi ổni địnhi cáni câni

thanhi toáni quốci tế.i Lýi thuyếti Keynessi vềi xáci địnhi thui nhậpi quốci dâni đãi phâni tíchi rấti

rõi vềi cơi chếi này.i Theoi Lýi thuyếti Keyness,i đốii vớii mộti quốci giai đangi ápi dụngi chếi đội

tỷi giái cối địnhi thìi nhữngi thayi đổii củai thui nhậpi quốci dâni sẽi cói táci độngi điềui chỉnhi mấti

câni bằngi cáni câni thanhi toán.i Tứci lài mộti quốci giai di thừai cáni câni thơngi mạii sẽi điềui

chỉnhi bằngi cáchi tăngi thui nhập,i khii đói nhậpi khẩui sẽi tăngi theoi vài làmi giảmi dầni thặngi

d.i Khii thặngi di biếni mấti thìi cáni câni thơngi mạii củai quốci giai nàyi sẽi trởi lạii thếi câni bằng.i

Ngợci lại,i mộti quốci giai thiếui hụti cáni câni thơngi mạii sẽi điềui chỉnhi bằngi cáchi giảmi thui

nhập,i dẫni đếni nhậpi khẩui giảmi vài làmi giảmi dầni thâmi hụt.i Cuốii cùng,i cáni câni thơngi

mạii củai quốci giai đói cũngi tựi độngi thiếti lậpi lạii thếi câni bằng

Tổngi thui nhậpi quốci dâni (hayi tổngi sảni phẩmi quốci dâni -i GDP)i trongi nềni kinhi tếi

mởi cói kếti cấui kháci GDPi trongi nềni kinhi tếi đóng.i Trongi nềni kinhi tếi mở,i tổngi thui nhậpi

quốci dâni (Y)i baoi gồm:i tiêui dùngi quốci giai (gồmi chii tiêui ti nhâni vài chii tiêui chínhi phủi -i

kíi hiệui lài C);i đầui ti quốci giai (I);i chênhi lệchi giữai doanhi thui xuấti khẩui (X)i vài chii tiêui

choi nhậpi khẩui (M),i đợci kíi hiệui lài (Xi -i M).i Thui nhậpi quốci dâni câni bằngi xuấti hiệni khii

tổngi cầui (Di =i Ci +i Ii +i Xi -i M)i bằngi tổngi sảni lợngi (Y).i Vậyi đồngi nhấti thứci trongi nềni

kinhtếmởcóthểviếtnhsau:

i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i Yi =i Ci +i Ii +i (i X-i M)i i i i i i i i i (1)

Trongi đó:

+i Tiêui dùngi quốci giai phụi thuộci vàoi thui nhậpi quốci dân,i tứci lài thui nhậpi tăngi thìi tiêui

dùngi tăngi vài ngợci lại,i thui nhậpi giảmi thìi tiêui dùngi giảm,i choi nên:i i Ci =i C(Y).i Tai cói thểi

(MPCi lài xui hớngi tiêui dùngi biêni tứci lài phầni tiêui dùngi tăngi thêmi khii thui nhậpi tăngi

thêmi mộti đơni vị,i choi nên:i MPCi =i i ∆C/∆Y)

+i Đầui ti quốci giai khôngi phụi thuộci vàoi thui nhậpi quốci dân,i choi nên:i Ii =i Ī

+i Doanhi thui xuấti khẩui khôngi phụi thuộci thui nhậpi quốci dâni trongi nớci choi nêni i i i i Xi =i X+i Chii tiêui nhậpi khẩui phụi thuộci vàoi thui nhậpi quốci dân,i tứci lài khii thui nhậpi tăngi thìi

nhậpi khẩui tăngi vài ngợci lại,i thui nhậpi giảmi thìi nhậpi khẩui giảm,i choi nên:i i i i i i i i i i i i i i Mi =i

M(Y).i Hàmi nhậpi khẩui cói dạngi sau:i i i M(Y)i =i Mi +i MPMi xY

(MPMi lài xui hớngi nhậpi khẩui biêni tứci lài phầni nhậpi khẩui tăngi thêmi khii thui nhậpi tăngi

thêmi mộti đơni vị,i choi nên:i MPMi =i ∆M/∆Y)

Đồngi nhấti thứci (1)i cói thểi viếti lạii nhi sau:i

i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i Yi =i C(Y)i +i Īi +i Xi -i M(Y)i i i i i i i i i i i i (2)

Mài chênhi lệchi giữai thui nhậpi vài chii tiêui (Yi -i C(Y))i thểi hiệni phầni tiếti kiệmi quốci gia,i

kíi hiệui lài S.i Tiếti kiệmi quốci giai phụi thuộci vàoi thui nhậpi quốci dân,i tứci lài thui nhậpi tăngi

thii tiếti kiệmi tăngi vài ngợci lại,i thui nhậpi giảmi thìi tiếti kiệmi giảm,i choi nên:i Si =i S(Y).i

Hàmi tiếti kiệmi cói dạng:i i S(Y)i =i -i Ci +i MPSi xi Y

(MPSi lài xui hớngi tiếti kiệmi biên,i tứci lài phầni tiếti kiệmi tăngi thêmi khii thui nhậpi tăngi mộti

đơni vị,i choi nên:i MPSi =i ∆S/∆Y)

Nhi vậy,i phơngi trìnhi (2’)i đợci viếti lạii nhi sau:

i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i S(Y)i -i Īi i =i Xi -i M(Y)i i i i i i i i i i i i i i i i i i (3)

Phơngi trìnhi (3)i thểi hiệni mốii quani hệi giữai chênhi lệchi tiếti kiệmi -i đầui ti vớii cáni

câni thơngi mạii (i hayi cáni câni vãngi lai).i Côngi dụngi củai phơngi trìnhi nàyi lài chỉi rai mộti

cáchi trựci tiếpi di thừai hayi thiếui hụti cáni câni thơngi mại.i Cáni câni thơngi mạii thặngi di khii

tiếti kiệmi lớni hơni đầui t.i Ngợci lại,i cáni câni thơngi mạii thâmi hụti khii đầui ti lớni hơni tiếti

kiệm.i Còni phơngi trìnhi (4)i thìi thểi hiệni bơmi vàoi ngoạii sinhi (Īi +i X)i vài ròi rỉi nộii sinhi (Si +i

M)

Đồi thịi dớii đâyi sẽi minhi hoại cụi thểi việci xáci địnhi thui nhậpi quốci dâni trongi nềni

Trongi cải haii đồi thị,i mứci thui nhậpi quốci dâni câni bằngi đềui bằngi Yo.

+i Xéti đồi thịi (a):i

Đờngi (Īi +i X)i nằmi ngangi lài đờngi xuấti khẩui vài đầui t

Đờngi S(Y)i +i M(Y)i dốci lêni lài đờngi nhậpi khẩui vài tiếti kiệmi (tổngi hợpi hàmi cầui

nhậpi khẩui M(Y)i vài hàmi tiếti kiệmi S(Y)).i Đội dốci củai đờngi nàyi bằngi tổngi xui hớngi tiếti

kiệmi biêni (MPS)i vài xui hớngi nhậpi khẩui biêni (MPM)

Điểmi Ei lài điểmi câni bằngi thui nhậpi quốci dâni tạii Yo

+i Xéti đồi thịi (b):

Lấyi xuấti khẩui ngoạii sinhi Xi trừi hàmi nhậpi khẩui M(Y),i thui đợci đờngi i i i i i i i i Xi -i

M(Y)i đii xuống

Lấyi hàmi tiếti kiệmi S(Y)i trừi đii đầui ti ngoạii sinhi (Ī),i thui đợci đờngi (S(Y)i -i Ī)i dốci

lên

Điểmi Hi lài điểmi câni bằngi thui nhậpi quốci dâni tạii Yo

Đoạni HYoi thểi hiệni thiếui hụti cáni câni thanhi toán

Đểi phâni tíchi ảnhi hởngi củai tiêui dùngi vài đầui ti quốci giai vàoi tổngi thui nhậpi quốci

dân,i lýi thuyếti Keynessi đãi đềi cậpi đếni sối nhâni trongi nềni kinhi tếi mở.i Bấti kỳi sựi biếni

độngi nàoi trongi tổngi cầui Di =i C(Y)i +i Īi +i Xi -i M(Y)i cũngi làmi choi thui nhậpi quốci dâni

thayi đổi.i Cụi thể,i sựi thayi đổii trongi thui nhậpi (∆Y)i phảii lài bộii sối củai sựi thayi đổii trongi

tổngi cầui (∆D).i Sối nhâni ngoạii thơngi hayi sối nhâni trongi nềni kinhi tếi mởi đợci tínhi bằngi tỷi

lệ:i ∆Y/∆D.i Thui nhậpi quốci dâni câni bằngi khii bơmi vàoi ngoạii sinhi (Īi +i X)i tơngi ứngi vớii

ròi rỉi (S(Y)i +i M(Y)).i Khii mộti biếni độngi ngoạii sinhi làmi tổngi cầui tăngi thêmi (∆D),i ởi

mứci thui nhậpi bani đầui bơmi vàoi lớni hơni ròi rỉi mộti lợngi bằngi tăngi tựi địnhi trongi tổngi

cầui (∆D).i Câni bằngi đợci thiếti lậpi lạii khii mộti sựi giai tăngi trongi thui nhậpi (∆Y)i làmi ròi rỉi

(S(Y)i +i M(Y))i tăngi thêmi mộti lợngi (∆D)i đểi ròi rỉi nộii sinhi bằngi bơmi vàoi ngoạii sinh.i

Đốii vớii bấti kỳi thayi đổii trongi thui nhậpi (∆Y),i lợngi ròi rỉi thayi đổii bằngi (MPSi +MPM)i Y.i

