(Skkn 2023) một số giải pháp nhằm phổ cập kiến thức, kĩ năng bơi – phòng chống đuối nước, cứu đuối cho học sinh các trường thpt trên địa bàn huyện diễn châu

Vì vậy, một chiến lược trang bị kĩ năng bơi, phòng chống đuối nước đã được đặt ra, gồm những nội dung: Nâng cao nhận thức, kiến thức và cung cấp các thông tin về gánh nặng đuối nước, các

SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG THPT NGUYỄN XUÂN ÔN

ĐỒNG TÁC GIẢ:

- NGÔ SĨ NHẪN

- ĐẶNG THỊ THU THỦY ĐIỆN THOẠI: 0977138468

\

NĂM HỌC: 2022 - 2023

MỤC LỤC

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

PHẦN II NỘI DUNG

THỰC TRẠNG PHỔ CẬP KIẾN THỨC KĨ NĂNG BƠI, PHÒNG

CHỐNG ĐUỐI NƯỚC, CỨU ĐUỐI CHO HỌC SINH THPT Ở HUYỆN DIỄN CHÂU

2.2

Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ hoạt động dạy kĩ năng bơi – phòng chống đuối nước, cứu đuối trên địa bàn huyện Diễn Châu

33

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

- LĐ – TB – XH: Lao động thương binh xã hội

- VH – TT – TT: Văn hóa thông tin thể thao

PHẦN I : ĐẶT VẤN ĐỀ

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Tai nạn đuối nước là một trong những vấn đề bức thiết được xã hội quan tâm Hàng năm tai nạn sông nước, ao hồ và biển cả thường xẩy ra, những tổn hại về người do tai nạn đuối nước là rất lớn Phần lớn trong số các nạn nhân là học sinh

các cấp Dù đã có Chương trình phòng chống tai nạn thương tích nói chung và

đuối nước nói riêng dành cho trẻ em, nhưng đuối nước vẫn là nguyên nhân gây tử

vong hàng đầu cho trẻ em ở nước ta Thậm chí, số trẻ tử vong do đuối nước ở Việt Nam còn đứng đầu khu vực

Trước thực trạng trên, việc hạn chế tai nạn đuối nước được Đảng, Nhà nước

và xã hội rất quan tâm Vì vậy, một chiến lược trang bị kĩ năng bơi, phòng chống đuối nước đã được đặt ra, gồm những nội dung: Nâng cao nhận thức, kiến thức và cung cấp các thông tin về gánh nặng đuối nước, các yếu tố nguy cơ, hoàn cảnh xảy

ra đuối nước; truyền thông các biện pháp phòng chống; dạy trẻ và người lớn các kỹ năng bơi, tự cứu, cứu bạn, hô hấp nhân tạo

Diễn Châu là huyện đồng bằng ven biển, có vị trí địa lí với 25km đường biển, với hệ thống kênh nhà Lê, sông Bùng và các sông ngòi, ao, hồ được trải dài nối qua mười xã, mưa lũ thường chảy xiết, tạo nhiều dòng xoáy nguy hiểm giáp nối ba huyện và đổ ra biển Là địa phương có 10 Trường THPT đóng trên địa bàn dân cư với tổng số học sinh là 11.411 em Tình trạng tai nạn đuối nước những năm gần đây trên địa bàn là rất đáng báo động, đang là nỗi trăn trở quan tâm lo ngại cho mỗi gia đình, các cấp, nghành trên địa bàn huyện Theo thống kê của Phòng LĐ –

TB – XH, VH – TT – TT, từ năm 2018 đến 7/2022 trên địa bàn huyện đã xẩy ra 45

vụ đuối nước làm tử vong 22 người chủ yếu là học sinh các cấp Diễn Châu là huyện có số trẻ em và học sinh các cấp đuối nước có tỉ lệ cao ở tỉnh Nghệ An Tai nạn đuối nước dẫn đến tử vong của học sinh chủ yếu vào mùa hè Do thời tiết nắng nóng, các em thường tập trung tổ chức đi dã ngoại, trải nghiệm, tổ chức các cuộc vui chơi tự phát tại các địa điểm như các sông, bãi biển, hồ tự nhiên, khu

du lịch sinh thái Do các em học sinh đang ở độ tuổi bồng bột, mải mê vui chơi, lại thiếu kỹ năng sống, thiếu kiến thức và kĩ năng bơi lội - phòng chống đuối nước, cứu đuối đã dẫn đến những trường hợp tử vong đáng tiếc Những em bị đuối nước hầu hết tập trung ở những gia đình có điều kiện kinh tế khó khăn, ít có cơ hội thực hành tại các bể bơi

Qua thực tế giảng dạy, trao đổi trực tiếp cũng như sử dụng phương pháp điều tra nắm bắt số liệu về kiến thức, kỹ năng bơi, phòng chống đuối nước và cứu đuối của học sinh các Trường THPT trên địa bàn huyện Diễn Châu thì số lượng học sinh có hiểu biết về bơi lội và cứu đuối rất thấp Là những giáo viên làm công tác Giáo dục thể chất, chúng tôi rất trăn trở về vấn đề này Nhờ có sự ủng hộ xã hội hóa của các doanh nghiệp, cá nhân có bể bơi, chúng tôi đã tìm ra giải pháp khắc

phục những khó khăn về cơ sở vật chất (trong toàn huyện chỉ có duy nhất 01 bể bơi tại Trường tiểu học Diễn Phúc) nhằm trang bị cho các em kiến thức, kỹ năng bơi - phòng chống đuối nước, cứu đuối để có khả năng tự bảo vệ chính mình, tránh nguy cơ đuối nước và biết cứu đuối người khác an toàn, góp phần giảm thiểu những tai nạn tử vong do đuối nước gây ra

Từ những lý do trên, với năng lực, kinh nghiệm giảng dạy của bản thân,

chúng tôi tiến hành nghiên cứu đưa ra sáng kiến: “Một số Giải pháp nhằm Phổ

cập kiến thức, kĩ năng Bơi – Phòng chống đuối nước, cứu đuối cho học sinh các trường THPT trên địa bàn Huyện Diễn Châu’’

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Đề xuất các giải pháp nhằm phổ cập kiến thức, kĩ năng bơi, phòng chống đuối nước, cứu đuối cho các em học sinh các trường THPT trên địa bàn huyện Diễn Châu góp phần giảm thiểu những tai nạn tử vong do đuối nước gây ra

III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

1 Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn kiến thức, kỹ năng bơi, phòng chống

đuối nước và cách cứu đuối

2 Đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp phổ cập kiến thức, kĩ năng bơi, phòng chống đuối nước và cứu đuối cho học sinh các trường THPT trên địa bàn huyện Diễn Châu

3 Thực nghiệm và kết luận đánh giá hiệu quả các giải pháp

IV ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, THỜI GIAN NGHIÊN CỨU

1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu là các giải pháp nhằm phổ cập kiến thức, kĩ năng bơi, phòng chống đuối nước, cứu đuối cho học sinh các Trường THPT trên địa bàn huyện Diễn Châu

- Phạm vi nghiên cứu: học sinh và giáo viên Giáo dục thể chất ở các Trường THPT trên địa bàn huyện Diễn Châu

2 Thời gian, địa điểm tổ chức

- Tìm hiểu, xây dựng kế hoạch, nghiên cứu, tổ chức thực nghiệm, hoàn thành

sáng kiến từ tháng 5 năm 2020 đến tháng 3 năm 2023

- Tại các Trường THPT trên địa bàn huyện Diễn Châu và các Bể bơi gần khu vực địa phương có các trường đóng gần

- Thời gian thực nghiệm: Từ tháng 4/2022 đến tháng 7 năm 2022, tại các Trường THPT trên địa bàn huyện Diễn Châu và các Bể bơi Khách sạn Mường Thanh Diễn Châu, Bể bơi xã Diễn Kỷ

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Phương pháp phỏng vấn, phiếu thăm dò

