Phân tích tác dụng, các bước tiến hành, những điểm cần lưu ý và ví dụ minh họa khi sử dụng các phương pháp quan sát, thực hành, thí nghiệm, thảo luận, kể chuyện, đóng vai

Đề bài: Phân tích tác dụng, các bước tiến hành, những điểm cầnlưu ý và ví dụ minh họa khi sử dụng các phương pháp: quan sát, thựchành, thí nghiệm, thảo luận, kể chuyện, đóng vai, giải qu

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM

BÀI TẬP LỚN HỌC PHẦN:

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI

Hà Nội, tháng 5 năm 2023

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM

BÀI TẬP LỚN HỌC PHẦN:

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI

H và tên sinh viên ọ : Trầần Hồầng Nhung

Mã sinh viên : 220000228

Hà Nội, tháng 5 năm 2023

Đề bài: Phân tích tác dụng, các bước tiến hành, những điểm cần

lưu ý và ví dụ minh họa khi sử dụng các phương pháp: quan sát, thựchành, thí nghiệm, thảo luận, kể chuyện, đóng vai, giải quyết vấn đề,trò chơi học tập trong dạy học các môn Tự nhiên và Xã hội hoặc Khoahọc hoặc Lịch sử và Địa lí ở Tiểu học Sau đó, lựa chọn 1 bài học cụ thểtrong các môn học trên để thiết kế các hoạt động học tập thể hiện sựphối hợp các hình thức dạy học (Dạy cả lớp, dạy học theo nhóm, dạyhọc cá nhân, ) và phân tích tác dụng của các hình thức dạy học đó

BÀI LÀM I- Các phương pháp dạy học

1.1 Phương pháp quan sát

1.1.1 Khái niệm

Quan sát là phương pháp GV tổ chức cho HS sử dụng các giácquan khác nhau để tri giác các sự vật, hiện tượng một cách có mụcđích, có kế hoạch, có trọng tâm, qua đó rút ra được những kết luậnkhoa học

1.1.2 Tác dụng

Đối với HS tiểu học, nhất là HS ở các lớp 1, 2, 3 thì tư duy trựcquan cụ thể còn chiếm ưu thế Các em khi suy nghĩ cần dựa vào nhữnghình ảnh cụ thể Vì vậy quan sát là PPDH mang lại hiệu quả cao Thôngqua việc tổ chức cho HS quan sát mới hình thành ở các em những biểutượng và những khái niệm đầy đủ, chính xác, sinh động về thế giới TN-

XH xung quanh Qua đó, phát triển năng lực quan sát, năng lực tư duy

1.1.3 Các bước tiến hành

Bước 1: Lựa chọn đối tượng quan sát.

Đối tượng là các sự vật, hiện tượng của môi trường TN-XH xungquanh nên có thể là vật thật, tranh ảnh, sơ đồ, bản đồ, mô hình Căn

cứ vào mục tiêu, nội dung của từng bài học mà GV lựa chọn đối tượngquan sát cho phù hợp

Bước 2: Xác định mục đích quan sát

Tuỳ từng đối tượng mà mục đích quan sát có thể khác nhau Vìvậy, sau khi xác định được đối tượng cần lưu ý việc quan sát phải đạtnhững mục đích nào?

Bước 3: Tổ chức và hướng dẫn quan sát

Có thể tổ chức cho HS quan sát cá nhân, theo nhóm hoặc cả lớptuỳ thuộc vào số phương tiện dạy học có được Các nhóm có thể cùngquan sát đối tượng để giải quyết chung một nhiệm vụ học tập hoặc mỗinhóm có thể có một đối tượng quan sát riêng, giải quyết nhiệm vụriêng

Nếu đối tượng quan sát là vật thật (động, thực vật tươi sống, cácdạng vật liệu thường dùng ), GV cần khuyến khích HS sử dụng cácgiác quan khác nhau vào quá trình quan sát nhằm thu được biểu tượngđầy đủ, chính xác, sinh động về đối tượng

