(Skkn 2023) vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo đinh hướng phát triển năng lực học sinh về kỹ thuật đập bóng theo phương lấy đà nội dung bóng chuyền khối 10

Mức độ hứng thú của học sinh đối với các bài tập và trò chơi đập bóng theo phương lấy đà trong môn bóng chuyền 6 II - Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

2.1 Thực trạng về dạy kỹ thuật đập bóng theo

phương lấy đà của giáo viên

6

2.2 Mức độ hứng thú của học sinh đối với các bài

tập và trò chơi đập bóng theo phương lấy đà trong môn

bóng chuyền

6

II - Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng

cao hiệu quả dạy học theo đinh hướng phát triển năng lực học

sinh về kỹ thuật đập bóng theo phương lấy đà nội dung Bóng

chuyền khối 10

6

1 Các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả dạy học kỷ

thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà

6

1.2 Các bài tập có bóng 10

2 Các trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả

dạy học kỹ thuật chuyền bóng và đệm bóng 19

3 Khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của các

II Một số khó khăn khi áp dụng đề tài 28

1 Với các cấp quản lí giáo dục 28

PHẦN I - ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lí do chọn đề tài

Giáo dục thể chất ( GDTC) góp phần hình thành các phẩm chất chủ yếu vànăng lực chung cho học sinh, bên cạnh đó, thông qua việc trang bị kiến thức vềsức khoẻ, quản lý sức khỏe và rèn luyện, giáo dục thể chất giúp HS hình thành vàphát triển năng lực thể chất và văn hoá thể chất, ý thức trách nhiệm đối với sứckhỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng; biết lựa chọn môn thể thao phù hợp vớinăng lực vận động của bản thân để luyện tập; biết thích ứng với các điều kiệnsống, lạc quan và chia sẻ với mọi người; có cuộc sống khoẻ mạnh về thể lực vàtinh thần

Nội dung chủ yếu của môn GDTC là rèn luyện kỹ năng vận động và pháttriển tố chất thể lực cho học sinh (HS) bằng những bài tập đa dạng như rèn kỹnăng vận động cơ bản, đội hình đội ngũ, các bài tập thể dục, các trò chơi vậnđộng, các môn thể thao và phương pháp phòng tránh chấn thương trong hoạtđộng Trong chương trình giáo dục phổ thông, nội dung giáo dục thể chất đượcphân chia theo hai giai đoạn:

GDTC là môn học bắt buộc, giúp HS biết cách chăm sóc sức khoẻ và vệ sinhthân thể; hình thành thói quen tập luyện nâng cao sức khoẻ; thông qua các tròchơi vận động và tập luyện thể dục, thể thao hình thành các kỹ năng vận động cơbản, phát triển các tố chất thể lực, làm cơ sở để phát triển toàn diện

Trong hoạt động dạy và học môn Thể dục trong trường THPT việc “Vậndụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học kỹ thuật đậpbóng theo phương lấy đà nội dung học tự chọn môn Bóng chuyền khối 10” đóngmột vai trò hết sức quan trọng trong việc nâng cao sức khỏe, hình thành kỷ thuậttạo nên hưng phấn đam mê tập luyện cho các em học sinh

Đặc biệt trong giảng dạy môn Bóng chuyền nếu giáo viên không có các bàitập đưa ra hợp lí thì hiệu quả giờ dạy sẽ không cao, cụ thể là hầu hết các em họcsinh khó thực hiện được kỹ thuật vì: trong kỹ thuật môn bóng chuyền đòi hỏi các

em học sinh phải có tố chất về sức nhanh, sức mạnh, mềm dẻo và khéo léo mớithực hiện được kỹ thuật Trong đó điểm yếu nhất của các em đặc biệt các em nữ

là thể lực yếu, tâm lí tiếp xúc với bóng sợ sệt, việc kết hợp với các động tác kỹthuật không chính xác và linh hoạt

Từ những lí do trên tôi chọn đề tài “Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo đinh hướng phát triển năng lực học sinh về kỹ thuật đập bóng theo phương lấy đà nội dung Bóng chuyền khối 10”

với mong muốn chia sẻ những kinh nghiệm của bản thân tới đồng nghiệp, áp dụngvào thực tiễn dạy học để nâng cao chất lượng bộ môn

II Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu điều kiện và thực tiễn giảng dạy kĩ thuật đập bóng chính diện theophương lấy đà môn bóng chuyền THPT.

Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy họctheo đinh hướng phát triển năng lực học sinh về kĩ thuật đập bóng theo phươnglấy đà nội dung Bóng chuyền khối 10

III Đối tượng nghiên cứu

Học sinh trường THPT Phan Thúc Trực- huyện Yên Thành- tỉnh Nghệ An

IV Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích tổng hợp dữ liệu

- Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm

- Phương pháp điều tra sư phạm

- Phương pháp tính toán và xử lý số liệu

V Thời gian nghiên cứu

- Thời gian: Từ tháng 8 năm 2022 đến tháng 3 năm 2023

- Địa điểm nghiên cứu: Trường THPT Phan Thúc Trực tỉnh Nghệ An

- Trang thiết bị nghiên cứu: Bóng chuyền 15 quả, lưới bóng chuyền,cọc, cờ

VI Tính mới của đề tài

- Vận dụng một số bài tập mới vào giảng dạy không bị động vào phânphối chương trình

- Phát huy được tính tự giác tập luyện cho học sinh

- Chủ động đổi mới phương pháp không bám theo phân phối chươngtrình

- Tìm hiểu điều kiện và thực tiễn giảng dạy kỹ thuật đập theo phươnglấy đà nội dung bóng chuyền THPT

- Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạyhọc theo đinh hướng phát triển năng lực học sinh về kỹ thuật đập bóng theophương lấy đà nội dung Bóng chuyền khối 10

PHẦN II - NỘI DUNG

I Cơ sở lí luận và thực tiễn

1 Cơ sở lí luận

Bóng chuyền là môn thể thao đồng đội thi đấu đối kháng gián tiếp, không

va chạm thân thể trực tiếp bởi do lưới ngăn cách, hoạt động thi đấu Bóng chuyềntheo hướng toàn diện - nhanh - cao - biến

Toàn diện trong thi đấu Bóng chuyền thể hiện ở việc thực hiện một loạt kỹthuật cơ bản (chuyền, đệm, phát, đập, chắn) trong một khoảng thời gian ngắn Kỹthuật thực dụng thi đấu (vận dụng cụ thể trong thi đấu); kỹ thuật sở trường, tứckhả năng vận dụng điêu luyện vào tình huống nào đó được đào tạo phù hợp vớiđiều kiện cá nhân (chuyền 2, libero, chủ công, phụ công, hoặc sở trường về phát,phòng thủ, chuyền 1, chắn), độc chiêu, tức có trình độ kỹ xảo cao mang tính sángtạo, độc đáo của cá nhân mà người khác chưa đạt tới Cuối cùng xuyên suốt mangtính nền móng cơ sở tạo điều kiện cho sự phát triển của tất cả các kỹ thuật trên màmọi tài năng muốn phát triển đến trình độ cao nhất cần có là công cơ bản (côngtay, công thân, công chân, công mắt và năng lực phán đoán cảm nhận) Ngoàitoàn diện về kỹ thuật ra còn phải toàn diện về tri thức, vận dụng kỹ chiến thuật cánhân và tập thể, năng lực thích ứng với hoàn cảnh, sức khoẻ, tâm lý, nhân cách vàthể lực chuyên môn Sự toàn diện thể hiện năng lực, trình độ thi đấu gắn chặt hữu

cơ thống nhất ở con người Tính toàn diện này là hướng ứng dụng của quá trìnhđào tạo, huấn luyện, đồng thời là yêu cầu toàn diện của từng cá nhân VĐV, chưa

kể phạm vi trình độ tổng hợp một đội bóng hình thành sức mạnh thể hiện về trình

độ thi đấu cao trước mọi đối thủ

Nhanh trong Bóng chuyền chỉ năng lực thực hiện động tác nhanh, tần sốđộng tác nhanh (bật đập nhanh, ghìm nhanh, xoay chuyển nhanh), nhanh trong sựđiều khiển của thần kinh theo hướng tăng tốc và nhanh trong giảm tốc Nhanhchính là điều kiện để thực hiện được các dạng biến hoá

