(Luận văn) mối quan hệ giữa quản trị vốn luân chuyển và khả năng sinh lợi trong các doanh nghiệp việt nam nghiên cứu điển hình các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Bộ dữ liệu và mẫu

Dữ liệu trong nghiên cứu này được thu thập từ hai sàn giao dịch chứng khoán tại Việt Nam, bao gồm sàn giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) và sàn giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE), trong khoảng thời gian từ năm 2007 đến năm 2011.

Dữ liệu dùng cho nghiên cứu đƣợc trích từ các báo cáo tài chính hàng năm của các công ty niêm yết gồm:

+ Bảng cân đối kế toán;

+ Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Dữ liệu tài chính bao gồm các chỉ tiêu quan trọng như tổng tài sản, tài sản lưu động, hàng tồn kho, phải thu khách hàng, phải trả người bán, nợ ngắn hạn, nợ dài hạn, vốn chủ sở hữu, doanh thu, giá vốn hàng bán và lợi nhuận ròng.

Dữ liệu này được sử dụng để tính toán các chỉ số tài chính quan trọng như thời gian thu tiền từ khách hàng, thời gian chuyển đổi hàng tồn kho, thời gian thanh toán cho người bán, chu kỳ chuyển đổi tiền mặt và lợi nhuận hoạt động ròng.

Các công ty thuộc nhóm ngành tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, hoạt động kinh doanh bất động sản không nằm trong phạm vi nghiên cứu của bài này

Ngoài ra, các quan sát thiếu số liệu hoặc có giá trị dị biệt, không có tính đại diện bị loại ra khỏi mẫu

Mẫu nghiên cứu cuối cùng bao gồm 344 công ty phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam từ năm 2007 đến năm 2011.

Mô tả các biến sử dụng trong mô hình

Tất cả các biến dưới đây được sử dụng để kiểm định giả thuyết, bao gồm biến độc lập, biến phụ thuộc và biến kiểm soát.

Bảng 2.1: Mô tả các biến đƣợc sử dụng trong mô hình LOẠI

KÝ HIỆU TÊN BIẾN CÁCH TÍNH

Biến phụ thuộc NOP Lợi nhuận hoạt động ròng

Thu nhập hoạt động+khấu hao Tổng tài sản-tài sản tài chính

ACP Kỳ thu tiền bình quân

ITID Kỳ chuyển đổi hàng tồn kho

Hàng tồn kho x 365 Giá vốn hàng bán

APP Kỳ thanh toán cho người bán

Phải trả người bán x 365 Giá vốn hàng bán

CCC Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt ACP + ITID – APP

CR Tỉ số thanh toán nhanh

Tài sản lưu động-Hàng tồn kho

Nợ ngắn hạn LOS Qui mô công ty Ln( Tổng doanh thu)

DR Tỷ lệ nợ Tổng nợ

FATA Tỉ số tài sản tài chính trên tổng tài sản

Tài sản tài chính Tổng tài sản

NOP: Net Operating Profitability là thước đo khả năng sinh lợi của công ty, đƣợc sử dụng làm biến phụ thuộc (biến đƣợc giải thích)

ACP: Average Collection Period là biến đại diện cho các khoản phải thu của công ty, đƣợc dùng làm biến độc lập

Inventory Turnover in Days (ITID) is a key metric that measures the number of days inventory is held before it is sold This variable serves as an independent factor in inventory management analysis.

APP: Average Payment Period là biến đại diện cho các khoản phải thanh toán của công ty, đƣợc dùng làm biến độc lập

CCC: The Cash Conversion Cycle là biến được xem như là thước đo toàn diện quản lý vốn luân chuyển, đƣợc dùng làm biến độc lập (biến giải thích)

CR: Current Ratio là thước đo truyền thống của tính thanh khoản, được sử dụng là biến kiểm soát

LOS: Logarithm Of Sales là biến qui mô công ty, đƣợc dùng là biến kiểm soát

DR: Debt Ratio là biến đòn bẩy sử dụng nợ, đƣợc dùng là biến kiểm soát

FATA: Financial Assets to Total Assets là biến tỉ số tài sản tài chính trên tổng tài sản, đƣợc dùng là biến kiểm soát

Tất cả các biến liên quan đến quản lý vốn luân chuyển có mối quan hệ cơ bản ảnh hưởng đến lợi nhuận hoạt động ròng Cụ thể, có sự tương tác ngược chiều giữa lợi nhuận và các yếu tố như số ngày các khoản phải thu, kỳ chuyển đổi hàng tồn kho, các khoản phải trả và chu kỳ chuyển đổi tiền mặt Việc kéo dài thời gian giữa chi tiêu cho nguyên vật liệu và thu tiền từ bán hàng có thể làm giảm lợi nhuận doanh nghiệp, trong khi việc rút ngắn thời gian này sẽ góp phần gia tăng lợi nhuận.