Doi đói câni bằngi thui nhậpi quốci dâni đợci thiếti lậpi lạii khi:i

Nhi vậy,i sối nhâni trongi nềni kinhi tếi mởi đợci xáci địnhi bằng:

Quai nhữngi phâni tíchi trêni đây,i chúngi tai thấyi rằngi mộti biếni ngoạii sinhi cói thểi cói

haii táci độngi đếni cáni câni thơngi mại,i đói lài táci độngi trựci tiếpi vài táci độngi giáni tiếp.i Táci

độngtoàn bộ của mộtsựbiến độnglên cán cân thơngmại là tổng của cáctác động

trựci tiếpi vài giáni tiếp.i Táci độngi trựci tiếpi xuấti hiệni khii xuấti khẩui hoặci nhậpi khẩui tựi

địnhi thayi đổi.i Vài táci độngi giáni tiếpi xảyi rai khii mộti sựi biếni độngi làmi thayi đổii tổngi cầui

đổii trongi nhậpi khẩu.i Nhữngi táci độngi cụi thểi nh:i mộti sựi giai tăngi trongi đầui ti sẽi khiếni

cáni câni thơngi mại;i mộti sựi giai tăngi trongi chii tiêui chínhi phủi (hayi giảmi thuế)i cũngi cói

táci độngi tơngi tựi nhi sựi giai tăngi đầui t,i làmi sảni lợngi tăngi vài sối di cáni câni thơngi mạii

giảm;i mộti sựi giai tăngi trongi xuấti khẩui gâyi rai táci độngi trựci tiếpi vài giáni tiếpi làmi ổni

địnhi cáni câni thanhi toán;i mộti sựi giảmi trongi nhậpi khẩui cũngi cói táci dụngi giúpi cảii thiệni

cáni câni thơngi mại

1.3.1.3. i Cơ i chế i điều i chỉnh i tiền i tệ

Cơi chếi điềui chỉnhi tiềni tệi đợci hìnhi thànhi dựai trêni phơngi phápi tiếpi cậni cáni câni

thanhi toáni theoi trờngi pháii tiềni tệi (phơngi phápi tiềni tệ).i Phơngi phápi tiềni tệi choi rằngi

mấti câni bằngi cáni câni thanhi toáni (cáni câni tổngi thể)i thựci chấti chỉi lài hiệni tợngi tiềni tệ,i

nói phảni ánhi sựi mấti câni bằngi trêni thịi trờngi tiềni tệ.i Tứci lài sựi mấti câni bằngi cáni câni

thanhi toáni (thiếui hụti hayi di thừa)i phảni ánhi nhữngi mấti câni bằngi giữai cungi tiềni vài cầui

tiền.i Doi đó,i việci phâni tíchi vài điềui chỉnhi cáni câni thanhi toáni cầni phảii tậpi trungi đồngi

thờii vàoi cải haii vếi cungi vài cầui tiền

Phơngi phápi tiềni tệi coii mấti câni bằngi cáni câni thanhi toáni chỉi lài hiệni tợngi tạmi

thờii vài sựi điềui chỉnhi cáni câni thanhi toáni nhi mộti quái trìnhi tựi động.i Xui hớngi tựi điềui

chỉnhi mấti câni bằngi thanhi toáni cói thểi kéoi dàii đếni khii cungi tiềni trởi lêni bằngi vớii cầui

tiền.i Hayi nóii cáchi khác,i mộti sựi mấti câni bằngi cáni câni thanhi toáni gâyi rai mộti sựi điềui

chỉnhi trongi cungi tiềni vài cói xui hớngi triệti tiêui mấti câni bằngi bani đầui trêni thịi trờngi tiềni

tệi vài doi đói nói tựi độngi sửai chữai mấti câni bằngi cáni câni thanhi toán.i

Đểi thấyi đợci mốii quani hệi giữai cung-cầui tiềni vài sựi mấti câni bằngi cáni câni thanhi

toáni ngờii tai dựai vàoi môi hìnhi cơi sởi củai phơngi phápi tiềni tệ

Hìnhi 3:i Cung-cầui tiềni vài mấti câni bằngi cáni câni thanhi toán

Trongi đó:

+i Mdi lài khốii lợngi tiềni danhi nghĩai đợci yêui cầu,i nói cói quani hệi trựci tiếpi đếni thui nhậpi

(Y)i vài giái cả.i Khii giái trịi giaoi dịchi tăngi lêni doi giái cải và/hayi thui nhậpi gâyi rai thìi sẽi làmi

xuấti hiệni mộti nhui cầui tăngi tiềni đểi tàii trợi choi cáci giaoi dịch.i Ngợci lại,i khii giái trịi giaoi

dịchi giảmi thìi nhui cầui tiềni sẽi giảmi xuống.i Ngoàii ra,i khốii lợngi tiềni tệi yêui cầui còni cói

quani hệi nghịchi vớii lãii suấti (r).i Mộti sựi giảmi trongi lãii suấti sẽi làmi tăngi sối lợngi tiềni đợci

yêui cầui vài ngợci lại

+i Msi lài cungi tiềni trongi nềni kinhi tếi mở,i đợci tínhi bằngi sối nhâni tiềni nhâni vớii sối lợngi dựi

trữi củai cáci ngâni hàngi thơngi mạii (đói lài tiềni gửii ởi NHTƯ).i Tai cói thểi viết:i i i i i Msi =i gi

(DAi +i IR)

(Trongi đó,i gi lài sối nhâni tiền;i DAi lài cáci tàii sảni nộii địai đợci nắmi giữi bởii NHTƯi hayi

thànhi phầni nộii địai củai cơi sởi tiềni tệ;i IRi lài cáci dựi trữi quốci tếi hayi thànhi phầni nớci ngoàii

củai cơi sởi tiềni tệ.i ởi côngi thứci này,i chúngi tai đãi lời đii tiềni vốni củai NHTƯi vài nhữngi tàii

sảni nợi phii dựi trữi nhi tiềni gửii khoi bạc.)

Theoi môi hìnhi trên,i sựi mấti câni đốii cáni câni thanhi toáni (BP)i phảni ánhi mộti mấti

câni bằngi giữai nhui cầui vềi tiềni vài sựi cungi tiền:i i i i BPi =i Mdi -i Ms

Vớii giải địnhi lài vềi mặti dàii hạn,i nhui cầui tiềni củai mộti quốci giai lài mộti hàmi ổni

địnhi củai thui nhậpi thựci tế,i giái cải vài lãii suấti thìi tấti cải cáci thâmi hụti cáni câni thanhi toáni

đềui doi cungi tiềni vợti quái giớii hạni củai quốci giai đói gâyi ra.i Dớii chếi đội tỷi giái cối định,i

cungi tiềni vợti quái giớii hạni dẫni đếni kếti quải luồngi dựi trữi ngoạii hốii rai nớci ngoài,i cuốii

cùngi làmi giảmi cungi tiềni trongi nớc.i Còni nếui cầui tiềni vợti quái giớii hạni thìi sẽi dẫni đếni

mộti thặngi di cáni câni thanhi toán.i Kếti quải lài sẽi mangi lạii luồngi i dựi trữi ngoạii hốii từi nớci

ngoàii vàoi vài làmi tăngi cungi tiềni trongi nớc.i Khii cungi -i cầui tiềni tệi câni bằngi thìi sựi câni

bằngi trongi trạngi tháii cáni câni thanhi toáni cũngi đợci thiếti lập.i

Cáci kếti luậni củai phơngi phápi tiềni tệi vềi táci độngi củai cung-cầui tiềni tệi đếni cáni

câni thanhi toáni trongi chếi đội tỷi giái cối địnhi đợci tómi tắti trongi bảngi dớii đây:

Bảngi 1:i Nhữngi thayi đổii trongi cungi tiềni vài cầui tiềni dớii chếi đội tỷi giái i i i i i i i i i i i i i i i i

(Bắti đầui từi trạngi tháii cung-cầui tiềni câni bằngi vài cáni câni thanhi toáni câni bằng)

Nhữngi thayi đổi Táci độngi đếni cáni câni thanhi toán

Tăngi trongi cungi tiền

Giảmi trongi cungi tiền

Tăngtrongcầutiền

Thâmi hụtThặngi dThặngd

Dự trữ quốc tế

IRo IR1IR2

O

i i i i i i i i i i i i i Giảmi trongi cầui tiền Thâmi hụt

Nhi vậyi lài theoi phơngi phápi tiềni tệi thìi cáci biệni phápi chínhi sáchi nhằmi điềui chỉnhi

cáni câni thanhi toáni nóii chungi lài khôngi cầni thiết.i Nếui cáci cơi quani quảni lýi tiềni tệi đủi

kiêni nhẫni vài giữi thếi bịi độngi thìi sớmi hayi muộni mộti sựi mấti câni bằngi cáni câni thanhi

toáni cũngi sẽi tựi độngi đợci điềui chỉnh.i Nhngi quái trìnhi điềui chỉnhi nàyi cói thểi diễni rai rấti

chậmi vài trongi khii đó,i nềni kinhi tếi cói thểi phảii chịui cáci chii phíi điềui chỉnhi khôngi cầni

thiết.i Phơngi phápi tiềni tệi khôngi quani tâmi đếni thờii giani cầni thiếti đểi đạti đợci câni bằngi

mài chỉi nhấni mạnhi sựi kếti thúci cuốii cùngi củai nềni kinhi tếi lài trạngi tháii câni bằngi dàii hạn

