NỘI DUNG
Cơ sở lý luận
Bóng rổ, với nhiều động tác tự nhiên như đi, chạy, dừng, quay người, nhảy, bắt, ném bóng và dẫn bóng trong điều kiện thi đấu đối kháng, có tác động tích cực đến hệ thần kinh và cơ quan vận động Môn thể thao này không chỉ thúc đẩy nhanh sự trao đổi chất mà còn tăng cường khả năng hoạt động của các hệ thống cơ quan trong cơ thể.
Tập luyện và thi đấu bóng rổ giúp phát triển toàn diện các tố chất vận động như sức nhanh, sức mạnh, sự mềm dẻo, sự khéo léo và khả năng phối hợp.
Bóng rổ là một môn thể thao tập thể với tính chất đối kháng trực tiếp, giúp phát triển toàn diện các tố chất vận động Ngoài ra, nó còn rèn luyện tính dũng cảm, tinh thần đoàn kết, kỷ luật, sự quyết đoán trong các tình huống thi đấu và khả năng tư duy chiến thuật.
Bóng rổ là một phương tiện hiệu quả để phát triển các tố chất thể lực cho vận động viên trong nhiều môn thể thao khác Do đó, môn bóng rổ đã được đưa vào chương trình giáo dục thể chất cho học sinh từ cấp phổ thông đến các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề.
Bóng rổ hiện nay được xem là môn thể thao của những người khổng lồ, với cường độ vận động cao và những trận đấu căng thẳng Môn thể thao này yêu cầu cầu thủ phải phát huy tối đa khả năng chức phận của cơ thể cùng với các tố chất nhanh nhẹn và sức mạnh.
Nhiệm vụ của huấn luyện thể lực là phát triển toàn diện sức khỏe và nâng cao khả năng chức phận cũng như tố chất vận động của cầu thủ Huấn luyện thể lực cho cầu thủ bóng rổ nhằm đạt được những mục tiêu quan trọng này.
- Nâng cao mức độ phát triển và khả năng chức phận của cơ thế
Giáo dục các tố chất thể lực như nhanh, mạnh, bền, mềm dẻo và khéo léo là rất quan trọng Việc phát triển các tổ hợp năng lực thể chất liên quan đến những tố chất này sẽ đảm bảo hiệu quả trong hoạt động thi đấu, bao gồm sức bật, năng lực tốc độ, sức mạnh của các động tác ném, độ khéo léo và sức bền thi đấu.
Việc giải quyết các nhiệm vụ này được giải quyết trong quá trình huấn luyện thể lực chung và thể lực chuyên môn
Huấn luyện thể lực chung là yếu tố quan trọng để phát triển toàn diện cầu thủ bóng rổ, giúp họ thể hiện tốt các tố chất thể lực chuyên môn Việc rèn luyện thể lực hiệu quả giúp các cơ quan và hệ thống cơ thể của cầu thủ đáp ứng tốt hơn với yêu cầu của môn bóng rổ, từ đó nâng cao hiệu quả tập luyện và thực hiện các phối hợp cơ bản.
Huấn luyện thể lực chuyên môn trong Bóng rổ cần gắn liền với việc phát triển và hoàn thiện các kỹ năng, kỹ xảo của cầu thủ Điều này bao gồm việc tính toán các điều kiện và đặc điểm sử dụng những kỹ xảo đó trong các tình huống thi đấu thực tế.
Mức độ huấn luyện thể lực thấp sẽ ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu và hoàn thiện kỹ thuật chiến thuật Chẳng hạn, cầu thủ bóng rổ có sức bật kém sẽ gặp khó khăn trong việc học kỹ thuật nhảy ném hiện đại và tham gia tranh cướp bóng Đội bóng có cầu thủ chậm chạp sẽ không thể thực hiện hiệu quả chiến thuật tấn công nhanh.
Huấn luyện thể lực chung và chuyên môn có mối liên hệ chặt chẽ, bổ sung cho nhau Mức độ huấn luyện thể lực cao giúp cầu thủ tự tin hơn trong thi đấu, từ đó phát huy tối đa các phẩm chất tâm lý và ý chí trong những tình huống căng thẳng.
Bóng rổ đòi hỏi cầu thủ có sức mạnh và tốc độ cao để thực hiện các cú bật nhảy và các động tác khác Sức mạnh không chỉ giúp trong việc tấn công mà còn trong phòng thủ, cho phép cầu thủ tranh cướp bóng hiệu quả Trong thi đấu, tố chất sức mạnh cần được phối hợp với tốc độ để thực hiện các kỹ thuật đúng trong môn thể thao này.
Trong bóng rổ, sức mạnh tốc độ là yếu tố quan trọng hàng đầu, với hơn 70% động tác yêu cầu sự kết hợp giữa sức mạnh và tốc độ Khi di chuyển trong các tình huống phòng thủ và cướp bóng, cầu thủ cần có sức mạnh tĩnh lớn Do đó, việc huấn luyện sức mạnh cho cầu thủ cần phải toàn diện và phát triển sức mạnh của các nhóm cơ theo các chế độ khác nhau.
Để tăng cường sức mạnh cho cổ tay và các ngón tay, chúng tôi áp dụng các bài tập như nằm sấp chống đẩy, chống đẩy tay vào tường, bóp tạ an te và cầm tạ con xoay cổ tay.
Để phát triển sức mạnh cánh tay, bạn có thể thực hiện các bài tập như chuyền bóng đặc bằng một và hai tay, nâng tạ khi nằm hoặc ngồi, chống đẩy trên xà kép, co tay xà đơn, và sử dụng dây cao su để thực hiện động tác chuyền bắt bóng.