Trong trường hợp đối tượng quan sát là tranh ảnh, sơ đồ, bản đồ,

mô hình GV hướng dẫn HS sử dụng thị giác để quan sát các đối tượngmột cách có mục đích, có kế hoạch

- Cần hướng dẫn HS quan sát đối tượng theo một trình tự nhấtđịnh: từ tổng thể đến các bộ phận, từ bên ngoài vào bên trong

- Cần hướng dẫn HS so sánh, liên hệ với các sự vật, hiện tượngkhác đã biết để tìm ra những điểm giống và khác nhau giữa chúng

Bước 4: Tổ chức cho HS báo cáo kết quả quan sát

Kết thúc quan sát, từng cá nhân hoặc đại diện các nhóm báo cáokết quả quan sát, cả lớp lắng nghe, bổ sung ý kiến.

Bước 5: Hoàn thiện kết quả quan sát, rút ra kết luận chung

GV chính xác hoá kết quả quan sát, rút ra kết luận khoa học

Hệ thống câu hỏi này cần được sắp xếp từ những câu hỏi khái quát(hướng dẫn các em quan sát tổng thể trước) đến những cầu hỏi chi tiết,

cụ thể (nhằm hướng dẫn các em quan sát các bộ phận); những câu hỏihướng dẫn HS quan sát từ bên ngoài rồi mới đi vào bên trong Tiếptheo là những câu hỏi yêu cầu HS phải so sánh liên hệ với các sự vật,hiện tượng khác đã biết để tìm ra những đặc điểm giống hoặc khácnhau Cuối cùng là những câu hỏi yêu cầu HS nhận xét hay kết luậnchung về sự vật, hiện tượng được quan sát

- Việc tổ chức, hướng dẫn quan sát cần phải phức tạp dần phù hợpvới trình độ nhận thức của HS ở các lứa tuổi khác nhau Ví dụ, ở các lớp

1, 2, 3 chủ yếu cho HS quan sắt các sự vật hiện tượng dưới sự hướngdẫn trực tiếp của GV, chỉ yêu cầu các em phát biểu kết quả quan sátbằng lời, chưa yêu cầu ghi chép Ở các lớp 4, 5 nhiệm vụ quan sát cầnđược nâng cao hơn Có thể hướng dẫn HS độc lập quan sát không chỉtrên lớp, mà còn quan sát các sự vật, hiện tượng diễn ra trong một thờigian dài nhất định, có yêu cầu ghỉ chép kết quả, rút ra nhận xét, viếttường trình

1.1.5 Ví dụ minh họa cho phương pháp quan sát

Hoạt động: Tìm hiểu tên một số hoạt động sản xuất nông nghiệp

và các sản phẩm của chúng (Bài 9: Hoạt động sản xuất nông nghiệp Tiết 1, Lớp 3 Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống).

Bước 1: Lựa chọn đối tượng quan sát (1 phút)

Giáo viên chia sẻ các bức tranh trong sách giáo khoa trang 36, 37

Bước 2: Xác định mục đích quan sát (1 phút)

Giáo viên nêu câu hỏi, yêu cầu học sinh suy nghĩ trả lời:

+ Chỉ và nói tên các hoạt động sản xuất nông nghiệp trong hình?+ Kể tên các sản phẩm của hoạt động sản xuất nông nghiệp đó?

Bước 3: Tổ chức và hướng dẫn quan sát (3 phút)

GV tổ chức cho học sinh quan sát, làm việc theo nhóm đôi

Bước 4: Tổ chức cho HS báo cáo kết quả quan sát (7 phút)

- GV mời đại diện một số nhóm trình bày kết quả

Bước 5: Hoàn thiện kết quả quan sát, rút ra kết luận chung (3

phút)

- GV mời các HS khác nhận xét, bổ sung

- GV nhận xét chung, tuyên dương

1.2 Phương pháp thực hành

1.2.1 Khái niệm phương pháp thực hành

Thực hành là PPDH Trong đó, GV tổ chức cho HS trực tiếp thao táctrên đối tượng giúp HS hiểu rõ và vận dụng lí thuyết vào thực hành,luyện tập, hình thành kĩ năng