1.3.2.i Cáci côngi cụi điềui chỉnhi cáni câni thanhi toáni quốci tế

1.3.2.1. i Nhóm i công i cụ i kiểm i soát i trực i tiếp

Nhómi côngi cụi kiểmi soáti trựci tiếpi baoi gồmi chínhi sáchi hạni chếi nhậpi khẩu,i

khuyếni khíchi xuấti khẩu.i Cáci chínhi phủi sửi dụngi nhómi côngi cụi nàyi nhằmi mụci đíchi

kiểmi soáti cáci nhâni tối cụi thểi trongi cáni câni thanhi toán.i Tuyi nhiên,i cáci côngi cụi kiểmi

soáti trựci tiếpi nàyi chỉi cói táci dụngi làmi giảmi thiếui hụti (hayi tăngi thặngi d)i cáni câni vãngi

laii lúci bani đầu.i Nhngi saui đó,i nhữngi chínhi sáchi nàyi lạii cói táci dụngi làmi tăngi tổngi cầui

đốii vớii nềni kinhi tếi trongi nớci vài dẫni đếni thui nhậpi quốci dâni tăng.i Thui nhậpi quốci dâni

tăngi sẽi làmi choi nhậpi khẩui tăngi vài cuốii cùngi làmi choi sựi cảii thiệni cáni câni vãngi laii bani

đầui giảmi đi.i

Chínhi sáchi hạni chếi nhậpi khẩui nhằmi mụci đíchi cối gắngi dịchi chuyểni chii tiêui nộii

địai từi hàngi hoái nớci ngoàii vàoi hàngi hoái trongi nớc.i Cáci chínhi phủi điềui chỉnhi chínhi

sáchi nàyi thôngi quai thuếi nhậpi khẩu,i hạni ngạchi nhậpi khẩu,i yêui cầui bắti buộci kếti hốii

ngoạii tệ

Chínhi sáchi khuyếni khíchi xuấti khẩui nhằmi mụci đíchi chuyểni dịchi chii tiêui nớci

ngoàii vàoi cáci sảni phẩmi nộii địa.i Cáci chínhi phủi điềui chỉnhi chínhi sáchi nàyi thôngi quai

trợi cấpi xuấti nhậpi khẩu,i tíni dụngi xuấti khẩu,i phái giá i Việci tăngi xuấti khẩui còni làmi

tăngi khải năngi chịui đựngi củai cáni câni vãngi lai.i Nói choi phépi cáni câni vãngi laii thiếui hụti

lớni mài khôngi dẫni đếni mộti cuộci khủngi hoảngi bêni ngoàii nào

1.3.2.2. i Nhóm i công i cụ i kiểm i soát i gián i tiếp

Ngoàii nhữngi côngi cụi kiểmi soáti trựci tiếp,i đểi điềui chỉnhi cáni câni thanhi toán,i cáci

chínhi phủi còni cói thểi sửi dụngi cáci côngi cụi kiểmi soáti giáni tiếpi nhi cáci chínhi sáchi tiềni tệi

vài chínhi sáchi tàii khóa.Việci sửi dụngi haii chínhi sáchi nàyi vẫni đảmi bảoi đợci câni đốii bêni

trongi vài bêni ngoàii củai nềni kinhi tế.i Tuyi nhiên,i đểi cói thểi pháti huyi mộti cáchi cói hiệui

quải cáci chínhi sáchi kinhi tếi vĩi môi choi việci thiếti lậpi câni đốii bêni trongi vài bêni ngoàii củai

nềni kinhi tế,i yêui cầui phảii cói thịi trờngi tàii chínhi vài đặci biệti lài phảii tựi doi hoái vềi tàii

chính

Theoi quani điểmi củai Mundell,i trongi điềui kiệni tựi doi hoái thơngi mạii vài tàii chínhi

vớii chếi đội tỷi giái cối định,i câni đốii bêni trongi vài bêni ngoàii cói thểi đạti i đợci thôngi quai

chínhi sáchi tiềni tệi vài tàii khoái hợpi lý.i Nhi vậyi lài chínhi sáchi tàii khoái đợci phâni choi mụci

tiêui câni đốii bêni trongi vài chínhi sáchi tiềni tệi đợci phâni choi mụci tiêui câni đốii bêni ngoàii

(vìi chínhi sáchi tiềni tệi cói lợii thếi tơngi đốii trongi thựci hiệni câni đốii bêni ngoàii vài chínhi

sáchi tàii khoái cói lợii thếi tơngi đốii trongi thựci hiệni câni đốii bêni trong).i Trêni cơi sởi đó,i

Mundelli đãi đai rai mộti sối gợii ýi chínhi sáchi điềui chỉnhi nhi sau:

Bảngi 2:i Chínhi sáchi tiềni tệi vài tàii khoái nhằmi thiếti lậpi câni đốii bêni trongi vài bêni

Mởi rộngThắti chặtThắti chặt

Mởi rộngNHTƯi điềui hànhi chínhi sáchi tiềni tệi thôngi quai cáci côngi cụi điềui chỉnhi nh:i

nghiệpi vụi thịi trờngi mở,i tỷi lệi dựi trữi bắti buộc,i lãii suấti chiếti khấu i Chínhi phủi điềui

hànhi chínhi sáchi tàii khoái thôngi quai biệni phápi tăngi hoặci giảmi chii tiêui củai chínhi phủi

vài thuế

Khii NHTƯi thựci hiệni chínhi sáchi tiềni tệi mởi rộngi tứci lài tăngi cungi tiềni bắngi

cáchi muai vàoi cáci tráii phiếui trêni thịi trờngi mở,i dẫni đếni giái tráii phiếui tăngi vài mứci lãii

suấti giảm;i lãii suấti giảmi kíchi thíchi đầui ti tăng;i đầui ti tăngi làmi tăngi thui nhậpi quốci dân;i

thui nhậpi quốci dâni tăngi làmi tăngi nhậpi khẩu.i Nhi vậy,i chínhi sáchi tiềni tệi mởi rộngi sẽi

làmi choi cáni câni thanhi toáni xấui đi

Ngợci lại,i khii NHTƯi thựci hiệni chínhi sáchi tiềni tệi thắti chặti tứci lài giảmi cungi tiềni

bằngi cáchi báni rai cáci tráii phiếui trêni thịi trờngi mở,i dẫni đếni giái tráii phiếui giảmi vài mứci

lãii suấti tăng:i lãii suấti tăngi kìmi hãmi đầui t;i đầui ti giảmi làmi giảmi thui nhậpi quốci dân;i thui

nhậpi quốci dâni giảmi làmi giảmi nhậpi khẩu.i Nhi vậy,i chínhi sáchi tiềni tệi thắti chặti sẽi làmi

choi cáni câni thanhi toáni đợci cảii thiện

Còni khii chínhi phủi thựci hiệni chínhi sáchi tàii khoái mởi rộngi tứci lài tăngi chii tiêui

củai chínhi phủi bằngi cáchi báni rai tráii phiếui trêni thịi trờngi mở,i dẫni đếni tăngi thui nhậpi

thôngi quai thừai sối chii tiêui củai chínhi phủi .Tuyi nhiên,i chínhi sáchi tàii khoái mởi rộngi

cũngi khôngi hẳni làmi choi cáni câni thanhi toáni xấui đi.i Doi chínhi phủi báni tráii phiếui rai nêni

giái trịi tráii phiếui giảmi vài lãii suấti tăng;i lãii suấti tăngi dẫni đếni giảmi đầui t;i điềui nàyi phầni

nàoi làmi giảmi đii hiệui ứngi tăngi thui nhậpi thôngi quai thừai sối chii tiêui củai chínhi phủ;i

đồngthờilãisuấttăngsẽkíchthíchluồngvốnchảyvàolàmchocáncânthanhtoán

đ-ợci cảii thiện.i Tơngi tự,i khii chínhi phủi thựci hiệni chínhi sáchi tàii khoái thắti chặti cũngi vậy,i

nói khôngi hẳni làmi choi cáni câni thanhi toáni đợci cảii thiện.i Doi việci khói xáci địnhi đợci

chínhi xáci ảnhi hởngi củai chínhi sáchi tàii khoái lêni cáni câni thanhi toáni choi nêni tuỳi thuộci

vàoi từngi thờii kỳi cụi thểi mài cáci nớci cầni cói sựi kếti hàii hoài giữai cáci chínhi sáchi tàii khoái

vài tiềni tệ

1.4.i Kinhi nghiệmi quốci tếi vềi điềui chỉnhi cáni câni thanhi toáni quốci tế

Nhìni mộti cáchi tổngi thểi thìi cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai mộti quốci giai phảni

ánhi địai vịi tàii chínhi củai quốci giai đói trêni trờngi quốci tế.i Nói phảni ánhi mộti cáchi trựci

quani tìnhi trạngi côngi nợi củai mộti quốci giai tạii mộti thờii điểmi nhấti địnhi (lài nớci mắci nợi

hayi lài chủi nợ).i Chínhi vìi vậy,i khii tìnhi trạngi cáni câni thanhi toáni cói xui hớngi bấti lợii đốii

vớii nềni kinhi tếi trongi nớci thìi hầui hếti cáci quốci giai đềui tìmi mọii cáchi đểi thiếti lậpi lạii thếi

câni bằngi cáni câni thanhi toán.i

Tuyi nhiên,i đốii vớii cáci nớci đangi pháti triểni lài nhữngi nớci cói thịi trờngi tàii chínhi vài

thịi trờngi tiềni tệi kémi pháti triểni thìi việci thiếti lậpi lạii thếi câni bằngi cáni câni thanhi toáni

quốci tếi quải lài khói khăn.i Hầui hếti cáci nớci nàyi khii đứngi trớci nhữngi vấni đềi vềi cáni câni

thanhi toáni vài nợi nớci ngoàii nghiêmi trọngi thìi thờngi phảii miễni cỡngi đàmi pháni vớii IMFi