Cơ sở thực tiễn
2.1 Thực trạng công tác Giáo dục thể chất và thể thao trong các trường THPT
2.1.1 Vị trí nhiệm vụ của GDTC trong các trường THPT ở nước ta
Phát triển thể dục thể thao (TDTT) và nâng cao thể lực cho học sinh là mục tiêu quan trọng, nhằm tạo ra những con người toàn diện về trí tuệ và thể chất, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.
Giáo dục thể chất (GDTC) đóng vai trò quan trọng trong việc rèn luyện và phát triển phẩm chất cho học sinh, bao gồm ý chí, lòng dũng cảm, tính quyết đoán, kiên trì, và ý thức tổ chức kỷ luật GDTC cũng giáo dục lòng tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết, tính trung thực và cao thượng, góp phần tạo nên nếp sống lành mạnh và đẩy lùi các hành vi xấu cùng tệ nạn xã hội Mục tiêu của hệ thống GDTC trong các trường THPT là đào tạo học sinh phát triển toàn diện về thể chất và mọi mặt Để đạt được các mục tiêu này, công tác GDTC cần giải quyết đồng thời nhiều nhiệm vụ quan trọng.
1) Giáo dục đạo đức xã hội chủ nghĩa và rèn luyện tinh thần tập thể, ý thức tổ chức kỷ luật, xây dựng niềm tin, lối sống tích cực, lành mạnh, giáo dục tinh thần tự giác học tập và rèn luyện thân thể, chuẩn bị sẵn sàng phục vụ sản xuất và bảo vệ tổ quốc
2) Cung cấp cho HS những kiến thức lý luận cơ bản về nội dung và phương pháp tập luyện TDTT, kĩ năng vận động và kĩ thuật cơ bản của một số môn thể thao thích hợp Trên cơ sở đó bồi dưỡng khả năng sử dụng các phương pháp để rèn luyện thân thể, tham gia tích cực vào việc tuyên truyền và tổ chức các hoạt động TDTT phong trào ở địa phương
3) Góp phần duy trì và củng cố sức khoẻ của HS, phát triển cơ thể một cách hài hoà, xây dựng thói quen lành mạh và khắc phục những thói xấu trong cuộc sống, nhằm tận dụng thời gian và công việc có ích, đạt kết quả cao trong quá trình học tập, đạt được những chỉ tiêu thể lực quy định cho từng đối tượng trên cơ sở tiêu chuẩn rèn luyện thân thể theo lứa tuổi
4) Giáo dục óc thẩm mỹ, tạo điều kiện nâng cao trình độ thể thao, các yếu tố thể lực cho HS
Trong những năm gần đây, công tác giáo dục thể chất (GDTC) và hoạt động thể dục thể thao (TDTT) đã có những bước tiến đáng kể, với việc dạy và học GDTC từ bậc phổ thông đến đại học ngày càng đi vào nề nếp Nhiều trường trung học phổ thông đã thành lập các đội tuyển cho nhiều môn thể thao như bóng đá, bóng rổ, và bóng chuyền, tham gia các giải thi đấu thể thao do nhà trường, các phòng và sở giáo dục tổ chức.
2.1.2 Thực trạng dạy và học
Hiện nay, nhiều trường THPT gặp khó khăn về cơ sở vật chất và kinh phí cho các hoạt động thể dục thể thao còn hạn chế Đội ngũ giáo viên giảng dạy môn giáo dục thể chất chủ yếu là những người được đào tạo đại trà, điều này ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy.
Chất lượng giảng dạy môn thể dục ở nhiều trường hiện nay còn thấp do số lượng giáo viên được đào tạo chuyên sâu rất ít, dẫn đến vị trí của môn học này chưa được đảm bảo.
Chương trình Giáo dục thể chất do Bộ ban hành chưa được thực hiện nghiêm túc tại nhiều trường học Sự lựa chọn các môn thể thao phù hợp phụ thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và đặc điểm lứa tuổi, giới tính của học sinh.
Đa số các trường hiện nay vẫn chưa áp dụng phương pháp dạy học phân loại theo sức khỏe và sở thích, năng lực của học sinh, mà chủ yếu tập trung vào giảng dạy đại trà Điều này là một điểm yếu lớn, hạn chế hiệu quả giáo dục.
Nhiều nơi vẫn chậm đổi mới phương pháp giảng dạy thể dục, dẫn đến việc các bài học chỉ mang tính hình thức Số lượng học sinh trong mỗi tiết học quá đông, gây khó khăn cho việc quản lý và giảng dạy Do đó, chất lượng giảng dạy bị hạn chế và học sinh chưa có ý thức học tập đúng mức.
2.1.3 Đổi mới chương trình và phương pháp Giáo dục thể chất
Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng IX và X, cùng với các nghị quyết của Quốc hội khoá X, XI, Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề ra chủ trương đổi mới chương trình, sách giáo khoa và phương pháp giáo dục Mục tiêu là lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính tích cực, sáng tạo và chủ động của học sinh trong quá trình học tập.
2.1.4 Hoạt động thể thao ngoại khoá (CLB) trong trường THPT Quỳnh Lưu
Hoạt động thể thao ngoại khoá tại trường THPT Quỳnh Lưu 2 được tổ chức chủ yếu bởi các giáo viên giáo dục thể chất, phối hợp với các đoàn thể như Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Công đoàn thông qua nhiều hoạt động đa dạng.