1.2.2 Tác dụng phương pháp thực hành

- Tạo điều kiện để HS được rèn luyện kĩ năng thao tác “tay chân”.Qua thực hành, HS nắm chắc kiến thức, rèn luyện kĩ năng học tập cácmôn học

- Giúp GV phát hiện những khó khăn, lỗ hổng kiến thức của HS đểchỉ dẫn thêm hoặc giúp đỡ

- Mọi đối tượng HS đều có cơ hội thực hành rèn luyện, tạo khôngkhí học tập thân thiện giữa GV và HS; giữa HS và HS

1.2.3 Các bước tiến hành

Bước 1: Giúp học sinh hiểu vì sao cần thực hiện kĩ năng đó cùng

với các thông tin cơ bản khác

Bước 2: GV hướng dẫn đổ HS biết trình tự các bước và cách thực

hiện từng thao tác Trong trường hợp GV làm mẫu, GV vừa làm mẫuvừa giải thích cách thao tác và nên làm mẫu với tốc độ vừa phải để HSkịp theo dõi và tiếp thu

Bước 3: Tổ chức cho HS thực hành.

- HS có thể thực hành cá nhân hoặc theo nhóm tuỳ thuộc vào nộidung thực hành và số đồ dùng chuẩn bị được Tuy nhiên GV cần tạođiều kiện để càng nhiều HS được thực hành kĩ năng càng tốt

- GV chú ý quan sát hoạt động thực hành của HS để nhanh chóngphát hiện những khó khăn, sai sót hoặc chỉ dẫn thêm hoặc giúp đỡ

Bước 4: Tổ chức cho HS báo cáo và đánh giá kết quả thực hành

trước lớp

1.2.4 Một số điểm cần lưu ý

Thứ nhất, thực hành để rèn luyện kĩ năng thao tác “tay chân”.Thứ hai, HS cần có phiếu, sách… để hỗ trợ việc ghi nhớ nếu quytrình thao tác gồm nhiều bước

Cuối cùng, việc thực hành của HS do các em tự thực hiện và cầnđược GV giám sát và hướng dẫn, điều chỉnh kịp thời

1.2.5 Ví dụ minh họa cho phương pháp thực hành

Hoạt động giới thiệu một số sản phẩm nông nghiệp ở địa phương.Bài 9: Hoạt động sản xuất nông nghiệp Tiết 3, Lớp 3 Bộ sách Kết nối trithức với cuộc sống

Bước 1: Giúp HS hiểu vì sao cần thực hiện kỹ năng đó và các thông

tin cơ bản (1 phút)

GV dẫn dắt: “Mỗi địa phương của các bạn trong lớp chúng ta đều

có những hoạt động sản xuất nông nghiệp Và trong tiết học ngày hômnay, các con sẽ được hóa thân thành những người nông dân quảng bá

về những sản phẩm nông nghiệp ở địa phương mình cho cô và các bạnthông qua dự án mang tên “Hội chợ các làng nghề và nông sản Việt”

Bước 2: GV hướng dẫn HS trình tự các bước và cách thực hiện thao

+ Phiếu học tập với các nội dung sau: Tên sản phẩm, Hương vị,Mùa thưởng thức, Quy trình chế biến sản phẩm (quy trình chăm sóc).

- GV hướng dẫn HS xây dựng dự án hội chợ: “Hội chợ các làngnghề và nông sản Việt” (làm việc nhóm)

+ GV hướng dẫn, gợi ý cho HS lựa chọn sản phẩm nông nghiệp.+ GV hướng dẫn cho HS lựa chọn hình thức (tranh vẽ, mô tả hương

vị, video quy trình, thưởng thức sản phẩm thực tế,……)

+ GV quan sát và giúp đỡ HS trong quá trình thực hiện dự án

Bước 4: Tổ chức cho HS báo cáo và đánh giá kết quả thực hành trước lớp (10 phút)

- GV yêu cầu HS trưng bày sản phẩm của nhóm mình đã sưu tầmđược lên bảng và mời các nhóm chia sẻ về thông tin nhóm mình thuthập được