Sử dụng trong quá trình tham khảo các giáo viên, các huấn luyện viên môn bơi, lội nhằm thu nhập thông tin phục vụ cho việc điều tra thực trạng việc dạy học bơi và phổ cập kiến thức, kĩ năng phòng chống đuối nước cho học sinh huyện Diễn Châu Thông qua phiếu hỏi để tìm ra các giải pháp phù hợp nhằm phổ cập kiến thức, kĩ năng bơi, phòng chống đuối nước, cứu đuối cho học sinh các trường THPT

trên địa bàn huyện Diễn Châu

2 Phương pháp tổng hợp phân tích tài liệu

Đề tài đã sưu tầm tổng hợp và nghiên cứu các văn bản của Nhà nước, của ngành Thể dục thể thao, ngành Giáo dục và Đào tạo về thực hiện chương trình phổ cập kiến thức, kĩ năng bơi và phòng, chống đuối nước cho học sinh Các sách, tài liệu khoa học của các tác giả có liên quan đến công tác dạy học bơi, phổ biến kiến thức, kĩ năng phòng chống đuối nước, cứu đuối cho học sinh

3 Phương pháp quan sát sư phạm

Phương pháp này được sử dụng nhằm quan sát thực tế các hoạt động, hình thức tổ chức dạy học bơi và phổ cập kiến thức, kĩ năng phòng chống đuối nước ở trong các nhà trường, tại các bể bơi Từ đó rút ra được nhận định chung làm căn cứ cho việc tìm ra các giải pháp phù hợp nhằm phổ cập kiến thức, kĩ năng bơi, phòng chống đuối nước, cứu đuối cho học sinh

4 Phương pháp kiểm tra sư phạm

Phương pháp này được sử dụng nhằm kiểm tra, đánh giá kỹ năng bơi, kĩ năng phòng chống đuối nước, cứu đuối của học sinh Chúng tôi sử dụng một số nội dung kiểm tra sau:

4.1 Nội dung lý thuyết

- Kĩ năng phòng chống đuối nước

- Kỹ năng giải cứu khi bị nạn nhân ôm, túm

- Khả năng thực hiện phương các phương pháp giải phóng đường thở

- Khả năng hô hấp nhân tạo

Mục đích: Dùng đánh giá kiến thức phòng chống đuối nước của học sinh Dụng cụ kiểm tra: Dùng phiếu phỏng vấn để kiểm tra kiến thức của học sinh.(

Phụ lục 1 )

Cách thực hiện: Mỗi học sinh được phát 1 phiếu phỏng vấn, trong phiếu bao

gồm các câu hỏi tương ứng với mỗi phần nội dung lý thuyết mà đề tài đã đặt ra

4.2 Nội dung thực hành

+ Bơi 25m tự do

+ Bơi 25m ếch

Mục đích: Đánh giá kĩ năng bơi và khả năng tiếp cận nạn nhân một cách

nhanh nhất thông qua kỹ thuật bơi ếch và kỹ thuật bơi tự do

Yêu cầu về trang thiết bị, dụng cụ: Bể bơi đủ tiêu chuẩn 25m, đồng hồ bấm

giây, bút và giấy ghi chép thành tích

Cách thực hiện: học sinh đứng trên thành bể bơi, khi có tín hiệu từ giáo viên

lập tức xuất phát và sử dụng bất kể kỹ thuật bơi nào mà mình cho là tốt nhất để bơi

về đích

b Kỹ năng dìu người bị đuối nước vào bờ

+ Dìu người ở tư thế bơi ngửa chân ếch, hai tay đỡ cằm 15m

+ Dìu người ở tư thế bơi nghiêng, tay luồn qua nách nâng cằm 15m

Mục đích: Đánh giá khả năng dìu nạn nhân vào bờ một cách nhanh nhất dựa

vào kỹ thuật bơi ngửa chân ếch, hai tay đỡ cằm và kỹ thuật bơi nghiêng, tay luồn qua nách nâng cằm

Dụng cụ kiểm tra: Bể bơi đủ tiêu chuẩn 25m, đồng hồ bấm giây, bút và giấy

ghi chép thành tích

Cách thực hiện: Học sinh đứng dưới nước, cạnh thành bể bơi, khi có tín hiệu

từ giáo viên lập tức sử dụng kỹ thuật bơi ngửa chân ếch hai tay đỡ cằm dìu nạn nhân một cách nhanh nhất về đích

5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Phương pháp này được sử dụng để đánh giá tác động các giải pháp đã lựa chọn và ứng dụng vào thực tiễn nhằm phổ cập kiến thức, kĩ năng bơi, phòng chống đuối nước, cứu đuối cho học sinh Thực nghiệm sư phạm được tổ chức dưới hình thức tự đối chiếu

6 Phương pháp toán học thống kê

Đề tài sử dụng phương pháp toán học thống kê, phần mềm Excel để xử lý các

số liệu thu được trong quá trình nghiên cứu

VI ĐÓNG GÓP TÍNH MỚI CỦA ĐỀ TÀI

Đề xuất một số giải pháp phổ cập kiến thức kỹ năng bơi, phòng chống đuối nước, cứu đuối được áp dụng đại trà diện rộng cho học sinh các trường THPT và các cấp học trên địa bàn huyện Diễn Châu trong điều kiện khó khăn, hạn chế, chưa

có về cơ sở vật chất tập luyện môn Bơi cũng như chương trình nội dung môn học chưa được áp dụng giảng dạy bắt buộc trong nhà trường của môn Giáo dục thể chất

Đánh giá được thực trạng nhiều học sinh ở bậc THPT của huyện nhà chưa biết bơi cũng như thiếu kiến thức, kỹ năng bơi – phòng chống đuối nước, cứu đuối

Đã giải quyết được sự thiếu, yếu kém, tính cấp thiết được áp dụng đại trà vào thực tiễn và tính khả thi rất cao cho học sinh trên diện rộng tại các nhà trường và tại các

cơ sở Bể bơi hiện có của các doanh nghiệp đóng gần các trường THPT trên địa bàn của huyện Thực hiện các bước dạy bơi, trang bị kiến thức và hình thành kỹ năng

cơ bản về bơi, bơi tự cứu, kỹ năng sơ cứu và kỹ năng an toàn dưới nước, cách xử

lý cứu đuối khi gặp các tình huống nguy hiểm khi gặp nạn dưới nước kể cả khi chưa biết bơi đạt hiệu quả và kết quả rất rõ nét

Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các ban nghành đoàn thể, nhà trường, gia đình, cộng đồng và toàn xã hội về phổ cập trang bị kiến thức, kỹ năng bơi, phòng chống đuối nước và cứu đuối cho học sinh Xây dựng môi trường sống an toàn trong gia đình, nhà trường và cộng đồng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác giáo dục toàn diện và phát triển phong trào tập luyện môn Bơi cho học sinh trong các nhà trường

Góp phần phát hiện và để bồi dưỡng năng khiếu bơi cho học sinh ở đơn vị công tác và các trường THPT của huyện nhà, tạo nguồn học sinh tham dự Hội khỏe phù đổng các cấp

PHẦN II : NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CÔNG TÁC PHỔ CẬP KIẾN THỨC

KĨ NĂNG BƠI, PHÒNG CHỐNG ĐUỐI NƯỚC, CỨU ĐUỐI

1 Quan điểm của Nhà nước, Bộ GD&ĐT về phòng chống đuối nước

Tai nạn, thương tích nói chung và tai nạn đuối nước nói riêng ở trẻ em đã và đang là vấn đề quan trọng, được nhà nước và tất cả các bộ, ban, ngành, các địa phương trong cả nước quan tâm và tìm mọi cách khắc phục Trong những năm qua, chính phủ và các cơ quan chức năng đã thường xuyên ban hành các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo các hoạt động nhằm giảm thiểu tai nạn đuối nước cho trẻ em Quyết định số 234/QĐ-TTg ngày 05/02/2016 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình phòng, chống tai nạn thương tích trẻ em giai đoạn 2016 –

2020 với mục tiêu Kiểm soát tình hình tai nạn, thương tích trẻ em, đặc biệt là tai nạn đuối nước và tai nạn giao thông nhằm đảm bảo an toàn cho trẻ em, hạnh phúc của gia đình và xã hội

Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 15/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường sự chỉ đạo, thực hiện phòng, chống tai nạn thương tích và đuối nước cho học sinh, trẻ em Trong đó Chỉ thị đã giao cho Bộ GD&ĐT chủ trì phối hợp với Bộ VH-TT-DL, Bộ LĐ-TB&XH chỉ đạo các cơ sở giáo dục, trước hết là các trường phổ thông rà soát nội dung chương trình giáo dục thể chất trong nhà trường, đặc biệt chú ý hướng dẫn kỹ năng bơi lội, kỹ năng phòng, tránh, ứng phó các trường hợp tai nạn, gây thương tích (như cháy nổ, hỏa hoạn, bão, lũ )