Giả thiết nghiên cứu

* Giả thiết 1: tot nghiep do wn load thyj uyi pl aluan van full moi nhat z z vbhtj mk gmail.com Luan van retey thac si cdeg jg hg

H01 : Không có mối quan hệ giữa hiệu quả quản lý vốn luân chuyển và khả năng sinh lợi của các công ty Việt Nam

Có thể tồn tại mối quan hệ đồng biến giữa hiệu quả quản lý vốn luân chuyển và khả năng sinh lợi của các công ty Việt Nam Cụ thể, các công ty có khả năng quản lý vốn luân chuyển hiệu quả sẽ đạt được mức sinh lợi cao hơn và ngược lại.

H02 : Không có quan hệ giữa tính thanh khoản và khả năng sinh lợi của các công ty Việt Nam

Có thể tồn tại mối quan hệ ngược chiều giữa tính thanh khoản và khả năng sinh lợi của các công ty Việt Nam, trong đó các công ty có mức độ thanh khoản cao thường có khả năng sinh lợi thấp hơn và ngược lại.

H03 : Không có quan hệ giữa qui mô của các công ty và khả năng sinh lợi của các công ty Việt Nam

Có thể có mối quan hệ đồng biến giữa quy mô công ty và khả năng sinh lợi của các công ty Việt Nam Điều này được giải thích bởi việc các công ty lớn thường giảm mức độ thanh khoản và chu kỳ tiền mặt.

H04 : Không có quan hệ giữa việc sử dụng nợ và khả năng sinh lợi của các công ty Việt Nam

Có thể tồn tại mối quan hệ nghịch biến giữa việc sử dụng nợ và khả năng sinh lợi của các công ty Việt Nam Cụ thể, các công ty có tỷ lệ tài trợ bằng nợ cao thường gặp khó khăn trong việc duy trì khả năng sinh lợi, và điều này có thể dẫn đến hiệu suất tài chính kém hơn.

Mô hình nghiên cứu

Mô hình phân tích hồi quy dữ liệu dạng bảng sử dụng phương pháp tác động cố định (FEM) cho dữ liệu chéo và chuỗi thời gian Tác giả áp dụng FEM trong nghiên cứu để tính đến "tính đặc trưng" của từng công ty, cho phép độ dốc thay đổi giữa các doanh nghiệp nhưng vẫn giả định các hệ số độ dốc là không đổi Để minh họa điều này, tác giả đã xây dựng mô hình tổng quát.

NOPit là lợi nhuận hoạt động ròng của công ty i tại thời điểm t, với i từ 1 đến 344 công ty Hệ số chặn của phương trình được ký hiệu là β1i, trong khi βi là hệ số của các biến độc lập Thời gian t được tính từ 1 đến 5 năm, và ε đại diện cho sai số của phương trình.

Cụ thể, khi biến đổi phương trình trên bằng mô hình vào các biến cụ thể, phương trình trở thành:

NOP it = β 1i + β 1 (ACP it ) + β 2 (ITID) + β 3 (APP it ) + β 4 (CCC it ) + β 5 (CR it ) + β 6 (DRit) + β 7 (LOSit) + β8(FATAit) + ε (2.2)

NOP, hay lợi nhuận hoạt động ròng, là chỉ số quan trọng phản ánh hiệu quả kinh doanh ACP, tức kỳ thu tiền bình quân, cho biết thời gian trung bình để thu hồi tiền từ khách hàng ITID, hay kỳ chuyển đổi hàng tồn kho, đo lường thời gian hàng hóa được lưu kho trước khi bán APP, kỳ thanh toán cho người bán, thể hiện thời gian trung bình để doanh nghiệp thanh toán cho nhà cung cấp CCC, chu kỳ chuyển đổi tiền mặt, tổng hợp thời gian từ khi chi tiền cho hàng hóa đến khi thu hồi tiền từ khách hàng Cuối cùng, CR, tỉ số thanh toán nhanh, đánh giá khả năng thanh toán ngắn hạn của doanh nghiệp.

The debt ratio (DR) is a crucial financial metric that indicates the proportion of a company's total debt to its total assets Understanding this ratio helps assess a company's financial leverage and stability Additionally, the scale of the company plays a significant role in its financial health, influencing its ability to manage debt effectively For the latest insights and comprehensive analysis, please refer to the updated resources available.

FATA: tỉ số tài sản tài chính trên tổng tài sản ε : sai số

Phân tích đƣợc dùng trong nghiên cứu

Bài nghiên cứu sử dụng hai kiểu phân tích dữ liệu; phân tích mô tả và phân tích định lƣợng.

Phân tích mô tả

Phân tích mô tả là bước khởi đầu quan trọng trong nghiên cứu của tác giả, giúp làm rõ mối quan hệ giữa chu kỳ chuyển đổi tiền mặt và cung cấp thông tin chi tiết về các biến liên quan Việc sử dụng phần mềm EVIEWS để phân tích các biến khác nhau trong nghiên cứu này là rất cần thiết.