Cao trong Bóng chuyền chỉ chiều cao đứng, cao với tay, bật cao, xa có đàhoặc không có đà, cao thể hiện năng lực khống chế không gian cao, xa tạo điềukiện cho VĐV khống chế tầm cao, không gian chiều cao theo chiều thẳng đứng vàchiều ngang

Biến hoá chỉ năng lực điều khiển cao nhất với trình độ kỹ năng, kỹ xảo caovận dụng trong điều kiện biến đổi của thi đấu Biến hoá phải thể hiện trên cơ sởnhịp điệu tốc độ biến điểm, biến tầm, biến phương, biến chiều, biến hình độngtác, biến lực ) Bóng chuyền phải vận động đến bóng, tiếp xúc bóng trong thờigian rất ngắn (theo luật), bóng lại luôn chuyển động trên không, không dừng lạinên biến hoá là mục tiêu cao nhất mang tính nghệ thuật sáng tạo cao, tức tài năngBóng chuyền cần có năng lực linh hoạt cao

1.1 Kỹ thuật đập bóng theo phương lấy đà trong bộ môn bóng chuyền

1.1.1 Kỹ thuật đập bóng – Tư thế chuẩn bị

Đứng cách lưới khoảng 2 – 3m (nếu đứng sát lưới thì không có chỗ lấy đà

và nhảy lên sẽ bị chạm lưới) Không nên đứng nguyên một chỗ mà nên xê dịchnhẹ để có thể sẵn sàng điều chỉnh bước nhảy và gốc độ chạy lấy đà Đầu gối hơichùng, thân người hơi ngã về phía trước trong sân, mắt theo dõi người chuyềnbóng

 Góc độ của đường lấy đà (so với lưới) phụ thuộc vào khả năng ngườiđập, người đập giỏi có thể lấy đà với góc độ lớn hơn, có khi thẳng góc với lưới(900 ) Nếu đập kém hoặc mới tập mà chạy góc độ lớn thì người sẽ chạm vào lưới,

và đường bóng đập dễ bị chắn cho nên góc độ lấy đà (so với lưới) thông thường từ

350 – 500; với người mới tập thì trung bình 450.

 Số bước lấy đà: có thể 1 – 4 bước nhưng thông thường là 3 bước

1.1.3 Kỹ thuật đập bóng – Giậm nhảy

Việc chuyển từ bước lấy đà cuối cùng sang giậm nhảy phải thật liên tụccũng có người giậm nhảy một chân Nhưng thường giậm nhảy bằng hai chân.Bước cuối cùng là bước ở vị trí giậm nhảy, bước này rất quan trọng, vì phải làmthế nào để khi nhảy lên có thể đập bóng ở tầm trước mặt

Gót chân ở bước cuối cùng vừa đặt xuống đất và hai chân ngang nhau, thânngười vẫn ngả về phía trước, thì khuỵu đầu gối thấp xuống và chuyển sức gótchân lên mũi chân để bật lên Muốn bật được cao phải dùng sức bật của đầu gối,tới khớp xương hông (vươn bụng) và cuối cùng là sức cổ chân Đồng thời phảiphối hợp đánh tay, tức là trước khi giậm nhảy, đánh mạnh hai tay ra phía sau, khichân đã khuỵu hết mức thì hai tay đánh xuống thẳng góc với mặt sân

1.1.4 Kỹ thuật đập bóng – Nhảy và đập

Chuẩn bị đập bóng được bắt đầu khi thân người bật lên tới tầm cao nhất,người ngửa ra phía sau và hơi nghiêng về phía tay đập bóng, hai chân hơi gập tựnhiên, không khép sát quá cũng không dang rộng quá

Tay đập bóng từ trên cao đưa sát mang tai ra phía sau, cánh tay duỗi thẳng

và cổ tay đập gập vào bóng, cổ tay còn có tác dụng điều khiển bóng Tay kia cũng

từ phía trên hạ xuống phối hợp

Khi đập vào bóng, thân người vươn thẳng, hai chân cũng duỗi ra phía trước(đầu gối thẳng) tạo thành sức mạnh đập trúng vào bóng Đập bóng thông thường ởtầm cao hơn đầu và chếch về phía trước mặt chừng 10 – 15cm.

