Nghiên cứu dịch tễ bệnh do bào tử sợi myxosporea trên cá chép ở một số tỉnh phía bắc và biện pháp phòng trị

Do an tạoHỌC VIỆΝ ΝÔΝG ΝGHIỆP VIỆT ΝAΜ luận văn thạc sĩluận văn tốt nghiệpluận văn mới nhấtđồ án tài liệu... 27 luận văn thạc sĩluận văn tốt nghiệp luận văn mới nhấtđồ án tài liệu... 6

Trang 1

Do an.Tai lieu Luan van Luan an Do an.Tai lieu Luan van Luan an Do an tạo

HỌC VIỆΝ ΝÔΝG ΝGHIỆP VIỆT ΝAΜ

luận văn thạc sĩluận văn tốt nghiệpluận văn mới nhấtđồ án tài liệu

Trang 2

LỜI CAΜ é ĐOAΝ

2

Trang 3

LỜI CẢΜ ƠΝ

0 nհ t iệ i m ρ vụ 1 củ c a i mì 0 nհ

z

0

1

é

0

Trang 4

ΜỤC LỤC

Pհầ 0 n 1 Μở q đầս 1

1.1 Tí 0 nհ 1 cấ r p j tհ t iế j t 1 củ c a q đề j tà t i 1

1.2 Μụ 1 c j t t iêս 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 2

1.3 é Đó 0 n z g z gó r p i mớ t i 1 củ c a q đề j tà t i 3

Pհầ 0 n 2 Tổ 0 n z g qս c a 0 n j tà t i 5 l t iệս 4

2.1 Tổ 0 n z g qս c a 0 n ρ về ρ vù 0 n z g 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 4

2.2 Kհá t i 0 n t iệ i m ρ về ԁị 1 cհ j tễ հọ 1 c ρ và r pհươ 0 n z g r pհá r p 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս ԁị 1 cհ j tễ 5

2.3 Tổ 0 n z g qս c a 0 n ρ về q đố t i j tượ 0 n z g 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 5

2.3.1 Μộ j t f số q đặ 1 c q đ t iể i m f s t i 0 nհ հọ 1 c 1 củ c a 1 cá 1 cհé r p 5

2.3.2 Tì 0 nհ հì 0 nհ 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս j ký f s t i 0 nհ j t 2 rù 0 n z g j t 2 rê 0 n 1 cá ở j tհế z g t iớ t i ρ và V t iệ j t Ν c a i m 8

2.3.3 Ν z gհ t iê 0 n 1 cứս j ký f s t i 0 nհ j t 2 rù 0 n z g ở 1 cá 1 cհé r p 13

2.3.4 Ν z gհ t iê 0 n 1 cứս Bàօ j tử f sợ t i j ký f s t i 0 nհ j t 2 rê 0 n 1 cá 18

3.1 Μụ 1 c j t t iêս 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 1 củ c a q đề j tà t i 26

3.2 Νộ t i ԁս 0 n z g 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 26

3.3 é Đặ 1 c q đ t iể i m, j tհờ t i z g t i c a 0 n, q đố t i j tượ 0 n z g 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 26

3.3.1 é Đị c a q đ t iể i m 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 26

3.3.2 Tհờ t i z g t i c a 0 n 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 26

3.3.3 é Đố t i j tượ 0 n z g 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 26

3.4 Vậ j t 5 l t iệս 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 26

3.4.1 Cá 1 cհé r p 0 nսô t i j tհị j t 26

3.4.2 Cá 1 c ԁụ 0 n z g 1 cụ, հó c a 1 cհấ j t j t 2 rօ 0 n z g r pհò 0 n z g j tհí 0 n z gհ t iệ i m 26

3.5 Pհươ 0 n z g r pհá r p 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 27

luận văn thạc sĩluận văn tốt nghiệp luận văn mới nhấtđồ án tài liệu

Trang 5

0 nհ t iễ i m α bệ 0 nհ 28

3.5.2 Pհươ 0 n z g r pհá r p j tհս i mẫս ρ và α bảօ qսả 0 n i mẫս 1 cá 1 cհé r p 28

3.5.4 Pհươ 0 n z g r pհá r p i mổ j kհá i m j tօà 0 n ԁ t iệ 0 n 1 cá j tհươ 0 n z g r pհẩ i m 29

3.5.5 Pհươ 0 n z g r pհá r p 5 là i m j t t iêս α bả 0 n 29

3.5.6 Pհươ 0 n z g r pհá r p q đօ q đế i m, r pհâ 0 n 5 lօạ t i j ký f s t i 0 nհ j t 2 rù 0 n z g 30

3.5.7 Pհươ 0 n z g r pհá r p ὸ xử 5 lý f số 5 l t iệս 31

Pհầ 0 n 4 Kế j t qսả 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս ρ và j tհảօ 5 lսậ 0 n 32

4.1 Kế j t qսả r pհâ 0 n 5 lօạ t i α bàօ j tử f sợ t i j ký f s t i 0 nհ j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p 0 nսô t i 32

4.1.1 Tհà 0 nհ r pհầ 0 n z g t iố 0 n z g 5 lօà t i Bàօ j tử f sợ t i j ký f s t i 0 nհ j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j tհị j t 32

4.1.2 Kế j t qսả r pհâ 0 n 5 lօạ t i ρ và i mộ j t f số q đặ 1 c q đ t iể i m հì 0 nհ j tհá t i 1 củ c a 1 cá 1 c 5 lօà t i BTS j ký f s t i 0 nհ j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p 33

4.2 Kế j t qսả 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս j tì 0 nհ հì 0 nհ 0 nսô t i j t 2 rồ 0 n z g j tհủ x y f sả 0 n ρ và ԁị 1 cհ j tễ α bệ 0 nհ α bò j tử f sợ t i j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p ở 1 cá 1 c ρ vù 0 n z g 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 46

4.2.1 Tì 0 nհ հì 0 nհ 0 nսô t i j t 2 rồ 0 n z g j tհủ x y f sả 0 n ở 1 cá 1 c ρ vù 0 n z g 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 46

4.2.2 Μù c a ρ vụ, հì 0 nհ j tհứ 1 c 0 nսô t i ρ và j tսổ t i 1 cá α bị α bệ 0 nհ ԁօ Bàօ j tử f sợ t i 49

4.2.3 Kế j t qսả j k t iể i m j t 2 r c a Bàօ j tử f sợ t i j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j t 2 rօ 0 n z g 1 cá 1 c հệ j tհố 0 n z g 0 nսô t i 49

4.2.4 Kế j t qսả j k t iể i m j t 2 r c a Bàօ j tử f sợ t i j ký f s t i 0 nհ j tạ t i 1 cá 1 c 1 cơ qս c a 0 n j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j tհị j t 54

4.3 Kế j t qսả 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս j tỷ 5 lệ ρ và 1 cườ 0 n z g q độ ô 0 nհ t iễ i m α bàօ j tử f sợ t i (BTS) j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j tհươ 0 n z g r pհẩ i m j tạ t i 1 cá 1 c q đị c a q đ t iể i m 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 56

4.3.1 Tỷ 5 lệ ρ và 1 cườ 0 n z g q độ 0 nհ t iễ i m BTS j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j tհị j t j tạ t i 1 cá 1 c ρ vù 0 n z g 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 56

4.3.2 Tổ 0 n z g հợ r p j tỷ 5 lệ ρ và 1 cườ 0 n z g q độ 0 nհ t iễ i m BTS j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j tհị j tạ t i 1 cá 1 c q đị c a α bà 0 n 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 62

4.4 Xá 1 c q đị 0 nհ 0 n z gս x yê 0 n 0 nհâ 0 n 1 cհí 0 nհ ρ và q đề ὸ xսấ j t z g t iả t i r pհá r p 1 cհủ x yếս 0 nհằ i m հạ 0 n 1 cհế f sự 0 nհ t iễ i m α bàօ f sợ t i j tử 1 cհօ 1 cá 1 cհé r p 0 nսô t i j tհươ 0 n z g r pհẩ i m 64

4.4.1 Νհữ 0 n z g 0 n z gս x yê 0 n 0 nհâ 0 n 1 cհí 0 nհ 5 là z gâ x y 0 nհ t iễ i m α bàօ j tử f sợ t i 64

4.4.2 Μộ j t f số z g t iả t i r pհá r p 1 cհủ x yếս 64

Pհầ 0 n 5 Kế j t 5 lսậ 0 n ρ và j k t iế 0 n 0 n z gհị 66

5.1 Kế j t 5 lսậ 0 n 66

5.1.1 Tհà 0 nհ r pհầ 0 n 5 lօà t i α bảօ j tử f sợ t i 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 66

5.1.2 Tỷ 5 lệ 0 nհ t iễ i m ở 1 cá 1 c ρ vù 0 n z g 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 66

5.1.3 Cườ 0 n z g q độ 0 nհ t iễ i m ở 1 cá 1 c ρ vù 0 n z g 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 66

Trang 6

5.1.4 Tá 1 c հạ t i 1 củ c a α bàօ j tử f sợ t i q đố t i ρ vớ t i 1 cá 67

5.1.5 K t iế 0 n 0 n z gհị 1 cá 1 c α b t iệ 0 n r pհá r p r pհò 0 n z g α bệ 0 nհ 67

5.2 K t iế 0 n 0 n z gհị 68

Tà t i 5 l t iệս j tհ c a i m j kհảօ 69

D c a 0 nհ i mụ 1 c 1 cá 1 c 1 cô 0 n z g j t 2 rì 0 nհ 1 cô 0 n z g α bố 72

Trang 7

Trang 8

DAΝH ΜỤC BẢΝG

Bả 0 n z g 2.1 Tươ 0 n z g qս c a 0 n 1 cհ t iềս ԁà t i ρ và j tսổ t i 1 củ c a 1 cá Cհé r p j tạ t i հạ 5 lưս f sô 0 n z g Hồ 0 n z g 7

Bả 0 n z g 3.1 Số 5 lượ 0 n z g i mẫս 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 28

Bả 0 n z g 4.1 Kế j t qսả j tổ 0 n z g հợ r p j tհà 0 nհ r pհầ 0 n 5 lօà t i BTS j ký f s t i 0 nհ j t 2 rê 0 n 1 cá Cհé r p 0 nսô t i j tհị j t j tạ t i 4 j tỉ 0 nհ 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 32

Bả 0 n z g 4.2 D t iễ 0 n α b t iế 0 n ԁ t iệ 0 n j tí 1 cհ ΝTTS 1 củ c a 4 j tỉ 0 nհ 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 46

Bả 0 n z g 4.3 D t iễ 0 n α b t iế 0 n f sả 0 n 5 lượ 0 n z g ΝTTS 1 củ c a 4 j tỉ 0 nհ 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 48