Phân tích định lƣợng

Trong phân tích định lượng tác giả sử dụng hai phương pháp:

- Thứ nhất, tác giả dùng mô hình tương quan, cụ thể là tương quan Pearson để đo lường mức độ kết hợp giữa các biến khác nhau

Tác giả áp dụng phương pháp phân tích hồi quy để dự đoán mối quan hệ nhân quả giữa khả năng sinh lợi, tính thanh khoản và các biến đã chọn khác, sử dụng phương pháp phân tích Pooled Ordinary Least Squares.

Tác giả sử dụng dữ liệu dạng bảng trong phân tích hồi quy, kết hợp dữ liệu chuỗi thời gian và dữ liệu quan sát chéo, ước lượng bằng phương pháp tác động cố định Phần mềm EVIEWS được sử dụng để phân tích các dữ liệu tài chính và dữ liệu dạng bảng.

Nghiên cứu này áp dụng phương pháp định lượng với mẫu 344 công ty phi tài chính niêm yết trên hai sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2007-2011 Các biến chính trong mô hình bao gồm chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (CCC), kỳ thu tiền khách hàng (ACP), kỳ chuyển đổi hàng tồn kho (ITID) và kỳ thanh toán cho nhà cung cấp (ACP) Ngoài ra, nghiên cứu còn xem xét các biến bổ sung như tỉ số thanh toán nhanh (CR), tỉ số nợ dài hạn trên tổng tài sản (DR), tỉ số tài sản tài chính trên tổng tài sản (FATA) và qui mô công ty (LOS) để phân tích ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi Điểm khác biệt so với các nghiên cứu trước là việc sử dụng phương pháp hồi quy dữ liệu dạng bảng với kỹ thuật tác động cố định (FEM) để tính đến sự khác biệt đặc trưng của từng công ty, bao gồm phong cách quản lý và các đặc điểm độc đáo khác.

PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ THẢO LUẬN

Phân tích mô tả

Bảng 3.1: Thống kê mô tả

Biến N Trung bình Trung vị Độ lệch chuẩn

Phân tích mô tả cung cấp thông tin về giá trị trung bình, trung vị và độ lệch chuẩn của các biến nghiên cứu trong mô hình, cụ thể như sau:

Bảng 3.1 cung cấp thống kê mô tả cho 344 công ty phi tài chính trong giai đoạn 2007-2011 với tổng cộng 1720 quan sát Lợi nhuận hoạt động ròng trung bình đạt 21,34% trên tổng tài sản, với độ lệch chuẩn là 14,35%, cho thấy khả năng sinh lợi có thể dao động xung quanh giá trị trung bình này Giá trị cao nhất của lợi nhuận hoạt động ròng trong một năm là 110%, trong khi giá trị thấp nhất là 8%.

Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt là một chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả quản trị vốn luân chuyển, với giá trị trung bình là 120 ngày và độ lệch chuẩn là 91 ngày.

Các công ty thường nhận thanh toán từ các đối tác kinh doanh trong khoảng thời gian trung bình là 65 ngày, với độ lệch chuẩn là 59 ngày Thời gian thu tiền tối thiểu là 0 ngày, cho phép các công ty thu tiền ngay trong ngày bán hàng, trong khi thời gian thu tiền tối đa có thể lên đến 600 ngày, tương đương 1,5 năm.

Thời gian trung bình để kinh doanh hàng tồn kho là 100 ngày, với độ lệch chuẩn là 78 ngày Thời gian tối đa cho kỳ chuyển đổi hàng tồn kho của một công ty có thể lên đến 450 ngày.

Các công ty kéo dài thời gian thanh toán trung bình của họ là 46 ngày cho các khoản phải thanh toán của họ với độ lệch chuẩn là 47 ngày

Kiểm tra mối quan hệ giữa qui mô công ty và khả năng sinh lợi cho thấy logarith của tổng doanh số (LOS) được sử dụng như biến kiểm soát Giá trị trung bình của LOS đạt 26,58% với độ lệch chuẩn là 1,3984 Qui mô công ty ghi nhận giá trị tối đa là 30,87% và tối thiểu là 21,27%.

Để đánh giá tính thanh khoản của các công ty, nghiên cứu này sử dụng tỉ số thanh toán nhanh (CR) như một thước đo truyền thống Giá trị trung bình của tỉ số thanh toán nhanh của các công ty Việt Nam là 1,78, với độ lệch chuẩn là 9,27 Tỉ số thanh toán nhanh tối đa ghi nhận được là 366,9, trong khi tỉ số thanh toán nhanh tối thiểu là -0,14.