Phong trào rèn luyện thân thể và tập luyện thể thao tại trường học bao gồm các câu lạc bộ và đội tuyển Hàng năm, các hoạt động HKPĐ được tổ chức ở cấp trường, cấp cụm và cấp tỉnh, nhằm khuyến khích học sinh tham gia và nâng cao sức khỏe.
Tuy vậy, phong trào thể thao quần chúng ngoại khoá của HS trong trường còn tồn tại một số hạn chế sau:
+ Số HS có điều kiện và tự giác tham gia rèn luyện thân thể và hoạt động thể thao còn thấp
+ Điều kiện về mọi mặt về cơ sở vật chất, điều kiện học tập, đời sống cả về huấn luyện cho HS còn quá nhiều hạn chế khó khăn
2.2 Thực trạng tập luyện môn Bóng rổ của học sinh nam khối 10 trường THPT Quỳnh Lưu 2 Để đánh giá hiệu quả tập luyện môn Bóng rổ một cách chính xác chúng tôi đã quan sát và thống kê số liệu qua kết quả của các buổi tập cũng như các trận thi đấu Bóng rổ nam trong quá trình giảng dạy Kết quả thu được như sau:
Các giải pháp thực hiện
3.1 Để giải quyết các nhiệm vụ trong quá trình nghiên cứu, đề tài đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
3.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu
Phương pháp nghiên cứu được áp dụng nhằm xác định cơ sở chung và chuyên môn để giải quyết các nhiệm vụ của đề tài, đồng thời phân tích và tổng hợp nhiều vấn đề khoa học quan trọng Điều này giúp lựa chọn các chỉ tiêu một cách chính xác hơn, bổ sung luận cứ khoa học và tìm hiểu sâu sắc các vấn đề liên quan đến nghiên cứu Đề tài đã sử dụng sách và tài liệu tham khảo để hỗ trợ cho quá trình này.
- Các tài liệu gồm có: Các Chỉ thị, văn bản, quyết định của Đảng và nhà nước về TDTT trong giai đoạn mới, định hướng công tác TDTT
Các loại sách bao gồm: sách lý luận, tâm lý, sinh lý học, sách về phương pháp giảng dạy, phương pháp đánh giá, và các chỉ tiêu kiểm tra đánh giá chất lượng giáo dục.
- Các đề tài nghiên cứu về cải tiến, đổi mới phương pháp dạy và học cho nghành Giáo dục nói chung và TDTT nói riêng
3.1.2 Phương pháp quan sát sư phạm Đề tài tiến hành quan sát các buổi tập luyện môn học tự chọn của HS ở trường THPT Quỳnh Lưu 2 để đánh giá thực trạng công việc giảng dạy môn học tự chọn, các phát triển kiểm tra trình độ thể lực HS Đồng thời thu thập các thông tin để giải quyết các nhiệm vụ của đề tài
Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong quá trình tham khảo ý kiến từ các chuyên gia, cán bộ, giáo viên thể dục thể thao và học sinh trường THPT Quỳnh Lưu 2 Đề tài sử dụng cả phương pháp phỏng vấn trực tiếp và gián tiếp để thu thập thông tin.
- Phương pháp phỏng vấn trực tiếp nhằm tìm hiểu thêm và sâu sắc hơn những vấn đề mà phiếu hỏi chưa đáp ứng được
Trong quá trình phỏng vấn, đề tài phỏng vấn các em HS ở trường THPT Quỳnh Lưu
Chúng tôi đã tiến hành phỏng vấn giáo viên, huấn luyện viên và cán bộ quản lý của Trường để tìm hiểu về chương trình môn học tự chọn Bóng rổ, đồng thời thu thập dữ liệu liên quan đến sở thích và sự phù hợp của chương trình đối với học sinh trong việc tập luyện môn thể thao này.
3.1.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm Để sử dụng đánh giá hiệu quả chương trình xây dựng của đề tài Phương pháp này đề tài chúng tôi sử dụng để kiểm tra trạng thái thể lực của HS trước và sau khi áp dụng chương trình môn học tự chọn Bóng rổ cho HS nam tại trường THPT Quỳnh Lưu 2 Đề tài sử dụng dưới các Tets Sư phạm sau:
- Bật xa tại chỗ (cm)
- Nằm sấp chống đẩy (lần)
Cách thực hiện cụ thể từng Tets:
- Mục đích: Sử dụng tets chạy tốc độ cao 50m để đánh giá khẳ năng về sức nhanh của mỗi người
- Đơn vị đo: Tính bằng giây
- Dụng cụ đo: Đồng hồ điện tử hãng casio
Người thực hiện bắt đầu ở tư thế xuất phát cao và chạy với tốc độ tối đa đến vạch quy định 50m, nỗ lực hết sức để hoàn thành cự ly này một cách nhanh nhất.
- Mục đích: đánh giá mức độ phát triển sức bền của người học
- Dụng cụ đo: đồng hồ điện tử hãng casio
- Cách thực hiện: Người chạy đứng ở tư thế xuất phát cao và chạy qua cự ly qui định
* Tets bật xa tại chỗ (cm):
- Mục đích: sử dụng tets này để đánh gián sức mạnh và khẳ năng phối hợp động tác
- Dụng cụ đo: Thước dây
- Cách thực hiện: người thực hiện đứng hai chân rộng bằng vai, sau vạch qui định, dùng sức tạo đà bật mạnh về phía trước
- Xác định thành tích: tính từ vạch dậm nhảy đến điểm rơi gần nhất của cơ thể
* Tets co tay xà đơn:
- Mục đích: Sử dụng tets này nhằm đánh giá về sức mạnh của tay
Để thực hiện bài tập trên xà đơn, người tập cần đứng thẳng, hai tay nắm lấy xà với lòng bàn tay hướng lên Họ phải kéo cơ thể lên cho đến khi cằm vượt qua xà, và chỉ khi đạt được vị trí này thì động tác mới được coi là hợp lệ Sau đó, người tập có thể tiếp tục thực hiện các lần tiếp theo.