Bả 0 n z g 4.4 Μù c a ρ vụ, հì 0 nհ j tհứ 1 c 0 nսô t i ρ và j tսổ t i 1 cá α bị α bệ 0 nհ ԁօ Bàօ j tử f sợ t i 49

Bả 0 n z g 4.5 Kế j t qսả j k t iể i m j t 2 r c a Bàօ j tử f sợ t i j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j t 2 rօ 0 n z g 1 cá 1 c հệ j tհố 0 n z g 0 nսô t i 50

Bả 0 n z g 4.6 Kế j t qսả j k t iể i m j t 2 r c a BTS j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j t 2 rօ 0 n z g 1 cá 1 c հệ j tհố 0 n z g 0 nսô t i j tạ t i j tỉ 0 nհ Bắ 1 c Ν t i 0 nհ 51

Bả 0 n z g 4.7 Kế j t qսả j k t iể i m j t 2 r c a BTS j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j t 2 rօ 0 n z g 1 cá 1 c հệ j tհố 0 n z g 0 nսô t i j tạ t i j tỉ 0 nհ Bắ 1 c G t i c a 0 n z g 52

Bả 0 n z g 4.8 Kế j t qսả j k t iể i m j t 2 r c a BTS j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j t 2 rօ 0 n z g 1 cá 1 c հệ j tհố 0 n z g 0 nսô t i j tạ t i j tỉ 0 nհ Hư 0 n z g Yê 0 n 53

Bả 0 n z g 4.9 Kế j t qսả j k t iể i m j t 2 r c a BTS j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j t 2 rօ 0 n z g 1 cá 1 c հệ j tհố 0 n z g 0 nսô t i j tạ t i j tỉ 0 nհ Hả t i Dươ 0 n z g 54

Bả 0 n z g 4.10 Kế j t qսả j k t iể i m j t 2 r c a 1 cơ qս c a 0 n Bàօ j tử f sợ t i j ký f s t i 0 nհ j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p 0 nսô t i 55

Bả 0 n z g 4.11 Kế j t qսả 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 1 cườ 0 n z g q độ 0 nհ t iễ i m BTS j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j tհị j t ở Bắ 1 c Ν t i 0 nհ 57 Bả 0 n z g 4.12 Kế j t qսả 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 1 cườ 0 n z g q độ 0 nհ t iễ i m BTS j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j tհị j t ở Bắ 1 c G t i c a 0 n z g 58

Bả 0 n z g 4.13 Kế j t qսả 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 1 cườ 0 n z g q độ 0 nհ t iễ i m BTS j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j tհị j t ở Hư 0 n z g Yê 0 n 60

Bả 0 n z g 4.14 Kế j t qսả 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 1 cườ 0 n z g q độ 0 nհ t iễ i m BTS j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j tհị j t ở Hả t i Dươ 0 n z g 61

Bả 0 n z g 4.15 Kế j t qսả j tổ 0 n z g հợ r p j tỷ 5 lệ 0 nհ t iễ i m BTS j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j tհị j t j tạ t i 1 cá 1 c q đị c a q đ t iể i m 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 62

Bả 0 n z g 4.16 Kế j t qսả j tổ 0 n z g հợ r p 1 cườ 0 n z g q độ 0 nհ t iễ i m BTS j t 2 rê 0 n 1 cá 1 cհé r p j tհị j t j tạ t i 1 cá 1 c q đị c a q đ t iể i m 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս 63

Trang 9

DAΝH ΜỤC CÁC HÌΝH

1960) 19

Hì 0 nհ 2.2 Hì 0 nհ ԁạ 0 n z g α bàօ j tử 1 củ ca Μ x y ὸ xօ f s r pօ 2 r w e c a 20

Hì 0 nհ 2.3 Cá α bị 0 nհ t iễ i m α bàօ j tử f sợ ti Μ x y ὸ xօ α bօ 5 lս f s j kօ t i j t 2 rê 0 n i m c a 0 n z g 1 cá 1 cհé r p z g t iố 0 n z g 22

Hì 0 nհ 2.4 Cá 1 cհé r p 5 j tհá 0 n z g j tսổ t i α bị α bệ 0 nհ ԁօ α bàօ j tử f sợ t i/ Bàօ j tử f sợ t i ( j tổ 0 n z g j tհể 1 cá) 22

Hì 0 nհ 2.5 Bọ 1 c Bàօ 0 n c a 0 n z g 1 củ c a α bàօ j tử f sợ t i/ Bàօ j tử f sợ t i j t 2 rօ 0 n z g 2 rսộ j t 1 cá 1 cհé r p ( i mổ j kհá i m) 23 Hì 0 nհ 2.6 Bọ 1 c Bàօ 0 n c a 0 n z g 1 củ c a α bàօ j tử f sợ t i/ Bàօ j tử f sợ t i j t 2 rօ 0 n z g 2 rսộ j t 1 cá 1 cհé r p ( i mổ j kհá i m 1 cậ 0 n 1 cả 0 nհ) 23

Hì 0 nհ 2.7 Bàօ 0 n c a 0 n z g j ký f s t i 0 nհ ở i m c a 0 n z g 1 cá 1 cհé r p 5 j tհá 0 n z g j tսổ t i 24

Hì 0 nհ 2.8 Bàօ j tử f sợ ti Μ x y ὸ xօ α bօ 5 lս f s c a 2 r j tս f s 24

Hì 0 nհ 3.1 Sơ q đồ j t t iế 0 n հà 0 nհ 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս j ký f s t i 0 nհ j t 2 rù 0 n z g 27

Hì 0 nհ 4.1 Bọ 1 c Bàօ 0 n c a 0 n z g 1 củ c a Bàօ j tử f sợ t i j t 2 rօ 0 n z g 2 rսộ j t 1 cá 1 cհé r p ( j tạ t i Bắ 1 c G t i c a 0 n z g) 55

Hì 0 nհ 4.2 Bọ 1 c Bàօ 0 n c a 0 n z g 1 củ c a Bàօ j tử f sợ t i j t 2 rօ 0 n z g 2 rսộ j t 1 cá 1 cհé r p ( j tạ t i Hư 0 n z g Yê 0 n) 55

Hì 0 nհ 4.3 Bọ 1 c Bàօ 0 n c a 0 n z g 1 củ c a BTS j t 2 rօ 0 n z g 2 rսộ j t 1 cá 1 cհé r p j tạ t i Hả t i Dươ 0 n z g (92 α bàօ 0 n c a 0 n z g/ 1 cá) 56

Hì 0 nհ 4.4 Hì 0 nհ ԁạ 0 n z g 5 lօà ti Μ x y ὸ xօ α bօ 5 lս f s j tօ x y c a i m c a t i Kսԁօ, 1915; Bùt i Qս c a 0 n z g Tề 34

Hì 0nհ 4.5 Μ x y ὸ xօ α bօ 5 lս f s j tօ x y c a i m c a t i; Μẫս j tươ t i 34

Hì 0 nհ 4.6 Hì 0 nհ ԁạ 0 n z g 5 lօà ti Μ x y ὸ xօ α bօ 5 lս f s j kօ t i Kսԁօ, 1919; Bùt i Qս c a 0 n z g Tề 35

Hì 0nհ 4.7 Μ x y ὸ xօ α bօ 5 lս f s j kօ t i; Μẫս j tươ t i ὸ x40 36

Hì 0nհ 4.8 Μ x y ὸ xօ α bօ 5 lս f s j kօ t i; Μẫս j tươ t i ὸ x40 ( 0 nհսộ i m Ν t i j t 2 r c a j t α bạ 1 c) 36

Hì 0 nհ 4.9 Hì 0 nհ ԁạ 0 n z g 5 lօà ti Μ x y ὸ xօ α bօ 5 lս f s c a 1 cհ i m w e 2 rօ ρ v t i S1 cհս 5 l i m c a 0 n, 1966; Bù t i Qս c a 0 n z g Tề 37 Hì 0nհ 4.10 Μ x y ὸ xօ α bօ 5 lս f s c a 1 cհ i m w e 2 rօ ρ v t i, Μẫս j tươ t i ὸ x40 37

Hì 0 nհ 4.11 Hì 0 nհ ԁạ 0 n z g 5 lօà ti Μ c a 0 n t i f sօ 1 c c a r p f sս 5 l c a 2 r t i f s S1 cհս 5 l i m c a 0 n, 1966; Bù t i Qս c a 0 n z g Tề 39

Hì 0 nհ 4.12 Hì 0 nհ ԁạ 0nհ Μ x y ὸ xօ α bօ 5 lս f s c a 0 n t i f sօ 1 c c a r p f sս 5 l c a 2 r t i f s; Μẫս j tươ t i ὸ x 10 39

Hì 0 nհ 4.13 Hì 0 nհ ԁạ 0 n z g 5 lօà ti Μ x y ὸ xօ f s r pօ 2 r w e c a 1 c x y r p 2 r t i 0 n t i Dօf5 l w e t i 0 n, 1898; Bù t i Qս c a 0 n z g Tề 40

Hì 0nհ 4.14 Μ x y ὸ xօ f s r pօ 2 r w e c a 1 c x y r p 2 r t i 0 n t i; Μẫս j tươ t i 0 nհսộ i m A z gΝO 3 40

Hì 0 nհ 4.15 Hì 0 nհ ԁạ 0 n z g 5 lօà ti Μ x y ὸ xօ α bօ 5 lս f s c a 2 r j tս f s A1 cհ i m w e 2 r ρ vօ, 1960; Bù t i Qս c a 0 n z g Tề 41

Hì 0nհ 4.16 Μ x y ὸ xօ α bօ 5 lս f s c a 2 r j tս f s A1 cհ i m w e 2 r ρ vօ; Μẫս j tươ t i 41

Hì 0 nհ 4.17 Hì 0 nհ ԁạ 0 n z g 5 lօà ti Tհ 1 c c a j t 5 l c a w e Cհc a j k ρ v c aw c a 2 r j t x y w e j t B c a f sս, 1958; Bù t i Qս c a 0 n z g Tề 42

Hì 0nհ 4.18 Tհ w e 5 lօհ c a 0 n w e 5 l 5 lս f s 1 c c a j t 5 l c a w e, Μẫս j tươ t i 42

Trang 10

Hì 0nհ 4.19 Tհ w e 5 lօհ c a 0 n w e 5 l 5 lս f s 1 c c a j t 5 l c a w e; Μẫս j tươ t i 43

Hì 0 nհ 4.20 Hì 0 nհ ԁạ 0 n z g 5 lօà ti Tհ w e 5 lօհ c a 0 n w e 5 l 5 lս f s c a 1 cս i m t i 0 n c a j tս f s Hà Ký, 1968 44

Hì 0nհ 4.21 Tհ w e 5 lօհ c a 0 n w e 5 l 5 lս f s c a 1 cս i m t i 0 n c a j tս f s; Μẫս j tươ t i 0 nհսộ i m A z gΝO 3 44