1.3.1 Khái niệm

Thí nghiệm là hành vi có mục đích kiểm chứng giả thuyết hay líluận đã đề ra hoặc để phân tích mối quan hệ nhân quả giữa các sự vật,hiện tượng trong tự nhiên Bằng cách tái hiện và quan sát các hiệntượng trong điều kiện nhân tạo và sử dụng các dụng cụ thích hợp đểquan sát, đo đạc, thí nghiệm giúp ta có được những kết quả (tài liệu)khách quan, dựa vào đó có thể tìm ra tính đúng, sai của giả thuyết đã

đề ra và mối quan hệ giữa các sự vật, hiện tượng

1.3.2 Tác dụng

Một, phương pháp thí nghiệm là phương tiện để HS nắm bắt vấn

đề, phát hiện ra kiến thức bài học

Hai, phương pháp thí nghiệm là phương tiện để các em thu thập

thông tin

Ba, phương pháp thí nghiệm là phương tiện để HS kiểm tra các ý

tưởng của mình và tạo hứng thú học tập và hứng thú với môn học

Bốn, phương pháp thí nghiệm kích thích và hình thành thái độ ham

hiểu biết của HS

Năm, phương pháp thí nghiệm làm quen và hình thành ở HS kĩ

năng sử dụng các dụng cụ thí nghiệm

1.3.3 Các bước tiến hành

Dựa vào các bước tiến hành thí nghiệm, đối tượng thực hiện (GVhay HS), mức độ can thiệp của GV cũng như tham gia của HS, có thểphân chia ra các cách tiến hành thí nghiệm có thể dung trong trườngtiểu học như sau:

a Cách 1: GV nêu kiến thức khoa học – GV làm thí nghiệm để minh

họa – HS quan sát và đối chiếu kết quả thí nghiệm với kiến thức khoahọc

Bước 1: GV nêu kiến thức khoa học, nêu mâu thuẫn nhận thức

nhằm lôi cuối sự chú ý của HS vào chủ đề của bài học

Bước 2: Giới thiệu dụng cụ thí nghiệm Dùng hình vẽ hoặc sơ đồ để

minh họa cách bố trí thí nghiệm

Bước 3: GV biểu diễn thí nghiệm Trong khi tiến hành thí nghiệm

GV vừa nêu câu hỏi để HS có thể trình bày những điều quan sát vànhững kết luận được rút ra Trường hợp thí nghiệm diễn ra qua nhanh,

HS theo dõi không kịp, GV cần làm lại thí nghiệm Với các hiện tượnghoăc số đo mà các em HS ngồi xa bảng có thể không nhìn rõ, GV cầncho HS đến gần quan sát và công bố kết quả quan sát cho cả lớp nghe

Bước 4: Giải thích và kết luận Giải thích một số hiện tượng trong

thí nghiệm HS đưa ra những tiểu kết, GV đưa ra kết luận

b Cách 2: GV nêu kiến thức khoa học – yêu cầu HS dự kiến kết quả

thí nghiệm – GV làm thí nghiệm – HS giải thích diễn biến thí nghiệm

Bước 1: GV nêu kiến thức khoa học.

Bước 2: Giới thiệu dụng cụ thí nghiệm, các chất tham gia thí

nghiệm Cách tiến hành thí nghiệm (có thể dung hình vẽ hoặc sơ đồ đểminh họa cho thí nghiệm)

Bước 3: HS dự kiến kết quả thí nghiệm (có thể theo nhóm) Bước 4: GV làm thí nghiệm Các nhóm theo dõi và thảo luận nhóm

để giải thích diễn biến, kết quả thí nghiệm

Bước 5: Trình bày kết quả.

- GV yêu cầu các nhóm trình bày kết quả và giải thích diễn biến thínghiệm

- HS nêu kết luận GV hoàn thiện ý kiến phát biểu của HS

c Cách 3: GV nêu kiến thức khoa học – GV hướng dẫn HS làm thí

nghiệm – HS làm thí nghiệm và đối chiếu kết qủa thí nghiệm với kiếnthức khoa học

Bước 1: GV nêu kiến thức khoa học.