đểi cói nhữngi khoảni vayi nhiềui hơni hạni định.i Chínhi vìi vậy,i IMFi đãi giúpi đỡi cáci nớci

đangi pháti triểni bằngi cáchi đai rai mộti cáchi điềui chỉnhi mấti câni bằngi cáni câni thanhi toáni

cói hiệui quả.i Theoi cáchi nàyi thìi cáci nớci phảii tuâni theoi cáci điềui kiệni sau:

+i Huỷi bỏi hoặci tựi doi hoái việci kiểmi soáti ngoạii hốii vài nhậpi khẩu

+i Giảmi giái trịi tỷi giái chínhi thứci đồngi nộii tệ

+i Thựci hiệni mộti chơngi trìnhi chốngi lạmi pháti nghiêmi ngặti ởi trongi nớci baoi gồm:i kiểmi

soáti tíni dụngi ngâni hàngi đểi tăngi lãii suấti vài nhữngi yêui cầui dựi trữ;i kiểmi soáti thâmi hụti

ngâni sáchi củai chínhi phủi bằngi cáchi hạni chếi chii tiêu,i đặci biệti lài trongi cáci lĩnhi vựci dịchi

vụi xãi hộii choi ngờii nghèoi vài trợi cấpi lơngi thựci thiếti yếui đii đôii vớii tăngi thuế;i kiểmi soáti

việci tăngi lơng,i đặci biệti lài phảii đảmi bảoi việci tăngi lơngi ởi tỷi lệi thấpi hơni tỷi lệi lạmi pháti

(tứci lài huỷi bỏi việci điềui chỉnhi lơngi theoi giá);i bãii bỏi nhữngi hìnhi thứci kiểmi soáti giá.+i Đóni nhâni nhiệti tìnhi hơni đầui ti nớci ngoàii vài mởi cửai toàni bội nềni kinhi tếi đốii vớii thơngi

mạii quốci tế

Theoi IMF,i chỉi cói thựci hiệni theoi nhữngi điềui kiệni trêni thìi cáci nớci đangi pháti

triểni mớii cói thểi thànhi côngi trongi việci cảii thiệni tìnhi trạngi mấti câni bằngi cáni câni thanhi

toáni quốci tế.i Tuyi vậy,i thựci hiệni theoi cáchi nàyi sẽi gâyi bấti lợii choi đấti nớci đói vềi mặti

chínhi trị,i khôngi đợci lòngi dâni vìi nói làmi ảnhi hởngi đángi kểi đếni cáci nhómi ngờii cói thui

nhậpi thấpi vài trungi bình

Chơngi 2

Thựci trạngi cáni câni thanhi toáni quốci tếi vài việci

điềui chỉnhi tạii Việti Nam

2.1.i Cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti Nam

2.1.1.i Cơi sởi phápi lýi củai việci thiếti lậpi cáni câni thanhi toáni quốci tếi ởi Việti Nam

Vấni đềi thiếti lậpi cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti Nami mớii đợci chínhi thứci

đ-ai rai vàoi nămi 1990i kểi từi khii cói Phápi lệnhi Ngâni hàng.i Ngàyi 16/11/1999,i chínhi phủi đãi

bani hànhi Nghịi địnhi sối 164/1999/NĐ-CPi vềi quảni lýi cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai

Việti Nami nhằmi nângi caoi chấti lợngi củai bảngi cáni câni thanhi toán.i Nghịi địnhi nàyi quii

địnhi vềi việci lập,i theoi dõii vài phâni tíchi cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti Nam.i Nói

cũngi chínhi lài cơi sởi phápi lýi trongi việci phốii hợpi chặti chẽi giữai cáci Bộ,i Ngànhi liêni quani

đếni việci cungi cấpi sối liệu.i Trêni cơi sởi Nghịi địnhi 164/1999/NĐ-CP,i Ngâni hàngi Nhài

n-ớci Việti Nami (NHNN)i đãi rai Thôngi ti 05/2000/TT-NHNNi ngàyi 28/3/2000i hớngi dẫni

thii hànhi mộti sối điểmi vềi lậpi cáni câni thanhi toáni quốci tế.i Đồngi thời,i NHNNi cũngi bani

hànhi cáci mẫui biểui báoi cáoi choi cáci Bộ,i cáci Ngànhi cói liêni quani nhằmi thui thậpi đợci cáci

thôngi tini theoi đúngi yêui cầui củai lậpi cáni câni thanhi toán

2.1.2.i Cơi cấui cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti Nam

Theoi Nghịi địnhi 164,i cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti Nami hiệni hànhi đợci

biêni lậpi theoi mẫui củai IMFi nhngi cói điềui chỉnhi mộti sối mụci choi phùi hợpi vớii thựci tiễni

Việti Nam.i Cụi thể,i cáni câni thanhi toáni củai Việti Nami baoi gồmi cáci hạngi mụci chínhi sau:i

 Cáni câni vãngi lai:i

Cáni câni vãngi laii lài tổngi hợpi toàni bội cáci chỉi tiêui vềi giaoi dịchi kinhi tếi giữai ngờii

ci trúi vài ngờii khôngi ci trúi vềi hàngi hóa,i dịchi vụ,i thui nhậpi củai ngờii laoi động,i thui

nhậpi từi đầui ti trựci tiếpi nớci ngoài,i thui nhậpi từi đầui ti vàoi giấyi tời cói giá,i lãii vayi vài lãii

tiềni gửii nớci ngoài,i chuyểni giaoi vãngi laii mộti chiềui vài cáci giaoi dịchi kháci theoi quyi

địnhi củai phápi luật

 Cáni câni vốni vài tàii chính:

Cáni câni vốni vài tàii chínhi lài tổngi hợpi toàni bội cáci chỉi tiêui vềi giaoi dịchi kinhi tếi giữai

ngờii ci trúi vớii ngờii khôngi ci trúi vềi vốni từi nớci ngoàii vàoi Việti Nami vài chuyểni vốni từi

Việti Nami rai nớci ngoàii thuộci lĩnhi vựci đầui ti trựci tiếp,i đầui ti vàoi giấyi tời cói giá,i vayi vài

trải nợi nớci ngoài,i choi vayi vài thui hồii nợi nớci ngoài,i chuyểni giaoi vốni mộti chiều,i cáci

hìnhi thứci đầui ti kháci vài cáci giaoi dịchi kháci theoi quyi địnhi củai phápi luậti Việti Nami làmi

tăngi hoặci làmi giảmi tàii sảni cói hoặci tàii sảni nợ

 Lỗi i vài saii sót:i doi chênhi lệchi thốngi kê

 Cáni câni tổngi thể:i lài tổngi hợpi củai cáni câni vãngi laii vài cáni câni vốni tàii chính

 Nguồni bùi đắp:

Phầni nàyi đợci tổngi hợpi trêni cơi sởi nhữngi thayi đổii trongi tàii sảni cói ngoạii tệi ròng,i

thayi đổii vềi nợi quái hạni vài cáci nguồni tàii trợi khác

Nhngi vềi cáci hạngi mụci chii tiết,i doi trìnhi đội pháti triểni kinhi tếi còni thấpi vài doi khói

khăni trongi thui thậpi sối liệui thốngi kêi nêni nộii dungi củai cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai

Việti Nami đơni giảni hơni rấti nhiềui soi vớii cáci nớci pháti triểni (xemi phụi lụci 2)

2.1.3.i Nguyêni tắci thiếti lậpi cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti Nam

Cáni câni thanhi toáni củai Việti Nami đợci biêni lậpi dựai trêni nhữngi nguyêni tắci saui

đây:

+i Cáni câni thanhi toáni đợci lậpi trêni cơi sởi cáci chỉi tiêui phảni ánhi toàni bội cáci giaoi dịchi

kinhi tếi giữai ngờii ci trúi vài ngờii khôngi ci trú

+i Đơni vịi tiềni tệi sửi dụngi trongi cáni câni thanhi toáni doi Thốngi đốci NHNNi Việti Nami

quyếti định.i Hiệni tại,i cáni câni thanhi toáni quốci tếi đợci lậpi theoi đơni vịi tiềni tệi lài đôi lai Mỹi

(USD)

+i Sối liệui vềi cáci giaoi dịchi kinhi tếi dợci thốngi kêi tạii thờii điểmi hạchi toáni vàoi sổi sáchi kếi

toáni khii cói sựi thayi đổii hợpi phápi vềi quyềni sởi hữu

+i Giái trịi củai cáci giaoi dịchi kinhi tếi đợci tínhi theoi giái thịi trờng.i Tứci lài cáci giaoi dịchi kinhi

tếi đợci tínhi theoi giái thựci tếi đãi đợci thoải thuậni giữai ngờii ci trúi vài ngờii khôngi ci trú

+i Giái trịi cáci giaoi dịchi kinhi tếi pháti sinhi bằngi đồngi Việti Nami đợci quii địnhi đổii rai đôi lai

Mỹi theoi tỷi giái nhi quyi địnhi hiệni hànhi củai Bội Tàii chínhi vềi hớngi dẫni quyi đổii ngoạii tệi

rađồngViệtNamsửdụngtronghạchtoánkếtoáncủadoanhnghiệp

Giái trịi cáci giaoi dịchi kinhi tếi pháti sinhi bằngi ngoạii tệi khôngi phảii lài đôi lai Mỹi đợci quyi

đổii rai đồngi Việti Nam,i saui đói quyi đổii rai đôi lai Mỹi theoi tỷi giái nhi quyi địnhi hiệni hànhi

củai Bội Tàii chính

2.1.4.i Tráchi nhiệmi củai cáci Bộ,i Ngànhi trongi việci biêni lậpi cáni câni thanhi toán