Để tính số lần tối đa có thể thực hiện, bạn cần co tay lên xà và sau đó thả tay, đưa người về tư thế chuẩn bị ban đầu trước khi thực hiện lần tiếp theo.
3.1.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm Được sử dụng để ứng dụng chương trình đã xây dựng vào thực tế tổ chức giảng dạy nhằm đánh giá hiệu quả ứng dụng của chương trình Đề tài tiến hành thực nghiệm trong 8 tháng Tiến hành thực nghiệm trên 74 em HS nam trường THPT Quỳnh Lưu 2 và chia thành hai nhóm do lựa chọn ngẫu nhiên:
- Nhóm thực nghiệm: gồm 37 em nam HS tập luyện theo chương trình mà đề tài xây dựng
Nhóm đối chứng bao gồm 37 học sinh nam tham gia tập luyện theo chương trình giảng dạy thông thường Để đánh giá hiệu quả của chương trình ứng dụng, nghiên cứu đã tiến hành kiểm tra.
7 tháng thực nghiệm, so sánh kết quả giữa hai nhóm thực nghiệm và đối chứng
3.1.6 Phương pháp toán học thống kê Được sử dụng để xử lý các số liệu thu thập qua phỏng vấn, quá trình lập tets Đề tài sử dụng các công thức sau:
Trong đó: X : số trung bình cộng xi : kết qủa của từng cá thể n : số cá thể
- So sánh hai số trung bình quan sát:
Tổ chức nghiên cứu
4.1 Thời gian nghiên cứu Đề tài tiến hành nghiên cứu từ tháng 9/2022 đến tháng 4/2023 chia thành các giai đoạn:
Giai đoạn 1 diễn ra từ tháng 9 đến tháng 10 năm 2022, bao gồm việc xác định tên đề tài, xây dựng đề cương nghiên cứu và bảo vệ trước hội đồng khoa học, cũng như chuẩn bị phương hướng và phương tiện nghiên cứu.
- Giai đoạn 2 : Từ tháng 11/2022 đến 1/2023: Giải quyết nhiệm vụ 1 và đưa ra chương trình cụ thể
Giai đoạn 3 diễn ra từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2023, bao gồm việc thực nghiệm chương trình, xử lý số liệu, viết dự thảo kết quả nghiên cứu, sửa chữa và hoàn tất sáng kiến, cũng như chuẩn bị báo cáo trước hội đồng khoa học của nhà trường.
Các biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học môn Bóng rổ được thực hiện trên khách thể nghiên cứu là:
- Học sinh nam các lớp: , 10D4, 10D5, 10D6, 10D7, 10D8 và 10D9 trường THPT Quỳnh Lưu 2 năm học 2022 – 2023
5 Điều tra thể chất học sinh các lớp được lựa chọn nghiên cứu
Kết quả phỏng vấn 240 học sinh lớp 10 trường THPT Quỳnh Lưu 2 về chương trình môn thể thao tự chọn Bóng rổ cho thấy sự cần thiết trong việc đánh giá nội dung chương trình học, tính phù hợp của các giáo án tập luyện, và điều kiện cơ sở vật chất phục vụ cho việc tập luyện Thông tin chi tiết được trình bày trong bảng 5.
Bảng 5 Tổng hợp kết quả phỏng vấn học sinh về môn học tự chọn Bóng rổ của trường THPT Quỳnh Lưu 2 (n = 240) tt Nội dung câu hỏi
Thích hợp Bình thường Không thích hợp
1 Mức độ thích hợp về nội dung chương trình môn học Bóng rổ mà em đang được tập luyện?
2 Nội dung, phương pháp môn học Bóng rổ đưa ra tập luyện, em có thích hợp với em không?
3 Về điều kiện thực hiện giảng dạy môn học Bóng rổ tại trường THPT Quỳnh Lưu 2? 97 40,4 76 31,7 34 14,1 33 13,8
Cần thiết Bình thường Không cần thiết
4 Để nâng cao hiệu quả hoạt động TDTT ngoại khoá có cần thiết tổ chức CLB Bóng rổ không?
5 Số buổi tập luyện dưới hình thức ngoại khoá CLB Bóng rổ, trong tuần là hợp lý?
* Về câu hỏi : Mức độ thích hợp về nội dung chương trình môn học Bóng rổ mà em đã được tập luyện?
Trong một cuộc khảo sát với 240 học sinh, chỉ có 16 em (6,7%) cho rằng chương trình môn học Bóng rổ rất phù hợp, trong khi 36 em (15%) cảm thấy thích hợp Đáng chú ý, 74 em (31%) cho rằng nội dung chương trình là bình thường, và 114 em (47,3%) cho rằng chương trình chưa phù hợp với bản thân Điều này cho thấy chương trình môn học Bóng rổ tại trường THPT Quỳnh Lưu 2 cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với trình độ và đặc điểm tập luyện của học sinh.
* Về câu hỏi: Nội dung, phương pháp môn học Bóng rổ đưa ra tập luyện, em có thích hợp với em không?