Bước 2: GV giới thiệu các dụng cụ thí nghiệm, các chất tham gia

thí nghiệm, dung hình vẽ hoặc sơ đồ để minh họa cho thí nghiệm

Bước 3: Chia HS thành các nhóm tùy theo số dụng cụ thí nghiệm

chuẩn bị được

Bước 4: HS làm thí nghiệm theo nhóm HS vừa làm thí nghiệm,

quan sát hiện tượng và đối chiếu với kiến thức mà GV đã đưa ra

Bước 5: Trình bày kết quả.

Lần lượt các nhóm trình bày kết quả thí nghiệm của nhóm mình vànêu lên kết luận khoa học

d Cách 4: GV đặt câu hỏi về kiến thức khoa học – GV hướng dẫn

HS làm thí nghiệm – HS làm thí nghiệm và trả lời câu hỏi GV đã nêu vàrút ra kiến thức khoa học

Bước 1: GV nêu mục đích thí nghiệm.

Bước 2: GV kiểm tra dụng cụ thí nghiệm mà HS đã chuẩn bị theo

nhóm

- GV nêu kiến thức khoa học dưới dạng câu hỏi HS dựa vào nhữnghiểu biết của mình dự đoán câu trả lời GV hướng dẫn cách tiến hànhthí nghiệm để tìm ra câu trả lời chính xác nhất

Bước 3: Các nhóm làm thí nghiệm, quan sát và ghi chép lại các

hiện tượng xảy ra

- GV đi đến các nhóm nhắc nhở, hướng dẫn HS

Bước 4: Các nhóm trình bày kết quả thí nghiệm, so sánh, đối chiếu

với kết quả của nhóm mình và bổ sung nếu cần thiết

Bước 5: HS đưa ra cách giải thích kết quả mà nhóm mình vừa tìm

được

Bước 6: Kết luận, GV chính xác hóa kiến thức khoa học.

* Trong các cách tiến hành thí nghiệm nêu trên, cách thứ nhất thực

chất là dạng thí nghiệm chứng minh do GV biểu diễn Khi tiến hànhphương pháp thí nghiệm theo cách này, GV chưa phát huy được tínhtích cực học tập của HS vì những lí do sau đây: (1) Kiến thức khoa học

đã được GV nêu ra nên không còn kích thích được trí tò mò của HS; (2)thí nghiệm do GV tiến hành, HS chỉ cần quan sát theo dõi nên khó tậptrung chú ý; (3) thí nghiệm do GV biểu diễn, tiến hành thường xác suấtthành công rất cao, nên ít có tình huống sư phạm xảy ra, vì vật khôngkích thích khả năng tư duy và óc phán đoán của HS

Ở cách tiến hành thứ hai, mặc dù vẫn là GV làm thí nghiệm nhưngmức độ tham gia của HS đã tang lên so với cách đầu tiên Bởi vì ở đây

HS được dự kiến kết quả thí nghiệm nên phần nào kích thích trí tò mò,khả năng phán đoán của các em Các em sẽ hào hứng theo dõi thínghiệm để so sánh với kết quả mà mình dự đoán Ngoài ra HS cònđược giả thích diễn biến của thí nghiệm, tạo không khí học tập sôi nổi.Mỗi em sẽ đưa ra cách giải thích riêng của mình sao cho phù hợp vớikết quả tìm được

Từ cách tiến hành thứ ba HS bắt đầu được làm thí nghiệm, nhưng

sự tích cực của HS lại thể hiện ở các mức độ khác nhau Khi được trựctiếp thực hành trên dụng cụ thí nghiệm, các em sẽ hào hứng hơn Đặcbiệt, HS được tiến hành thí nghiệm theo nhóm sẽ tăng cường tinh thầntập thể, các em sẽ tranh luận, thảo luận, cùng giúp đỡ nhau thực hiệnnhiệm vụ chung của nhóm Tuy vậy GV vẫn là người đưa ra cách tiếnhành thí nghiệm HS chưa thực sự chủ động khám phá kiến thức mới

e Cách 5: GV nêu vấn đều (kiến thức khoa học dưới dạng câu hỏi)