Bóng nâng cao hay thấp tuỳ theo quả đập cao, trung bình hay thấp Nhữngđiểm chạm bóng vẫn phải ở tầm cao nhất cho nên bất cứ đập kiểu nào cũng phảinhảy thật cao

1.1.5 Kỹ thuật đập bóng – Rơi xuống

Sau khi đập xong, muốn cho người rơi xuống không bị mất thăng bằng,chạm lưới hay vượt qua vạch giữa thì phải thả lỏng các bắp thịt, rơi xuống bằngmũi bàn chân, hai bàn chân xoay theo chiều lưới, đầu gối hơi khuỵu

1.2 Dạy học phát triển năng lực học sinh.

PPDH phát triển năng lực học sinh khái niệm để chỉ những phương phápgiáo dục hướng tới việc hoạt động hóa, chủ động hóa nhận thức của người học,nghĩa là tập trung vào tính chủ động sáng tạo của người học chứ không phải tậptrung vào phát huy tính chủ động của người dạy

Dạy học là quá trình trao đổi kiến thức giữa GV và HS Nếu GV chỉ thuyếttrình, có gì nói nấy thì những gì GV giảng chỉ là kiến thức một chiều Có thể HS

đã biết những kiến thức ấy, hay đó là những nội dung không hữu ích đối với cuộcsống hiện tại và tương lai của các em GV phải luôn đổi mới bài giảng cũng nhưphong cách đứng lớp Mối quan hệ GV- HS sẽ trở nên gần gũi, tốt đẹp qua việcgiải quyết các tình huống liên quan đến nội dung bài học và cuộc sống của HS

Khi GV dạy học bằng phương pháp dạy học phát triển năng lực học sinh,

HS thấy được học chứ không bị học HS được chia sẻ những kiến thức và kinh

nghiệm của mình đồng thời với việc bổ sung những kiến thức, kinh nghiệm khôngchỉ từ người thầy mà còn từ chính các bạn trong lớp HS hạnh phúc khi được học,được sáng tạo, được thể hiện, được làm được chủ động trong việc học, cho các

em được làm việc, được khám phá tiềm năng của chính mình GV cần giúp các

em có được sự tự tin, có trách nhiệm với bản thân để từ đó chia sẻ trách nhiệm vớicộng đồng

Và muốn HS có được sự tự tin và tin tưởng vào giá trị của chính mình, các

em cần được học theo phương pháp chủ động Chỉ khi các em được tự khám phákiến thức, tự học, tự làm và tự bổ sung cho nhau thì kiến thức mới trở thành trithức của người học, chuyển thành hành động, thành thói quen hàng ngày của họ

Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân với đối tượng, thể hiện sự chú ýđến đối tượng, khao khát đi sâu nhận thức đối tượng, có sự hứng thú thỏa mãn đốitượng

Trong môn hoc giáo dục thể chất Học sinh được tạo điều kiện chủ độngvới nội dung học sẽ thoả được đam mê và hứng thú bất tận

Trong kỹ thuật môn Bóng chuyền đòi hỏi các em học sinh phải có tố chất

về sức nhanh, sức mạnh, mềm dẻo và khéo léo mới thực hiện được kỹ thuật.Trong đó điểm yếu nhất của các em đặc biệt các em nữ là thể lực yếu, tâm lí tiếpxúc với bóng sợ sệt, việc kết hợp với các động tác kỹ thuật không chính xác vàlinh hoạt

