Chương 5 kinh tế vi mô THỊ TRƯỜNG CẠNH TRANH HOÀN TOÀN

5.1.1 Dặc điểm của thị trường cạnh tranh hoàn toàn: Có rất nhiều người tham gia, nhưng thị phần không lớn; do vậy không thể thao túng giá cả, mà chấp nhận một mức giá thị trường. DN có thể kiểm soát được sản lượng sản xuất, nhưng không thể chi phối giá cả trên thị trường.

CHƯƠNG 5 THỊ TRƯỜNG CẠNH

TRANH HOÀN TOÀN

- DN có thể tham gia và rút khỏi thị trường một cách dễ dàng Nhưng đây không phải

là điều kiện thực hiện thuận lợi, bởi ràng buộc nhiều vấn đề khác: máy móc, thiết bị cả luật pháp

- Hàng hóa của các doanh nghiệp đồng nhất, có thể thay thế cho nhau

- Người mua và người bán phải nắm được thông tin về giá cả của các sản phẩm trên thi trường

5.1.2 Doanh nghiệp cạnh tranh hoàn toàn

- Đường cầu sản phẩm đối với DN thể hiện lượng sản phẩm mà thị trường sẽ mua ở mỗi mức giá có thể

- Đường cầu sản phẩm đối với DN là một đường thẳng nằm ngang mức giá thị trường và song song với trục hoành trên

đồ thị.

- Cầu hoàn toàn co dãn theo giá

Ví dụ: có số liệu của một hộ nông dân sx lúa

Sản lượng

(q: 1000 kg)

Giá (P: đ/kg)

TR = P*q (1000 đồng)

AR = TR/q

Thị trường P Doanh nghiệp

P1

D Q

- Tổng doanh thu (TR)

TR của DN là toàn bộ số tiền mà DN nhận được khi tiêu thụ một lượng sản phẩm nhất định

TR = P.Q

DN bán sản phẩm với lượng khác nhau nhưng cùng một mức giá, đường tổng doanh thu là một đường thẳng dốc lên

từ góc tọa độ

- Doanh thu biên (MR)

MR là doanh thu tăng thêm trong tổng doanh thu, khi DN bán thêm một đơn vị sản phẩm trong mỗi đơn vị thời gian

MRQ = TRQ – TRQ-1

Doanh thu biên và giá sản phẩm luôn bằng nhau MR = P, nên đường MR là đường nằm ngang mức giá P

TR MR

Q







- Doanh thu trung bình (AR)

AR là mức doanh thu mà DN nhận được tính trung bình cho một sản phẩm bán được

* DN cạnh tranh hoàn toàn nên đường

- Tổng lợi nhuận (Pr)

Pr của DN là phần chênh lệch giữa tổng doanh (TR) thu với tổng chi phí (TC)

Pr( )Q TR Q( )  TC Q( )

5.1.3 Phân tích trong ngắn hạn

• Doanh nghiệp quy mô sản xuất không đổi

• Ngành quy mô sản xuất không đổi

• Số lượng doanh nghiệp không đổi

5.1.3.1 Đối với doanh nghiệp

• Tối đa hóa lợi nhuận (P > AC)

- Dựa trên phân tích các đường TC; TR và các đường đơn vị: d, MR, AC, MC

Ví dụ: Giả sử mức giá sản phẩm X trên thị trường là 5 đvt/sản phẩm Với quy mơ sản xuất, DN quyết định sản xuất ở mức sản lượng nào để tối đa hĩa lợi nhuận ?

Sản lượng Q > 8 lợi nhuận của DN giảm dần,

ở các mức sản lượng này chi phí biên lớn hơn doanh thu biên.

Vậy để tối đa hóa lợi nhuận, DN quyết định sản xuất Q = 8 sản phẩm, tổng lợi nhuận; là 7,5 đvt.