Theo kết quả khảo sát, có 25 em (10,4%) cho rằng chương trình môn học Bóng rổ rất thích hợp với mình, 28 em (11,7%) cảm thấy thích hợp, 54 em (22,5%) cho rằng bình thường, trong khi 133 em (55,4%) cho rằng nội dung chương trình không phù hợp với bản thân.
* Về câu hỏi: Để nâng cao hiệu quả hoạt động TDTT ngoại khoá có cần thiết tổ chức CLB Bóng rổ không?
Trong số 240 ý kiến, có 134 em (55,8%) cho rằng việc tổ chức Câu lạc bộ Bóng rổ cho học sinh là rất cần thiết, 78 em (32,7%) cho rằng cần thiết, và 28 em (11,7%) cho rằng ở mức bình thường, không có ý kiến nào cho rằng không cần thiết Điều này cho thấy việc tổ chức hoạt động Câu lạc bộ Bóng rổ là cần thiết để đáp ứng nhu cầu tập luyện và nâng cao phong trào Bóng rổ trong trường học.
Về câu hỏi: Số buổi tập luyện dưới hình thức ngoại khoá CLB Bóng rổ trong tuần là hợp lý?
Kết quả phỏng vấn cho thấy hầu hết học sinh đều mong muốn tham gia tập luyện môn Bóng rổ yêu thích thông qua hình thức Câu lạc bộ với tần suất 2 buổi mỗi tuần Ngoài chương trình tập luyện theo quy định, việc tham gia tập luyện và thi đấu Bóng rổ đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống văn hóa thể thao của các em.
Việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa cho học sinh trường THPT Quỳnh Lưu 2 là rất cần thiết để nâng cao sức khỏe và rèn luyện thể chất cho các em.
Để thực hiện nhiệm vụ giáo dục thể chất và chăm sóc sức khỏe cho học sinh, chương trình cần phù hợp với đối tượng, sức khỏe, điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị liên quan Nghiên cứu hiện trạng giảng dạy môn Bóng rổ tại trường THPT Quỳnh Lưu 2 cho thấy, qua phỏng vấn các cán bộ quản lý, giáo viên thể dục thể thao và học sinh, có mong muốn xây dựng và áp dụng các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Bóng rổ.
Trường THPT Quỳnh Lưu 2 hiện có nhiều đội thể thao tham gia thi đấu, góp phần nâng cao vị thế và trình độ phong trào thể dục thể thao (TDTT) của nhà trường Việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa thể thao không chỉ thúc đẩy phong trào tập luyện TDTT mà còn hỗ trợ tích cực cho chương trình giáo dục thể chất chung của trường.
Tóm lại qua nghiên cứu đề tài đi đến nhận xét sau:
Đề tài đã xác định các nguyên nhân hạn chế của chương trình môn thể thao tự chọn Bóng rổ tại trường THPT Quỳnh Lưu 2, cho thấy còn nhiều vấn đề tồn tại cần khắc phục để nâng cao hiệu quả trong quá trình giáo dục thể chất.
Sự lựa chọn đề tài nghiên cứu của chúng tôi là đúng đắn và khả thi, phù hợp với chủ trương của Bộ GD-ĐT về đổi mới phương pháp giáo dục thể chất Nghiên cứu các biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học, đặc biệt trong giáo dục thể chất, là cần thiết trong mỗi nhà trường Việc giảng dạy giáo dục thể chất không chỉ phục vụ phong trào tập luyện TDTT mà còn phát huy môn Bóng rổ, một môn thể thao truyền thống được nhiều giáo viên và học sinh yêu thích, đồng thời nâng cao thành tích của nhà trường trong lĩnh vực này.
6 Cải tiến hình thức và phương pháp giảng dạy môn Bóng rổ cho phù hợp với đặc điểm của học sinh
- Hình thức lên lớp: Giáo dục thể chất cho học sinh dưới hình thức sau:
+ Hoạt động thể thao ngoại khoá
+ Sinh hoạt CLB Bóng rổ học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên, thời gian vào chiều thứ 3 và chiều thứ 6 hàng tuần
Dựa vào tình trạng sức khoẻ của học sinh, việc sắp xếp bài tập trên lớp cần được thực hiện một cách hiệu quả, nhằm nâng cao sức khoẻ dần dần nhưng vẫn đảm bảo phù hợp với chương trình đã định Trong quá trình giảng dạy, cần chú ý đến việc phân biệt và đối xử cá biệt dựa trên tình trạng sức khoẻ của từng học sinh.
Giảng dạy kỹ thuật cần được thực hiện từ những kiến thức cơ bản đến nâng cao, với các buổi tập bao gồm những bài tập bổ trợ Điều này giúp đảm bảo rằng khoảng cách giữa các nội dung và bài tập tuân thủ nguyên tắc hệ thống, kế thừa và phát triển.
Một buổi học thể dục kéo dài 45 phút yêu cầu giáo viên phải tính toán kỹ lưỡng giữa tình trạng sức khỏe và trình độ thể lực của học sinh để xây dựng giáo án phù hợp Giáo viên cần hướng dẫn học sinh tuân thủ cấu trúc giờ học, bao gồm các bước khởi động, phần cơ bản và kết thúc, nhằm giúp học sinh tiếp thu hiệu quả nội dung bài học và phòng tránh chấn thương.