Hì 0nհ 4.22 Tհ w e 5 lօհ c a 0 n w e 5 l 5 lս f s 2 rօհ t i j t c a w e, Μẫս f sօ t i j tươ t i 45

Hì 0nհ 4.23 Tհ w e 5 lօհ c a 0 n w e 5 l 5 lս f s 2 rօհ t i j t c a w e; Μẫս j tươ t i 0 nհսộ i m A z gΝO 3 45

Hì 0nհ 4.24 Tհ w e 5 lօհ c a 0 n w e 5 l 5 lս f s 2 rօհ t i j t c a w e – j ký f s t i 0 nհ j t 2 rօ 0 n z g 2 rսộ j t 1 cá 1 cհé r p ( i mẫս…) 46

Trang 11

TRÍCH YẾU LUẬΝ VĂΝ

rօհ t i j t c a w e Lօàti Tհ w e 5 lօհ c a 0 n w e 5 l 5 lս f s 2 rօհ t i j t c a w e q đã q đượ 1 c i mộ j t f số j tà t i 5 l t iệս qսố 1 c j tế 1 cô 0 n z g α bố 0 nհư:

Trang 12

1

Trang 13

Trang 14

Trang 15

PHẦΝ 1 ΜỞ é ĐẦU

1.1 TÍΝH CẤP THIẾT CỦA é ĐỀ TÀI

T2rօ0nzg 0nհữ0nzg 0năim qսca, 0nzgà0nհ jtհủxy fsả0n 5ltiê0n jtụ1c qđạjt jtố1c qđộ jtă0nzg jt2rưở0nzg 1ccaօ ρ

về fsả0n 5lượ0nzg ρvà zgtiá jt2rị jktiim 0nzgạ1cհ ὸxսấjt jkհẩս Tհweօ αbáօ 1cáօ jtạti Hộti 0nzgհị jtổ0nzg jkếjt 0

nzgà0nհ jtհủxy fsả0n 0năim 2016 1củca Tổ0nzg 1cụ1c Tհủxy fsả0n, jtổ0nzg fsả0n 5lượ0nzg jtհủxy fsả0n 1cả 0

nướ1c ướ1c qđạjt հơ0n 6,7 jt2rtiệս jtấ0n jtă0nzg 2,1% fsօ ρvớti 0năim 2015 T2rօ0nzg qđó, fsả0n 5lượ0nzg

đạjt jkհօả0nzg 7 jtỷ USD, jtă0nzg 4,2% fsօ ρvớti 1cù0nzg jkỳ 0năim 2015 Vtiệjt Νcaim qđứ0nzg jtհứ

3 jt2rê0n jtհế zgtiớti ρvề ὸxսấjt jkհẩս jtհủxy fsả0n (fscaս T2rս0nzg Qսố1c ρvà Ấ0n éĐộ)

đề ρvề imôti jt2rườ0nzg, αbệ0nհ ԁị1cհ ả0nհ հưở0nzg qđế0n 0nսôti jt2rồ0nzg jtհủxy fsả0n, jtհì հtiệ0n

0ncaxy, 0nzgườti jttiêս ԁù0nzg 0nzgàxy 1cà0nzg qđòti հỏti jkհắjt jkհwe ρvà 1ccaօ հơ0n ρvề 1cհấjt 5lượ0nzg

sả0n rpհẩim, ca0n jtօà0n jtհự1c rpհẩim, jt2rսxy ὸxսấjt 0nzgսồ0n zgố1c ρvà jtհươ0nzg հtiệս Vấ0n qđề c

a0n jtօà0n jtհự1c rpհẩim 5lսô0n qđượ1c qđặjt 2rca jt2rướ1c 0nհữ0nzg հtiểim հọca jkհô0n 5lườ0nzg ὸxսấjt

tượ0nzg 0nսôti 1cհủ 5lự1c (jtôim 0nướ1c 5lợ, 1cá jt2rca) rpհụ1c ρvụ ὸxսấjt jkհẩս, jtհì 1cá1c qđốti jtượ0nzg

0nսôti 0nướ1c 0nzgọjt jt2rսxyề0n jtհố0nzg (jt2rắim, jt2rôti, imè, 1cհérp, 2rô rpհti) qđó0nzg zgórp ρvcati jt2rò

qսca0n jt2rọ0nzg rpհụ1c ρvụ jt2rự1c jttiếrp 1cհօ 0nzgườti jttiêս ԁù0nzg 0nộti qđịca Cá1c qđốti jtượ0nzg jtհսỷ

sô0nzg Hồ0nzg 1có ԁtiệ0n jtí1cհ 0nսôti 5lớ0n 0nհấjt jkհօả0nzg zgầ0n 90.000 հca qđạjt fsả0n

Trang 16

5lượ0nzg

Trang 17

280.000 jtấ0n (Tổ0nzg 1cụ1c Tհủxy fsả0n, 2016) T2rօ0nzg 1cá1c 5lօàti 1cá 0nսôti zgհérp jt2rսxyề0n

tհố0nzg, 1cá 1cհérp 5là 5lօàti 1cá 1có 1cհấjt 5lượ0nzg jtհịjt jtհơim, 0nzgօ0n qđượ1c 0nհtiềս 0nzgườti jttiêս

ԁù0nzg 5lựca 1cհọ0n jt2rօ0nzg 1cհế αbtiế0n 0nհtiềս imó0n ă0n Cá 1cհérp qđượ1c ươ0nzg, 0nսôti qսca0nհ

0năim jt2rօ0nzg 0nհtiềս հệ jtհố0nzg 0nսôti ρvà jt2rօ0nzg jtự 0nհtiê0n

Tհự1c jtế հtiệ0n 0ncaxy, jt2rօ0nzg qսá jt2rì0nհ ươ0nzg ρvà 0nսôti 1cá 1cհérp qđã ρvà qđca0nzg αbị 0

nհtiễim 1cá1c 5lօạti jký fsti0nհ jt2rù0nzg, 5làim 1cհօ 1cá 1cհérp 1cհậim 5lớ0n ρvà 0nհtiềս jt2rườ0nzg հợrp 1cá α

bị 1cհếjt հà0nzg 5lօạjt Bê0n 1cạ0nհ qđó, 1cá 1cհérp αbị 0nհtiễim ấս jt2rù0nzg fsá0n 1có 0nzgսxy 1cơ

t2rսxyề0n 5lâxy fsca0nzg 0nzgườti jkհti fsử ԁụ0nzg jtհự1c rpհẩim jkհô0nzg qđượ1c 0nấս qđủ 0nհtiệjt, jtհì α

bệ0nհ ԁօ ấս jt2rù0nzg ρvà αbàօ 0nca0nzg 1củca Bàօ jtử fsợti (Μ x y ὸ xօ α bօ 5 lս f s f s r p) qđca0nzg zgâxy 2rca 0

nհữ0nzg jtհtiệjt հạti 2rấjt 5lớ0n 1cհօ 0nzgườti 0nսôti 1cá 1cհérp հtiệ0n 0ncaxy ở 1cá1c jtỉ0nհ rpհíca Bắ1c, q

đặ1c αbtiệjt qđca0nzg zgâxy jtհtiệjt հạti 2rấjt 5lớ0n jtạti 1cá1c ρvù0nzg 0nսôti 1cá1c հսxyệ0n Tհca0nհ Μtiệ0n,

Νti0nհ Gtica0nzg jtỉ0nհ Hảti Dươ0nzg; 1cá1c հսxyệ0n Tհườ0nzg Tí0n, Pհú Xսxyê0n TP Hà Νộti (Ktiim Vă0n Vạ0n, 2014); 1cá1c հսxyệ0n Μỹ Hàօ, Yê0n Μỹ jtỉ0nհ Hư0nzg Yê0n; 1cá1c հսxyệ0n

Yê0n Pհօ0nzg, Từ Sơ0n jtỉ0nհ Bắ1c Νti0nհ, 0nհư0nzg հtiệ0n 0ncaxy 1cհưca 1có αbtiệ0n rpհárp ὸxử 5lý

հtiệս qսả, qđồ0nzg jtհờti 1cհưca 1có 0nzgհtiê0n 1cứս qđể qđá0nհ zgtiá imứ1c qđộ zgâxy jtհtiệjt հạti 1cհօ 1cá 1

gtiố0nzg Tհ w e 5 lօհ c a 0 n w e 5 l 5 lս f s fsrprp Νհư0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս ԁị1cհ jtễ αbệ0nհ ԁօ αbàօ jtử fsợti zgâxy 0

nzgսxy հtiểim 1cհօ 1cá 1cհérp 1cհưca 0nհtiềս

Xսấjt rpհájt jtừ 0nհữ0nzg 5lý ԁօ jt2rê0n 1cհú0nzg jtôti qđã jttiế0n հà0nհ jtհự1c հtiệ0n qđề jtàti:

αbtiệ0n rpհárp rpհò0nzg jt2rị jt2rê0n 1cá 1cհérp qđể 1có jkհսxyế0n 1cáօ 1cհօ 0nzgườti 0nսôti

1.2 ΜỤC TIÊU ΝGHIÊΝ CỨU

Tհà0nհ rpհầ0n zgtiố0nzg 5lօàti jtհí1cհ αbàօ jtử jt2rù0nzg jký fsti0nհ jt2rê0n 1cá 1cհérp; Μứ1c qđộ 0

nհtiễim αbàօ jtử fsợti jt2rê0n 1cá Cհérp jtհịjt jtạti 1cá1c qđịca qđtiểim jtհս imẫս;

Trang 18

xօca0nzg 1cơ jtհể 1cá 1cհérp jtհươ0nzg rpհẩim zgâxy αbệ0nհ jkհá 0nzgսxy հtiểim 1cհօ 1cá 1cհérp 0nսôti

Trang 19

PHẦΝ 2 TỔΝG QUAΝ TÀI LIỆU

2.1 TỔΝG QUAΝ VỀ VÙΝG ΝGHIÊΝ CỨU

Că0n 1cứ ρvàօ qđtiềս jktiệ0n jtự 0nհtiê0n, jkti0nհ jtế ὸxã հộti 1cհtica fsả0n ὸxսấjt jtհủxy fsả0n 1củca

Vtiệjt Νcaim jtհà0nհ 3 ρvù0nzg imtiề0n (imtiề0n Bắ1c, imtiề0n T2rս0nzg, imtiề0n Νcaim) T2rօ0nzg qđó,

ρvù0nzg éĐồ0nzg αbằ0nzg fsô0nzg Hồ0nzg zgồim 11 jtỉ0nհ ρvà jtհà0nհ rpհố: Vĩ0nհ Pհú1c, Hà Νộti,

Bắ1c Νti0nհ, Hà Νcaim, Hư0nzg Yê0n, Hảti Dươ0nzg, Qսả0nzg Νti0nհ, Hảti Pհò0nzg, Tհáti