Q Pr

Tại Q: Prmax=(TR-TC)max Tại Q: MR = MC

Trên dồ thị, DN sẽ tối đa hóa lợi nhuận tại điểm A tương ứng với mức sản lượng Q; tại đó MC = MR = P

Tổng lợi nhuận tố đa chính là diện tích hình chữ nhật PABC được tính bằng cách lấy lợi nhuận trung bình của một đơn vi nhân với mức sản lượng tại Q tối đa hóa lợi nhuận

AC MC

AC MC

P

d A

Pr giảm khi tăng Q từ Q*

đến Q2

Ví dụ: Có bảng doanh thu, chi phí, lợi nhuận của một DN-CTHT như sau:

.Tối thiểu hóa lỗ (P < AC)

AC MC

AVCmin < P1< ACmin:

Tiếp tục SX để Lmin

Nguyên tắc: SX tại Q1: MC = MR = P1

AC = GQ1 = c1

Lỗ/SP= - GE= - C1P1

Lmin = - C1P1EG

G AVC

AC MC

0

P2 = AVCmin:

Có 2 lựa chọn:

- Tiếp tục SX ở Q2: MC = MR = P2

Pr/sp = P2 - (AVC+AFC)

Pr/sp = - AFC Lmin = - TFC

- Đóng cửa: Q = 0  Lmin = - TFC

 Nên đóng cửa

AVC

AC MC

o

C 2

Tóm tắt các quyết định sản xuất

5.1.3.2 Đường cung ngắn hạn của doanh

nghi p c nh tranh ệp cạnh tranh ạnh tranh hồn tồn

- Cho biết lượng SP mà DN cung ứng cho thị trường ở mỗi mức giá

- DN tiến hành SX ở Q: MC = P

AVC MC

Q

5.2 ĐƯỜNG CUNG NGẮN HẠN CỦA NGÀNH

Đường cung ngắn hạn của ngành hay còn gọi là đường cung thị trường trong ngắn hạn cho biết:

– Tổng sản lượng mà các DN sẵn sàng cung ứng cho thị trường ở mọi mức giá có thể có

- Được thiết lập bằng cách cộng theo hoành độ các đường cung ngắn hạn của các DN trong ngành

Q = q + q + q +

AC MC

P 1

E d

0

Q Q

S P

P

Đường cung ngắn hạn của ngành

P 1 P

d 1

D D1

5.3 THẶNG DƯ SẢN XUẤT (PRODUCT SURPLUS: PS).

5.3.1 Thặng dư sản xuất của DN

• Trong trường hợp MC đang tăng, P >

MC ở mọi đơn vị SP trừ đơn vị SP cuối cùng

• MC chính là Pmin mà DN muốn bán

• Psi = P – Pimin = P – MCi

• Thặng dư SX của 1 SP là chênh lệch giữa giá bán và MC của SP

TVC = AVC Q TVC = MCi ΣMCi TVC = aQ 2 + bQ AVC = a.Q + b

Q

AVC

d, MR P

Q

AVC

d, MR P=16

PSQ = TR – TVC = PVBA

-DN tạo ra thặng dư cho toàn bộ SP ngoại trừ đơn vị SP cuối cùng

- Thặng dư SX của một DN là phần chênh lệch giữa TR và tổng chi phí biên của q sản phẩm

PS = TR - MC

PS = TR - TVC

-DN tạo ra thặng dư cho toàn bộ SP ngoại trừ đơn vị SP cuối cùng

- Thặng dư SX của một DN là phần chênh lệch giữa TR và tổng chi phí biên của q sản phẩm

PS = TR - MC

PS = TR - TVC

 Thặng dư sản xuất trong ngắn hạn khác với tổng lợi nhuận

5.3.2 Thặng dư sản xuất của ngành

• Thặng dư SX của ngành là chênh lệch giữa TR và TVC của Q SP

• Là phần diện tích nằm trên đường cung và dưới đường giá thị trường

của ngành

5.4 TỔN THẤT VÔ ÍCH (DEAD WEIGHT LOSS-DWL)

• DWL là phần tổng thặng dư mất đi mà không thành phần nào hưởng được so với trước

• Xuất hiện khi thị trường hoạt động kém hiệu quả

• Sự can thiệp kém hiệu quả của Chính phủ vào thị trường như: Thuế, Trợ cấp Pmax,

Tác động của thuế đơn vị

D

S

B C

 Sản lượng giảm

 Giá cầu tăng

 Giá cung giảm

CS = - A - B

 PS = - C - D

CP = + A + C

DWL = - B -D

(Thuế của Nhà nước

thể hiện bằng dấu +)

°

0