Nghiên cứu vấn đề tài trợ bằng nợ và khả năng sinh lợi của các công ty thông qua tỷ số nợ cho thấy tỷ số nợ trung bình của các công ty Việt Nam là 51,5% với độ lệch chuẩn 22,68% Tỷ lệ tài trợ bằng nợ tối đa mà các công ty sử dụng lên đến 97%, cho thấy một số cổ phiếu không phát huy hiệu quả Mức tối thiểu của tài trợ bằng nợ là 0, tức là có những công ty không sử dụng tài trợ nợ.

Nghiên cứu mối quan hệ giữa tài sản tài chính cố định và tổng tài sản của các công ty Việt Nam cho thấy tài sản tài chính chiếm trung bình 5,1% tổng tài sản, với độ lệch chuẩn là 8,96 Tỷ lệ tối đa của tài sản tài chính cố định trong tổng tài sản đạt 89%, trong khi tỷ lệ tối thiểu chỉ là 1%.

Bảng 3.2: Thống kê giá trị trung bình theo ngành

Ngành N NOP ACP ITID APP CCC

Công nghiệp chế biến 18 0.12 76.91 51.79 62.38 66.32 Công nghiệp khai thác 147 0.21 43.93 73.61 27.77 89.77

Vận tải hành khách & Du lịch 15 0.09 28.43 20.35 31.53 17.25 Vật liệu xây dựng & nội thất 112 0.11 79.5 134.28 65.31 148.47

Nguồn: Do tác giả tổng hợp

344 công ty đƣợc phân thành 07 ngành chính Có thể nhìn ở 2 nhóm

+ Nhóm có tỷ lệ lợi nhuận trên tổng tài sản (NOP) cao: ngành thực phẩm đạt 34%, ngành hàng cá nhân, hàng điện và điện tử đạt 26%

Nhóm ngành có tỷ lệ lợi nhuận trên tổng tài sản (NOP) thấp bao gồm: ngành hàng cá nhân với 8%, ngành vận tải hành khách và du lịch đạt 9%, và ngành vật liệu xây dựng và nội thất đạt 11%.

Nhóm ngành có tỷ lệ lợi nhuận trên tổng tài sản (NOP) cao thường có chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (CCC) ngắn, như ngành thực phẩm với 83 ngày, ngành hàng cá nhân 32 ngày, và ngành điện điện tử 93 ngày Ngược lại, nhóm ngành có tỷ lệ NOP thấp lại có chu kỳ chuyển đổi tiền mặt dài, ví dụ như ngành vật liệu xây dựng và nội thất với 148 ngày, và ngành công nghiệp khai thác 89 ngày.

Nhƣ vậy, các ngành có chu kỳ chuyển đổi tiền mặt dài thì khả năng sinh lợi đạt thấp và ngƣợc lại.

Phân tích định lƣợng

Trong bài viết này, tác giả áp dụng hai phương pháp phân tích định lượng Đầu tiên, phân tích tương quan được sử dụng để đo lường mức độ liên kết giữa các biến khác nhau, nhằm xác định tầm quan trọng của sự liên kết này trong quản trị vốn luân chuyển Cụ thể, các hệ số tương quan Pearson và Spearman được tính cho tất cả các biến trong nghiên cứu.

Phân tích hệ số tương quan Pearson

Phân tích tương quan giúp hiểu rõ mối quan hệ giữa quản trị vốn luân chuyển và khả năng sinh lợi Nếu quản trị vốn luân chuyển được thực hiện hiệu quả, khả năng sinh lợi sẽ tăng lên Điều này dẫn đến mối quan hệ âm giữa các biến của thước đo quản lý vốn luân chuyển và biến khả năng sinh lợi, cho thấy sự tương quan ngược chiều có ý nghĩa thống kê với tỷ số lợi nhuận hoạt động ròng.

Bảng 3.3 : Ma trận hệ số tương quan

Correlation NOP ACP APP ITID CCC CR DR LOS FATA

LOS 0.045542 -0.201411 -0.137742 -0.080969 -0.129871 -0.135845 0.323877 1.000000 FATA -0.089545 0.037222 -0.027471 -0.083349 -0.032809 0.055492 -0.220897 0.019808 1.000000 t-Statistic NOP ACP APP ITID CCC CR DR LOS FATA

Probability NOP ACP APP ITID CCC CR DR LOS FATA

Tác giả phân tích mối tương quan giữa kỳ thu tiền bình quân và lợi nhuận hoạt động ròng, cho thấy mối quan hệ âm với hệ số -0,325 và giá trị p = 0,000 Kết quả này chỉ ra mức ý nghĩa thống kê cao tại α = 1%, nghĩa là khi kỳ thu tiền khách hàng tăng, khả năng sinh lợi sẽ giảm.