Cải tiến hình thức và phương pháp giảng dạy môn Bóng rổ cho phù hợp với đặc điểm của HS
- Hình thức lên lớp: Giáo dục thể chất cho học sinh dưới hình thức sau:
+ Hoạt động thể thao ngoại khoá
+ Sinh hoạt CLB Bóng rổ học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên, thời gian vào chiều thứ 3 và chiều thứ 6 hàng tuần
Dựa vào tình trạng sức khoẻ của học sinh, giáo viên cần sắp xếp bài tập trên lớp một cách hiệu quả, nhằm nâng cao sức khoẻ dần dần nhưng vẫn đảm bảo phù hợp với chương trình giảng dạy đã được thiết lập Trong quá trình giảng dạy, việc phân biệt và đối xử cá biệt theo từng tình trạng sức khoẻ của học sinh là rất quan trọng.
Giảng dạy kỹ thuật cần được thực hiện theo trình tự từ dễ đến khó, với các buổi tập bao gồm những bài tập bổ trợ Điều này giúp đảm bảo rằng khoảng cách giữa các nội dung và bài tập tuân thủ nguyên tắc hệ thống, kế thừa và phát triển.
Một buổi học thể dục kéo dài 45 phút yêu cầu giáo viên phải tính toán kỹ lưỡng giữa tình trạng sức khỏe và trình độ thể lực của học sinh để xây dựng giáo án phù hợp Giáo viên cần hướng dẫn học sinh tuân thủ cấu trúc buổi học, bao gồm các bước khởi động, phần cơ bản và kết thúc, nhằm giúp học sinh tiếp thu hiệu quả nội dung và phòng tránh chấn thương.
6.1 Tổ chức đẩy mạnh hoạt động ngoại khoá cho HS Để tập luyện và thi đấu Bóng rổ của học sinh trở thành đời sống văn hoá thể thao mang tính thường xuyên, liên tục thì cần phải xây dựng các hoạt động ngoại khoá Đề tài đã xây dựng nội dung hoạt động ngoại khoá như sau:
- Tổ chức xây dựng các câu lạc bộ Bóng rổ: câu lạc bộ Bóng rổ hoạt động 2 buổi trong 1 tuần, vào chiều thứ 3 và chiều thứ 6 hàng tuần
Câu lạc bộ Bóng rổ tổ chức các buổi tập có giáo viên hướng dẫn, thu hút những học sinh đam mê môn thể thao này Để gia nhập, các thành viên cần vượt qua các bài kiểm tra đơn giản, nhằm đảm bảo hoạt động của Câu lạc bộ diễn ra sôi nổi và hiệu quả.
- Tổ chức bồi dưỡng, hướng dẫn nghiệp vụ cho các hoạt động tự tập luyện và tự rèn luyện thân thể
Tăng cường tổ chức các hoạt động thi đấu giải Bóng rổ cho học sinh từ cấp cùng khối học đến cấp Nhà trường sẽ thu hút đông đảo học sinh tham gia và cổ vũ.
- Thành lập đội tuyển Bóng rổ nhà trường, tổ chức huấn luyện đội tham gia các giải trong khu vực và tham gia thi HKPĐ (nếu có tổ chức)
6.2 Tác dụng của các bài tập đã lựa chọn trong việc nâng cao hiệu quả tập luyện môn Bóng rổ
Dựa trên nghiên cứu và tham khảo tài liệu chuyên môn, cũng như ý kiến từ các HLV, chuyên gia Bóng rổ và giáo viên có kinh nghiệm, chúng tôi đã phân loại hệ thống các bài tập một cách chi tiết.
Nhóm 1: Các bài tập phát triển sức mạnh cơ chân
1) Tại chỗ bật nhảy với bảng liên tục ( Trong vòng 1 phút)
2) Tại chỗ bật cóc liên tục 30 lần
3) Nhảy lò có 30m lặp lại
4) Tập chạy 2 bước lên rổ
Nhóm 2: Các bài tập phát triển tố chất sức nhanh
1) Chạy nhanh 20m tấc độ cao và lặp lại 3-4 lần
2) Chạy nâng cao đùi tại chỗ (2 phút)
3) Chạy thay đổi tốc độ 30m
4) Chạy xuất phát nhanh với các tư thế khác nhau
Nhóm 3: Các bài tập phát triển sức bền
1) Chạy thay đổi tốc độ không bóng và dẫn bóng 30m
Nhóm 4 Các phương pháp phát triển tố chất mềm dẻo, khéo léo
1) Sử dụng các phương pháp lặp lại
2) Sử dụng pháp trò chơi
Sau khi phân chia các bài tập thành nhóm, chúng tôi đã phỏng vấn 40 huấn luyện viên, giáo viên và chuyên gia Bóng rổ tại huyện Quỳnh Lưu, Diễn Châu và thị xã Hoàng Mai để đánh giá hiệu quả của các bài tập trong việc nâng cao chất lượng dạy và học môn Bóng rổ Kết quả phỏng vấn được trình bày trong bảng dưới đây.
Bảng 6.2a Kết quả phỏng vấn mức độ cần thiết sử dụng các bài tập (n = 40 )
Nhóm Tên bài tập n Tỷ lệ
1 Nhóm các bài tập phát triển sức mạnh 39 97,5%
2 Nhóm các bài tập phát triển sức nhanh 40 100%
3 Nhóm các bài tập phát triển sức bền 40 100%
4 Nhóm các phương pháp phát triển tố chất mềm dẻo và khéo léo 40 100%
Dựa trên kết quả phỏng vấn về hiệu quả sử dụng các bài tập trong việc nâng cao chất lượng dạy và học môn Bóng rổ, chúng tôi đã chọn các nhóm bài tập có mức độ ưu tiên từ 90% trở lên, như được trình bày trong bảng (6.2a).