Thông báo số 274/TB-UBND ngày 14/5/2021 của UBND tỉnh Nghệ An về kết luận của đồng chí Bùi Đình Long Phó Chủ tịch UBND tỉnh tại Hội nghị trực tuyến về công tác phòng, chống tai nạn thương tích, đuối nước và phòng chống xâm hại trẻ em trên địa bàn tỉnh

Hàng năm, Sở GD&ĐT Nghệ An, Phòng GD&ĐT huyện Diễn Châu có các công văn chỉ đạo các trường phổ thông trên địa bàn tăng cường thực hiện công tác đảm bảo an ninh, an toàn, TTATGT, phòng chống tai nạn, thương tích, đuối nước, cho học sinh trong các trường học Yêu cầu các Nhà trường chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, các cơ quan, các tổ chức chính trị xã hội trong việc đảm bảo an toàn cho học sinh, trong công tác tuyên truyền, phổ biến về việc phòng, chống tai nạn, thương tích, đuối nước

Bên cạnh đó, hàng năm Sở GD&ĐT đã cử đội ngũ giáo viên ở các trường phổ thông tham gia các lớp tập huấn phương pháp dạy bơi, cứu đuối Việc được tham gia các lớp học đã góp phần tích cực vào việc nâng cao năng lực, kiến thức

và kỹ năng thực hành cơ bản về môn bơi, phương pháp dạy bơi, cách cứu đuối và

sơ cấp cứu người bị đuối nước giúp đội ngũ cán bộ giáo viên chủ động và hiệu quả hơn trong công tác phổ cập bơi và bồi dưỡng kỹ năng phòng chống đuối nước

Từ những tổng hợp, phân tích ở trên có thể thấy rằng, vấn đề tai nạn thương tích do đuối nước đặc biệt lứa tuổi học sinh đang là vấn đề bức thiết được toàn xã hội quan tâm, chính vì vậy cần thiết phải chú trọng tới việc đẩy mạnh tuyên truyền,

tổ chức các hoạt động nhằm nâng cao khả năng phòng chống đuối nước cho mọi tầng lớp người dân, đặc biệt là lứa tuổi học sinh

2 Tiêu chuẩn phổ cập bơi

Ở nước ta, để đánh giá phong trào tập luyện thể dục, thể thao, nhà nước có tiêu chuẩn “người luyện tập thể dục, thể thao thường xuyên” Tuy nhiên, khi xem xét các văn bản chính thống về phổ cập bơi lội ở nước ta, dễ nhận thấy rằng “chuẩn phổ cập bơi” chưa được đặt ra thành một tiêu chuẩn chung

Tại Canada, số liệu thống kê của Hội cứu hộ về các trường hợp chết đuối đã giúp Canada đề ra “Chuẩn Bơi để sống sót” “Chuẩn bơi để sống sót” là một tiêu chuẩn đơn giản, dễ hiểu nhằm định rõ các kỹ năng bơi tối thiểu, cần thiết để sống sót khi bất ngờ rơi xuống nước sâu Chuẩn Bơi để sống sót của Canada là: Lặn xuống nước sâu + Đứng nước (1 phút) + Bơi 50m

Tại Úc: các chuyên gia quan niệm rằng bơi lội là một kỹ năng phức tạp đòi hỏi sức mạnh, sự phối hợp và tập luyện Rất nhiều, rất nhiều sự tập luyện Người học phải có thể bơi được khoảng 300m liên tục mới gọi là đủ an toàn để bơi ở mực nước quá đầu

Tại Mỹ, Hội chữ thập đỏ Mỹ, Hiệp hội huấn luyện bơi lội Mỹ và Hiệp hội Bơi lội trường học Hoa Kỳ đều đồng ý là khả năng bơi ít nhất 300 yard (khoảng gần 275m) liên tục và thành thạo sẽ làm giảm đáng kể khả năng chết đuối

Tại Việt Nam, các chương trình “xóa mù bơi”, “phổ cập bơi” thường lấy chuẩn phổ cập bơi là từ 15m đến 25m; một số nơi có kiểm tra khả năng đứng nước nhưng chỉ trong khoảng 15 giây Với thực trạng trên, việc xác định tiêu chuẩn “Phổ cập bơi” cần được các nhà chuyên môn nghiên cứu sâu hơn để có thể đi đến thống nhất một chuẩn chung tại Việt Nam Nếu trẻ học bơi với mục đích là để chống đuối nước mà chỉ bơi được tối đa 25m nhằm đạt “Giấy chứng nhận bơi phổ thông” thì mục tiêu chống đuối nước khó có thể đạt được Điều đáng tiếc là ở Việt Nam hiện nay, còn khá nhiều phụ huynh cho con học bơi không phải vì lợi ích thực tế của bơi lội đối với con mình mà là để đối phó với quy định của Bộ GD&ĐT, để yên tâm là con mình “biết bơi” chứ chưa xuất phát từ mục đích an toàn và rèn luyện sức khỏe lâu dài

Từ những phân tích, tổng hợp có liên quan đến tiêu chuẩn phổ cập bơi ở trong nước và quốc tế, đề tài xác định tiêu chuẩn phổ cập bơi cho đối tượng nghiên cứu là: Lặn + Đứng nước (1 phút) + Bơi 25m + Giải cứu bằng vật dụng đơn giản

3 Các biện pháp công tác tổ chức tiến hành dạy, trang bị kỹ năng bơi

3.1 Công tác tổ chức dạy bơi

a Trước khi lên lớp:

- Tăng cường giáo dục, quán triệt cho học sinh các biện pháp đảm bảo vệ sinh, an toàn

- Kiểm tra sức khỏe trước khi học bơi, những học sinh mắc bệnh truyền nhiễm, tim mạch, huyết áp v.v không nên cho tập Cần chú ý theo dõi sức khỏe của học sinh để có giải pháp thích hợp

- Có kế hoạc phân nhóm tổ căn cứ theo số lượng và trình độ học sinh

- Chuẩn bị tốt các phương án và dụng cụ cứu đuối, sơ cấp cứu

- Nêu các tình huống phát hiện đuối nước và biện pháp khắc phục để người học có những hiểu biết về kỹ thuật cứu đuối cần thiết

b Trước khi xuống nước

- Kiểm tra địa điểm tập luyện về các điều kiện đảm bảo vệ sinh, an toàn

- Tổ chức tốt nhóm học tập có phân công nhóm trưởng

- Khi lên lớp cần chuẩn bị người, phương tiện và phương án cứu đuối

c Khi lên lớp:

- Kiểm tra ban đầu để nắm vững trình độ của từng học sinh làm cơ sở phân nhóm, tổ và giáo viên phụ trách

- Thường xuyên kiểm tra sỹ số lớp để phòng và phát hiện kịp thời sự cố

- Vị trí đứng của giáo viên phải thuận tiện cho việc quan sát được toàn thể học sinh và tất cả học sinh quan sát được giáo viên Với những học sinh cá biệt, có thể chỉ định số học sinh khá giúp đỡ học sinh yếu Cần chú ý ngăn ngừa các sự cố ở ranh giới nông và sâu

- Tổ chức lớp phải nghiêm túc, chặt chẽ, kỷ luật và trật tự

- Khởi động kỹ chung và chuyên môn, tập các bài tập bổ trợ kỹ thuật trên cạn trước khi xuống nước Tỷ lệ thời gian cạn / nước căn cứ tiến độ, yêu cầu nhiệm vụ, điều kiện thời tiết

d Sau giờ học

Phải kiểm tra sỹ số, hỏi học sinh về sức khỏe, khả năng tiếp thu kỹ thuật, đánh giá nhận xét giờ học, giao nhiệm vụ về nhà

3.2 Giảng dạy khởi động và làm quen với nước

a Giảng dạy khởi động

- Mục đích: đưa cơ thể từ trạng thái tĩnh bước vào hoạt động vận động thể lực một cách từ từ, từng bước thực hiện nâng dần các bài tập đòi hỏi sự nỗ lực của cơ bắp; làm quen với điều kiện môi trường, thời tiết…; giúp linh hoạt các khớp, tăng tính linh hoạt khi vận động để đề phòng chấn thương, chuột rút…