Kết quả nghiên cứu cho thấy mối tương quan giữa kỳ chuyển đổi hàng tồn kho và khả năng sinh lợi có hệ số tương quan là -0,213 với giá trị p là 0,000, cho thấy mức ý nghĩa thống kê cao tại mức α = 1% Điều này chỉ ra rằng việc kéo dài thời gian chuyển đổi hàng tồn kho sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh lợi của công ty.

Kết quả cho thấy mối tương quan giữa kỳ thanh toán cho người bán và khả năng sinh lợi có xu hướng tương tự, với hệ số -0,252 và giá trị p là 0,000, cho thấy ý nghĩa thống kê cao ở mức α 1% Điều này có nghĩa là khả năng sinh lợi của công ty sẽ giảm nếu thời gian thanh toán các hóa đơn cho người bán bị kéo dài.

Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt là chỉ số quan trọng trong quản lý vốn lưu chuyển, với hệ số âm -0,264 và giá trị p là 0,000 tại mức ý nghĩa α = 1% Điều này cho thấy rằng việc giảm chu kỳ chuyển đổi tiền mặt sẽ dẫn đến khả năng sinh lợi cao hơn cho công ty.

Kết quả phân tích cho thấy rằng nếu công ty giảm thời gian của các thành phần trong kỳ chuyển đổi tiền mặt, lợi nhuận sẽ được cải thiện.

Tỷ số thanh toán nhanh, thước đo tính thanh khoản của công ty, trong phân tích này tỷ số thanh toán nhanh không có ý nghĩa thống kê

Quy mô công ty (LOS) có mối quan hệ dương với khả năng sinh lợi, với hệ số 0,0455 và giá trị p là 0,059 Điều này cho thấy rằng khi quy mô công ty tăng lên, khả năng sinh lợi cũng sẽ tăng theo Mức ý nghĩa thống kê α = 5% xác nhận tính chính xác của mối quan hệ này.

Mối quan hệ âm giữa thời gian thanh toán cho người bán và khả năng sinh lợi cho thấy rằng việc kéo dài thời gian thanh toán hóa đơn có thể dẫn đến giảm lợi nhuận của doanh nghiệp Cụ thể, nếu công ty trì hoãn thanh toán, lợi nhuận sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực Ngược lại, nếu công ty tăng tốc độ thanh toán cho nhà cung cấp, lợi nhuận có khả năng tăng lên nhờ vào các khoản chiết khấu cho việc thanh toán đúng hạn hoặc sớm.

Hệ số tương quan trong bảng 3.3 cho thấy mối quan hệ dương và có ý nghĩa thống kê giữa kỳ thu tiền khách hàng và chu kỳ chuyển đổi tiền mặt, với hệ số tương quan là 0,602 và giá trị p là 0,000 Điều này có nghĩa là nếu công ty tăng cường thu hồi tiền bán hàng, sẽ dẫn đến sự gia tăng trong các hoạt động của chu kỳ chuyển đổi tiền mặt.

Có mối quan hệ dương giữa kỳ chuyển đổi hàng tồn kho và chu kỳ chuyển đổi tiền mặt, cho thấy việc kéo dài thời gian chuyển đổi hàng tồn kho sẽ làm tăng chu kỳ chuyển đổi tiền mặt Hệ số tương quan đạt 0,8029 với giá trị p là 0,0005, cho thấy mức ý nghĩa thống kê α là 1%.

Cuối cùng, có một mối quan hệ ngược chiều rõ rệt và có ý nghĩa thống kê giữa chu kỳ chuyển đổi tiền mặt và các thành phần của nó với khả năng sinh lợi của công ty, điều này phù hợp với các lý thuyết nghiên cứu trước đây.

Kết quả phân tích cho thấy có mối tương quan mạnh mẽ và có ý nghĩa thống kê giữa quản lý vốn luân chuyển và khả năng sinh lợi của công ty.

Phân tích hồi quy

Xác định lợi nhuận hoạt động ròng đƣợc điều tra từ 1720 mẫu quan sát, thời kỳ nghiên cứu từ năm 2007 đến năm 2011

Kết quả trình bày trong bảng 3.4

NOPit = β0 + β1(ACPit) + β2(LOSit) + β3(CRit) + β4 (DRit) + β5(FATAit)

+ ε (3.1) tot nghiep do wn load thyj uyi pl aluan van full moi nhat z z vbhtj mk gmail.com Luan van retey thac si cdeg jg hg

Bảng 3.4: Kết quả hồi quy phương trình (3.1)

Variable Coefficient Std Error t-Statistic Prob

Cross-section fixed (dummy variables): YES

S.E of regression 0.068789 Akaike info criterion -2.336528

Sum squared resid 6.487391 Schwarz criterion -1.230669

Log likelihood 2358.414 Hannan-Quinn criter -1.927376

Kết quả hồi qui cho thấy hệ số khoản phải thu có dấu âm với mức ý nghĩa thống kê cao (α = 1%), cho thấy sự thay đổi trong khoản phải thu ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi của công ty Cụ thể, mỗi ngày tăng hoặc giảm trong thời gian phải thu khách hàng sẽ làm khả năng sinh lợi giảm hoặc tăng 0.0254%.