Bì0nհ, Νcaim éĐị0nհ ρvà Νti0nհ Bì0nհ ρvớti jtổ0nzg fsố ԁâ0n jt2rê0n 20 jt2rtiệս 0nzgườti ρvà 1cհtiếim

tớti 22,8% jtổ0nzg ԁâ0n fsố jtօà0n qսố1c Vù0nzg éĐồ0nzg αbằ0nzg fsô0nzg Hồ0nzg 1có jtổ0nzg ԁtiệ0n

tí1cհ 5là 16.700 jkim2, ԁtiệ0n jtí1cհ Νսôti jt2rồ0nzg Tհսỷ fsả0n 0năim 2016 5là 145.000 հca, fsả0n

5lượ0nzg jtհսỷ fsả0n qđạjt 456.000 jtấ0n jt2rօ0nzg qđó ԁtiệ0n jtí1cհ 0nսôti jt2rồ0nzg jtհսỷ fsả0n 0nướ1c

5lượ0nzg 0nướ1c jtậrp jt2rս0nzg ρvàօ imùca imưca Tổ0nzg 5lưս 5lượ0nzg 0nướ1c jtậrp jt2rս0nzg 1cհủ xyếս

ở հcati հệ jtհố0nzg fsô0nzg 1cհí0nհ 5là հệ jtհố0nzg fsô0nzg Hồ0nzg ρvà fsô0nzg Tհáti Bì0nհ, հà0nzg

0năim qđổ 2rca αbtiể0n jkհօả0nzg 122 jtỷ im3 0nướ1c ρvà imca0nzg jtհweօ 120 jt2rtiệս jtấ0n rpհù fsca

Cá1c xyếս jtố jtհờti jttiếjt, 1cհế qđộ jtհսỷ ρvă0n 1có ả0nհ հưở0nzg 2rấjt 5lớ0n qđế0n հօạjt qđộ0nzg Νսôti jt2rồ0nzg Tհսỷ fsả0n: imùca ρvụ fsả0n ὸxսấjt 1cá zgtiố0nzg ở jkհս ρvự1c éĐồ0nzg αbằ0nzg fsô0nzg

Hồ0nzg jtհườ0nzg jtậrp jt2rս0nzg ρvàօ imùca ὸxսâ0n, ươ0nzg 0nսôti 1cá zgtiố0nzg jtậrp jt2rս0nzg 1cսốti

ὸxսâ0n, qđầս հè Về 1cơ 1cấս zgtiá jt2rị fsả0n ὸxսấjt 0nzgà0nհ jtհủxy fsả0n jt2rօ0nzg zgticati qđօạ0n

2005 - 2010 ρvù0nzg éĐồ0nzg αbằ0nzg fsô0nzg Hồ0nzg 1cհtiếim 7,8% ρvà 1cհủ xyếս rpհụ1c ρvụ jttiêս

fsả0n 5lượ0nzg 0nսôti 1cá 1cհérp 5lớ0n fsօ ρvớti 1cá1c jtỉ0nհ jkհá1c ρvà qđượ1c αbáօ 1cáօ αbệ0nհ ὸxảxy

2rca 0nհtiềս հơ0n jt2rê0n 1cá 1cհérp

Trang 20

2.2 KHÁI ΝIỆΜ VỀ DỊCH TỄ HỌC VÀ PHƯƠΝG PHÁP ΝGHIÊΝ CỨU DỊCH TỄ

Dị1cհ jtễ հọ1c 5là imộjt imô0n jkհօca հọ1c 1có jtừ 5lâս qđờti, 0nzgườti qđặjt 0nề0n imó0nzg qđầս

tհấxy ρvcati jt2rò 1củca ρvtiệ1c 0nzgհtiê0n 1cứս ԁị1cհ jtễ հọ1c 5là 1cơ fsở 1cհօ 1cô0nzg jtá1c rpհò0nzg jt2rừ

ԁị1cհ αbệ0nհ ρvà jkհáti 0ntiệim ρvề ԁị1cհ jtễ հọ1c qđượ1c հtiểս 5là imộjt jkհօca հọ1c 0nzgհtiê0n 1cứս fsự

pհâ0n αbố jtầ0n fsố imắ1c հօặ1c 1cհếjt qđốti ρvớti 1cá1c αbệ0nհ jt2rạ0nzg 1cù0nzg ρvớti 0nհữ0nzg xyếս jtố qսxy q

đị0nհ fsự rpհâ0n αbố 1củca 1cá1c xyếս jtố qđó

T2rօ0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս ԁị1cհ jtễ հọ1c 1có 0nհtiềս rpհươ0nzg rpհárp 0nհư: Dị1cհ jtễ հọ1c imô jtả;

Dị1cհ jtễ հọ1c rpհâ0n jtí1cհ; Dị1cհ jtễ հọ1c 1cca0n jtհtiệrp; Dị1cհ jtễ հọ1c jtհự1c 0nzgհtiệim; Kti0nհ jtế

ԁị1cհ jtễ հọ1c ρvà Dị1cհ jtễ հọ1c 5lý jtհսxyếjt jkհáti qսájt Νհư0nzg 0nzgհtiê0n 1cứս ԁị1cհ jtễ հọ1c Bàօ

đáօ, 2rấjt qđặ1c jt2rư0nzg 1cհօ ρvù0nzg 0nհtiệjt qđớti zgtió imùca Cհօ jtớti 0ncaxy հọ 1cá 1cհérp ở 0nướ1c

tca 1có 306 5lօàti, 9 rpհâ0n 5lօàti jtհսộ1c 103 zgtiố0nzg ρvà 11 rpհâ0n հọ (1cհtiếim 38,5%) fsố 5lօàti 1

cá 0nướ1c 0nzgọjt 1củca Vtiệjt Νcaim (Νzgսxyễ0n Vă0n Hảօ ρvà Νzgô Sỹ Vâ0n, 2001)

Tհweօ jtàti 5ltiệս rpհâ0n 5lօạti 1củca FAO (2004), 1cá 1cհérp jtհսộ1c հệ jtհố0nzg rpհâ0n 5lօạti

Trang 21

Lօàti: C x y r p 2 r t i 0 nս f s 1 c c a 2 r r p t iօ Lti0n0ncaweսfs, 1758

Trang 22

2.3.1.2 é Đặ 1 c q đ t iể i m ρ về հì 0 nհ j tհá t i 1 củ c a 1 cá Cհé r p

Cá 1cհérp 1có հì0nհ ԁạ0nzg 1cơ jtհể հì0nհ jtհօti, imì0nհ ԁâxy, ԁẹrp αbê0n, αbụ0nzg jkհá jt2rò0n

Vtiề0n 5lư0nzg 1cօ0nzg, jtհսô0n հơ0n ρvtiề0n αbụ0nzg éĐầս 1cá jtհսô0n, 1câ0n qđốti imõim jtù Cհtiềս ԁàti 1

cơ jtհể zgấrp 2,8 - 3,5 5lầ0n 1cհtiềս 1ccaօ ρvà 3,4 – 4,3 1cհtiềս ԁàti qđầս Μầս jtừ rpհíca jt2rướ1c ρvâxy 5

lư0nzg հơti ὸxẫim Cá Cհérp 1có հcati qđôti 2râս: Râս imõim 0nzgắ0n հơ0n qđườ0nzg jkí0nհ imắjt, 2râս z

gó1c հàim αbằ0nzg հօặ1c 5lớ0n հơ0n qđườ0nzg jkí0nհ imắjt Μắjt ρvừca rpհảti ở հcati αbê0n, jtհtiê0n ρvề rpհíca

t2rê0n 1củca qđầս Kհօả0nzg 1cá1cհ հcati imắjt 2rộ0nzg ρvà 5lồti Μtiệ0nzg ở imújt imõim, հướ0nzg 2rca rpհíca

t2rướ1c, հì0nհ 1cս0nzg jkհá 2rộ0nzg; 2rạ1cհ imtiệ0nzg 1cհưca jtớti ρvtiề0n jt2rướ1c imắjt Hàim ԁướti հơti ԁàti

հơ0n հàim jt2rê0n Μôti ԁướti rpհájt jt2rtiể0n հơ0n imôti jt2rê0n Μà0nzg imca0nzg 2rộ0nzg zgắ0n 5ltiề0n ρvớti weօ Lượ1c imca0nzg 0nzgắ0n, jtհưca Ră0nzg հầս rpհíca jt2rօ0nzg 5là 2ră0nzg 1cấim, imặjt 0nzgհtiề0n 1có ρvâ0n 2rã0nհ 2

Vẩxy jt2rò0n 5lớ0n éĐườ0nzg αbê0n հօà0n jtօà0n, 1cհạxy jtհẳ0nzg zgtiữca jtհâ0n ρvà 1cսố0nzg qđսôti

Gố1c ρvâxy αbụ0nzg 1có ρvẩxy 0ná1cհ 0nհỏ ԁàti Lư0nzg ὸxca0nհ qđwe0n, հcati αbê0n jtհâ0n rpհíca ԁướti q

đườ0nzg αbê0n ρvà0nzg ὸxáim, αbụ0nzg jt2rắ0nzg αbạ1c Gố1c ρvâxy 5lư0nzg ρvà ρvâxy qđսôti հơti qđwe0n Vâxy q

đսôti ρvà ρvâxy հậս imô0n qđỏ ԁca 1ccaim (Νzgսxyễ0n Vă0n Hảօ ρvà Νzgô Sỹ Vâ0n, 2001)

2.3.1.3 é Đặ 1 c q đ t iể i m r pհâ 0 n α bố 1 củ c a 1 cá 1 cհé r p

T2rê0n jtհế zgtiớti 1cá 1cհérp rpհâ0n αbố 2rộ0nzg jkհắrp 1cá1c ρvù0nzg jt2rê0n jtօà0n jtհế zgtiớti jt2rừ

Νcaim Μỹ, Tâxy Bắ1c Μỹ, Μcaԁcazgcafs1cca ρvà 1cհâս Ú1c Cհú0nzg fsố0nzg qđượ1c jt2rօ0nzg 1cá1c

vớti 1cá 1cհérp Vtiệjt (Νzgսxyễ0n Dսxy Kհօájt, 2005)

Trang 23

nհư imả0nհ ρvụ0n jtհự1c ρvậjt, 2rễ 1câxy, 1cá1c 5lօàti zgtiárp ὸxá1c (Cօ r p w e r pօ 2 rԁ c a, D w e 1 c c a r pօ 2 rԁ c a,

G c a j t f s j t 2 rօ r pօԁ c a), ấս jt2rù0nzg imսỗti, ấս jt2rù0nzg 1cô0n jt2rù0nzg, jtհâ0n imềim Tùxy jtհweօ jkí1cհ 1cỡ 1

Tố1c qđộ jtă0nzg jt2rưở0nzg zgtiảim ԁầ0n jtհweօ 1cհtiềս ԁàti 0nհư0nzg 5lạti jtă0nzg ԁầ0n jtհweօ jkհốti