- Nội dung bao gồm các bài khởi động chung, khởi động chuyên môn trên cạn, khởi động dưới nước Thời gian khởi động chiếm từ 15- 20 % toàn bộ thời gian của giáo án

+ Các bài khởi động chung là các bài tập phát triển chung, toàn diện tất cả các

bộ phận cơ thể

+ Các bài khởi động chuyên môn là sử dụng các bài tập nhằm linh hoạt khớp, các bài tập có hình thức gần giống với các hoạt động của môn thể thao cụ thể mang tính dẫn dắt Bao gồm: quay, ép dẻo tăng biên độ các khớp; động tác quay tay các kiểu bơi, …làm nóng cơ thể và tăng tính linh hoạt của thần kinh vận động

+ Các bài khởi động dưới nước là các bài tập đứng hít thở (hít sâu - nhịn thở - ngồi xuống thở ra- đứng dậy há miệng hít vào, bài tập đi lại, ngụp lặn, quạt tay dưới nước, …

b Giảng dạy làm quen nước

- Mục đích là giúp cho học sinh thử nghiệm và thích ứng dần với các hoạt động trong môi trường nước; xây dựng lòng tin và loại trừ tâm lý sợ nước cho người học Học sinh chỉ có thể tiếp thu được kỹ thuật bơi sau khi đã làm quen nước, có thể thở cơ bản, di chuyển dưới nước, có được tư thế lướt nước tốt và mất

đi cảm giác sợ nước

- Khi giảng dạy làm quen nước cần lưu ý:

+ Tổ chức lớp học phải đảm bảo an toàn tuyệt đối cho học sinh

+ Tạo được sự hứng thú, lòng tin cho học sinh

+ Không được phép sử dụng các bài tập, động tác khó, nguy hiểm khiến người học khó tiếp thu, tăng tâm lý sợ nước

+ Cách thở cơ bản, nhịn thở và tư thế thân người khi hoạt động dưới nước

phải được ưu tiên dạy đầu tiên

- Nội dung các bài tập làm quen nước

+ Tập thở cơ bản dưới nước: Cho học sinh đứng dưới nước ở độ sâu từ ngang bụng đến hết ngực, hít sâu bằng miệng, nhịn thở ngồi sâu xuống, thở ra nhanh mạnh dần cùng với đứng dậy, khi đầu ra khỏi mặt nước nhanh chóng há miệng hít vào Giúp học sinh không bị sặc nước, bớt sợ nước

+ Tập nhịn thở dưới nước: Cho học sinh đứng dưới nước, hít thật sâu nhịn thở, ngồi sâu xuống, 2 tay ôm gối để cơ thể nổi tự nhiên trong nước càng lâu càng tốt, khi hết sức thì bắt đầu thở ra đứng dậy há nhanh miệng hít vào Giúp học sinh biết cách nhịn thở dưới nước, có cảm giác về lực nổi

+ Tập đạp lướt thành bể: Cho học sinh đứng dựa lựng vào thành bể, hai tay thả lỏng tự nhiên, hít sâu, nhịn thở ngồi nhanh xuống đồng thời đưa 2 chân về sau đặt vào ngang thành bể, cúi người và đầu, duỗi thẳng 2 tay về phía trước đầu thành

hình thoi, đạp mạnh 2 chân vào thành bể lướt vào trong nước càng xa càng tốt, khi

cơ thể dừng lại thì thở ra đứng dậy há miệng hít vào Giúp học sinh làm quen với cảm giác thăng bằng, cảm giác tốt hơn về lực nổi dưới nước, bớt sợ nước làm cơ sở cho việc học kỹ thuật

+ Tổ chức các bài tập, trò chơi đi, chạy, nhảy, nhào người trong nước giúp học sinh làm quen với tư thế hoạt động, có cảm giác về lực cản, áp lực, nội lực của nước, biết giữ thăng bằng, xác định phương hướng, có thể dễ dàng đứng lại dưới

nước, bớt sợ nước

3.3 Giảng dạy kỹ thuật Bơi ếch

3.3.1 Trình tự và phân phối thời gian cho các nội dung giảng dạy

Kỹ thuật bơi ếch tương đối phức tạp, vì vậy khi dạy bơi ếch cần thực hiện trình tự dạy: Sau khi làm quen nước - tập kỹ thuật chân - kỹ thuật tay - kỹ thuật phối hợp tay với thở - phối hợp kỹ thuật tay với chân - phối hợp toàn bộ kỹ thuật (chân –tay – thở)

Bảng 1 Phân phối thời gian dành cho các nội dung giảng dạy

3.3.2 Dạy kỹ thuật động tác chân

a Bài tập trên cạn

- Ngồi chống tay tập kĩ thuật chân: Ngồi chống 2 tay ra sau, 2 chân duỗi thẳng

phía trước; thực hiện: Nhịp 1- Nâng chân, nhịp 2- Thu chân, bẻ bàn chân, nhịp 3- Đạp khép và duỗi bàn chân, nhịp 4- đặt 2 chân về tư thế ban đầu (H.1) Giúp học sinh có khái niệm về kỹ thuật đạp chân trong bơi ếch

Hình 1

- Nằm sấp chống tay thực hiện kỹ thuật đạp 1 chân ếch: Nằm sấp chống 2 tay,

2 chân duỗi thẳng (có thể quỳ 1 chân); thực hiện đạp một chân theo trình tự: Thu

chân, bẻ bàn chân, đạp, khép và duỗi bàn chân, dừng lướt (H.2) Giúp học sinh có khái niệm về kỹ thuật đạp chân đúng thứ tự duỗi các khớp trong bơi ếch

Hình 2

- Đứng chống tay vào tường thực hiện kỹ thuật đạp 1 chân ếch: Đứng

chống 2 tay vào tường (có thể bám vào vai bạn tập, thang gióng…); thực hiện đạp một chân theo trình tự: Thu chân, bẻ bàn chân, đạp, khép và duỗi bàn chân, dừng lướt Chú ý khi đạp nước duỗi trình tự từ khớp hông, khớp gối cuối cùng là khớp cổ chân

b Bài tập dưới nước

- Đứng bám 2 tay vào thành bể đạp từng chân bơi ếch: Đứng chống 2 tay vào

thành bể (có thể bám vào vai bạn tập); thực hiện đạp một chân theo trình tự: Thu chân, bẻ bàn chân, đạp, khép và duỗi bàn chân, dừng lướt Giúp học sinh có cảm giác về lực và các giai đoạn, thứ tự duỗi các khớp trong đạp chân bơi ếch

- Nằm sấp bám 2 tay vào thành bể đạp chân bơi ếch: Nằm trên nước bám 2

tay vào thành bể (có thể bám vào vai bạn tập); thực hiện đạp chân chậm theo trình tự: Thu chân, bẻ bàn chân, đạp, khép và duỗi bàn chân, dừng lướt (H.3) Giúp học sinh có cảm giác về lực và các giai đoạn đạp chân trong bơi ếch

Hình 3

- Bơi đạp chân ếch ngang bể: Đạp lướt nước sau đó đạp chân ếch, yêu cầu

bơi chậm để lướt nhiều Có thể tay ôm phao duỗi thẳng, đầu ngẩng cao, chân đạp chân ếch

- Bơi đạp chân bơi ếch kết hợp với thở: Bơi riêng chân, 2 tay khép sát, duỗi

thẳng tự nhiên trước đầu, sau 2-3 chu kỳ đạp chân thì thở ra đồng thời tách tay tỳ nước ngẩng đầu lên hít vào nhanh rồi cúi về tư thế ban đầu nhịn thở tiếp tục Chú ý thời điểm thở ra tách tay tỳ nước ngẩng đầu hít vào là ngay sau khi đạp khép chân

xong, sau đó nhịn thở 2-3 chu kỳ

3.3.3 Dạy kỹ thuật động tác tay

a Bài tập trên cạn

- Bài tập cúi người quạt tay kiểu bơi ếch: Đứng 2 chân rộng bằng vai gập thân

về trước 2 tay duỗi thẳng, lòng bàn tay úp xuống dưới, thực hiện kỹ thuật tay bơi ếch theo 4 nhịp: nhịp1- tách tay tỳ nước, quạt nước đến ngang vai; nhịp2- thu, khép tay; nhịp 3- duỗi tay về trước trở về tư thế ban đầu; nhịp 4- lướt nước hình

thoi nhọn (H.4)