Tỷ số thanh toán nhanh là thước đo truyền thống đo lường tính thanh khoản trong nghiên cứu này không có ý nghĩa thống kê

Tác giả chỉ ra rằng tỷ số nợ được sử dụng như một đòn bẩy, thể hiện mối quan hệ ngược chiều với biến phụ thuộc và có mức ý nghĩa thống kê cao (α = 1%) Điều này có nghĩa là khi công ty tăng cường sử dụng đòn bẩy, khả năng sinh lợi sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực, dẫn đến sự giảm sút trong khả năng sinh lợi.

Quy mô công ty có mối quan hệ tích cực với khả năng sinh lợi, với mức ý nghĩa thống kê cao α = 1% Điều này cho thấy rằng khi quy mô công ty tăng lên, khả năng sinh lợi cũng sẽ tăng theo, và ngược lại.

Trường hợp tỷ số tài sản tài chính trên tổng tài sản trong bài nghiên cứu này cho thấy không có ý nghĩa thống kê

Hệ số điều chỉnh R² đạt 77,04%, cho thấy mô hình có độ phù hợp cao Hệ số C có giá trị -0,75 và có ý nghĩa thống kê Thống kê F được sử dụng để kiểm định mức ý nghĩa của R, với giá trị F là 17,58, cho thấy mô hình có ý nghĩa thống kê.

Hệ số Durbin-Watson là 1,958 cho thấy không có hiện tượng tự tương quan trong mô hình

NOPit = β0+ β 1 (ITIDi t)+ β 2 ( LOSit) + β 3 ( CR it)+ β 4 (DRit)+ β 5 (FATAi t) +ε

(3.2) tot nghiep do wn load thyj uyi pl aluan van full moi nhat z z vbhtj mk gmail.com Luan van retey thac si cdeg jg hg

Bảng 3.5: Kết quả hồi quy phương trình (3.2)

Variable Coefficient Std Error t-Statistic Prob

Cross-section fixed (dummy variables): YES

S.E of regression 0.069019 Akaike info criterion -2.329853

Sum squared resid 6.530841 Schwarz criterion -1.223994

Log likelihood 2352.673 Hannan-Quinn criter -1.920701

Phương trình hồi quy thứ hai thay thế biến số kỳ phải thu trung bình bằng biến số kỳ chuyển đổi hàng tồn kho bình quân, trong khi các biến khác vẫn giữ nguyên như trong phương trình thứ nhất.

Hệ số kỳ chuyển đổi hàng tồn kho âm với mức ý nghĩa thống kê α=1% cho thấy sự thay đổi trong số ngày chuyển đổi hàng tồn kho có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh lợi của công ty Cụ thể, nếu số ngày chuyển đổi hàng tồn kho tăng thêm 1 ngày, khả năng sinh lợi sẽ giảm 0,0147%, và ngược lại.

Tất cả các biến khác đều ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi tương tự như trường hợp đầu tiên, tuy nhiên, hai biến là tỷ số thanh toán nhanh và tỷ số tài sản tài chính trên tổng tài sản không có ý nghĩa thống kê.

Hệ số R 2 điều chỉnh là 76,88%, thống kê F có giá trị bằng 17,43 phản ánh mức ý nghĩa cao của mô hình hoặc mức ý nghĩa của R 2

Hệ số Durbin-Watson là 1,956 cho thấy không có hiện tượng tự tương quan trong mô hình

NOP it =β 0 + β1(APP i t ) + β 2 ( LOS it ) + β3( CR it ) + β4 (DR it ) + β5(FATA i t ) + ε

(3.3) tot nghiep do wn load thyj uyi pl aluan van full moi nhat z z vbhtj mk gmail.com Luan van retey thac si cdeg jg hg

Bảng 3.6: Kết quả hồi quy phương trình (3.3)

Variable Coefficient Std Error t-Statistic Prob

Cross-section fixed (dummy variables): YES

S.E of regression 0.069144 Akaike info criterion -2.326215

Sum squared resid 6.554645 Schwarz criterion -1.220355

Log likelihood 2349.545 Hannan-Quinn criter -1.917063

Phương trình ba áp dụng biến kỳ thanh toán trung bình làm biến độc lập, thay thế cho biến kỳ chuyển đổi hàng tồn kho, trong khi các biến khác vẫn giữ nguyên như trong phương trình hồi quy thứ nhất và thứ hai.