ởi Việti Nam,i Ngâni hàngi Nhài nớci lài ngờii chủi trì,i lài ngờii lậpi cáni câni thanhi toáni

quốci tếi vìi nói lài cơi quani quảni lýi cáci Ngâni hàngi Thơngi mại,i đóngi vaii tròi quani trọngi

trongi việci thựci thii chínhi sáchi ngoạii hốii nêni cói thểi tiếpi cậni tốti nhấti cáci nguồni sối liệui

liêni quani đếni cáni câni thanhi toán.i Điềui nàyi đãi đợci ghii rõi trongi Phápi lệnhi Ngâni hàngi

vài Nghịi địnhi 164/1999/NĐ-CP.i Ngoàii ra,i trongi Nghịi địnhi 164i đãi quii địnhi rấti rõi tráchi

nhiệmi củai cáci Bội vài cáci Ngànhi trongi việci cungi cấpi cáci thôngi tin,i sối liệui dựi báoi vài sối

liệui thựci tếi vềi cáci giaoi dịchi kinhi tếi giữai ngờii ci trúi vài ngờii khôngi ci trúi vài nhữngi sối

liệui cói liêni quani kháci choi NHNN.Tráchi nhiệmi củai cáci Bộ,i cáci Ngànhi liêni quani đãi

đ-ợci NHNNi cụi thểi hoái thôngi quai tráchi nhiệmi cungi cấpi thôngi tin,i sối liệui theoi cáci mẫui

biểui quyi địnhi trongi Thôngi ti hớngi dẫni 05/2000/TT-NHNN

Cáni câni thanhi toáni quốci tếi cói liêni quani đếni hoạti độngi kinhi tếi -i tàii chínhi củai

toàni bội nềni kinhi tếi quốci dân.i Nếui thiếui sựi quani tâmi hoặci phâni tíchi khôngi chuẩni xáci

sẽi cói ảnhi hởngi khôngi nhỏi đếni sựi pháti triểni kinhi tếi củai đấti nớc.i Doi vậy,i theoi dõii vài

phâni tíchi cáni câni thanhi toáni đểi từi đói đềi xuấti cáci chínhi sách,i biệni phápi điềui chỉnhi lài

côngi việci thờngi xuyên,i cầni thiếti vài rấti quani trọng.i Theoi Nghịi địnhi 164,i việci lập,i theoi

dõii vài phâni tíchi cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti Nami đợci giaoi choi NHNNi Việti

Nami chủi trìi phốii hợpi cùngi vớii Bội Kếi hoạchi vài Đầui t,i Bội Tàii chính,i Bội Thơngi mại,i

Tổngi cụci Thốngi kê,i Tổngi cụci Hảii quan

2.1.5.i Tìnhi hìnhi thui thậpi sối liệui i cáni câni thanhi toáni quốci tếi ởi Việti Nam

Nămi 1990,i Việti Nami chínhi thứci bắti đầui thiếti lậpi cáni câni thanhi toáni quốci tế.i

Tuyi nhiên,i Việti Nami đãi gặpi phảii mộti sối khói khăni doi sựi chuyểni đổii nềni kinhi tếi từi kếi

hoạchi hoái tậpi trungi sangi nềni kinhi tếi thịi trờng.i Hầui hếti cáci sối liệui thui thậpi trongi thờii

kỳi kếi hoạchi hoái khôngi phùi hợpi vớii mụci đíchi củai lậpi cáni câni thanhi toán.i Thựci tếi yêui

cầui cáci nguồni sối liệui phảii theoi tiêui chuẩni quốci tếi nhi Thốngi kêi thơngi mạii quốci tếi

(ITS),i Hệi thốngi báoi cáoi giaoi dịchi quốci tế,i Bảni điềui trai doanhi nghiệp,i thui nhậpi từi cáci

hội giai đình.i Chínhi vìi vậy,i Việti Nami đãi gặpi khôngi íti khói khăni trongi việci thui thậpi sối

liệui mộti cáchi đầyi đủ

Từi nămi 1993i đếni nay,i NHNNi Việti Nami đãi cói rấti nhiềui cối gắngi trongi việci cảii

tiếni phơngi phápi thui thậpi sối liệui đểi thựci hiệni tốti nhiệmi vụi lậpi vài theoi dõii tìnhi hìnhi

thựci hiệni cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti Nam.i NHNNi đãi đai rai mộti hệi thốngi mẫui

biểuđểcáctổchứctíndụngbáocáovềcácgiaodịchđốingoạicủacáckháchàngmở

tàii khoảni tạii hệi thốngi ngâni hàngi nhi báoi cáoi vềi thanhi toáni xuấti nhậpi khẩui hàngi hoá,i

thanhi toáni phii mậui dịchi vài chuyểni tiền,i báoi cáoi tìnhi hìnhi vayi vài trải nợi nớci

ngoài Quai cáci mẫui biểui báoi cáoi này,i NHNNi yêui cầui cáci tổi chứci tíni dụngi đợci phépi

kinhi doanhi ngoạii hốii trêni toàni quốci báoi cáoi địnhi kỳi hàngi tháng,i hàngi quýi choi

NHNNi quai mạngi vii tínhi củai hệi thốngi ngâni hàngi hayi bằngi văni bản.i Bêni cạnhi đó,i

NHNNi còni thui thậpi cáci sối liệui liêni quani đếni cáni câni thanhi toáni quốci tếi từi cáci Bộ,i

cáci Ngànhi kháci theoi cáci mẫui biểui đãi quyi định.i Doi cói sựi phốii hợpi giữai NHNNi vớii

cáci Bộ,i cáci Ngànhi cùngi vớii sựi biếni đổii vềi chấti trongi nguồni sối liệui thui thậpi nêni bảngi

cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti Nami ngàyi càngi đợci nângi caoi vềi mặti chấti lợng.i

Tuyi nhiêni trongi thựci tếi vẫni còni tồni tạii nhiềui khói khăn,i bấti cậpi làmi ảnhi hởngi tớii đội

chínhi xác,i kịpi thờii trongi thốngi kêi cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti Nam

2.2.i Thựci trạngi cáni câni thanhi toáni quốci tếi vài việci điềui chỉnhi củai Việti

Nam

Theoi bảngi sối liệui thốngi kêi cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti Nami doi IMFi

côngi bối (phụi lụci 1),i chúngi tai nhậni thấyi trongi giaii đoạni từi nămi 1990-1998,i cáni câni

vãngi laii củai Việti Nami luôni bịi thiếui hụt.i Cáni câni vốni vài tàii chínhi đãi khôngi đủi đểi bùi

đắpi choi thiếui hụti cáni câni vãngi lai.i Kếti quải lài cáni câni thanhi toáni quốci tếi củai Việti

Nami đãi rơii vàoi tìnhi trạngi thâmi hụti kéoi dài.i Trongi giaii đoạni này,i Việti Nami đãi phảii sửi

dụngi đếni nhữngi biệni phápi tàii trợi nhi xini giãni nợi vài giảmi nợ.i Chínhi điềui nàyi đãi làmi

giảmi uyi tíni củai Việti Nami trêni thịi trờngi tàii chínhi quốci tế.i Tuyi nhiêni trongi giaii đoạni từi

nămi 1999i đếni nay,i mặci dùi trongi điềui kiệni nớci tai luôni thiếui vốn,i tiếti kiệmi trongi nớci

khôngi đủi đápi ứngi nhui cầui đầui ti nhngi đãi kiểmi soáti vài làmi giảmi đợci thâmi hụti cáni câni

vãngi lai,i đẩyi mạnhi hoạti độngi thui húti vốni đầui ti nớci ngoài,i tăngi cờngi dựi trữi ngoạii tệ.i

Kếti quải lài cáni câni vãngi laii tuyi còni thâmi hụti nhngi cáni câni thanhi toáni tổngi thểi củai

Việti Nami đãi thặngi d.i Theoi đó,i vịi thếi tàii chínhi đốii ngoạii củai nớci tai trêni trờngi quốci tếi

ngàyi càngi đợci nângi cao

2.2.1.i Cáni câni vãngi lai

Từi nămi 1990i trởi lạii đây,i Việti Nami đãi thựci hiệni chuyểni đổii từi nềni kinhi tếi kếi

hoạchi hoái tậpi trungi sangi nềni kinhi tếi thịi trờng,i chủi độngi hộii nhậpi kinhi tếi quốci tế.i

Chínhi vìi vậy,i hoạti độngi kinhi tếi đốii ngoạii củai Việti Nami ngàyi càngi mởi rộngi vài cáci

giaoi dịchi kinhi tếi quốci tếi đãi tăngi lêni mộti cáchi nhanhi chóng.i Tuyi cáni câni vãngi laii củai

Việti Nami luôni bịi thiếui hụti trongi nhiềui nămi liềni nhngi hiệni nayi mứci thâmi hụti củai nói

cói thểi tàii trợi đợci vài đangi cói xui hớngi đợci cảii thiện.i

Bảngi 3:i Tàii khoảni vãngi laii củai Việti Nami tínhi theoi %i GDP

(% GDP)

1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 -3,17 -1,49 -0,08 -10,6 -7,34 -8,99 -9,92 -5,93 -3,84 4,53 2,96 1,56

Nguồn: i rút i ra i từ i phụ i lục i 1

Bảngi 3i choi thấyi rằng,i từi nămi 1990i thiếui hụti cáni câni vãngi laii củai Việti Nami

(tínhi theoi %i GDP)i giảmi mạnhi vài đếni nămi 1992i thìi gầni nhi lài câni bằng.i Điềui đói lài doi

nguồni tàii trợi truyềni thốngi từi Hộii đồngi hỗi trợi kinhi tếi chungi (CMEA),i đặci biệti lài từi

Liêni Xôi cũi đãi cạni kiệt.i Từi nămi 1993,i Việti Nami nhậni đợci cáci nguồni tàii trợi từi nhiềui

n-ớci khác,i kếti quải lài thiếui hụti cáni câni vãngi laii tăngi vọti lêni chiếmi tớii 10,6i %i GDP.i Bai

nămi tiếpi theoi thiếui hụti cáni câni vãngi laii daoi độngi trongi khoảngi từi 7-i 10i %i GDP.i Sởi dĩi

giaii đoạni nàyi cói sựi thâmi hụti cáni câni vãngi laii lớni nhi vậyi lài doi đâyi lài thờii kỳi luồngi vốni

đầui ti trựci tiếpi (FDI)i vàoi Việti Nami tăngi trởngi rấti nhanh,i cáci chii tiêui củai FDIi vàoi nhậpi

khẩui máyi móci thiếti bịi cũngi khôngi ngừngi tăngi lên.i Trongi nhữngi nămi 1997-1998,i

thâmi hụti cáni câni vãngi laii thui hẹpi vài trởi nêni thặngi di vàoi nămi 1999.i Lýi doi lài chínhi phủi

đãi nỗi lựci kiểmi soáti hàngi nhậpi khẩu.i Thêmi nữa,i khủngi hoảngi khui vựci (vài sựi yếui kémi

vềi cơi cấui củai nềni kinhi tếi Việti Nam)i đãi ảnhi hởngi tiêui cựci lêni nguồni thui FDIi củai Việti

Nam,i cải sối dựi áni mớii lẫni sối chii tiêui củai nhữngi dựi áni đợci cấpi phépi hoạti độngi đãi giảmi

mạnhi saui nămi 1998.i Doi đó,i thiếti bịi vài máyi móci nhậpi khẩui cói liêni quani tớii FDIi cũngi

giảm.i Trongi nămi 1999,i việci khôii phụci cáci nềni kinhi tếi khui vựci dẫni đếni việci tăngi nhui

cầui hàngi hoái xuấti khẩui củai Việti Nam.i Cũngi trongi nămi 1999,i lầni đầui tiên,i vớii tỷi lệi

tăngi trởngi củai hàngi nhậpi khẩui thấp,i cáni câni vãngi laii đãi chuyểni sangi trạngi tháii thặngi

d.i Trongi nhữngi nămi tiếpi theo,i tốci đội tăngi nhậpi khẩui caoi hơni tốci đội tăngi xuấti khẩui vài

kếti quải lài thặngi di cáni câni vãngi laii dầni dầni bịi thui hẹp.i Đếni nămi 2003,i thâmi hụti cáni

câni vãngi laii củai Việti Nami chiếmi khoảngi 3%i GDPi soi vớii việci đãi thặngi di trongi nămi

2001i doi sựi tăngi trởngi khái mạnhi củai nhậpi khẩui lớni hơni soi vớii xuấti khẩui vài luồngi vốni

FDIi vàoi Việti Nami đangi dầni đợci phụci hồi

-63 2042 2105 -0,76 18,0 18,8

-60 2475 2535 -0,61 21,2 20,4

-1177 2985 4162 -8,94 20,6 64,2

-1190 4054 5244 -7,3 35,8 26,0

-2345 5198 7543 -11,24 28,2 43,8

-1315 9145 10460 -4,69

-981 9365 10346 -3,52

1080 11540 10460 3,81

628 14308 13680 2,08

373 15292 14919 1,14

Tốc i độ i tăng i xuất i khẩu i (%)

Tốc i độ i tăng i nhập i khẩu i (%)

41,1 38,9

24,6 -0,2

2,4 -1,1

23,2 1,1

24 30,8

6,9 9,1 Nguồn: i rút i ra i từ i phụ i lục i 1

Nhìni vàoi bảngi 4,i tai thấyi rằngi trongi suốti nhữngi nămi 1990-1992i thâmi hụti cáni

câni thơngi mạii khái khiêmi tốn,i trungi bìnhi ởi mứci 50i triệui USDi mỗii năm.i Hàngi xuấti

khẩui thíchi ứngi mộti cáchi nhanhi chóngi vài tíchi cựci theoi nhữngi cảii cáchi cơi chếi thịi trờngi

dẫni đếni tốci đội tăngi trởngi xuấti khẩui tăngi trungi bìnhi 23,4%i mỗii năm.i Coni sối nàyi caoi

hơni rấti nhiềui mứci tăngi trởngi nhậpi khẩui hàngi nămi lài 15,1%i (doi giảmi ởi mộti sối hàngi

hoái nhậpi khẩui chínhi nhi xii măngi vài phâni bóni từi Liêni Xôi cũ)

Kểi từi nămi 1993,i thâmi hụti thơngi mạii đãi tăngi lêni nhanhi chóngi doi tốci đội tăngi

hàngi nhậpi khẩui tăngi độti ngộti lêni tớii 64,2%i gấpi hơni bai lầni soi vớii tốci đội tăngi xuấti

khẩui (20,6%).i Thâmi hụti thơngi mạii đãi lêni tớii mứci báoi độngi vàoi nămi 1996i (chiếmi

12,82%i GDP).i Tuyi nhiêni mứci thâmi hụti thơngi mạii thấpi hơni rấti nhiềui trongi haii nămi

1997-1998i doi chínhi phủi đãi thựci hiệni mộti sối biệni phápi đểi làmi giảmi nhịpi đội tăngi ởngi nhậpi khẩui vàoi cuốii nămi 1996.i Cáci biệni phápi chínhi đợci ápi dụngi baoi gồm:i nângi

tr-caoi tiềni đặti cọci khii mởi L/Ci đốii vớii nhậpi khẩui hàngi tiêui dùng;i cấmi tạmi thờii đốii vớii

nhậpi khẩui mộti sối hàngi hoá;i yêui cầui giấyi phépi nhậpi khẩui củai cáci xíi nghiệpi liêni

doanh;i thựci hiệni thayi thếi nhậpi khẩui đốii vớii mộti sối sảni phẩmi nhi xii măngi vài giấyi bằngi

cáchi đánhi thuếi caoi đốii vớii cáci sảni phẩmi nhậpi khẩui cùngi loạii (sửi dụngi hàngi ràoi thuếi

quan).i Nhi vậyi lài trongi giaii đoạni 1997-1998,i mặci dùi thiếui hụti thơngi mạii giảmi nhngi

nói khôngi phảii kếti quải củai tăngi xuấti khẩui mài lài giảmi nhậpi khẩu.i

Trongi nămi 1999,i lầni đầui tiêni saui mộti thậpi kỷi luôni thâmi hụt,i cáni câni thơngi

mạii đãi trởi nêni thặngi di doi tăngi trởngi xuấti khẩui tăngi liêni tụci (23,2%)i trongi khii tỷi lệi

tăngi nhậpi khẩui vẫni giữi ởi mứci thấpi (1,1%).i Nhngi từi nămi 2000i đếni nay,i mứci đội thặngi

di thơngi mạii đãi giảmi dần,i cáni câni thơngi mạii cói xui hớngi xấui đi.i Lýi doi chủi yếui lài hàngi

nhậpi khẩui đợci phụci hồii rấti mạnhi mẽ,i đói lài nhời mộti sối nớii lỏngi trongi việci kiểmi soáti

nhậpi khẩui (chẳngi hạni nhi giảmi thuếi nhậpi khẩui mộti sối mặti hàngi xuốngi 0%).i Việci nớii

lỏngi trongi kiếmi soáti nhậpi khẩui lài điềui khôngi thểi tránhi khỏii trongi bốii cảnhi Việti Nami

đangi tăngi cờngi cáci quani hệi hợpi táci kinhi tếi quốci tếi nhằmi gắni kếti thịi trờngi nộii địai vớii

thịi trờngi quốci tế.i Hiệni nay,i Việti Nami lài thànhi viêni củai AFTA,i ASEAN,i APECi vài

đangi đàmi pháni đểi giai nhậpi WTO.i Hơni nữa,i khii Việti Nami cói quani hệi kinhi tếi thơngi

mạii vớii gầni 200i quốci giai vài vùngi lãnhi thổ,i kýi hơni 80i hiệpi địnhi thơngi mạii songi

ph-ơng,i đãi kýi hiệpi địnhi thơngi mạii vớii Hoai Kỳ,i tựi doi thơngi mạii đãi cami kếti thìi việci sửi

dụngi cáci hạni chếi thơngi mạii khôngi còni phùi hợpi vớii tìnhi hìnhi hiệni nay

Trêni đâyi lài nhữngi đánhi giái thựci trạngi cáni câni thanhi toáni củai Việti Nami từi nămi

1990đến naytheosốliệu thốngkêcủa IMF.Nh đãđềcập ởphần trên,docáchxác

địnhi giái trịi xuấti nhậpi khẩui củai IMFi vài củai Việti Nami kháci nhaui nêni dẫni đếni sựi saii

lệchi trongi sối liệui thốngi kêi vềi cáni câni thơngi mạii củai Việti Nam.i Đểi cói thểi theoi dõii

tìnhi trạngi cáni câni thơngi mạii sáti vớii thựci tếi ởi Việti Nami hơn,i chúngi tai cói thểi thami

khảoi nguồni sối liệui củai Tổngi cụci thốngi kêi Việti Nami quai bảngi dớii đây:

Bảngi 5:i Tìnhi hìnhi xuấti nhậpi khẩui hángi hoái củai Việti Nami 1990-2003

Năm Trị i giá i xuất i khẩu Tốc i độ i tăng i xuất i

Ghi i chú: i Số i liệu i 1990-1993: i đơn i vị i là i triệu i Rup-USD

Nguồn: i Số i liệu i 1990-2001 i (Niên i giám i thống i kê i 2002 i – i Tổng i cục i thống i kê)