Hình 4

- Bài tập đứng thẳng quạt tay kiểu bơi ếch: Đứng 2 chân rộng bằng vai, 2 tay

duỗi thẳng lên trên đầu, lòng bàn tay hướng ra trước, thực hiện kỹ thuật tay bơi ếch theo 4 nhịp: nhịp1- tách tay tỳ nước, quạt nước đến ngang vai; nhịp2- thu, khép tay trước mặt; nhịp 3- duỗi tay lên trên trở về tư thế ban đầu; nhịp 4- lướt nước hình

thoi nhọn

b Bài tập dưới nước

- Đứng cúi người tại chỗ quạt tay kiểu bơi ếch: Đứng 2 chân rộng bằng vai

gập thân về trước 2 tay duỗi thẳng, lòng bàn tay úp xuống dưới, thực hiện kỹ thuật tay bơi ếch theo 4 nhịp: nhịp1- tách tay tỳ nước, quạt nước đến ngang vai; nhịp2- thu, khép tay; nhịp 3- duỗi tay về trước trở về tư thế ban đầu; nhịp 4- lướt nước hình thoi nhọn

- Bơi riêng tay kiểu bơi ếch có người giúp đi sau cầm chân: Bơi riêng tay có

người đi sau cầm chân Chú ý di chuyển nhờ hiệu lực quạt tay, người giúp cầm

chân bước theo chứ không chủ động đẩy hoặc kéo

3.3.4 Dạy kỹ thuật thở và phối hợp với tay

a Bài tập trên cạn

- Bài tập thở cơ bản kiểu bơi ếch: Đứng 2 chân rộng bằng vai, người cúi gập

thân, 2 tay chống gối; thở ra cùng với ngửa đầu (đưa cằm ra trước), thở ra hết thì

há miệng hít vào rồi nhịn thở cúi xuống, tiếp tục lặp lại

- Bài tập phối hợp tay với thở: Đứng gập thân về trước 2 tay duỗi thẳng, lòng

bàn tay úp xuống dưới, thực hiện động tác tay phối hợp với thở bơi ếch theo 4 nhịp: nhịp1- tách tay tỳ nước, quạt nước đồng thời thở ra nhanh ngẩng đầu hít vào; nhịp2- khép tay, nhịn thở cúi đầu về tư thế cũ; nhịp 3- duỗi tay, nhịn thở, đầu giữ

nguyên; nhịp 4- tay lướt nước, từ từ thở ra đầu giữ nguyên

b Bài tập dưới nước

- Đứng cúi người tại chỗ chống tay vào thành bể tập kỹ thuật thở kiểu bơi ếch: Đứng 2 chân rộng bằng vai gập thân về trước 2 tay chống thành bể, đầu cúi để

nước ngang trán, thở ra cùng với ngẩng đầu lên, miệng ra khỏi nước đồng thời thở

ra hết há miệng hít vào

- Đứng cúi người tại chỗ quạt tay phối hợp với thở theo 4 nhịp: Đứng 2 chân

rộng bằng vai gập thân về trước quạt tay theo 4 nhịp phối hợp với thở, đầu cúi để nước ngang trán Nhịp 1- thở ra hết cùng với quạt tay đến ngang vai ngẩng đầu lên hít vào, nhịp 2- khép tay, nhịn thở cúi đầu; nhịp 3- nhịn thở duỗi tay; nhịp 4- từ từ thở ra chậm tay thẳng lướt nước (H.5)

Hình 5

- Bơi quạt tay phối hợp với thở chân duổi thẳng khép sát nhau: Bơi phối hợp

quạt tay với thở, chân duỗi thẳng khép sát nhau, thực hiện ngang bể

3.3.5 Dạy phối hợp tay và chân

a Bài tập trên cạn

- Bài tập phối hợp tay với chân kiểu đứng lên ngồi xuống: Đứng 2 chân rộng

hơn vai, 2 tay khép sát duỗi thẳng trên đầu, thực hiện theo 4 nhịp hô: nhịp 1- tách tay tỳ nước quạt nước đến ngang vai, chân để nguyên; nhịp 2- khép tay đồng thời ngồi xuống khép gối lưng thẳng; nhịp 3- duỗi tay lên trên đồng thời đứng dậy; nhịp

4 – tay chân giữ nguyên ( lướt nước), lặp lại nhiều lần

- Bài tập đứng phối hợp tay với 1chân: Đứng thẳng 2 tay khép sát duỗi thẳng

trên đầu, thực hiện theo 4 nhịp hô: nhịp 1- tách tay tỳ nước quạt nước đến ngang vai, chân để nguyên; nhịp 2- khép tay đồng thời thu bẻ 1 chân; nhịp 3- duỗi tay lên trên đồng thời đạp khép chân, duỗi bàn chân; nhịp 4 – tay chân giữ nguyên ( lướt nước) , lặp lại nhiều lần

b Bài tập dưới nước

Bơi phối hợp tay + chân: Đạp lướt nước bơi phối hợp tay chân 1 chu kỳ

3.3.6 Dạy kỹ thuật phối hợp toàn bộ (tay, chân, thở )

a Bài tập trên cạn

- Bài tập phối hợp tay, chân với thở kiểu đứng lên ngồi xuống: Đứng 2 chân

rộng hơn vai, 2 tay khép sát duỗi thẳng trên đầu, thực hiện theo 4 nhịp hô: nhịp 1- tách tay tỳ nước quạt nước đến ngang vai, thở ra ngửa đầu há miệng, chân để nguyên; nhịp 2- khép tay đồng thời nhịn thở cúi đầu ngồi xuống khép gối lưng thẳng; nhịp 3- duỗi tay lên trên đồng thời nhịn thở đứng dậy; nhịp 4 – tay chân giữ

nguyên ( lướt nước) từ từ thở ra, lặp lại nhiều lần

Bài tập đứng phối hợp2 tay với 1chân: Đứng thẳng 2 tay khép sát duỗi thẳng

trên đầu, thực hiện theo 4 nhịp hô: nhịp 1- tách tay tỳ nước quạt nước đến ngang vai đồng thời thở ra hết, ngẩng đầu hít vào, chân để nguyên; nhịp 2- khép tay, nhịn thở cúi đầu đồng thời thu bẻ 1 chân; nhịp 3- duỗi tay lên trên, nhịn thở đồng thời đạp khép chân, duỗi bàn chân; nhịp 4 – tay chân giữ nguyên ( lướt nước) từ từ thở

ra, lặp lại nhiều lần

b Bài tập dưới nước

- Bài tập bơi phối hợp 1 chu kỳ: Đạp thành bể lướt nước thực hiện 1 chu kỳ

bơi hoàn chỉnh sau để lướt cho đế khi dừng lại thì thở ra đứng dậy hít vào, yêu cầu phối hợp đúng nhịp điệu, thở sâu hết; chỉ cần thực hiện 1 chu kỳ hoàn chỉnh đúng

là được

- Bài tập bơi phối hợp 2-3 chu kỳ thở 1 lần: Bơi phối hợp thực hiện 2-3 chu

kỳ thở 1 lần yêu cầu phối hợp đúng nhịp điệu, thở sâu hết, lặp lại nhiều lần

- Bài tập bơi phối hợp mỗi chu kỳ thở 1 lần: Bơi phối hợp chậm thực hiện 1

chu kỳ thở 1 lần yêu cầu phối hợp đúng nhịp điệu, thở sâu hết, lặp lại nhiều lần, khi thuần thục kéo dài cự ly

3.4 Kĩ thuật Bơi trườn sấp

3.4.1 Trình tự và phân phối thời gian cho các nội dung giảng dạy

Sau khi đã làm quen nước - dạy kỹ thuật chân - kỹ thuật tay - kỹ thuật thở - phối hợp động tác tay với thở - phối hợp chân với tay- phối hợp toàn bộ kỹ thuật (chân - tay - thở) – hoàn thiện