Kết quả nghiên cứu cho thấy hệ số của kỳ thanh toán trung bình có dấu âm và đạt mức ý nghĩa thống kê cao (α = 1%), cho thấy rằng việc thay đổi số ngày của kỳ thanh toán trung bình ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi của công ty Cụ thể, lợi nhuận của công ty sẽ giảm 0,0169% nếu thời gian thanh toán hóa đơn bị trì hoãn thêm 1 ngày.

Tất cả các biến khác đều ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh lợi của công ty, ngoại trừ hai biến là tỷ số thanh toán nhanh và tỷ số tài sản tài chính, không có ý nghĩa thống kê.

Hệ số R 2 điều chỉnh là 76,8%, hệ số thống kê F có giá trị là 17,35, cũng phản ảnh mức ý nghĩa thống kê cao của mô hình

Hệ số Durbin-Watson là 1,950 cho thấy không có hiện tượng tự tương quan trong mô hình

NOPit =β0+ β1(CCC i t )+ β 2 ( LOSit) + β3( CR it )+ β4 (DR it )+ β5(FATA i t ) +ε

(3.4) tot nghiep do wn load thyj uyi pl aluan van full moi nhat z z vbhtj mk gmail.com Luan van retey thac si cdeg jg hg

Bảng 3.7: Kết quả hồi quy phương trình (3.4)

Variable Coefficient Std Error t-Statistic Prob

Cross-section fixed (dummy variables): YES

S.E of regression 0.068779 Akaike info criterion -2.336806

Sum squared resid 6.485588 Schwarz criterion -1.230947

Log likelihood 2358.653 Hannan-Quinn criter -1.927654

Phương trình hồi quy thứ tư cho thấy chu kỳ chuyển đổi tiền mặt là biến độc lập với hệ số âm và mức ý nghĩa thống kê α = 1% Điều này chỉ ra rằng sự thay đổi trong chu kỳ chuyển đổi tiền mặt có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh lợi của công ty Cụ thể, mỗi ngày tăng hoặc giảm trong chu kỳ chuyển đổi tiền mặt có thể làm lợi nhuận của công ty thay đổi khoảng 0,0174%.

Tất cả các biến trong phương trình đều có ý nghĩa thống kê ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi của công ty, trong khi các biến kiểm soát như tỷ số thanh toán nhanh và tỷ số tài sản tài chính trên tổng tài sản không có ý nghĩa thống kê.

Biến đòn bẩy nợ có mức ý nghĩa thống kê cao α = 1% tác động ngƣợc chiều lên khả năng sinh lợi của công ty;

Quy mô công ty cũng có mối quan hệ dương có ý nghĩa thống kê α 1% với khả năng sinh lợi

Hệ số R 2 điều chỉnh là 77,05%, giá trị thống kê F là 17,58 phản ánh mức ý nghĩa thống kê cao của mô hình

Hệ số Durbin-Watson là 1,965, cho thấy không có hiện tượng tự tương quan trong mô hình.

Các công ty niêm yết trên TTCK Việt Nam có kỳ thu tiền khách hàng (ACP) và kỳ thanh toán cho người bán tương đối ngắn, trong khi kỳ chuyển đổi hàng tồn kho (ITID) lại khá dài Điều này dẫn đến việc kỳ chuyển đổi tiền mặt (CCC) bị kéo dài, cho thấy hiệu quả quản lý vốn luân chuyển chưa cao, đặc biệt là trong công tác quản trị hàng tồn kho.

Từ kết quả hồi quy, ta thấy:

Việc rút ngắn thời gian thu tiền từ khách hàng (ACP), thời gian tồn kho hàng hóa (ITID), thời gian thanh toán cho người bán và chu kỳ chuyển đổi tiền mặt sẽ nâng cao khả năng sinh lợi của công ty.

KẾT LUẬN VÀ HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI

Kết luận

Hầu hết doanh nghiệp Việt Nam có lượng tiền mặt lớn đầu tư vào vốn luân chuyển, vì vậy các nhà quản lý luôn nỗ lực tối ưu hóa quản lý vốn luân chuyển để nâng cao khả năng sinh lợi cho doanh nghiệp.

Nghiên cứu chỉ ra rằng có mối quan hệ ngược chiều có ý nghĩa thống kê giữa lợi nhuận hoạt động ròng và các yếu tố như kỳ thu tiền bình quân, số ngày hàng tồn kho bình quân, kỳ thanh toán trung bình, cũng như chu kỳ chuyển đổi tiền mặt, dựa trên mẫu các doanh nghiệp niêm yết tại hai sàn chứng khoán Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Các nhà quản lý có thể gia tăng giá trị cho cổ đông bằng cách tối thiểu hóa số ngày bình quân các khoản phải thu và hàng tồn kho Tác giả đã kết luận rằng giả thiết H11 về quản lý vốn luân chuyển có ảnh hưởng tích cực đến khả năng sinh lợi của các doanh nghiệp Việt Nam, trong khi giả thiết H01 bị bác bỏ.