– HS đưa ra cách tiến hành, dự kiến kết quả - HS làm thí nghiệm, giảithích hiện tượng và rút ra kiến thức khoa học

Bước 1: GV nêu vấn đề (kiến thức khoa học) dưới dạng câu hỏi Bước 2: HS đề ra cách giả thuyết, cách tiến hành thí nghiệm Bước 3: Những HS có cùng cách làm sẽ tập hợp thành những nhóm

khác nhau, cùng bàn bạc, thảo luận về thí nghiệm của mình, sự kiếnnhững dụng cụ cần thiết và kết quả của thí nghiệm

- Các nhóm lấy những dụng cụ cần thiết, tiến hành thí nghiệm.

Bước 4: Các nhóm trình bày kết quả của nhóm mình và trao đổi về

các kết quả

Bước 5:

- HS đối chiếu kết quả nhận được với các giả thuyết ban đầu

- Giải thích một số hiện tượng

- HS tự rút ra kết luận

Bước 6: HS đối chiếu kết quả vừa tìm được với kiến thức trong SGK.

Ở cách tiến hành này HS chẳng những được trực tiếp làm thínghiệm, các em còn đưa ra những phương án tiến hành riêng củamình, dự kiến các kết quả sẽ đạt được Cách tiến hành như vậy sẽ kíchthích trí tò mò và phát huy được tính tích cực nhận thức của HS

1.3.4 Một số điểm cần lưu ý

Trong các cách tiến hành thí nghiệm nêu trên, cách tiến hành sau

có ưu điểm phát huy tính tích cực nhận thức hơn cách tiến hành trước.Hay nói cách khác các cách sau sẽ mang lại hiệu quả dạy học cao hơn.Tuy nhiên khi chọn cách nào cần phải tùy thuộc vào các bài học, các thínghiệm cụ thể Chẳng hạn với các thí nghiệm cần đề cao khâu an toànthì GV có thể làm thí nghiệm Song trước khi làm thí nghiệm khôngnên cho HS biết trước kiến thức khoa học (cho dù tên của bài học cóthể đã là kiến thức khoa học) Vừa tiến hành thí nghiệm vừa đặt câuhỏi giúp HS dự đoán và trả lời theo diễn biến thí nghiệm để các em HSđược tham gia phát hiện kiến thức của bài học

Với cách thí nghiệm thứ năm, GV cần dự kiến trước và chuẩn bịđầy đủ các dụng cụ theo những phương án HS có thể nghĩ ra Muốntiến hành một cách hiệu quả cần tạo cho HS có đủ thời gian để tiếnhành thí nghiệm Trong nhiều trường hợp có thể cho HS bàn bạc, thảoluận về các cách tiến hành thí nghiệm của nhóm mình và dự kiếnnhững dụng cụ cần thiết tuừ những buổi học trước

1.3.5 Ví dụ minh họa cho phương pháp thí nghiệm

Hoạt động Tìm hiểu tính chất của đá vôi (Bài 26: Đá vôi- SGK Khoahọc Lớp 5)

Bước 1: Đặt vấn đề:

- GV dẫn dắt: Qua hoạt động vừa rồi, chúng ta đã biết nước ta córất nhiều vùng núi đá vôi với hang động nổi tiếng như: Hương Tích (HàTây), Bích Động (Ninh Bình), Phong Nha (Quảng Bình), … Vậy đá vôi cótính chất gì?