Bảng 2 Phân phối thời gian dành cho các nội dung

3.4.2 Giảng dạy kỹ thuật chân

a Bài tập trên cạn

- Ngồi chống tay ra sau đập chân trườn sấp: Ngồi chống 2 tay ra sau, thân

người ngả ra sau, hai chân duỗi thẳng, hơi xoay 2 bàn chân vào trong, dùng sức các

cơ từ hông, đùi, cẳng chân tập động tác đập chân trườn sấp, khoảng cách 2 mắt cá chân cách nhau tối đa 40cm, khớp gối hơi co khi hạ xuống

- Ngồi chống tay ra sau tại mép thành bể hoặc trên ghế đập chân: Ngồi

chống 2 tay ra sau, thân người ngả ra sau, hai chân duỗi thẳng, hơi xoay 2 bàn chân vào trong, dùng sức các cơ từ hông, đùi, cẳng chân tập động tác đập chân trườn sấp, khoảng cách 2 chân cách nhau tối đa 40cm (H.6)

Hình 6

- Nằm sấp trên mép thành bể hoặc trên băng, ghế đập chân trườn sấp: Cho

học sinh nằm sấp trên ghế hoặc thành bể đập chân trườn sấp, chú ý biên độ từ 35- 40cm, dùng lực phát ra từ hông đến đùi rồi cẳng chân, hai bàn chân hơi xoay vào trong, mũi bàn chân duỗi thẳng tự nhiên

b Bài tập dưới nước

- Bám 2 tay vào thành bể đập chân trườn sấp: Cho học sinh bám 2 tay vào

thành bể, thân người nằm sấp ngang bằng, dùng lực phát ra từ hông đến đùi rồi

cẳng chân, hai bàn chân hơi xoay vào trong, mũi bàn chân duỗi thẳng tự nhiên hai chân luân phiên đập lên xuống (H.7)

- Hai tay bám phao tập đập chân trườn sấp: Sau khi thực hiện đúng kỹ thuật,

hiệu lực đã tốt dần cho học sinh ngẩng hoặc cúi đầu bám phao đập chân cự ly tăng dần

3.4.3 Giảng dạy kỹ thuật tay

a Bài tập trên cạn

- Bài tập từng tay theo 4 nhịp hô: Đứng chân trước khuỵu gối gần vuông góc,

chân sau thẳng, gập thân về trước chống tay vào gối bên chân trước, tay kia thực hiện kỹ thuật theo 4 nhịp hô: Nhịp 1 – tỳ nước quạt nước đến ngang vai, nhịp 2 - đẩy nước bàn tay đến sát đùi, nhịp 3- rút tay ra khỏi nước đưa về trước đến ngang vai, nhịp 4- tiếp tục đưa tay về trước vào nước (H.8)

- Bài tập phối hợp 2 tay: Đứng hai chân rộng bằng vai gập thân về trước, hai

tay quạt luân phiên từ chậm đến nhanh dần Chú ý sự phối hợp giữa 2 tay, lúc đầu

có thể cho phép dừng 1 tay ở tư thế lướt nước quạt tay kia đến khi vào nước xong mới quạt, sau khi đã thuần thục yêu cầu phải đúng về phối hợp trung bình (tay này vào nước thì tay kia kết thúc giai đoạn quạt nước bắt đầu sang giai đoạn đẩy nước)

b Bài tập dưới nước

- Đứng cạnh thành bể cúi người quạt một tay trườn sấp: Đứng cạnh thành bể,

cúi người, một tay để dọc thành, một tay quạt nước từ chậm đến nhanh dần

- Đứng dưới bể cúi người tại chỗ quạt hai tay trườn sấp: Đứng dưới bể, cúi

người, hai chân rộng hơn vai, hai tay phối hợp quạt nước từ chậm đến nhanh dần

- Quạt hai tay trườn sấp có người đi sau cầm 2 chân: Bơi riêng tay nhưng có

người giúp cầm 2 chân đi theo bơi ngang bể

- Bơi trườn sấp chân duỗi thẳng khép sát hoặc kẹp phao: Bơi riêng tay chân

duỗi thẳng hoặc kẹp phao, yêu cầu không dùng chân, tay quạt hết đến ngang đùi

3.4.4 Giảng dạy kỹ thuật thở và phối hợp tay + thở

a Bài tập trên cạn

- Phối hợp quạt một tay bên thở với thở tại chỗ theo 4 nhịp: Đứng chân trước

khuỵu gối gần vuông góc, chân sau thẳng, gập thân về trước chống tay vào gối bên chân trước, tay thuận thực hiện kỹ thuật quạt tay theo 4 nhịp hô phối hợp với thở: Nhịp 1: tỳ nước quạt nước đến ngang vai – thở ra chậm từ từ , nhịp 2: đẩy nước – nghiêng đầu thở ra nhanh hết bắt đầu hít vào, nhịp 3: rút tay ra khỏi nước đưa về trước đến ngang vai – hít vào hết quay đầu về tư thế ban đầu , nhịp 4- tiếp tục đưa tay về trước vào nước – nhịn thở

- Phối hợp quạt hai tay với thở tại chỗ: Đứng hai chân rộng bằng vai, quạt hai

tay phối hợp với thở, chú ý thở và quay đầu phải phối hợp đúng với tay bên thở: tỳ nước quạt nước đến ngang vai – thở ra chậm từ từ, đẩy nước – nghiêng đầu thở ra nhanh hết bắt đầu hít vào, rút tay ra khỏi nước đưa về trước đến ngang vai – hít vào hết quay đầu về tư thế ban đầu , tiếp tục đưa tay về trước vào nước – nhịn thở

b Bài tập dưới nước

- Phối hợp quạt một tay bên thuận với thở tại chỗ theo 4 nhịp: Tư thế chuẩn

bị và thực hiện giống trên cạn hoặc đứng bám 1 tay cạnh thành bể quạt 1 tay phối hợp với thở, chú ý đầu cúi ở mức mặt nước ngang trán

- Bơi phối hợp quạt hai tay với thở ngang bể có người giúp đi sau cầm chân:

Bơi 2 tay phối hợp với thở có người giúp cầm chân ngang bể

- Bơi phối hợp quạt hai tay với thở ngang bể chân duỗi thẳng khép sát hoặc kẹp phao: Bơi 2 tay phối hợp với thở chân duỗi thẳng khép sát hoặc kẹp phao

ngang bể

3.4.5 Giảng dạy kỹ thuật phối hợp tay chân bơi trườn sấp

a Bài tập trên cạn

Phối hợp quạt tay với bước nhún chân tại chỗ: Đứng tại chỗ quạt tay phối hợp

với chân bước nhún tại chỗ Yêu cầu thực hiện từ chậm đến nhanh dần

b Bài tập dưới nước

- Bơi phối bợp tay quạt thẳng+ chân đoạn ngắn nhịn thở: Đạp lướt nước đập

chân, quạt thẳng 2 tay luân phiên từ chậm đến nhanh dần, nhịp thở

- Bơi phối bợp quạt co tay + chân đoạn ngắn nhịn thở: Đạp lướt nước đập

chân, quạt cong 2 tay luân phiên từ chậm đến nhanh dần, nhịn thở

3.4.6 Giảng dạy kỹ thuật phối hợp toàn bộ ( tay, chân , thở)

a Bài tập trên cạn

Phối hợp quạt tay với thở bước nhún chân tại chỗ: Đứng tại chỗ quạt tay phối

hợp với thở, chân bước nhún tại chỗ Yêu cầu thực hiện từ chậm đến nhanh dần, sao cho khi tay quạt mỗi bên hết 1 vòng và thở 1 lần

b Bài tập dưới nước

- Bơi phối hợp đập chân quạt tay 2-3 chu kỳ 1 lần thở: Bơi phối hợp nhưng

2-3 chu kỳ thở 1 lần

- Bơi phối hợp toàn bộ: Bơi phối hợp toàn bộ, cự ly được tăng dần lên (H.9)

Hình 9

4 Một số khái niệm liên quan đến tai nạn dưới nước

4.1 Khái niệm đuối nước

Đuối nước là tình trạng kiệt sức vì ngạt thở dưới nước Hay nói cách khác, đuối nước là tình trạng nước tràn vào đường hô hấp làm cho các cơ quan bị thiếu ô

xy và các chức năng sống của cơ thể ngừng hoạt động

4.2 Khái niệm chết đuối

Theo định nghĩa của y học, chết đuối là một quá trình gây nên một sự biến đổi

hô hấp nguyên phát do bị chìm (hoặc nhận chìm) trong một môi trường dịch

Hay nói cách khác, chết đuối là chết ngạt do chìm dưới nước

+ Chết đuối ướt: là chết đuối trong đó nước được hít vào trong phổi

+ Chết đuối khô (cạn): là chết đuối trong đó sự ngạt thở gây nên do co thắt thanh quản mà không hít nước vào

4.3 Triệu chứng của chết đuối

Đầu tiên nạn nhân bị chìm bất ngờ và kéo dài, bắt đầu vùng vẫy, hoảng loạn, căng thẳng và hiện tượng sặc nước, thiếu không khí phát sinh Sau cùng là sự hít vào phản xạ thắng sự nín thở, nạn nhân uống nước vào và sự hít nước xảy ra gây nên co thắt thanh quản có thể kéo dài trong vài phút Tình trạng giảm oxy huyết não tăng dần và nạn nhân bất tỉnh sau đó Nếu nạn nhân không được cứu nguy và hồi sức nhanh chóng, thương tổn hệ thần kinh trung ương bắt đầu xảy ra Trong vòng 3-5 phút sau khi bị chìm hoàn toàn trong nước, mức độ của giảm oxy huyết não sẽ đủ để gây mất trí giác cho tất cả các nạn nhân

4.4 Nguyên nhân đuối nước

- Người bị nạn không biết bơi khi bị ngã xuống nước, tắm hay chơi đùa dưới nước và không được người khác cứu kịp thời dẫn đến bị chết đuối

- Người bị nạn bị chuột rút khi hoạt động dưới nước và không được người khác cứu kịp thời dẫn đến bị chết đuối

- Tai nạn đường thuỷ dẫn đến người bị rơi xuống nước và không có khả năng bơi vào bờ dẫn đến bị chết đuối

- Một số tai nạn khác như: sụp đổ cầu, cống, mưa, lũ…

4.5 Cách phòng trách các tai nạn đuối nước

4.5.1 Đuối nước do lũ

Khi nước lụt dâng lên, những vùng đất trũng thấp sẽ cực kỳ nguy hiểm Chúng ta không biết rằng ở phía dưới làn nước tưởng chừng như hiền hòa kia, chỗ nào là sâu, chỗ nào là cạn? Do đó, đôi khi chỉ vì một cái hụt chân rất đơn giản, trẻ

em cũng có thể bị sặc nước và chết đuối

Cách phòng tránh: tích trữ những vật nổi được trên mặt nước ở trong nhà như: Các bình nhựa, can nhựa Lúc cần đến thì nó sẽ trở thành chiếc phao cứu hộ rất hiệu quả và không tốn kém

4.5.2 Đuối nước khi tắm biển

Dưới đáy biển cũng có những loại hố lớn nhỏ khác nhau, đó là nguyên nhân của những cái chết không được báo trước Nếu vô tình lọt vào những vùng sâu hoặc vùng xoáy thì rất nguy hiểm

Cách phòng tránh: Thường trên vùng biển có nhiều khách du lịch, người ta thường cảnh báo cờ hiệu cho những chỗ nước sâu và vùng xoáy, ta nên tránh Tuyệt đối không đi tắm biển một mình nếu bạn không biết bơi, mà phải luôn luôn

có ít nhất 2 người

4.5.3 Đuối nước do chuột rút

Khi bơi, khởi động không kỹ hoặc dùng sức không đúng sẽ xuất hiện hiện tượng chuột rút Đùi, cẳng chân, ngón chân, thậm chí ngón tay, phần bụng là những bộ phận thường xuất hiện chuột rút

Phòng tránh: Bạn hãy tập những bài tập bơi ngửa (chỉ dùng tay, hay chỉ dùng chân) Nếu:

- Ngón tay bị chuột rút, thì nắm chặt bàn tay, sau đó dùng sức xòe ra, làm lập lại vài lần là khỏi (H.10)

- Chuột rút cẳng chân hoặc ngón chân: Trước hết hít một hơi dài để nổi người lên mặt nước Dùng tay đối diện với chân bị chuột rút nắm lấy ngón chân bị chuột rút, dùng sức kéo ngược lên phía thân người, đồng thời dùng tay cùng bên chân bị chuột rút ấn vào đầu gối của chân bị chuột rút, làm cho chân bị chuột rút thẳng ra Khi bị chuột rút ở đùi cũng áp dụng phương pháp như trên (H.11)

4.5.4 Đuối nước khi gặp xoáy ở sông

Do nước chảy thành 2 dòng ngược nhau Chỗ giao nhau sẽ tạo thành xoáy nước

Phòng tránh: Ta không bơi theo mũi tên A, mà phải bơi vòng theo mũi tên B (bơi theo vòng xoáy có chiều hướng xa dần tâm xoáy) Đôi khi ta nghĩ bơi theo đường A là ngắn nhất, nhưng đó là đường không thể thực hiện một cách dễ dàng

Cho dù bạn bơi đến kiệt sức, nhưng khoảng cách của bạn đến tâm xoáy vẫn không đổi, thậm chí bạn càng vào tâm xoáy mà không biết (H.12)

Hình 12

4.5.5 Đuối nước khi bị lũ cuốn

Thường khi bị lũ cuốn, phải thật nhanh nhạy bám ngay vào bất cứ vật gì có thể bám được hoặc cố gắng bơi lại gần bất cứ những vật gì nổi trên mặt nước để chụp lấy Đừng cố gắng tìm cách bơi ngược dòng trở lại vị trí cũ Nước lũ gặp những chỗ hẹp thì chảy xiết, nhưng khi ra đến chỗ rộng thì chảy êm, khi đến chỗ chảy êm hoặc khúc quanh ta hãy tìm cách vào bờ

4.5.6 Đuối nước khi bị đắm tàu, đò

Để tự cứu mình và có thể cứu những người khác nên theo các bước sau khi tình huống xảy ra:

- Hãy bình tĩnh, nhanh chóng cởi bỏ quần áo, vật dụng không cần thiết đồng thời quan sát tìm kiếm các vật nổi có thể tận dụng

- Nhanh chóng giải thoát nếu bị người khác đeo bám (trừ trẻ em) rời khỏi tàu, thuyền và bơi xa đến khoảng cách an toàn, tránh bị cuốn vào xoáy khi tàu chìm Nên bơi xuôi dòng và về hướng gần bờ nhất

- Dừng lại quan sát tìm kiếm các vật nổi, cây, cọc có thể bám tạm thời chờ trợ giúp Tìm kiếm người bị nạn để cứu từng người một, ưu tiên cứu những trẻ em, phụ nữ, người già, người không biết bơi Nên kêu, gọi to để những người khác biết

và trợ giúp

5 Khái niệm, tầm quan trọng công tác cứu nạn, cứu hộ dưới nước

5.1 Khái niệm cứu nạn, cứu hộ dưới nước

- Cứu nạn dưới nước: Là các hoạt động cứu người bị nạn dưới nước thoát khỏi nguy hiểm đang đe doạ đến tính mạng của họ và đưa người bị nạn đến nơi an toàn

- Cứu hộ dưới nước: Là các hoạt động trợ giúp phương tiện, tài sản đang ở dưới nước đang ở tình trạng không an toàn hoặc khu vực không an toàn thoát khỏi

tình trạng không an toàn hoặc chuyển đến khu vực an toàn.Hiện nay vẫn còn nhiều người nhầm lẫn về 2 khái niệm này

- Khái niệm cứu đuối: Cứu đuối là biện pháp cứu những người bị đuối nước

do phát sinh sự cố dưới nước

5.2 Tầm quan trọng của công tác cứu nạn, cứu hộ dưới nước

Các sự cố, thiên tai, tai nạn dưới nước có thể xảy ra bất cứ khi nào, bất cứ nơi đâu (không gian, thời gian, địa điểm) và kéo theo đó là thiệt hại rất lớn về người và tài sản nếu hoạt động cứu nạn, cứu hộ không kịp thời

Hoạt động cứu hộ, cứu nạn dưới nước kịp thời sẽ cứu giúp người bị nạn thoát khỏi nguy hiểm đang đe doạ đến tính mạng hay hoạt động trợ giúp phương tiện, tài sản đang ở tình trạng không an toàn để đưa đến vị trí an toàn hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại về người và tài sản trong các sự cố, thiên tai, tai nạn dưới nước