Nguyên nhân của thực trạng

Trong quá trình giảng dạy kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đàmôn Bóng chuyền nếu giáo viên chỉ bám theo phân phối chương trình mà không

có sự đầu tư đổi mới phương pháp, cũng như không biết vận dụng các bài tập vàogiảng dạy thì hiệu quả của giờ dạy không cao, không phát huy được tính tự giáctập luyện cho học sinh Từ đó không thực hiện được mục đích cơ bản giáo dụcsức khỏe cho học sinh

II Vận dụng các bài tập và trò chơi bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo đinh hướng phát triển năng lực học sinh về kỹ thuật đập bóng theo phương lấy đà nội dung Bóng chuyền khối 10

Để góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy của giờ học thể dục nội dung đậpbóng theo phương lấy đà môn bóng chuyền khối 10 Tôi đã nghiên cứu và vậndụng vào giảng dạy các bài tập và trò chơi bổ trợ như sau:

1 Các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả dạy học kĩ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà

Để nắm vững kĩ thuật đập bóng, học sinh phải chú ý các tư thế động tácngay từ ban đầu: Tư thế chuẩn bị, chạy đà, thân người và tay đập bóng

* Cách tập luyện

Vận dụng đội hình khởi động để tập luyện

-Tư thế chuẩn bị: Đứng tư thế chân trước chân sau (chân thuận ở sau, chânyếu trước khoảng cách 2 chân rộng gần bằng vai):

- Nhịp 1: Đưa 2 tay ra trước lên cao, tay đập bóng đưa ra sau cao hơn đầu 1chút, tay còn lại dừng ở phía trước mặt thân người căng hình cánh cung Trọngtâm dồn về chân sau

- Nhịp 2: đạp chân sau và kết hợp với đánh bóng Tay đánh bóng vươn lênbàn tay tiếp xúc phía trên và sau bóng Tay còn lại chuyển động xuống dưới vàhơi ra sau Kết thúc gập thân và gập bàn tay đánh bóng

- Số lần tập: thực hiện mỗi lần tập: 10 lần Nghỉ giữa lần tập 1 phút, tập 3lần

* Đội hình tập luyện: Giáo viên cho học sinh tập luyện theo đội hình cảlớp(nhóm) Giáo viên đếm cho học sinh tập theo nhịp sau đó dùng tín hiệu còi đểhọc sinh tập nhanh

Bài tập 2: Các bài tập hình thành động tác chạy đà đập bóng

a Đà 1 bước thực hiện động tác đập bóng (không có bóng)

- Nhịp 1: Bước chân thuận lên 1 bước đặt vào vị trí giậm nhảy, khi chânthuận đang di chuyển trên không thì chân kia nhanh chóng đạp đất đưa theo đuổikịp chân thuận để 2 chân cùng tiếp đất và chùng 2 chân.

- Nhịp 2: Đạp mạnh 2 chân kết hợp đánh 2 tay từ dưới lên bật nhảy thânngười lên căng hình cánh cung Tay đánh bóng vươn lên cao ra sau

- Nhịp 3: Đập bóng kết hợp gập thân và gập cổ tay đánh bóng

* Đội hình tập luyện: Giáo viên cho học sinh tập luyện theo đội hình cảlớp(nhóm) Giáo viên đếm cho học sinh tập theo nhịp sau đó dùng tín hiệu còi đểhọc sinh tập nhanh

- Nhịp 1: Bước chân sau lên 1 bước sau đó bước chân thuận bước lên 1bước

- Nhịp 2: Bước chân thuận lên 1 bước đặt vào vị trí giậm nhảy, khi chânthuận đang di chuyển trên không thì chân kia nhanh chóng đạp đất đưa theo đuổikịp chân thuận để 2 chân cùng tiếp đất và chùng 2 chân

- Nhịp 3: Đạp mạnh 2 chân kết hợp đánh 2 tay từ dưới lên bật nhảy thânngười lên căng hình cánh cung Tay đánh bóng vươn lên cao ra sau

- Nhịp 4: Đập bóng kết hợp gập thân và gập cổ tay đánh bóng

* Đội hình tập luyện: Giáo viên cho học sinh tập luyện theo đội hình từnghàng Giáo viên đếm cho học sinh tập theo nhịp sau đó dùng tín hiệu còi để họcsinh tập nhanh.