Hệ thống các nhóm bài tập đươc chọn gồm:
*Nhóm 1: Bài tập phát triển sức mạnh
- Mục đích: Phát triển sức mạnh các bộ phận như: Cổ tay, các ngón tay, cánh tay, cơ đùi và cơ bụng
- Cách tiến hành: Lớp thành 2 hàng và thực hiện theo hướng dẫn và hiệu lệnh của giáo viên
- Số lần lặp lại: 3 tổ x3 phút
* Nhóm 2: Các bài tập phát triển sức nhanh
Mục đích của bài viết này là phát triển các khía cạnh của tốc độ trong bóng rổ, bao gồm sức nhanh trong việc thực hiện ném rổ, chuyền bóng và dẫn bóng, cũng như tốc độ trong việc giải quyết các nhiệm vụ chiến thuật.
- Cách tiến hành: Xếp thành hàng, thực hiện theo hiệu lệnh của giáo viên
- Số lần lặp lại: 10 lần/tổ, thực hiện 3 tổ
- Quãng nghỉ: nghỉ giữa 1,5 phút
* Nhóm 3: Các bài tập phát triển sức bền
Mục đích của việc phát triển sức bền ổn định là duy trì trạng thái sung sức thể thao trong thời gian dài, giúp vận động viên thể hiện tính tích cực không chỉ trong một trận đấu mà còn xuyên suốt giải đấu Điều này cho phép họ thể hiện kỹ thuật ổn định, hiệu quả và tư duy chiến thuật nhanh nhạy.
- Cách tiến hành: Xếp thành hàng, thực hiện theo hiệu lệnh của giáo viên
- Số lần lặp lại: 3 tổ, 30 lần/tổ
* Nhóm 4: Các phương pháp phát triển tố chất mềm dẻo và khéo léo
Mục đích của bài viết là phát triển khả năng thực hiện các động tác phối hợp vận động phức tạp, đồng thời nâng cao khả năng giải quyết nhanh chóng và chính xác các nhiệm vụ vận động khó khăn, cũng như khả năng điều chỉnh các nhiệm vụ này phù hợp với những tình huống thay đổi.
- Cách tiến hành: Thực hiện các bài tập theo phương pháp lặp lại và tăng cường sử dụng phương pháp thi đấu
Thời gian sử dụng các bài tập trong môn Bóng rổ là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả học tập trong mỗi buổi tập Chúng tôi đã phỏng vấn 40 HLV, giáo viên và chuyên gia Bóng rổ để đánh giá mức độ ưu tiên của thời gian sử dụng bài tập Kết quả phỏng vấn được trình bày chi tiết trong bảng 6.2b.
Bảng 6.2b trình bày kết quả phỏng vấn về mức độ ưu tiên thời gian sử dụng các bài tập trong một buổi tập, nhằm nâng cao hiệu quả dạy và học môn Bóng rổ.
Thời gian sử dụng cho một buổi tập 10 - 15’ 15 – 20’ 20 - 25’
Từ kết quả bảng 6.2b cho thấy: Có thể sử dụng 10 phút - 15 phút trong một buổi tập để nâng cao hiệu quả tập luyện Bóng rổ cho học sinh Nam
Sử dụng các bài tập vào đầu buổi tập luyện giúp hoàn thiện kỹ thuật và phát triển các tố chất mềm dẻo, khéo léo, đặc biệt trong những ngày đầu tập luyện.
Tổ chức thực nghiệm sư phạm
Sau khi đã lựa chọn các bài tập, chúng tôi tiến hành phân ngẫu nhiên thành 2 nhóm , mỗi nhóm 37 người
Nhóm A: Là nhóm thực nghiệm
Nhóm B: Là nhóm đối chứng
- Nhóm đối chứng: Tập theo chương trình giáo án, bài tập của giáo viên đang giảng dạy
Nhóm thực nghiệm tiếp tục thực hiện các bài tập theo giáo án của giáo viên, đồng thời bổ sung thêm giáo án do chúng tôi đề ra Để nâng cao hiệu quả tập luyện môn Bóng rổ, chúng tôi đã phỏng vấn 40 chuyên gia, giáo viên và HLV tại Quỳnh Lưu, Diễn Châu và TX Hoàng Mai Qua đó, chúng tôi đã lựa chọn 4 bài test từ các nhóm bài tập và biện pháp đã chọn để đánh giá hiệu quả đối tượng Kết quả thu được cho thấy
Bảng 7a Kết quả phỏng vấn mức độ hiệu quả dụng 4 test đánh giá hiệu quả dạy và học môn Bóng rổ (n@)
Tên bài tập n Tỉ lệ
Nhóm các bài tập phát triển sức mạnh 39 97,5%
Nhóm các bài tập phát triển sức nhanh 40 100%
Nhóm các bài tập phát triển sức bền 40 100%
Nhóm các biện pháp phát triển mềm dẻo và khéo léo 40 100%
Qua quá trình tổng hợp và phân tích tài liệu chuyên môn, cùng với phỏng vấn các chuyên gia, chúng tôi đã chọn 4 bài kiểm tra để đánh giá hiệu quả tập luyện môn Bóng rổ, với kết quả phỏng vấn đạt trên 90% Để đảm bảo tính khoa học trong tổ chức thực nghiệm, chúng tôi đã tiến hành kiểm tra 2 nhóm trước khi thực nghiệm, và kết quả được trình bày trong bảng sau.