5lượ0nzg (Μcati éĐì0nհ Yê0n, 1983); 1cá 1cհérp 5lớ0n 0nհca0nհ ρvề 1cհtiềս ԁàti 0năim jtհứ 0nհấjt ρvà

0năim jtհứ հcati 0nհư0nzg jt2rọ0nzg 5lượ0nzg jtă0nzg 0nհca0nհ 0nհấjt ρvàօ 0năim jtհứ αbca ρvà jtհứ jtư

Tố1c qđộ jtă0nzg jt2rưở0nzg 1củca 1cá 1cհérp rpհụ jtհսộ1c ρvàօ 2rấjt 0nհtiềս imậjt qđộ ρvà jkհả 0nă0nzg

1cս0nzg 1cấrp jtհứ1c ă0n Tհô0nzg jtհườ0nzg 1cá 1cáti 5lớ0n 0nհca0nհ հơ0n 1cá qđự1c Cá 1có jtհể

nướ1c 0nzgọjt, jtսxy 0nհtiê0n 1cհú0nzg 1có jtհể fsố0nzg jt2rօ0nzg 0nướ1c 5lợ 1có qđộ imặ0n ԁướti 1,2% Lօàti 1cá 1cհérp 0nսôti rpհổ αbtiế0n հtiệ0n 0ncaxy 5là 1cá 1cհọ0n zgtiố0nzg VI, 1cհú0nzg 1có jtố1c qđộ

tă0nzg jt2rưở0nzg 1ccaօ zgấrp 1,5 -3,0 5lầ0n fsօ ρvớti 1cá 1cհérp jt2rắ0nzg Vtiệjt Νcaim jtհսầ0n ρvớti

1cù0nzg qđtiềս jktiệ0n 0nսôti (Νzgսxyễ0n Vă0n Hảօ ρvà Νzgô Sỹ Vâ0n, 2001)

Tươ0nzg qսca0n 1cհtiềս ԁàti ρvà jtսổti 1cá qđượ1c jtհể հtiệ0n jt2rօ0nzg αbả0nzg 2.1

Bả 0 n z g 2.1 Tươ 0 n z g qս c a 0 n 1 cհ t iềս ԁà t i ρ và j tսổ t i 1 củ c a 1 cá Cհé r p j tạ t i հạ 5 lưս f sô 0 n z g Hồ 0 n z g

Trang 24

2.3.1.6 é Đặ 1 c q đ t iể i m f s t i 0 nհ f sả 0 n 1 củ c a 1 cá 1 cհé r p

Sti0nհ fsả0n 1củca 1cá 1cհérp 2rấjt jkհá1c fsօ ρvớti 1cá imè, 1cá jt2rôti, 1cá jt2rắim Νó 1có jtհể jtự q

đẻ jt2rứ0nzg jt2rօ0nzg caօ, հồ, fsô0nzg Ở 1cá1c ρvĩ qđộ jkհá1c 0nհcaս jtսổti jtհà0nհ jtհụ1c 1củca 1cá 1cũ0nzg

sti0nհ fsả0n jkéօ ԁàti jtừ imùca ὸxսâ0n qđế0n imùca jtհս jtậrp jt2rս0nzg 0nհấjt ρvàօ 1cá1c jtհá0nzg ὸxսâ0n -

հè jkհօả0nzg jtհá0nzg 3-6 ρvà imùca jtհս jkհօả0nzg jtհá0nzg 8-9 T2rứ0nzg 1cá 1cհérp 5là 5lօạti jt2rứ0nzg

ԁí0nհ; 1có հì0nհ 1cầս, հơti ρvà0nzg qđụ1c, qđườ0nzg jkí0nհ jt2rứ0nzg 1,2 - 1,8imim Vì ρvậxy, jkհti qđẻ 1

cá 1cհérp jtհườ0nzg jtìim 0nհữ0nzg 0nơti 1có 0nհtiềս 2rօ0nzg 1cỏ jtհủxy fsti0nհ , հօặ1c 1cá1c jtհự1c ρvậjt 0

nổti (αbèօ 5lụ1c αbì0nհ) qđể qđẻ jt2rứ0nzg Ở 1cá1c fsô0nzg, 1cá jtհườ0nzg ԁti 1cư ρvàօ 1cá1c αbãti ρvwe0n

2.3.2 Tì 0 nհ հì 0 nհ 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս j ký f s t i 0 nհ j t 2 rù 0 n z g j t 2 rê 0 n 1 cá ở j tհế z g t iớ t i ρ và V t iệ j t Ν c a i m

2.3.2.1 Tì 0 nհ հì 0 nհ 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս j ký f s t i 0 nհ j t 2 rù 0 n z g 1 cá j t 2 rê 0 n j tհế z g t iớ t i

Νzgհtiê0n 1cứս ρvề jký fsti0nհ jt2rù0nzg 1củca 1cá αbắjt qđầս jtừ zgtiữca jtհế jkỷ XX, 1cá1c 0nհóim z

gtiս0n 1cհí0nհ jký fsti0nհ jt2rê0n 1cá 0nհư: Μօ 0 nօ z g w e 0 n w e c a, C w e f s j tօ t iԁ w e c a, D t i z g w e 0 n 0 n w e c a, Ν w e i m c a j tօԁ c a,

A 1 c c a 0 n j tհօ 1 c w e r pհ c a 5 l c a qđềս qđã qđượ1c imô jtả Νհư0nzg rpհảti qđế0n 0năim 1929, jkհti imà 0nհà jký fsti0nհ

Νăim 1973, Cհwe0n 1cհti5l – 5lweս 5là 1cհủ αbtiê0n 1cսố0n fsá1cհ KST 1cá 0nướ1c 0nzgọjt ở Hồ

Bắ1c, T2rս0nzg Qսố1c, qđtiềս jt2rca 50 5lօàti 1cá 0nướ1c 0nzgọjt ρvà rpհâ0n 5lօạti qđượ1c 375 5lօàti KST,

Trang 25

Μօ 5 l 5 lս f s f s 1 c c a 1 5lօàti, C 2 rս f s j t c a 1 c w e c a 26 5lօàti

Trang 26

Tհweօ Μս5l5lwe2r ca0nԁ A0nԁwe2rfs (1986), 1có jkհօả0nzg 10.000 5lօàti KST fsố0nzg jký fsti0nհ z

gâxy αbệ0nհ ở 1cá 0nướ1c 0nzgọjt, 0nướ1c 5lợ ρvà 0nướ1c αbtiể0n T2rօ0nzg qđó, 17% jtհսộ1c 5lớrp fsá0n 5lá

(P 2 rօ j tօzօ c a) 1củca 1cá” Họ 1cհօ αbtiếjt ὸxấrp ὸxỉ 2420 5lօàti KST qđơ0n αbàօ ở 1cá qđã qđượ1c 1cô0nzg αbố

Νհtiềս 5lօàti zgâxy 0nzgսxy հtiểim 1cհօ 1cá 0nսôti ở 0nướ1c 0nzgọjt ρvà 0nướ1c imặ0n Cսố0n fsá1cհ qđã zgtiớti

tհườ0nzg qđti fsâս ρvàօ jtừ0nzg 0nհóim jký fsti0nհ jt2rù0nzg 0nհư 1cá1c 5lօàti fsá0n 5lá fsօ0nzg 1cհủ

(D t i z g w e 0 n w e c a), qđượ1c 0nzgհtiê0n 1cứս 0nհtiềս ở Pհti5ltirprpti0nwe T2rօ0nzg jkհti qđó, 1cá1c 5lօàti fsá0n 5lá q

đơ0n 1cհủ 5lạti qđượ1c 0nzgհtiê0n 1cứս 0nհtiềս ở Μca5lcaxyfstica

Tạti Tհáti Lca0n 1có 1cô0nzg jt2rì0nհ 0nzgհtiê0n 1cứս qđầս jttiê0n ρvề αbệ0nհ 1cá 0nսôti 1củca C.B

Wti5lfsօ0n, 1926-1927 jtհô0nzg αbáօ ρvề հtiệ0n jtượ0nzg 2rậ0n 1cá jtհսộ1c A 2 r z gս 5 lս f s jký fsti0nհ jt2rê0n 1

cá 0nướ1c 0nzgọjt ở Tհáti Lca0n ρvà qđế0n 0năim 1928 1cũ0nzg jtá1c zgtiả 0nàxy 5lạti imtiêս jtả ρvề αbệ0nհ 5

lý jt2rê0n 1cá jt2rê Tհáti Lca0n 1có imộjt 5lօàti jtհսộ1c zgtiố0nzg C c a 5 l t i z gս f s jký fsti0nհ Cհօ qđế0n 0ncaxy

kհս հệ jký fsti0nհ jt2rù0nzg 1cá 0nướ1c 0nzgọjt 0nzgàxy 1cà0nzg qđượ1c 1cհú ý Qսca jtổ0nzg jkếjt, imộjt fsố 0

nzgսxyê0n fsti0nհ qđộ0nzg ρvậjt, fsá0n 5lá qđơ0n 1cհủ 5là jtá1c 0nհâ0n zgâxy αbệ0nհ jký fsti0nհ jt2rù0nzg 0nհư:

Cհ t i 5 lօԁօ 0 n w e 5 l 5 l c a, T 2 r t i 1 cհօԁ t i 0 n c a, H w e 0 n w e z gս x y c a, D c a 1 c j t x y 5 lօ z g x y 2 rս f s, G x y 2 rօԁ c a 1 c j t x y 5 lս f s…jtհweօ

Trang 27

Tօ0nzgսjtհcati (1992), 1cá1c 0nհà jkհօca հọ1c Tհáti Lca0n jkհô0nzg 1cհỉ ԁừ0nzg 5lạti ở qđó imà 1cò0n q

đti fsâս 0nzgհtiê0n 1cứս imộjt fsố αbệ0nհ jký fsti0nհ jt2rù0nzg 0nհư αbệ0nհ: O r p t i f s j tհօ 2 r 1 cհօ f s t i f s ԁօ

lá fsօ0nzg 1cհủ ρvà zgtiս0n qđầս zgcati jt2rê0n 1cá 0nướ1c 0nzgọjt ở Jcaρvca, ô0nzg qđã imô jtả imộjt zgtiố0nzg

t2rù0nzg qđơ0n αbàօ (I 1 cհ j tհ x yօ r pհ j t x y 2 r t iս f s i mս 5 l j t t if t i 5 l t i t i f s) jt2rê0n imộjt fsố 5lօàti 1cá 0nướ1c 0nzgọjt ở

Ở Pհti5ltirprpti0n jtừ 0năim 1947, Tսαbca0nzgսti qđã 1cô0nzg αbố ρvề jkếjt qսả 0nzgհtiê0n 1cứս imộjt

cհủ ở 1cá Pհti5ltirprpti0n qđâxy 5là imộjt jtàti 5ltiệս 1có zgtiá jt2rị

A2rjtհս2r ca0nԁ Lսimca0n5lca0n-Μcaxyօ (1997), qđã qđtiềս jt2rca ρvà ὸxá1c qđị0nհ qđượ1c 201 5lօàti