- Gv yêu cầu HS mô tả bằng lời những hiểu biết tính chất của đávôi

Bước 2: Thảo luận, chuẩn bị thí nghiệm

- GV nêu nội dung thí nghiệm:

+ Thí nghiệm 1: Lấy đá vôi cọ xát vào đá cuội, rồi lấy đá cuội cọxát vào đá vôi

+ Thí nghiệm 2: Nhỏ vài giọt axit loãng lên hòn đá cuội và hòn đávôi

- GV phân chia: Nhóm 1, 3 làm thí nghiệm 1; Nhóm 2, 4 làm thínghiệm 2

- GV phát phiếu thu hoạch cho 4 nhóm, yêu cầu học sinh hoànthành

Bước 3: Tiến hành thí nghiệm

- HS tiến hành thí nghiệm theo nhóm tổ, cùng nhau bàn bạc thảoluận về thí nghiệm của nhóm mình, dự kiến những dụng cụ cần thiết

- Các nhóm lấy dụng cụ thí nghiệm của nhóm mình và tiến hànhthí nghiệm Nhóm trưởng điều hành nhóm thực hiện thí nghiệm, thư kíghi chép thí nghiệm

- GV quan sát, giúp đỡ các nhóm

Bước 4: Thu thập kết quả

Các nhóm trình bày kết quả thí nghiệm dựa trên phiếu thu hoạch

đã phát So sánh với ý kiến ban đầu để khắc sâu kiến thức

Bước 5: Giải thích kết quả

…)

1.4 Phương pháp thảo luận

1.4.1 Khái niệm

Thảo luận là PPDH GV tổ chức cuộc đối thoại, trao đổi ý kiến giữa GV

và HS, giữa HS với nhau về một vấn đề học tập hoặc một vấn đề củacuộc sống để rút ra kết luận khoa học

Trong dạy học các môn học về TN-XH, phương pháp thảo luận được

sử dụng phổ biến

1.4.2 Tác dụng

- Phát huy cao độ vai trò chủ thể tích cực của HS trong học tập.Qua làm việc với các đối tượng học tập, qua bàn bạc, trao đổi ý kiến,quan điểm của mình với các bạn ở trong nhóm, lớp mà HS có thể chiếmlĩnh kiến thức của bài học bằng chính hoạt động của mình

- Đề cao sự hợp tác tích cực của HS, rèn cho các em kĩ năng giaotiếp trong học tập, kĩ năng hợp tác và một số kĩ năng khác

Bước 1: Xác định chủ đề thảo luận

Muốn thảo luận thành công GV cần phải đặt kế hoạch một cáchcẩn thận, trước hết ở khâu lựa chọn chủ đề thảo luận Chủ đề thảo luậnđược lựa chọn có thể là chủ đề mở, có thể xem xét chúng ở nhiều mặt,nhiều khía cạnh theo những quan điểm khác nhau

Bước 2: Tổ chức thảo luận

Sau khi nêu chủ đề cần thảo luận cho cả lớp, GV có thể lấy tinhthần xung phong hoặc cử một HS phát biểu đầu tiên GV theo dõi tiếntriển của cuộc thảo luận, hướng ý kiến của HS theo đúng kế hoạch dựkiến

Bước 1: Xác định chủ đề thảo luận Tùy từng nội dung học tập có

thể cho các nhóm cùng thảo luận một chủ đề Tuy nhiên nên cho ítnhất là hai nhóm một chủ đề để khi tổng kết thảo luận các nhóm cóthể bổ sung cho nhau

Bước 2: Chia nhóm Tùy theo số lượng HS trong lớp mà GV có thể

chia nhóm cho phù hợp, có thể chia theo vị trí bàn học 2, 4 hoặc 6 HS

Bước 3: Tổ chức thảo luận GV ổn định tổ chức, giao nhiệm vụ thảo

luận cho các nhóm thông qua phiếu học tập hoặc chỉ dẫn trực tiếp Cácnhóm tiến hành bàn bạc thảo luận để hoàn thành nhiệm vụ được giao,

GV theo dõi hoạt động của các nhóm, kịp thời giúp đỡ những nhóm gặpkhó khăn

Bước 4: Báo cáo kết quả thảo luận Kết thúc thời gian thảo luận,

đại diện các nhóm lên trình bày kết quả, cả lớp lắng nghe, bổ sung ýkiến

Bước 5: Tổng kết Trên cơ sở ý kiến của HS, GV nhận xét, nhấn

- Trong quá trình HS thảo luận nhóm, GV phải theo dõi hoạt độngcủa từng nhóm để có nhận xét, điều chỉnh kịp thời