Bảng 7b Kết quả kiểm tra của nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm trước thực nghiệm (n A = n B = 37)
Bật nhảy với bảng liên tục
Dẫn bóng số 8 Bài tập phối hợp ĐC TN ĐC TN ĐC TN ĐC TN
Kết quả từ bảng 7b cho thấy trước thực nghiệm, nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm (n A = n B = 37) không có sự khác biệt có ý nghĩa về trình độ thể lực chuyên môn, với ngưỡng xác suất P = 0,05 Điều này chứng tỏ rằng hai nhóm có trình độ tương đương nhau.
7.1 Tổ chức phương pháp tập luyện Để tiến hành theo kế hoạch đã vạch ra chúng tôi đã xây dựng tiến trình tập luyện trong 14 tuần như bảng sau
Bảng 7.1 Kế hoạch và tiến trình tập luyện
TT Tên bài tập Tuần
1 Tại chỗ bật nhảy với bảng liên tục 7 x x x x x x x
6 Chạy nâng cao đùi tại chỗ 7 x x x x x x x
7 Chạy thay đổi tốc độ 7 x x x x x x x
8 Chạy xuất phát nhanh từ các tư thế khác nhau 7 x x x x x x x
9 Chạy thay đổi tốc độ không bóng và dẫn bóng 7 x x x x x x x
7.2 Kiểm tra 2 nhóm đối chứng và thực nghiệm sau 14 tuần thực nghiệm
Sau 14 tuần thực nghiệm, chúng tôi đã kiểm tra thể lực chuyên môn của hai nhóm bằng bốn bài test đã được lựa chọn Kết quả được trình bày trong bảng dưới đây.
Bảng 7.2a Kết quả kiểm tra 2 nhóm thực nghiệm và đối chứng sau 14 tuần thực nghiệm (n TN = n ĐC = 37)
Bật nhảy với bảng liên tục
Dẫn bóng số 8 Bài tập phối hợp ĐC TN ĐC TN ĐC TN ĐC TN
Kết quả từ bảng 7.2a cho thấy sau 14 tuần thực nghiệm, nhóm thực nghiệm với 37 học sinh nam tại trường THPT Quỳnh Lưu 2 đã có sự tiến bộ rõ rệt trong việc phát triển các tố chất ảnh hưởng đến hiệu quả tập luyện môn Bóng rổ.
Sau 14 tuần tập luyện các bài tập được lựa chọn, chúng tôi nhận thấy sự phát triển rõ rệt các tố chất ảnh hưởng đến hiệu quả tập luyện môn Bóng rổ của học sinh nam khối 10 tại trường THPT Quỳnh Lưu 2, với độ tin cậy đạt P ≤ 0,05.
Bảng 7.2b Kết quả kiểm tra trình độ thể lực chung của hai nhóm thực nghiệm và đối chứng trước thực nghiệm (n7) tt Các test kiểm tra Đối chứng (n= 37)
3 Bật xa tại chỗ (cm) 240 14,8 241 14,6 1.32 > 0,05
4 Co tay xà đơn (lần) 8.86 2.26 8.7 2.3 0.74 > 0,05
Kết quả kiểm tra trước thực nghiệm của hai nhóm đối chứng và thực nghiệm cho thấy không có sự chênh lệch có ý nghĩa thống kê, với t tính nhỏ hơn t bảng và ngưỡng P lớn hơn 0.05 Điều này cho thấy trình độ của hai nhóm tương đối đồng đều trước khi thực hiện thí nghiệm.
7.3 So sánh kết qủa trình độ thể lực chung của học sinh nhóm đối chứng trước và sau thực nghiệm
Bằng phương pháp tự đối chiếu, kết quả kiểm tra thể lực trước và sau thực nghiệm Kết quả thu được trình bày tại bảng 4.6 như sau:
Bảng 7.3a So sánh kết quả kiểm tra thể lực chung nhóm Đối chứng trước và sau thực nghiệm (n7) tt Các test kiểm tra
Trước thực nghiệm Sau thực nghiệm t P
3 Bật xa tại chỗ (cm) 240 14,8 243 13,9 0,80 >0,05
4 Co tay xà đơn (lần) 8.86 2.26 9,1 2,15 0,74 >0,05
Trong nhóm đối chứng gồm 37 nam học sinh, sau 7 tháng tham gia chương trình thể thao tự chọn Bóng rổ, có sự biến đổi nhẹ ở 4 chỉ số thể lực Cụ thể, thành tích chạy 1000m giảm từ 237,0 ± 16,2 xuống 234,3 ± 15,8 Thành tích bật xa trung bình tăng từ 240cm ± 14,8 lên 243cm ± 13,9 Đối với chỉ số co tay xà đơn, số lần thực hiện trung bình tăng từ 8,86 ± 2,26 lên 9,1 ± 2,15 Tuy nhiên, sự khác biệt ở 3 chỉ số này chưa đạt độ tin cậy thống kê cần thiết ở mức 0,05 (5%).
Trong bài thử chạy 50m, thành tích trung bình của nhóm đối chứng sau thực nghiệm không chỉ không tăng mà còn có xu hướng giảm, cụ thể từ 8”01 ± 0,26 xuống còn 8”09 ± 0,28.
Các bài tập môn thể thao tự chọn Bóng rổ trong chương trình hiện tại không mang lại hiệu quả cao trong việc cải thiện trình độ thể lực trung bình, mặc dù số buổi học và thời gian tập luyện của nhóm thực nghiệm không có sự khác biệt.
Bảng 7.3b So sánh kết quả kiểm tra thể lực nhóm Thực nghiệm trước và sau thực nghiệm (n7) tt Các test kiểm tra
Trước thực nghiệm Sau thực nghiệm t P
3 Bật xa tại chỗ (cm) 241 14,6 246,5 12,7 2,08