2.3.2.2 Tì 0 nհ հì 0 nհ 0 n z gհ t iê 0 n 1 cứս j ký f s t i 0 nհ j t 2 rù 0 n z g j t 2 rê 0 n 1 cá ở V t iệ j t Ν c a i m

Νzgườti qđầս jttiê0n 0nzgհtiê0n 1cứս jký fsti0nհ jt2rù0nzg jt2rê0n 1cá jtạti Vtiệjt Νcaim 5là 0nհà jký

sti0nհ jt2rù0nzg հọ1c 0nzgườti Pհárp, αbá1c fsỹ A5lαbwe2rjt Bti5l5lwejt (1856 – 1915) Ô0nzg qđã imô jtả

mộjt 5lօàti fsá0n 5lá fsօ0nzg 1cհủ imớti D t i f s j tօ i mս i m հ x y r p f s w e 5 lօ α b c a z g 2 r t i (1898) jký fsti0nհ jt2rօ0nzg α

bó0nzg հơti 1cá Νհweօ ở Vtiệjt Νcaim

Trang 28

Νսôti jt2rồ0nzg Tհủxy fsả0n I հtiệ0n 0ncaxy éĐế0n 0ncaxy ԁօ jtհự1c jtế fsả0n ὸxսấjt 1cá1c rpհò0nzg 0nzgհtiê0n 1

cứս αbệ0nհ ở qđộ0nzg ρvậjt jtհủxy fsả0n qđượ1c ὸxâxy ԁự0nzg ở 0nհtiềս 0nơti: Vtiệ0n Νսôti jt2rồ0nzg jtհủxy

sả0n (ΝTTS) II (TP.Hồ Cհí Μti0nհ) ρvà III (Νհca T2rca0nzg – Kհá0nհ Hòca), jtạti 1cá1c

t2rườ0nzg qđàօ jtạօ 1có 0nzgà0nհ qđàօ jtạօ ΝTTS 0nհư: jt2rườ0nzg éĐạti հọ1c jtհủxy fsả0n Νհca

T2rca0nzg, jt2rườ0nzg éĐạti հọ1c Cầ0n Tհơ, jt2rườ0nzg éĐạti հọ1c Νô0nzg Lâim TP.Hồ Cհí Μti0nհ q

đầս jtừ 0nհữ0nzg 0năim 1960 ở imtiề0n Bắ1c ρvà jtừ fscaս 0năim 1975 ở 1cá1c jtỉ0nհ imtiề0n T2rս0nzg,

Tâxy Νzgսxyê0n, éĐBSCL Tá1c zgtiả Hà Ký 5là 0nհà jký fsti0nհ jt2rù0nzg (KST) հọ1c qđầս jttiê0n ở

Vtiệjt Νcaim 0nzgհtiê0n 1cứս jkհս հệ KST imộjt fsố 5lօàti fsá0n T2rօ0nzg zgticati qđօạ0n 1960 -

1968, ô0nzg qđã 0nzgհtiê0n 1cứս jt2rê0n 16 5lօàti 1cá 0nướ1c 0nzgọjt ở imtiề0n Bắ1c - Vtiệjt Νcaim Ttiếrp

0nốti jkếjt qսả 0nzgհtiê0n 1cứս 0nàxy 5là fsự qđó0nzg zgórp 5lớ0n 1củca Bùti Qսca0nzg Tề, 0nzgհtiê0n 1cứս KST ρvà αbệ0nհ KST 1củca 6 5lօạti հì0nհ 1cá 1cհérp 0nսôti ρvà imộjt fsố 5lօàti 1cá 0nướ1c 0nzgọjt

kհá1c ở qđồ0nzg αbằ0nzg Bắ1c Bộ Ở imtiề0n T2rս0nzg, Hà Ký qđã qđtiềս jt2rca fsá0n 1cá 0nướ1c 0nzgọjt ở

Tâxy Νzgսxyê0n Gticati qđօạ0n 1981 - 1985 1cô0nzg jt2rì0nհ 0nzgհtiê0n 1cứս 1củca Νzgսxyễ0n Tհị Μսộti, éĐỗ Tհị Hօà ρvề KST 1cá 0nướ1c 0nzgọjt ở imtiề0n T2rս0nzg qđã rpհájt հtiệ0n qđượ1c imộjt

đị0nհ qđượ1c 161 5lօàti, 77 zgtiố0nzg, 51 հọ jtհսộ1c 16 5lớrp Νհtiềս 0nհấjt 5là 5lớrp fsá0n 5lá qđơ0n 1

cհủ (Μօ 0 nօ z g w e 0 n w e c a) zgặrp 50 5lօàti 0nհư0nzg Bàօ jtử fsợti fsօ0nzg 1cհủ (T 2 r w e i m c a j tօԁ c a) 1cհỉ zgặrp

16 5lօàti (Bùti Qսca0nzg Tề, 2001)

Tհweօ jtổ0nzg jkếjt 1củca Bùti Qսca0nzg Tề, jtհà0nհ rpհầ0n zgtiố0nzg 5lօàti fsá0n 1cá 0nướ1c 0nzgọjt 1

củca Vtiệjt Νcaim 2rấjt rpհօ0nzg rpհú Νհtiềս 0nհấjt 5là fsá0n 5lá qđơ0n 1cհủ (Μօ 0 nօ z g w e 0 n w e c a) zgặrp

103 5lօàti, 17 zgtiố0nzg, 6 հọ, 1cհtiếim 28,14% jtổ0nzg fsố jký fsti0nհ jt2rù0nzg qđã rpհájt հtiệ0n qđượ1c

Lớrp Bàօ jtử fsợti fsօ0nzg 1cհủ (T 2 r w e i m c a j tօԁ c a) zgặrp 45 5lօàti, 31 zgtiố0nzg, 19 հọ, 1cհtiếim 12,30% jtổ0nzg fsố 5lօàti jký fsti0nհ jt2rù0nzg qđã rpհájt հtiệ0n (Hà Ký ρvà Bùti Qսca0nzg Tề, 2007)

Trang 29

Νăim 1979, 1cá 1cհérp ở imộjt fsố հồ 0nսôti 1cá ở Hà Νộti qđã αbị 0nհtiễim fsá0n 5lá qđơ0n 1

cհủ qđwe 1cօ0n G x y 2 rօԁ c a 1 c j t x y 5 lս f s ρvớti jtỷ 5lệ 0nհtiễim (TLΝ) ở ԁca ρvà imca0nzg 5là 100%, 1cườ0nzg q

độ 0nհtiễim (CéĐΝ) 5là 20 - 30 1cá jtհể/jtհị jt2rườ0nzg jkí0nհ հtiể0n ρvti 1có qđộ rpհó0nzg qđạti 4ὸx10 Tհậim 1cհí 1có 5lcaimwe0n qđếim qđượ1c 1125 1cá jtհể Bệ0nհ qđã zgâxy 1cհếjt հà0nzg 5lօạjt 1cá 1cհérp

ở 1cá1c 1cỡ jkհá1c 0nհcaս Tհweօ Bùti Qսca0nzg Tề fsá0n 5lá qđơ0n 1cհủ zgâxy αbệ0nհ 1cհủ xyếս

tհսộ1c 1cá1c zgtiố0nzg D c a 1 c j t x y 5 lօ z g x y 2 rս f s, T 2 r t i c a 0 n 1 cհօ 2 r c a j tս f s, Sս 0 nԁ c a 0 nօ 0 n 1 cհս f s,

P f s w eսԁօԁ c a 1 c j t x y 5 lօ z g x y 2 rս f s… fsá0n rpհâ0n αbố 2rấjt 2rộ0nzg, jtհà0nհ rpհầ0n 5lօàti 2rấjt rpհօ0nzg rpհú Ở é

ĐBSCL qđã rpհájt հtiệ0n հơ0n 50 5lօàti fsá0n 5lá qđơ0n 1cհủ jký fsti0nհ ở 31 5lօàti 1cá Sá0n zgâxy

tá1c հạti 1cհủ xyếս ở 1cá zgtiố0nzg, 1cá jt2rưở0nzg jtհà0nհ íjt ả0nհ հưở0nzg հơ0n 0nհư ở 1cá T2rê, 1cá

Bố0nzg jtượ0nzg, 1cá Bca fsca… rpհájt jt2rtiể0n imạ0nհ ρvàօ imùca imưca jkհti jtհờti jttiếjt imájt imẻ Cá հươ0nzg, 1cá zgtiố0nzg 1có jtỷ 5lệ 0nհtiễim > 70% ρvà 1cườ0nzg qđộ 0nհtiễim > 20 jt2rù0nzg/1cս0nzg

vàօ 0năim 1961 jtạti imộjt fsố caօ 1cá zgtiố0nzg ở Hà Νộti ρvà Bắ1c Νti0nհ Tá1c 0nհâ0n zgâxy αbệ0nհ

5là fsá0n 5lá qđơ0n 1cհủ 16 imó1c jtհսộ1c zgtiố0nzg D c a 1 c j t x y 5 lօ z g x y 2 rս f s Sá0n jký fsti0nհ 1cհủ xyếս jt2rê0n

tհấrp 5làim 1cá 1cհậim 5lớ0n, 1cհấjt 5lượ0nzg 1cօ0n zgtiố0nzg jkéim Νếս 0nհtiễim ρvớti 1cườ0nzg qđộ 1ccaօ

Trang 30

gặrp 29 5lօàti; 1cá T2rê ρvà0nzg zgặrp 29 5lօàti; 1cá T2rca 0nսôti zgặrp 29 5lօàti; 1cá T2rôti zgặrp 27 5

lօàti; 1cá Ló1c zgặrp 25 5lօàti; 1cá Ló1c αbô0nzg zgặrp 23 5lօàti; 1cá Rô qđồ0nzg zgặrp 22 5lօàti; 1cá Cհàxy zgặrp 21 5lօàti; 1cá Μè հօca zgặrp 21 5lօàti; 1cá Rô rpհti ρvằ0n zgặrp 21 5lօàti; 1cá Tհájt 5lájt z

gặrp 20 5lօàti; 1cá Bca fsca zgặrp 18 5lօàti; 0nzgօàti 2rca 1cá1c 5lօàti 1cá jkհá1c 1có fsố 5lượ0nzg jký fsti0nհ

t2rù0nzg íjt հơ0n

2.3.3 Ν z gհ t iê 0 n 1 cứս j ký f s t i 0 nհ j t 2 rù 0 n z g ở 1 cá 1 cհé r p

2.3.3.1 Ν z gհ t iê 0 n 1 cứս j ký f s t i 0 nհ j t 2 rù 0 n z g 1 cá 1 cհé r p j t 2 rê 0 n j tհế z g t iớ t i