Mặci dùi theoi sối liệui thốngi kêi củai Tổngi cụci thôngi kêi thìi từi nămi 1999i chai cói

nămi nàoi cáni câni thơngi mạii củai Việti Nami thặngi di songi xui hớngi xấui đii hayi tốti lêni củai

cáni câni thơngi mạii cũngi tơngi đơngi nhi sối liệui củai IMF.i Từi nămi 1990-1992,i thâmi hụti

thơngi mạii lài nhỏi nhngi đếni nămi 1993i thìi tăngi vọti lêni vài tiếpi tụci tăngi ởi cáci nămi tiếpi

theo.i Thâmi hụti thơngi i mạii đãi tăngi đếni mứci báoi độngi vàoi nămi 1996.i Từi nămi 1997i thìi

thâmi hụti thơngi mạii bắti đầui giảmi mạnh,i đạti mứci thấpi nhấti vàoi nămi 1999i vớii mứci

thâmi hụti lài 200,7i triệui USD.i Từi nămi 2000i đếni nayi thìi tìnhi hìnhi cáni câni thơngi mạii cói

xui hớngi xấui đi,i mứci thâmi hụti thơngi mạii ngàyi càngi tăngi lêni doi nhậpi khẩui khôngi

ngừngi tăngi lên

Đểi cói thểi đánhi giái cụi thểi hơni vềi tìnhi hìnhi xuấti khẩui củai Việti Nami chúngi tai sẽi

phâni tíchi sâui vềi thànhi phầni xuấti nhậpi khẩui chủi yếui vài nhữngi thịi trờngi xuấti nhậpi

khẩui chínhi củai Việti Nami trongi nhữngi nămi i qua

 Thànhi phầni xuấti khẩui (xemi bảngi 6)

Thànhi phầni củai hàngi xuấti khẩui đãi cói nhữngi thayi đổii khái ýi nghĩa.i Trongi

nhữngi nămi 1991-1993,i nhữngi mặti hàngi xuấti khẩui chiếmi tỷi trọngi lớni trongi tổngi giái

trịi xuấti khẩui lài dầui thô,i thuỷi sảni vài nôngi sản.i Từi nămi 1994i đếni nay,i tuyi dầui thôi vài

thuỷi sảni vẫni chiếmi tỷi trọngi lớni nhngi haii mặti hàngi dệti mayi vài giàyi dépi đãi cói nhữngi

b-ớci tiếni ngoạni mụci vợti mặti hàngi gạoi trởi thànhi mặti hàngi xuấti khẩui chủi lực

Từi nămi 1991i đếni nay,i dầui thôi luôni lài mặti hàngi xuấti khẩui chủi lựci củai Việti

Nam.i Trongi suốti nhữngi nămi 1991-1993,i tỷi trọngi dầui thôi chiếmi khoảngi 30%i tổngi

giái trịi xuấti khẩui nhngi saui đói đãi giảmi xuốngi dớii 20%.i Choi đếni tậni nămi 2000,i tỷi trọngi

xuấti khẩui dầui thôi mớii tăngi lêni chiếmi 24,2%i tổngi giái trịi xuấti khẩui vài choi đếni nayi nói

tiếpi tụci daoi độngi trongi khoảngi 20%.i Mặci dùi tỷi trọngi trongi tổngi xuấti khẩui giảmi nhngi

giái trịi củai nói vẫni tăngi lêni đạti 1,22i tỷi USDi nămi 1998i vài 3,5i tỷi USDi nămi 2000.i Nguồni

thui từi khoảni nàyi cói thểi bùi đắpi choi nhậpi khẩui xăngi dầu,i khoảni đợci coii lài lớni nhấti

trongi tổngi nhậpi khẩu

Việti Nami cũngi cói nhữngi thayi đổii lớni trongi sảni xuấti gạo.i Từi mộti nớci nhậpi

khẩui gạoi (400.000i tấni nămi 1987),i Việti Nami đãi trởi thànhi mộti nớci xuấti khẩui gạoi hàngi

đầui thếi giớii (1,4i triệui tấni nămi 1989).i Trongi suốti nhữngi nămi 90,i tỷi trọngi xuấti khẩui

gạoi chiếmi từi 10i -i 12%i tổngi giái trịi xuấti khẩu,i lài mặti hàngi xuấti khẩui chủi lựci củai Việti

Nam.i Xuấti khẩui gạoi củai Việti Nami tăngi cải vềi chấti lợngi vài giái trị.i Hiệni nay,i Việti Nami

đẫi trởi thànhi 1i trongi 3i nớci xuấti khẩui gạoi lớni nhấti thếi giớii (Việti Nam,i Tháii Lan,i ấni

Độ).i Tuyi nhiên,i từi nămi 1999i trởi lạii đây,i tỷi trọngi i xuấti khẩui gạoi trongi tổngi giái trịi xuấti

khẩui đãi giảmi xuốngi vài đếni nămi 2003i chỉi chiếmi 4%i doi cói sựi tăngi trởngi vợti bậci củai

cáci mặti hàngi xuấti khẩui kháci nhi hàngi dệti may,i giàyi dép,i thuỷi sảni (Việti Nami nằmi

trongi tốpi cáci nớci dẫni đầui vềi xuấti khẩui thuỷi sản)

Xuấti khẩui hàngi dệti mayi đãi cói sựi tăngi trởngi mạnh,i đuổii kịpi vài vợti haii i mặti

hàngi gạoi vài thuỷi sản.i Từi nămi 1995,i dệti mayi đãi trởi thànhi mặti hàngi xuấti khẩui lớni thứi

haii saui dầui thôi vớii doanhi thui hơni tỷi USD.i Tuyi nhiên,i đâyi lài mặti hàngi giai công,i sửi

dụngi nhiềui nguyêni liệui đầui vàoi nhậpi khẩui nêni kèmi theoi sựi tăngi trởngi trongi xuấti

khẩui thìi nói cũngi làmi choi giái trịi nhậpi khẩui tăngi thêm.i Nhngi ngànhi nàyi vẫni đợci Chínhi

phủi quani tâmi vìi nói cói khải năngi thui húti mộti sối lợngi laoi độngi lớni đểi giảii quyếti vấni đềi

thấti nghiệpi ởi Việti Nam.i Thêmi vàoi đó,i mặti hàngi giàyi dépi cũngi cói kimi ngạchi xuấti

khẩui luôni đứngi ởi vịi tríi thứi 3,i thứi 4i củai Việti Nami vài nói cũngi lài ngànhi giảii quyếti đợci

nhiềui laoi độngi vài đợci Chínhi phủi đặci biệti quani tâm

Ngoàii nhữngi mặti hàngi xuấti khẩui chủi lựci nêui trên,i nhữngi mặti hàngi kháci nhi

caoi su,i cài phê,i hạti điều cũngi đãi tăngi mộti cáchi chắci chắni vài mộti sối đóngi vaii tròi quani

trọngi trêni thịi trờngi thếi giới

 Thànhi phầni nhậpi khẩui (xemi bảngi 6)

Nhìni vàoi bảngi 6,i tai thấyi rõi mặti hàngi nhậpi khẩui chủi yếui củai Việti Nami lài

nguyêni nhiêni liệui (chiếmi khoảngi 60%i tổngi giái trịi nhậpi khẩu)i vài máyi móci thiếti bị,i

phụi tùngi (chiếmi khoảngi 30%).i Tỷi trọngi hàngi tiêui dùngi vẫni giữi ởi mứci thấpi vài đãi

giảmđángkểtừnăm1997đếnnăm2002chỉchiếm5,1%tổngiátrịnhậpkhẩu.Điều

nàyi phảni ánhi việci kiểmi soáti nghiêmi ngặti củai Chínhi phủi đốii vớii hàngi nhậpi khẩui lài

hàngi tiêui dùng.i Vìi mụci đíchi giảmi nhậpi khẩui hàngi tiêui dùng,i từi nămi 1996,i Chínhi phủi

đãi quyi địnhi giái trịi nhậpi khẩui hàngi tiêui dùngi khôngi đợci vợti quái 20%i tổngi giái trịi nhậpi

khẩui vài nhậpi khẩui hàngi tiêui dùngi phảii kýi quỹi caoi khii mởi L/Ci (80%i giái trịi L/C).i Tuyi

nhiên,i ngờii tai choi rằngi hàngi tiêui dùngi cói thểi đợci ghii thấpi doi giái trịi hàngi tiêui dùngi

nhậpi lậui ởi Việti Nami cao.i Nhữngi mặti hàngi cụi thểi nhi i thiếti bịi điệni tử,i thép,i phâni bón,i

dầui tinhi chếi vài sợii dệti lài nhữngi mặti hàngi nhậpi khẩui chính

Bảngi 6:i Nhữngi mặti hàngi xuấti khẩui vài nhậpi khẩui chủi yếui củai Việti Nami

Máy i móc, i thiết i bị i và i phụ i tùng

Nguyên i nhiên i liệu

Hàng i tiêu i dùng

100

28,0 6,6 14,0 0,5 10,9 3,5 36,5

100

22,0 64,0 14,0

100

31,0 8,1 12,0 0,7 11,6 3,6 33,0

100

21,0 62,0 17,0

100

28,0 11,7 14,0 4,0 12,0 3,7 26,6

100

24,0 60,0 16,0

100

21,0 13,6 14,0 5,5 10,5 8,0 27,4

100

31,0 57,0 12,0

100

19,0 14,4 11,4 6,2 10,0 10,9 28,1

100

26,0 59,0 15,0

100

19,0 15,2 9,0 7,3 11,8 4,6 33,1

100

33,0 56,0 11,0

100

16,0 15,4 9,0 10,5 9,5 5,3 34,3

100

30,0 60,0 10,0

Máy i móc, i thiết i bị i và i phụ i tùng

Nguyên i nhiên i liệu

Hàng i tiêu i dùng

100

13,4 14,4 9,2 10,7 11,0 6,3 35,0

100

30,5 61,0 8,5

100

13,4 14,6 8,4 11,6 8,5 4,9 38,6

100

29,9 61,7 8,4

100

24,2 13,0 10,2 10,0 4,6 3,5 34,5

100

30,6 63,2 6,2

100

21,0 13,3 12,1 10,4 3,9 2,5 36,8

100

30,5 61,6 7,9

100

20,0 16,0 12,0 11,0 4,0 2,0 35,0

100

32,0 62,9 5,1

100

19,0 18,0 11,0 11,0 4,0 3,0 34,0

Nguồn: i Kết i quả i tính i toán i dựa i trên i cơ i sở: i Niên i giám i thống i kê i 2001, i 2002 i (Tổng i cục i thống i kê), i Xuất i nhập i khẩu i hàng i

hoá i Việt i Nam i 2001 i (Tổng i cục i thống i kê)