5.3 Các phương pháp, phương tiện cứu đuối

5.3.1 Cứu đuối gián tiếp

Mặc dù có biết bơi hay không, khi gặp một người ngã, rơi xuống nước sâu, ta phải biết kêu gọi những người xung quanh tới trợ giúp Nhưng luôn luôn phải để ý tới nạn nhân và cố gắng với khả năng của mình tìm tòi mọi cách để cứu họ lên Khi nạn nhân ở gần bờ, không phải lúc nào cũng có sẵn phao cứu hộ bên mình, ta có thể tận dụng một chiếc gậy, một cây sào hoặc xa hơn một chút thì dùng một cuộn dây buộc một đầu vào một vật gì đó nổi lên được trên mặt nước như: Can nhựa, thùng nhựa, chai nước suối đều có thể dùng cứu họ được

Hãy thực hiện bằng cách níu chặt lấy một thân cây, mô đất hoặc một vật gì chắc chắn, rồi ném hoặc đưa vật hiện có cho nạn nhân nắm và lôi vào bờ (H.13)

Hình 13

Nếu có nhiều người, ta đứng thành một hàng người nắm tay nhau để kéo nạn nhân vào bờ (H.14)

Hình 14

Nếu có thuyền, ta chèo thuyền ra chỗ nạn nhân, cũng có thể đưa tay hoặc mái chèo ra cho nạn nhân nắm lấy, hoặc trong trường hợp khẩn thiết ta buộc dây vào người và nhảy xuống nước cứu họ lên thuyền (H.15)

Hình 15 Khi không có vật gì gần nơi ta đứng có thể sử dụng mà có một người đang bị đuối nước ở chỗ không sâu lắm, ta có thể cứu dễ dàng Nhưng nếu không biết bơi, tốt hơn hết là dùng áo của mình quăng cho họ bám rồi kéo vào bờ (H.16)

Hình 16 Trường hợp nếu bơi giỏi, nạn nhân lại ở xa bờ, không thể dùng gậy hoặc sào, nếu được nên tự trang bị cho mình thành một phao cứu hộ, hoặc bất kỳ một vật gì

có thể như một vật nổi chẳng hạn

5.3.2 Cứu đuối trực tiếp

Khi không có dụng cụ cứu đuối hoặc người đuối đã vào trạng thái hôn mê Người cứu đuối trực tiếp cần phải có những kiến thức nhất định mới có thể đảm nhiệm được, nếu không có đủ kỹ năng thì sẽ rất nguy hiểm cho cả người cứu Nếu

là nhân viên cứu hộ làm công tác cứu đuối trực tiếp phải qua lớp huấn luyện chuyên môn Khi cứu đuối trực tiếp cần chú ý những điểm sau để đưa ra cách thức cứu đuối hợp lý nhất:

- Tính toán khả năng có thể cứu được không? cứu như thế nào và hô to để mọi

- Nếu người bị đuối rơi vào vùng nước chảy xiết trên sông rạch thì người cứu

có thể chạy trên bờ để đón đầu và bơi ra cứu đuối

5.3.3 Phương pháp tiến hành cứu đuối

Bước 1 Nhảy xuống nước

Người cứu nếu không quen với với địa hình nước ở khu vực có người đuối thì tuyệt đối không được nhảy cắm đầu xuống nước mà nên nhảy xoạc chân trước sau, hai tay dang hai bên về phía trước

Bước 2 Tiếp cận người bị đuối nước

Khi tiếp cận nên dùng kiểu bơi ếch hoặc trườn sấp ngẩng cao đầu để tiện cho việc quan sát vị trí và động tác của người đuối, cần chú ý chọn quãng đường bơi ngắn nhất Khi người đuối còn tỉnh, giẫy dụa, không nên tiếp cận vào phía trước mặt mà nên tiếp cận họ từ sau lưng để tránh khỏi bị ôm túm gây nguy hiểm Sau khi tiếp cận họ từ phía sau lưng nâng họ lên mặt nước, tiếp đó dùng kỹ thuật bơi nghiêng hoặc bơi ếch ngửa để dìu họ vào bờ và tiến hành cấp cứu trên cạn

Bước 3 Dìu người bị đuối nước vào bờ

Cách 1: Nạn nhân nằm ngửa, người cứu bơi ở phía sau nạn nhân, một tay

dùng để bơi, một tay vắt ngang trên ngực xốc chéo qua nách bên kia Bơi kiểu ếch đưa họ vào bờ Kiểu này giúp cho nạn nhân được an toàn tuyệt đối (H.17)

Cách 2: Nâng cằm nạn nhân cho ngửa hẳn mặt lên, như thế mũi của nạn nhân

sẽ được thoát lên khỏi mặt nước Cách này được dành cho các nạn nhân có cơ thể

to (H.18)

Cách 3: Nắm cổ áo nếu nạn nhân còn mặc đầy đủ quần áo, mà ta lại không có

thời gian cởi ra kịp dưới nước (H.19)

Cách 4: Nếu nạn nhân đã bất tỉnh thực sự, ta có thể dùng hai tay nâng đầu nạn

nhân nổi lên mặt nước, bơi ngửa bằng hai chân và kéo nạn nhân vào bờ (H.20)

5.3.4 Phương pháp giải thoát khi bị ôm túm cứu người đuối nước

Người bị đuối thường rất hoảng sợ, giẫy dụa, hoảng loạn để tìm kiếm vật bám Khi người cứu không may bị nạn nhân ôm, túm chặt cần phải bình tĩnh tìm cách giải thoát

- Giải thoát khi bị nạn nhân nắm cổ tay: Xoay cho cạnh của cổ tay về phía

tiếp xúc giữa ngón cái và bốn ngón còn lại của nạn nhân Sau đó giựt mạnh, cổ tay của ta sẽ tuột ra khỏi bàn tay nắm của nạn nhân

- Giải thoát khi bị ôm ghì sau gáy: Trước hết cầm chặt lấy cổ tay của người

bị đuối, tay kia đưa xuống đẩy khuỷu từ dưới lên, làm cho người bị đuối phải quay người Sau đó cúi đầu luồn qua nách và quay người lại để kéo cổ tay của họ ra sau

và dìu họ vào bờ

- Giải thoát khi bị nạn nhân nắm một chân: Co chân bị nắm lại, dùng chân

kia đạp mạnh vào cằm nạn nhân Ngay lập tức nạn nhân sẽ buông tay ra

- Giải thoát khi bị nạn nhân ôm chặt từ phía sau lưng: Hít một hơi thật dài

và lặn xuống sâu thêm cho họ buông ra Nếu nạn nhân nhất định không buông, ta

chắp hai tay lại như tư thế cầu nguyện, rồi hất bung lên trên cao

- Giải thoát khi bị nạn nhân ôm chặt từ phía sau lưng: Lần tìm đến ngón út

hoặc ngón cái của nạn nhân và bẻ ngược mạnh về phía sau, nạn nhân sẽ buông tay

ra tức khắc

- Giải thoát khi bị nạn nhân ôm ngang trước ngực: Vít đầu nạn nhân về

phía mình, đồng thời dùng đầu gối chống vào bụng họ Nếu họ chưa buông ra, ta lấy lòng bàn tay tỳ vào cằm nạn nhân mà đẩy ra, hoặc hai tay nắm lấy cằm nạn nhân xoay ra ngoài, tức khắc họ sẽ quay theo và buông tay ra

- Giải thoát khi bị nạn nhân ôm cứng hai tay: Lặn xuống, dùng hai vai hích

mạnh tay nạn nhân Dùng tay phải đẩy vào cằm họ ra sau và đầu gối trái tỳ vào

bụng

- Gỡ hai người đang ôm cứng nhau: Đôi khi, có trường hợp bạn A bơi ra cứu

nạn nhân Nhưng bạn A lại bị nạn nhân ôm chặt cứng và có nguy cơ bị đuối sức Lúc này, ta phải bơi vòng ra sau lưng bạn A, vòng hai tay ôm cằm của bạn A làm điểm tựa, dùng một chân đạp vào bụng nạn nhân, cùng một lúc đạp mạnh chân kia vào ngực nạn nhân để nạn nhân rời ra xa Sau đó tìm cách dìu nạn nhân vào bờ (H.21)