- Nhịp 1: Bước chân thuận lên 1 bước, sau đó bước chân không thuận lên 1bước tiếp

- Nhịp 2: Bước chân thuận lên 1 bước đặt vào vị trí giậm nhảy, khi chânthuận đang di chuyển trên không thì chân kia nhanh chóng đạp đất đưa theo đuổikịp chân thuận để 2 chân cùng tiếp đất và chùng 2 chân

- Nhịp 3: Đạp mạnh 2 chân kết hợp đánh 2 tay từ dưới lên bật nhảy thânngười lên căng hình cánh cung Tay đánh bóng vươn lên cao ra sau

- Nhịp 4: Đập bóng kết hợp gập thân và gập cổ tay đánh bóng

* Đội hình tập luyện: Giáo viên cho học sinh tập luyện theo đội hình từnghàng Giáo viên đếm cho học sinh tập theo nhịp sau đó dùng tín hiệu còi để họcsinh tập nhanh 2 hàng bên trái thực hiện xong vòng trái về đứng cuối hàng 2hàng bên phải thực hiện xong vòng phải về đứng cuối hàng

- Nhịp 1: Tung bóng lên 1 cao ở phía trước chếch sang bên tay đập bóngkhoảng cao hơn tầm với của tay đập bóng, đồng thời đưa tay đập bóng lên cao rasau Căng thân hình cánh cung.

- Nhịp 2: đạp chân sau và kết hợp với đánh bóng Tay đánh bóng vươn lênbàn tay tiếp xúc phía trên và sau bóng Tay còn lại chuyển động xuống dưới vàhơi ra sau Kết thúc gập thân và gập bàn tay đánh bóng

* Đội hình tập luyện: Giáo viên cho học sinh tập luyện theo đội hình từnghàng Giáo viên dùng tín hiệu còi để học sinh tập luyện

- Nhịp 1: Tung bóng lên 1 cao ở phía trước chếch sang bên tay đập bóngkhoảng 1,5m.

- Nhịp 2: Bước chân sau lên 1 bước dài sau đó nhanh chóng đưa chân cònlại về cùng chân trụ chùng 2 chân

- Nhịp 3: Đạp mạnh 2 chân kết hợp đánh 2 tay từ dưới lên bật nhảy thânngười lên căng hình cánh cung Tay đánh bóng vươn lên cao ra sau

a, Đà 1 bước thực hiện động tác đập bóng treo

- Nhịp 2: Đạp mạnh 2 chân kết hợp đánh 2 tay từ dưới lên bật nhảy thânngười lên căng hình cánh cung Tay đánh bóng vươn lên cao ra sau

- Nhịp 3: Đập bóng kết hợp gập thân và gập cổ tay đánh bóng

* Đội hình tập luyện: Giáo viên cho học sinh tập luyện theo đội hình từng

em Học sinh thực hiện xong vòng trái về đứng cuối hàng

-Tư thế chuẩn bị: Đứng tư thế chân trước chân sau (chân không thuận ởsau, chân thuận trước khoảng cách 2 chân rộng gần bằng vai) 2 tay buông tựnhiên.

- Nhịp 1: Bước chân sau lên 1 bước sau đó bước chân thuận bước lên 1bước

- Nhịp 2: Bước chân thuận lên 1 bước đặt vào vị trí giậm nhảy, khi chânthuận đang di chuyển trên không thì chân kia nhanh chóng đạp đất đưa theo đuổikịp chân thuận để 2 chân cùng tiếp đất và chùng 2 chân

- Nhịp 3: Đạp mạnh 2 chân kết hợp đánh 2 tay từ dưới lên bật nhảy thânngười lên căng hình cánh cung Tay đánh bóng vươn lên cao ra sau

- Nhịp 1: Bước chân thuận lên 1 bước, sau đó bước chân không thuận lên 1bước tiếp