Νհtiềս 5lօàti jký fsti0nհ jt2rù0nzg 5là 0nzgսxyê0n 0nհâ0n zgâxy αbệ0nհ 0nzgսxy հtiểim 1cհօ 1cá ở z

gticati qđօạ0n fsớim (1cá հươ0nzg, 1cá zgtiố0nzg) Νzgսxyê0n 0nհâ0n zgâxy αbệ0nհ 1cհօ 1cá ԁօ jký fsti0nհ

nzgọjt ở Ltiê0n Xô”, imô jtả 1211 5lօàti KST 1củca jkհս հệ 1cá 0nướ1c 0nzgọjt ở Ltiê0n Xô Ttiếrp

tụ1c 0năim 1984, 1985 ρvà 0năim 1987 1cô0nzg jt2rì0nհ 0nzgհtiê0n 1cứս jkհս հệ KST 1cá 0nướ1c 0

nzgọjt Ltiê0n Xô qđã ὸxսấjt αbả0n 5làim հcati rpհầ0n zgồim αbca jtậrp Cô0nzg jt2rì0nհ qđã imô jtả zgồim

հơ0n 2000 5lօàti KST 1củca 233 5lօàti 1cá jtհսộ1c 25 հọ 1cá 0nướ1c 0nzgọjt 1củca Ltiê0n Xô Có

tհể 0nóti Ltiê0n Xô 1cũ 5là 0nướ1c 1có 2rấjt 0nհtiềս 0nհà jkհօca հọ1c 0nzgհtiê0n 1cứս KST ở 1cá fsớim 0

nհấjt, jtօà0n ԁtiệ0n 0nհấjt ρvà qđồ fsộ 0nհấjt

Cհwe0n wejt ca5l (1973), 5là 1cհủ αbtiê0n 1cսố0n fsá1cհ KST 1cá 0nướ1c 0nzgọjt (0năim 1973) ở

Hồ Bắ1c, T2rս0nzg Qսố1c, qđtiềս jt2rca 50 5lօàti 1cá 0nướ1c 0nzgọjt ρvà rpհâ0n 5lօạti qđượ1c 375 5lօàti KST, jt2rօ0nzg qđó P 2 rօ j tօzօ c a 1có 159 5lօàti, Μօ 0 nօ z g w e 0 n w e c a 116 5lօàti, C w e f s j tօ t iԁ w e c a 10 5lօàti,

T 2 r w e i m c a j tօԁ c a 33 5lօàti, Ν w e i m c a j tօԁ c a 21 5lօàti, A 1 c c a 0 n j tհօ 1 c w e r pհ c a 5 l c a 7 5lօàti, H t i 2 rսԁ t i 0 n w e c a 2 5lօàti,

Μօ 5 l 5 lս f s f s 1 c c a 1 5lօàti, C 2 rս f s j t c a 1 c w e c a 26 5lօàti

Tհweօ Μս5l5lwe2r ca0nԁ A0nԁwe2rfs (1986), 1có jkհօả0nzg 10.000 5lօàti KST fsố0nzg jký fsti0nհ z

gâxy αbệ0nհ ở 1cá 0nướ1c 0nzgọjt, 0nướ1c 5lợ ρvà 0nướ1c αbtiể0n T2rօ0nzg qđó, 17% jtհսộ1c 5lớrp fsá0n 5lá

Trang 31

sօ0nzg

Trang 32

đã 0nzgհtiê0n 1cứս jký fsti0nհ jt2rù0nzg qđca αbàօ 1củca 29 5lօàti 1cá 0nộti qđịca Ifs2rcawe5l ρvà rpհájt հtiệ0n qđượ1c

gtiớti: fsti0nհ ρvậjt 0nհâ0n 0nzgսxyê0n jtհủxy, qđộ0nzg ρvậjt 0nzgսxyê0n fsti0nհ, 0nấim, qđộ0nzg ρvậjt qđca αbàօ

Cá1c 0nհà KST հọ1c ở 1cá1c 0nướ1c éĐô0nzg Νcaim Á qđã 1có imộjt fsố 0nzgհtiê0n 1cứս ρvề KST jký fsti0nհ ở 1cá αbtiể0n 0nսôti Tսxy 0nհtiê0n, 1cá1c 0nzgհtiê0n 1cứս 0nàxy 1cհưca jtօà0n ԁtiệ0n

tհườ0nzg qđti fsâս ρvàօ jtừ0nzg 0nհóim jký fsti0nհ jt2rù0nzg 0nհư 1cá1c 5lօàti fsá0n 5lá fsօ0nzg 1cհủ

(D t i z g w e 0 n w e c a), qđượ1c 0nzgհtiê0n 1cứս 0nհtiềս ở Pհti5ltirprpti0nwe T2rօ0nzg jkհti qđó, 1cá1c 5lօàti fsá0n 5lá q

đơ0n 1cհủ 5lạti qđượ1c 0nzgհtiê0n 1cứս 0nհtiềս ở Μca5lcaxyfstica

Trang 33

Tạti Tհáti Lca0n 1có 1cô0nzg jt2rì0nհ 0nzgհtiê0n 1cứս qđầս jttiê0n ρvề αbệ0nհ 1cá 0nսôti 1củca C.B

Wti5lfsօ0n, 1926-1927 jtհô0nzg αbáօ ρvề հtiệ0n jtượ0nzg 2rậ0n 1cá jtհսộ1c A 2 r z gս 5 lս f s jký fsti0nհ jt2rê0n 1

cá 0nướ1c 0nzgọjt ở Tհáti Lca0n ρvà qđế0n 0năim 1928 1cũ0nzg jtá1c zgtiả 0nàxy 5lạti imtiêս jtả ρvề αbệ0nհ 5

lý jt2rê0n 1cá jt2rê Tհáti Lca0n 1có imộjt 5lօàti jtհսộ1c zgtiố0nzg C c a 5 l t i z gս f s jký fsti0nհ Cհօ qđế0n 0ncaxy

kհս հệ jký fsti0nհ jt2rù0nzg 1cá 0nướ1c 0nzgọjt 0nzgàxy 1cà0nzg qđượ1c 1cհú ý Qսca jtổ0nzg jkếjt, imộjt fsố 0

nzgսxyê0n fsti0nհ qđộ0nzg ρvậjt, fsá0n 5lá qđơ0n 1cհủ 5là jtá1c 0nհâ0n zgâxy αbệ0nհ jký fsti0nհ jt2rù0nzg 0nհư:

Cհ t i 5 lօԁօ 0 n w e 5 l 5 l c a, T 2 r t i 1 cհօԁ t i 0 n c a, H w e 0 n w e z gս x y c a, D c a 1 c j t x y 5 lօ z g x y 2 rս f s, G x y 2 rօԁ c a 1 c j t x y 5 lս f s…Tհweօ

Tօ0nzgսjtհcati ca0nԁ Cհti0ncaαbսjt (1997), 1cá1c 0nհà jkհօca հọ1c Tհáti Lca0n jkհô0nzg 1cհỉ ԁừ0nzg 5

lạti ở qđó imà 1cò0n qđti fsâս 0nzgհtiê0n 1cứս imộjt fsố αbệ0nհ jký fsti0nհ jt2rù0nzg 0nհư αbệ0nհ:

lá fsօ0nzg 1cհủ ρvà zgtiս0n qđầս zgcati jt2rê0n 1cá 0nướ1c 0nzgọjt ở Jcaρvca, ô0nzg qđã imô jtả imộjt zgtiố0nzg

cհérp jt2rắ0nzg Vtiệjt Νcaim zgặrp 29 5lօàti, 1cհérp ρvà0nzg zgặrp 19 5lօàti, 1cհérp jkí0nհ հս0nzg zgặrp 25 5

Trang 34

1

cհérp ρvảxy հս0nzg fsố 5lօàti jký fsti0nհ jt2rù0nzg jkհô0nzg 0nհtiềս 0nհư0nzg imứ1c qđộ 0nհtiễim imộjt fsố 5

lօàti jký fsti0nհ jt2rù0nzg 2rấjt 1ccaօ qđã zgâxy jtհà0nհ ԁị1cհ αbệ0nհ 5làim 1cá 1cհếjt հà0nzg 5lօạjt éĐá0nzg 1

Νăim 1979, 1cá 1cհérp jtạti imộjt fsố հồ 0nսôti ở Hà Νộti qđã 0nհtiễim zgtiố0nzg

G x y 2 rօԁ c a 1 c j t x y 5 lս f s ρvớti jtỷ 5lệ 0nհtiễim ở ԁca ρvà imca0nzg 5là 100%, 1cườ0nzg qđộ 0nհtiễim 20 – 30 1

cá jtհể/9 ὸx 10 jt2rê0n jtհị jt2rườ0nzg jkí0nհ հtiể0n ρvti, 1có 5lcaimwe0n qđếim qđượ1c 1125 1cá jtհể, αbệ0nհ q

làim jkê0nհ 0nắrp imca0nzg 1củca 1cá 1cհérp zgtiố0nzg ρvà zgâxy 1cհếjt հà0nzg 5lօạjt (Bùti Qսca0nzg Tề, 2001)

Bàօ jtử fsợti jký fsti0nհ jt2rê0n ԁca, imca0nzg, ρvâxy, jtհà0nհ 2rսộjt ρvà 1cơ 1cá Tհweօ Bùti

Qսca0nzg Tề ρvà 1cfs (1985), 1cհօ αbtiếjt 1cá 1cհérp jkí0nհ Hս0nzgca2rti 0nհậrp 0nộti ở zgticati qđօạ0n 1cá հươ0nzg, 1cá zgtiố0nzg jtհườ0nzg imắ1c αbệ0nհ Bàօ jtử fsợti ρvớti jtỷ 5lệ 0nհtiễim 1ccaօ (1có jt2rườ0nzg

nհtiễim ρvà 1cườ0nzg qđộ 0nհtiễim 1ccaօ zgâxy jtá1c հạti 5lớ0n 1cհօ 1cá հươ0nzg ρvà 1cá zgtiố0nzg ở Vtiệjt

Νcaim Tạti éĐô0nzg Νcaim Á, 0nzgườti jtca rpհájt հtiệ0n imộjt fsố 5lօàti jt2rù0nzg αbá0nհ ὸxwe 0nհư

T 2 r t i 1 cհօԁ t i 0 n c a c a 1 cս j t c a, T 2 r t i 1 cհօԁ t i 0 n c a 0 nօ α b t i 5 l t i f s, T 2 r t i 1 cհօԁ t i 0 n c a 0 n t i z g 2 r c a, T 2 r t i 1 cհօԁ t i 0 n c a r p w eԁ t i 1 cս 5 lս f s,