- Không nên chia nhóm quá đông HS: mỗi nhóm có thể từ 2, 4 hoặctối đa là 6 HS

+ Cần tạo cơ hội và thời gian cho HS được phát biểu những suynghĩ của mình, nhất là khi có những suy nghĩ trái ngược nhau, chứkhông nên vội vã đi đến kết luận

+ Cần tôn trọng và bình tĩnh thảo luận với ý kiến của người khác

và ý kiến khác

1.4.5 Ví dụ minh họa phương pháp thảo luận

Hoạt động: Tìm hiểu thêm về một số hoạt động sản xuất nôngnghiệp và sản phẩm của chúng mà em biết (Bài 9: Hoạt động sản xuấtnông nghiệp tiết 1, Lớp 3 Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống)

Bước 1: Xác định chủ đề thảo luận (2 phút)

Chủ đề thảo luận: Tìm hiểu thêm về một số hoạt động sản xuấtnông nghiệp và sản phẩm của chúng mà em biết

Bước 2: Chia nhóm (1 phút)

Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm:

+ Nhóm 1, 2: Hoạt động trồng trọt; hoạt động chăn nuôi

+ Nhóm 3, 4: Hoạt động bảo vệ, khai thác rừng; hoạt động đánhbắt thủy, hải sản

Bước 3: Tổ chức thảo luận (7 - 8 phút)

- Giáo viên ổn định tổ chức lớp, giao nhiệm vụ thảo luận cho cácnhóm thông qua phiếu học tập với các câu hỏi:

+ Kể tên một số hoạt động sản xuất nông nghiệp mà em biết.+ Nói tên sản phẩm của hoạt động đó

- Các nhóm tiến hành thảo luận trong 6 phút để hoàn thành nhiệm

vụ được giao, GV theo dõi quá trình thảo luận của các nhóm, giúp đỡnhững nhóm gặp khó khăn

Bước 4: Báo cáo kết quả thảo luận (4 phút)

- Kết thúc thời gian thảo luận, đại diện 2 nhóm lên bảng gắn phiếuhọc tập và trình bày các hoạt động sản xuất nông nghiệp và sản phẩmtương ứng

- Các nhóm còn lại quan sát, lắng nghe kết quả, nhận xét và bổsung bài làm của nhóm bạn và nhóm mình

sự kiện lịch sử, một phát minh khoa học hay một vùng đất, … để qua

đó hình thành một biểu tượng hoặc một khái niệm với niềm tin sâu sắc

Kể chuyện là một trong những phương pháp được sử dụng thườngxuyrn trong các môn học về TN-XH, đặc biệt với phần Lịch sử, vì kiếnthức bài học được chuyển tải qua các câu chuyện đã góp phần hìnhthành những biểu tượng, khái niệm về các nhân vật, sự kiện lịch sử quacác thời kì

1.5.2 Tác dụng của phương pháp kể chuyện

- Ở những lớp đầu cấp tiểu học, khi chưa đọc thông viết thạo thì lờinói được coi là phương tiện quan trọng để truyền đạt kiến thức Vì vậy

ở những lớp này, kể chuyện là phương pháp được dùng tương đối phổbiến để truyền tải và cung cấp thông tin cho HS

- Nhờ phương pháp kể chuyện những khái niệm xa lạ nhất cũng cóthể trở lên dễ hiểu và gần gũi với HS, Nhất là HS tiểu học Góp phầnhình thành những biểu tượng và khái niệm sâu sắc

- Kể chuyện tạo ra bức tranh sinh động về quá khứ các vùng đất,

về TN- XH ,

- Sức mạnh về kể chuyện là tạo ra niềm tin vào chân- thiện- mỹ,vào sức mạnh sáng tạo vô hạn của con người trong cuộc sống, trongcải tạo thế giới tự nhiên

1.5.3 Cách tiến hành

Bước 1: Tổ chức cho học sinh tìm hiểu truyện

- Giáo viên đặt hệ thống câu hỏi làm chỗ dựa và cho học sinh tìmhiểu truyện