 Cáci thịi trờngi xuấti khẩui vài nhậpi khẩui chínhi củai Việti Nami (xemi phụi lụci 3)Nhữngi nămi trớci đây,i thơngi mạii Việti Nami phảii phụi thuộci vàoi Liêni Xôi cũi vài thịi

trờngi Đôngi Âu.i Cuốii nhữngi nămi 80,i khốii CMEAi sụpi đổi khiếni choi thơngi mạii Việti

Namgặpkhókhăn,đòihỏicầnnhiềuthịtrờngmớiđểtồntại.Bớcđầu,ViệtNamđã

thiếti lậpi quani hệi mớii vớii cáci nớci lángi giềng.i Đôngi Nami á,i Trungi Quốc,i Nhậti Bảni đãi

sớmi trởi thànhi nhữngi đốii táci thơngi mạii chínhi củai Việti Nami (trongi cải nhậpi khẩui vài

xuấti khẩu).i Tuyi nhiên,i sựi phụi thuộci mạnhi mẽi vàoi thịi trờngi Đôngi Nami ái đãi gâyi rai

nhiềui khói khăni choi thơngi mạii Việti Nam,i đặci biệti lài đốii vớii xuấti khẩui khii Đôngi Nami

ái trongi tìnhi trạngi khủngi hoảngi tàii chính

Cùngi vớii nguồni thui FDIi tăngi lên,i cáci hiệpi địnhi thơngi mạii khui vựci vài songi

ph-ơngi đợci kýi kết,i cáci thịi trờngi xuấti nhậpi khẩui kháci khôngi ngừngi đợci mởi rộng.i Thịi ờngi ởi cáci nớci pháti triểni ngàyi càngi trởi nêni quani trọng.i Tỷi trọngi giái trịi xuấti khẩui tớii

tr-cáci nớci pháti triểni (EU,i Bắci Mỹ,i úci vài Niu-di-lân)i trongi tổngi giái trịi xuấti khẩui củai

Việti Nami tăngi từi 7,6%i (nămi 1990)i lêni tớii 34,1%i (nămi 1999).i Tuyi vậy,i Châui ái vẫni

luôni lài bạni hàngi thơngi mạii lớni củai Việti Nam.i Thêmi vàoi đó,i từi saui khii kýi hiệpi địnhi

thơngi mạii Việti –i Mỹ,i khốii lợngi hàngi xuấti khẩui củai Việti Nami sangi Mỹi tăngi lêni

nhanhi chóng.i Tínhi đếni nămi 2003,i Mỹi đãi trởi thànhi đốii táci thơngi mạii chínhi củai Việti

Nami vớii khốii lợngi hàngi hoái xuấti khẩui vàoi thịi trờngi Mỹi chiếmi 20%i trongi tổngi giái trịi

xuấti khẩu.i Trongi tơngi lai,i cùngi vớii tiếni trìnhi hộii nhậpi kinhi tếi quốci tếi ngàyi càngi sâui

rộng,i thịi trờngi xuấti nhậpi khẩui củai Việti Nami sẽi càngi ngàyi càngi đợci mởi rộng

ởi Việti Nam,i từi nămi 1990i trởi lạii đây,i xui hớngi củai cáni câni vãngi laii vài cáni câni

thơngi mạii lài tơngi đơngi nhngi thâmi hụti cáni câni vãngi laii thìi chai baoi giời gầni vớii thâmi

hụti thơngi mại.i Nguyêni nhâni lài doi cói nhữngi thayi đổii đángi kểi trongi i cáci hạngi mụci

dịchi vụi phii yếui tối (ròng),i thui nhậpi đầui ti vài chuyểni tiềni (ròng)i củai cáni câni vãngi lai

2.2.1.2.Hạng i mục i dịch i vụ

Nguồni thui từi dịchi vụi chủi yếui liêni quani đếni dui lịch,i bui chính,i vậni tải,i bảoi hiểmi

vài cáci dịchi vụi khác.i Trongi sối này,i dui lịchi đợci coii nhi lài hoạti độngi quani trọngi pháti

sinhi ngoạii hối.i Nguồni thui ngoạii hốii từi dui lịchi tăngi từi 19i triệui USDi vàoi nămi 1993i lêni

271i triệui USDi vàoi nămi 1998i (chiếmi 10,8%i tỷi trọngi nguồni thui từi dịchi vụ).i Tuyi nhiên,i

coni sối nhi thếi vẫni còni chai tơngi xứngi vớii tiềmi năngi củai ngànhi dui lịch.Thêmi nữa,i tỷi

trọngi củai ngànhi dịchi vụi phii yếui tối trongi tổngi sối xuấti khẩui thơngi mạii giảmi từi 22,6%i

nămi 1992i xuốngi 17,8%i nămi 1999;i 15,6%i nămi 2001i vài còni tiếpi tụci giảmi trongi

nhữngi nămi tiếpi theo.i Nóii cáchi khác,i tăngi trởngi xuấti khẩui củai ngànhi dịchi vụi khôngi

phùi hợpi vớii sựi mởi rộngi pháti triểni củai thơngi mại

Bảngi 7:i Cáni câni dịchi vụi củai Việti Nami 1990-2001

179 450 271

311 724 413

78 772 694

19 1283 1264

159 2074 1915

1996 1997 1998 1999 2000 2001 Dịch i vụ i phi i yếu i tố

Các i khoản i thu

Các i khoản i thanh i toán

-61 2709 2770

-623 2530 3153

-539 2604 3143

-547 2493 3040

-615 2695 3310

-586 2824 3410 Nguồn: i rút i ra i từ i phụ i lục i 1

Trongi giaii đoạni 1990-1995,i cáni câni dịchi vụi đãi cói thặngi di đôii chút.i Nhngi kểi từi

nămi 1996i đếni nay,i thanhi toáni vậni tảii vài bảoi hiểmi đãi tăngi mạnhi doi nhậpi khẩui thơngi

mạii tăngi khôngi ngừngi (Việti Nami thờngi nhậpi khẩui thepi giái CIF)i dẫni đếni thâmi hụti

cáni câni dịchi vụ.i Chínhi phủi cầni quani tâmi đếni cáci ngànhi dịchi vụi vìi đâyi lài lĩnhi vựci tạoi

thêmi việci làmi vài đảmi bảoi hiệui quải củai sửi dụngi vốni đầui t

2.2.1.3.Hạng i mục i thu i nhập i đầu i t

độngi (i nhi tiềni lơng,i tiềni thởng )i vài cáci khoảni thui nhậpi đầui t.i Tuyi nhiên,i trongi cáni

câni thanhi toáni củai Việti Nami doi NHNNi côngi bối cũngi nhi củai Ngâni hàngi Thếi giớii vài

IMFi thìi hạngi mụci nàyi chỉi baoi gồmi thui nhậpi đầui ti doi thiếui dữi liệui vềi thui nhậpi củai

-339 42 381

-382 43 425

-560 30 590

-328 27 355

-317 96 413

-611 136 747

-672 113 805

-429 142 571

-597 185 782

-753 138 891 Nguồn: i rút i ra i từ i phụ i lục i 1

Phầni thui từi đầui ti củai Việti Nami thìi chủi yếui lài tiềni lãii củai cáci khoảni tiềni gửii củai

ngờii ci trúi Việti Nami ởi cáci ngâni hàngi nớci ngoàii (ngờii khôngi ci trú).i Tuyi nhiên,i nhữngi

khoảni tiềni lãii đói rấti nhỏ,i thậmi chíi còni giảmi đii vìi tai rúti ngoạii tệi vềi choi vayi trongi nớc.i

Ngợci lại,i nhữngi khoảni phảii thanhi toáni ngàyi càngi tăngi lêni doi phảii trải lãii choi cáci

khoảni nợi nớci ngoài.i Nhữngi khoảni nợi nàyi khái lớn,i hàngi nămi Việti Nami phảii trải lãii

khoảngi mấyi trămi triệui USD.i Thêmi vàoi đó,i nhữngi khoảni chuyểni lợii nhuậni đầui ti cũngi

tăngi lêni doi cáci dựi áni FDIi đợci thựci hiệni dần.i Tuyi cáci khoảni lãii tiềni gửii cói tăngi lêni

nh-ngi cáci khoảni chuyểni lợii nhuậni vài trải lãii nợi nớci ngoàii tăngi mạnhi dẫni đếni thui nhậpi

đầui ti ngàyi càngi bịi thâmi hụti (i từi mứci thâmi hụti 411i triệui USDi nămi 1990i đãi tăngi lêni tớii

753i triệui USDi nămi 2001)

2.2.1.4. i Hạng i mục i chuyển i giao i vãng i lai i một i chiều

Bảngi 9:i Chuyểni giaoi vãngi laii củai Việti Nami 1990-2001

(Triệu USD)