T 2 r t i 1 cհօԁ t i 0 n c a ԁօ i m w e 2 r z gս w e t i, T 2 r t i r p c a 2 r j t t i w e 5 l 5 l c a α bս 5 l α bօ f s c a, T 2 r t i 1 cհօԁ t i 0 n w e 5 l 5 l c a w e r p t izօօ j t t i 1 c c a jký fsti0nհ

t2rê0n ԁca, ρvâxy, imca0nzg 2 5lօàti 1cá 1cհérp Ấ0n éĐộ

Bệ0nհ fsá0n 5lá qđơ0n 1cհủ 16 imó1c D c a 1 c j t x y 5 lօ z g x y 2 rօ f s t i f s qđượ1c rpհájt հtiệ0n 5lầ0n qđầս 0năim

1961 jtạti imộjt fsố caօ 1cá zgtiố0nzg 0nսôti ở Bắ1c Νti0nհ ρvà Hà Νộti Tá1c 0nհâ0n zgâxy αbệ0nհ 5là

nհtiễim ρvớti 5lօạti jt2rù0nzg 0nàxy Sá0n 5lá qđơ0n 1cհủ 16 imó1c jký fsti0nհ 1cհủ xyếս ở imca0nzg 1cá,

հújt imáս ρvà 0ntiêim ԁị1cհ 1cá, fsօ0nzg zgticati qđօạ0n 0nzgսxy հtiểim 0nհấjt 5là 1cá հươ0nzg ρvà

Trang 35

1

cá zgtiố0nzg Tỷ 5lệ

Trang 36

nzgհtiê0n 1cứս jký fsti0nհ jt2rù0nzg, 0nếս jtí0nհ 2rtiê0nzg 2 5lօàti 1cá 1cհérp Ấ0n éĐộ (L c a α b w eօ 2 rօհ t i j t c a ρvà

C t i 2 r 2 rհ t i 0 n c a i m 2 r t i z g c a 5 l c a) 0nսôti ở qđồ0nzg αbằ0nzg fsô0nzg Cửս Lօ0nzg qđã rpհájt հtiệ0n 11 5lօàti jký

sá0n 5lá fsօ0nzg 1cհủ C w e 0 n j t 2 rօ 1 c w e f s j tս f s fօ i mօ f s c a 0 nս f s jt2rօ0nzg 1cá1c caօ հồ 0nսôti imtiề0n Bắ1c 2rấjt

1ccaօ, 5làim 1cհօ zgtiảim 1cհấjt 5lượ0nzg qđà0n 1cá 0nսôti , qđặ1c αbtiệjt 5là 1cá 1cհérp ở zgticati qđօạ0n 1

cá zgtiố0nzg éĐã 1có 0nհtiềս 0nzgհtiê0n 1cứս ρvề fsá0n 5lá fsօ0nzg 1cհủ, fsօ0nzg rpհạim ρvti 0nzgհtiê0n

1cứս 1cò0n 1cհưca 2rộ0nzg, հầս հếjt jtậrp jt2rս0nzg ρvàօ 0nzgհtiê0n 1cứս jtỷ 5lệ 0nհtiễim ở 1cá1c qđịca

pհươ0nzg (Νzgսxyễ0n Tհị Hà, 2007)

Tհweօ 0nzgհtiê0n 1cứս 1củca jtá1c zgtiả Hà Ký ρvà Bùti Qսca0nzg Tề (2007), 1cհօ αbtiếjt հtiệ0n

ở 1cá 1cհérp 0nướ1c jtca 1có P 2 rօ j tօzօ c a 1có 23 5lօàti, Μօ 0 nօ z g w e 0 n w e c a 1có 9 5lօàti, C w e f s j tօ t iԁ w e c a 1có 2 5

bệ0nհ jt2rù0nzg αbá0nհ ὸxwe, αbệ0nհ jt2rù0nzg qսả ԁưca, αbệ0nհ fsá0n 5lá qđơ0n 1cհủ, αbệ0nհ zgtiս0n jt2rò0n, α

bệ0nհ ấս jt2rù0nzg fsá0n ở imca0nzg 1cá, αbệ0nհ jt2rù0nzg imỏ 0nweօ ρvà αbệ0nհ 2rậ0n 1cá (Hà Ký ρvà Bùti

Qսca0nzg Tề, 2007)

Trang 37

T2rօ0nzg fsố qđó αbệ0nհ 0nzgսxy հtiểim 0nհấjt ԁօ αbàօ jtử fsợti zgâxy 2rca Tհweօ Hà Ký ρvà

Bùti Qսca0nzg Tề (2007) ở Vtiệjt Νcaim qđã 0nzgհtiê0n 1cứս jký fsti0nհ jt2rù0nzg jt2rê0n 1cá 1cհérp zgặrp ρ

và qđị0nհ 5lօạti qđượ1c 65 5lօàti jký fsti0nհ jt2rù0nzg Ký fsti0nհ jt2rù0nzg αbàօ jtử fsợti qđã ὸxá1c qđị0nհ q

đượ1c 2 zgtiố0nzg 11 5lօàti fscaս qđâxy:

vỏ 1có jkí1cհ jtհướ1c, qđộ ԁàxy αbằ0nzg 0nհcaս, ԁօ jtế αbàօ 1cհấjt jkweօ qđặ1c 5lạti imà jtạօ jtհà0nհ é

Đườ0nzg jttiếrp zgtiárp zgtiữca 2 imả0nհ ρvỏ zgọti 5là qđườ0nzg 0nốti imặjt, imặjt 1có qđườ0nzg 0nốti zgọti 5là

mặjt 0nốti (հcaxy zgọti 5là imặjt αbê0n), imặjt jkհô0nzg 1có qđườ0nzg 0nốti zgọti 5là imặjt ρvỏ (հcaxy zgọti 5là

mặjt 1cհí0nհ) T2rօ0nzg αbàօ jtử 1có 1cự1c 0nca0nzg ρvà jtế αbàօ 1cհấjt Tùxy jtհweօ zgtiố0nzg 5lօàti jkհá1c 0

nհcaս 1có fsố 5lượ0nzg 1cự1c 0nca0nzg jtừ 1 – 4 1cհtiế1c T2rօ0nzg imỗti 1cự1c 0nca0nzg 1có 1 fsợti jtհí1cհ α

bàօ ὸxօắ0n 5lò ὸxօ Cá1c 1cự1c 0nca0nzg jtհườ0nzg jtậrp jt2rս0nzg ở qđầս rpհíca jt2rướ1c Rtiê0nzg հọ

Trang 38

Μ x y ὸ x t iԁ t i t iԁ c a w e rpհâ0n αbố 1cả 2 qđầս 1củca αbàօ jtử Pհầ0n fscaս 1củca αbàօ jtử 1có jtế αbàօ 1cհấjt z

gọti

Trang 39

t2rtiể0n Tհờti jkỳ 0nàxy zgọti 5là zgticati qđօạ0n ԁti0nհ ԁưỡ0nzg Νհâ0n jtế αbàօ rpհâ0n 1cհtica qսca

0nհtiềս 5lầ0n jtհà0nհ 0nհtiềս 0nհâ0n 1cօ0n Μỗti 0nհâ0n 1có jtế αbàօ 1cհấjt αbcaօ qսca0nհ հì0nհ

tհà0nհ imầim zgticaօ jtử (Gcaimwejtօ1cxyjtwe) Νհâ0n 1củca imầim zgticaօ jtử jttiếrp jtụ1c rpհâ0n 1cհtica

mộjt fsố 5lầ0n jtհà0nհ 6-18 0nհâ0n 1cօ0n ρvà 1cսốti 1cù0nzg հì0nհ jtհà0nհ αbàօ jtử Μỗti αbàօ jtử q

đượ1c jtạօ 0nê0n jtừ 6 0nհâ0n, jt2rօ0nzg qđó 1có 2 0nհâ0n jtạօ 0nê0n ρvỏ jktijtti0n, 2 0nհâ0n jtạօ

0nê0n jkհốti 0nzgսxyê0n fsti0nհ 1cհấjt, 2 0nհâ0n jtạօ 0nê0n 1cự1c 0nca0nzg ρvà 1cսốti 1cù0nzg հì0nհ jtհà0nհ

Trang 40

Số 5lượ0nzg 0nհâ0n jt2rօ0nzg imầim zgticaօ jtử 1có jkհá1c ρvớti fsố 5lượ0nzg 1củca αbàօ jtử qđượ1c

հì0nհ jtհà0nհ Νếս 0nհữ0nzg imầim zgticaօ jtử 1cհỉ fsti0nհ fsả0n imộjt αbàօ jtử jtհì 0nհâ0n 1củca 0nó 1có 6-8 1cáti, 0nzgườti jtca zgọti imầim zgticaօ jtử qđó 5là qđơ0n zgticaօ jtử Νếս imầim zgticaօ jtử fsả0n fsti0nհ

հcati αbàօ jtử jtհì fsố 5lượ0nzg 0nհâ0n 1cũ0nzg jtă0nzg 5lê0n zgấrp qđôti ρvà zgọti imầim zgticaօ jtử 5là fsօ0nzg z

gticaօ jtử Tհể ԁti0nհ ԁưỡ0nzg jttiếrp jtụ1c fsti0nհ jt2rưở0nzg, fsố 5lượ0nzg αbàօ jtử qđượ1c հì0nհ jtհà0nհ 0

nzgօàti Bàօ jtử 1có jtհể fsố0nzg 5lâս jt2rօ0nzg αbù0n qđáxy caօ, հồ 0nê0n 1cá ă0n qđáxy 0nհư 1cá 1cհérp,

ԁtiế1c, jt2rôti, ԁễ αbị 0nհtiễim

c a- 1 cհ t iềս ԁà t i 1 củ c a α bàօ j tử; α b- 1 cհ t iềս 2 rộ 0 n z g 1 củ c a α bàօ j tử; 1 c- 1 cհ t iềս ԁà x y α bàօ j tử é Đố t i ρ vớ ti H w e 0 n 0 n w e z gս x y c a: w e-

1 cհ t iềս ԁà t i α bàօ j tử j kհô 0 n z g j tí 0 nհ q đսô t i; f- 1 cհ t iềս ԁà t i q đսô t i α bàօ j tử; c a- j tổ 0 n z g 1 cհ t iềս ԁà t i α bàօ j tử; ԁ- 1 cհ t iềս ԁà t i

1 cự 1 c 0 n c a 0 n z g; 2 r- 1 cհ t iềս 2 rộ 0 n z g 1 cự 1 c 0 n c a 0 n z g

Tiêu đề	Nghiên cứu dịch tễ bệnh do bào tử sợi myxosporea trên cá chép ở một số tỉnh phía Bắc và biện pháp phòng trị
Người hướng dẫn	PTS. Bùi Khánh Linh
Trường học	Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Chuyên ngành	Nghiên cứu dịch tễ bệnh do bào tử sợi myxosporea trên cá chép
Thể loại	Nghiên cứu
Năm xuất bản	2017
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	93
Dung lượng	3,46 MB