Kết quả từ mô hình cho thấy không có mối quan hệ thống kê đáng kể giữa tính thanh khoản và khả năng sinh lợi của các công ty Do đó, tác giả xác nhận giả thuyết nghiên cứu H02 rằng không tồn tại mối liên hệ giữa tính thanh khoản và khả năng sinh lợi của các công ty tại Việt Nam.

Tác giả chấp nhận giả thuyết H13 về mối quan hệ giữa qui mô công ty và khả năng sinh lợi, cho rằng khi qui mô công ty tăng, doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp cũng sẽ tăng theo Do đó, tác giả bác bỏ giả thuyết H03.

Tác giả đồng ý với giả thuyết nghiên cứu H 14, cho rằng việc gia tăng tài trợ bằng nợ sẽ dẫn đến sự giảm sút trong khả năng sinh lợi.

Tác giả bác bỏ giả thiết H04, giải thích rằng việc tài trợ tốt nghiệp thông qua việc tải xuống luận văn mới nhất có thể ảnh hưởng đến chi phí tài chính Điều này dẫn đến việc nợ đến một mức độ nhất định sẽ tác động đến khả năng sinh lợi của doanh nghiệp.

Những kết luận này củng cố thêm kết quả nghiên cứu của (Deloof

2003), (Eljelly 2004), (Shin and Soenan 1998), (Abdul Raheman và

Mohamed Nasr (2007) đã chỉ ra rằng có mối quan hệ ngược chiều giữa các thước đo quản lý vốn luân chuyển như kỳ thu tiền bình quân, số ngày hàng tồn kho bình quân, kỳ thanh toán bình quân và chu kỳ chuyển đổi tiền mặt với khả năng sinh lợi của doanh nghiệp.

Dựa trên các phân tích cơ bản, tác giả kết luận rằng các doanh nghiệp có thể củng cố những kết luận này bằng cách quản lý vốn luân chuyển một cách hiệu quả hơn.

Quản lý vốn luân chuyển là việc quản lý tài sản ngắn hạn và nợ ngắn hạn, đồng thời tài trợ cho các tài sản này Khi doanh nghiệp quản lý hiệu quả tiền mặt, các khoản phải thu và hàng tồn kho, họ có thể tối đa hóa khả năng sinh lợi.

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự thất bại của các công ty là năng lực quản trị tài chính hạn chế, đặc biệt trong việc hoạch định nguồn tài trợ và quản trị vốn luân chuyển Tình trạng thiếu vốn và mất tính thanh khoản là những biểu hiện rõ ràng của vấn đề này Do đó, tác giả đề xuất một số nội dung quan trọng về quản trị vốn luân chuyển.

Các doanh nghiệp cần đầu tư đầy đủ nguồn lực và chính sách để theo dõi và thực hiện việc thu nợ, vì khoản này chiếm một phần không nhỏ trong tổng vốn luân chuyển Thời gian thu hồi nợ càng ngắn, doanh nghiệp càng có nhiều tiền để quay vòng vốn Để rút ngắn thời gian từ khi bán hàng đến khi thu được nợ từ khách hàng, nhà quản lý nên áp dụng một giải pháp toàn diện, bao gồm chính sách, hệ thống, con người, công cụ hỗ trợ, kỹ năng và quy trình thu nợ.

Vấn đề quản trị hàng tồn kho hiện nay đang là thách thức lớn đối với các công ty Việt Nam, vì hàng tồn kho là tài sản lưu động quan trọng thứ hai và là nguồn doanh thu chính cho doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất và thương mại Hàng tồn kho đóng vai trò như một tấm đệm an toàn giữa các giai đoạn trong chu kỳ sản xuất, dự trữ và tiêu thụ sản phẩm Do đó, các nhà quản lý cần phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích và chi phí liên quan đến việc trữ hàng tồn kho.

Hệ thống quản lý hàng tồn kho Just In Time (JIT) khuyến khích doanh nghiệp duy trì tồn kho ở mức tối thiểu với phương châm "Chỉ sản xuất đúng sản phẩm, với đúng số lượng, tại đúng nơi, vào đúng thời điểm" Mục tiêu chính của JIT là giảm thiểu chi phí trong quản lý sản xuất Tuy nhiên, mô hình này chỉ thực sự hiệu quả đối với các doanh nghiệp có quy trình sản xuất lặp đi lặp lại và mối quan hệ chặt chẽ với nhà cung cấp Bất kỳ sự gián đoạn nào trong chuỗi cung ứng đều có thể dẫn đến tổn thất cho nhà sản xuất, do phải chịu các chi phí phát sinh từ việc ngừng trệ và giảm doanh số.

Các doanh nghiệp có thể áp dụng hai mô hình quản lý hàng tồn kho hiệu quả là mô hình EOQ (Economic Order Quantity) và mô hình POQ (Production Order Quantity) để phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp.