(Skkn 2023) xây dựng chuyên đề rèn luyện kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng internet bằng hình thức sân khấu hoá cho học sinh trƣờng ptdtnt thpt số 2 nghệ an

- Để tạo cơ hội cho HS có thể tiếp cận được với tri thức của nhân loại một cách khoa học nhất, từ năm học 2021- 2022, chuyên đề Rèn luyện kĩ năng thu thập, xử lí thông tin trên mạng Inte

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG PTDTNT THPT SỐ 2

TRƯỜNG PTDTNT THPT SỐ 2 NGHỆ AN

(Lĩnh vực: Kĩ năng sống)

NĂM HỌC: 2022 – 2023

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG PTDTNT THPT SỐ 2

4 Giả thuyết khoa học 2

1.1.1 Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet 5 1.1.2 Phương pháp sân khấu hoá trong tổ chức các hoạt động giáo dục 11

1.2.1 Thực trạng về năng lực thu thập và xử lí thông tin trên mạng

Internet trong quá trình học tập của HS THPT nói chung

12

1.2.2 Thực trạng về năng lực thu thập và xử lí thông tin trên mạng

Internet trong quá trình học tập của HS trường PTDTNT THPT Số 2

Nghệ An

13

2 Xây dựng chuyên đề: rèn luyện kĩ năg thu thập, xử lí thông tin

trên mạng Internet bằng hình thức sân khấu hoá cho HS trường

PTDTNT THPT Số 2 Nghệ An

15

2.1 Đề xuất các giải pháp xây dựng chuyên đề 15

2.1.1 Giải pháp 1: Xác định các mục tiêu cụ thể để lựa chọn từng hình

thức tổ chức chuyên đề phù hợp

15

2.1.1.1.Tổ chức phần thi Chào hỏi cho các đội chơi 17

2.1.1.2 Hướng dẫn HS viết bài hùng biện với chủ đề: Tại sao phải rèn

luyện kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet trong quá

trình học tập?

17

2.1.1.3 Xây dựng bộ câu hỏi cho phần thi trả lời nhanh kiến thức về kĩ

năng thu thập và xử lí thông tin

18

2.1.1.4 Hướng dẫn HS thiết kế kịch bản có tình huống để vận dụng kĩ

năng thu thập, xử lí thông tin trên mạng Internet nhằm giải quyết vấn

2.1.4 Giải pháp 4: Chú trọng các yếu tố tổ chức của một cuộc thi theo

hình thức sân khấu hoá

PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

- GS Vũ Văn Tảo- trường ĐHGD- ĐHQGHN có một quan điểm về việc học rất mới mẻ: “Học là gì? Học là một quá trình thay đổi con người mình bằng cách thu thập và xử lí thông tin ” Quan điểm này hoàn toàn đúng với thời đại công nghệ hiện nay, chỉ cần một máy tính được nối mạng Internet

là toàn bộ tri thức của thế giới sẽ nằm trong tầm tay, sự lệ thuộc vào nhà trường, lớp học sẽ không còn mà người học có thể tự học, học suốt đời, học ở mọi nơi, mọi lúc, không ngừng thay đổi vốn kiến thức, kỹ năng của bản thân Thế nhưng

“Những cái được gọi là tri thức có trên mạng Internet cũng chỉ là thông tin đối với bản thân mỗi người Nếu không tìm cách “chế biến” biến kho tàng thông tin khổng lồ ấy của nhân loại thành tri thức của mình thì vẫn không cách nào sử dụng được kho tàng tri thức khổng lồ đó” Như vậy, việc thu thập có thể làm

được, thế nhưng việc xử lý “đống” tri thức vô tận ấy cả là một vấn đề nan giải

- Trên thực tế hiện nay, việc thu thập và xử lí thông tin của hầu hết các

HS đều theo kiểu cop, paste, liệt kê Thời gian dành cho việc thu thập, xử lí thông tin nhiều nhưng hiệu quả của quá trình tự học từ mạng Internet chưa cao

- Để tạo cơ hội cho HS có thể tiếp cận được với tri thức của nhân loại một cách khoa học nhất, từ năm học 2021- 2022, chuyên đề Rèn luyện kĩ năng thu thập, xử lí thông tin trên mạng Internet được nhấn mạnh, bổ sung vào phân phối chương trình Giáo dục kĩ năng mềm của trường PTDTNT THPT Số 2 Nghệ An

- Các hình thức dạy kĩ năng sống của trường PTDTNT THPT Số 2 Nghệ

An được tổ chức ngày càng đa dạng hơn, để bớt sự nhàm chán, khô khan của lí thuyết kĩ năng sống, chúng Tôi – các thành viên của Ban giáo dục kĩ năng sống nhà trường đã tổ chức các chuyên đề kĩ năng sống dưới dạng hình thức sân khấu hoá, trong đó có chuyên đề Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet

- Sáng kiến Xây dựng chuyên đề: Rèn luyện kĩ năng thu thập, xử lí thông tin trên mạng Internet bằng hình thức sân khấu hoá cho HS trường PTDTNT THPT Số 2 Nghệ An, mong được đóng góp một phần nhỏ kinh

nghiệm với các trường PT khác ngoài môi trường nội trú và để trao đổi, nhận được sự góp ý quý báu từ các đồng nghiệp

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Đối tượng: Rèn luyện kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet phục vụ quá trình học tập của HS

- Khách thể: 710 HS cả ba khối 10, 11, 12 của trường PTDTNT THPT Số

2 Nghệ An

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Nếu học sinh trường PTDTNT THPT Số 2 Nghệ An được rèn luyện kĩ

năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet thì kết quả học tập sẽ cao hơn

5 NHIỆM VỤ VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận về kĩ năng thu thập, xử lí thông tin trên mạng Internet, về phương pháp sân khấu hoá trong giáo dục

- Khảo sát thực trạng kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet của HS trường PTDTNT THPT Số 2 Nghệ An

- Đề xuất các hoạt động tổ chức chuyên đề: Rèn luyện kĩ năng thu thập

và xử lí thông tin trên mạng Internet bằng hình thức sân khấu hoá

5.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: thực hiện giáo dục kĩ năng sống bằng hình thức sân khấu hoá, cụ thể là tổ chức cuộc thi theo hình thức sân khấu

- Về thời gian: năm học 2021 – 2022

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: tìm kiếm các tài liệu tham khảo (sách,

báo, mạng Internet…) để nghiên cứu các vấn đề về kĩ năng thu thập và xử lí thông tin, về phương pháp sân khấu hoá trong dạy học

- Phương pháp khảo sát: khảo sát bằng bảng hỏi để tìm hiểu thực trạng

năng lực thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet trong quá trình học tập của HS trường PTDTNT THPT Số 2 Nghệ An

- Phương pháp phỏng vấn: phỏng vấn GV về việc đánh giá năng lực thu

thập, sử dụng tài liệu trên mạng Internet của HS, phỏng vấn HS về hiệu quả sử dụng mạng Internet trong quá trình học tập, để bổ sung, thêm kênh thông tin để kết luận về cơ sở thực trạng của đề tài

- Phương pháp thu thập, xử lí số liệu: sau khi khảo sát bằng bảng hỏi, tác

giả sử dụng phần mềm Exel để phân tích, xử lí số liệu

- Phương pháp thực nghiệm: các giải pháp được áp dụng tại trường

PTDTNT THPT Số 2 Nghệ An

7 NHỮNG LUẬN ĐIỂM CẦN BẢO VỆ CỦA ĐỀ TÀI

- Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet là một kĩ năng cần thiết, không thể thiếu trong thời đại 4.0

- Việc rèn luyện kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet nhằm giúp HS thuận lợi tiếp cận kiến thức quý báu, vô cùng rộng lớn của nhân loại, nâng cao hiệu quả học tập cao nhất

8 ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI

- Đây là đề tài đầu tiên nghiên cứu về việc rèn luyện kĩ năng thu thập và

xử lí thông tin trên mạng Internet bằng hình thức sân khấu hoá cho HS phổ thông

- Các hoạt động của chuyên đề lần đầu tiên được tổ chức tại trường PTDTNT THPT Số 2 Nghệ An

- Đồng nghiệp có thể sử dụng cơ sở lí luận và thực trạng của đề tài để nghiên cứu các giải pháp khác rèn luyện kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet trong quá trình học tập

- Các trường THPT khác có thể sử dụng đề tài để tổ chức chuyên đề này, nhằm góp phần rèn luyện kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet trong quá trình học tập cho HS

PHẦN NỘI DUNG

1 CƠ SỞ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

1.1 Cơ sở lí luận

1.1.1 Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet

1.1.1.1 Thông tin và thông tin trên mạng Internet

 Thông tin

Có rất nhiều cách tiếp cận khác nhau về khái niệm thông tin:

Từ điển Oxford English Dictionary cho rằng: thông tin là “điều người ta đánh giá hoặc nói đến; là tri thức, tin tức” Theo từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam thì thông tin là “một khái niệm

cơ bản của khoa học hiện đại, khái quát về các điều hiểu biết, tri thức thu được qua nghiên cứu, khảo sát hoặc trao đổi giữa các đối tượng với nhau”

Theo quan điểm triết học, thông tin là sự phản ánh của tự nhiên và xã hội (thế giới vật chất) bằng ngôn từ, kí hiệu, hình ảnh…hay nói rộng hơn bằng tất

cả các phương tiện tác động lên giác quan của con người

Từ các khái niệm đó, tác giả khái quát lại theo cách hiểu thông thường: Thông tin là những gì con người thu nhận được từ thế giới xung quanh như sự vật, sự việc, hiện tượng… Thông tin đem lại nhiều kiến thức, sự hiểu biết cho con người

 Thông tin trên mạng Internet

Internet là mạng lưới máy tính được liên kết với nhau ra một hệ thống thông tin trên toàn cầu Máy tính chỉ cần có liên kết với mạng internet được phép truy cập công cộng các thông tin lưu trữ Các thông tin trên internet được truyền đi theo phương thức nối chuyển gói dữ liệu thông qua giao thức liên mạng IP chuẩn hóa

Do đó, thông tin trên internet được tổ chức theo dạng các trang siêu văn bản được liên kết với nhau Một trang web là một siêu văn bản và được gán cho một địa chỉ truy cập riêng Địa chỉ truy cập của siêu văn bản còn được gọi

là địa chỉ trang web trên internet

Siêu văn bản trên internet có tổng hợp nhiều dạng dạng dữ liệu bao gồm: văn bản, hình ảnh, âm thanh, video,… Các siêu văn bản thông tin của internet được liên kết với nhau Nhờ có liên kết có sẵn của các siêu văn bản, người dùng được phép truy cập hay truy tìm tự do không theo tuần tự

Trang siêu văn bản hay còn được gọi là Hypertext là một dạng văn bản đặc biệt Không chỉ là tích hợp nhiều kiểu dữ liệu, Hypertext còn cho phép các liên kết trỏ đến các vị trí khác của trang web đó hay sang một trang web khác

1.1.1.2 Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin

 Kĩ năng (skill)

Có rất nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm kỹ năng Tuy nhiên nhìn chung, kỹ năng là việc vận dụng khả năng, năng lực của một người để giải quyết một hay nhiều việc nhằm tạo ra kết quả như mong muốn

 Thu thập thông tin

Thu thập nguyên nghĩa là tìm kiếm, góp nhặt và tập hợp lại Thu thập thông tin là quá trình tập hợp thông tin theo những tiêu chí cụ thể nhằm làm

rõ những vấn đề, nội dung liên quan đến lĩnh vực nhất định

Thu thập thông tin là quá trình xác định nhu cầu thông tin, tìm nguồn thông tin, thực hiện tập hợp thông tin theo yêu cầu nhằm đáp ứng mục tiêu đã được định trước

 Xử lí thông tin

Xử lý thông tin là quá trình đối chiếu, chọn lọc, chỉnh lý, biên tập thông tin theo mục đích, yêu cầu xác định Hay nói cách khác đây là quá trình chế biển để sử dụng thông tin

có hiệu quả nhất

 Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin (Skills acquisition and information

processing)

Từ khái niệm về thông tin, thu thập thông tin, xử lí thông tin, ta có thể định

nghĩa về kĩ năng thu thập và xử lí thông tin của HS là : khả năng tìm kiếm,

chọn lọc thông tin, tƣ liệu từ các trang web và thực hiện các hoạt động học tập để đạt đƣợc mục tiêu đề ra

1.1.1.3 Hệ thống kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet cần hình thành cho HS trong quá trình học tập

Để khai thác và sử dụng tài liệu trên internet hiệu quả, GV cần hình thành cho HS một số kỹ năng sau:

 Kỹ năng sử dụng các công cụ tìm kiếm

+ Xác định các vấn đề có liên quan đến nội dung tìm kiếm

Đây là thao tác quan trọng nhất khởi đầu cho việc tìm kiếm thông tin trên mạng internet Khi bắt đầu quá trình tìm kiếm chúng ta phải suy nghĩ đến những vấn đề sau:

- Xác định những từ liên quan đến nội dung tìm kiếm, đó là những từ hoặc cụm từ đồng nghĩa, nhưng bị loại ra và những từ đó có liên quan

- Xác định phạm vi tìm kiếm về ngôn ngữ (tiếng Anh hay tiếng Việt), dạng dữ liệu (các trang web, hình ảnh, âm thanh, video…), thời gian + Xác định từ khóa

Sau khi xác định những vấn đề liên quan ở bước 1, bước này tạo tiền đề

cơ bản cho bước xác định từ khóa Từ khóa là một từ hay cụm từ được khái quát hóa từ tài liệu muốn tìm kiếm Từ khóa có thể phản ánh một phần hay toàn bộ nội dung của tài liệu muốn tìm

Trong cụm từ khóa, chúng ta phải lọc bỏ những từ phụ như liên từ, giới

từ, mạo từ (ví dụ: và, trong, của… trong tiếng Việt hoặc a, an, the, of… trong tiếng Anh), các từ khóa phải là những từ đơn nghĩa, tránh dùng những từ đa nghĩa (ví dụ: “Điện Biên Phủ”), chúng ta cũng có thể cho vào từ khóa những

từ đồng nghĩa hoặc những từ có liên quan (ví dụ: văn minh sông Hồng và văn minh Đông Sơn) Từ khóa cần phải viết đúng chính tả và ngữ pháp

 Kỹ năng thu thập, chọn lọc và sắp xếp tài liệu liên quan đến bài học

Kiến thức trên internet vốn là một loại kiến thức tổng hợp, nó có mối liên hệ với nhiều ngành, nhiều lĩnh vực của đời sống, xã hội Vì vậy, khi khai thác và sử dụng tài liệu trên internet, GV phải có nhiệm vụ hướng dẫn, khuyến

khích hình thành cho HS kỹ năng thu thập, chọn lọc, sắp xếp tài liệu liên quan đến bài học để kiến thức được khắc sâu hơn, kỹ hơn, rộng hơn trong trí óc HS

 Kỹ năng sử dụng tài liệu để trao đổi, thảo luận nhóm

Qua trao đổi, thảo luận thì mục đích sử dụng các thông tin khai thác sẽ được nâng cao hiệu quả Bởi qua trao đổi thì các thông tin trên mạng Internet

sẽ được thẩm định, thông tin sẽ được so sánh, đối chiếu giữa các nhóm thu thập Có trao đổi, thảo luận thì mới phản ánh được kĩ năng khai thác tài liệu trên Internet của HS, phát hiện kịp thời những sai sót để uốn nắn, điều chỉnh hoạt động học tập

 Kỹ năng sử dụng tài liệu trên internet kết hợp với SGK và các tài

liệu khác

SGK là nguồn tài liệu chủ đạo, quan trọng bởi SGK đã cung cấp kiến thức cơ bản và cốt lõi nhất Các nguồn tài liệu khác là nguồn kiến thức bổ trợ, làm cho các kiến thức tìm hiểu trở nên phong phú, sinh động hơn Do đó khi sử dụng tài liệu trên internet phải kết hợp với SGK và các tài liệu khác

1.1.1.4 Các tiêu chí đánh giá kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet của HS

- Sử dụng tốt các công cụ tìm kiếm, xác định được những từ liên quan đến nội dung tìm kiếm một cách logic, rõ ràng, dễ tìm kiếm

Chưa xác định được

phạm vi tìm kiếm

Bước đầu xác định được phạm vi tìm kiếm về ngôn ngữ, dạng dữ liệu

và thời gian

- Xác định được phạm vi tìm kiếm về ngôn ngữ, dạng dữ liệu và thời gian

Xác định được từ khoá

liên quan đến nội dung

tìm kiếm nhưng chưa

tìm được tài liệu phù

hợp

Xác định được từ khóa liên quan đến nội dung tìm kiếm, tìm được tài liệu theo từ khóa

- Tìm kiếm được tài liệu trên Internet theo từ khóa, theo tác giả, theo

chuyên ngành… từ hình thức đơn giản đến phức tạp

Chưa biết sử dụng các

thuật toán tìm kiếm thông

tin

Đã sử dụng các thuật toán để tìm kiếm thông tin nhưng chưa đa dạng

Sử dụng các thuật toán tìm kiếm thông tin một cách đa dạng và linh hoạt

Kỹ năng thu thập chọn lọc và sắp xếp tài liệu liên quan đến bài học

hệ thống và logic

Kỹ năng trao đổi, thảo luận qua những tài liệu thu thập đƣợc

Nội dung trao đổi thảo

luận qua tài liệu thu thập

được không đúng với chủ

đề, chưa thể hiện được

nội dung gì

Nội dung trao đổi thảo luận qua tài liệu thu thập được chưa đầy đủ, tư liệu, tranh ảnh còn nghèo nàn

Nội dung trao đổi, thảo luận khai thác được đúng với chủ đề và chỉ ra được nguồn gốc tài liệu, tên tài liệu, thời gian, tranh ảnh,

tư liệu phong phú, sinh động

Trình bày nội dung lộn

được nội dung gọn, đầy đủ, mạch lạc,

sáng tạo, đưa ra được ý kiến bình luận, nhận xét xác đáng vấn đề

Kỹ năng sử dụng tài liệu trên internet kết hợp với SGK và các loại tài liệu khác

Chưa biết vận dụng kiến

thức khai thác được trên

tin

Biết vận dụng và rút ra được nhận xét về mối quan hệ giữa tài liệu khai thác trên Internet với SGK và các loại tài liệu khác

Với từng kĩ năng tiêu chí đánh giá thể hiện trên ba mức độ:

Mức độ 1: HS chưa có kỹ năng hoặc đang hình thành ở mức thấp: HS

chưa xác định được quy trình tìm kiếm các loại tài liệu trên internet, thao tác thực hiện chưa đúng, chưa có độ chính xác

Mức độ 2: HS đang hình thành kỹ năng: HS bước đầu xác định

được quy trình tìm kiếm, các loại tài liệu thu thập được chưa phong phú, còn rườm rà, chưa có chọn lọc, chưa đưa ra được ý kiến riêng của bản thân

Mức độ 3: HS có kỹ năng: thao tác thực hiện chính xác, ý thức được mục

đích sử dụng, có sự chọn lọc và biết sắp xếp thông tin, thực hiện quy trình một cách linh hoạt, sáng tạo

1.1.1.5 Vai trò của việc rèn luyện kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet cho HS

Việc hình thành được kỹ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet cho học sinh có một vai trò vô cùng to lớn, đối với cả HS và GV

Đối với học sinh: Thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet là một

kỹ năng quan trọng trong hệ thống các kỹ năng cần có cho việc học tập của

HS ở thế kỷ XXI Tài liệu trên internet cung cấp cho học sinh một khối lượng

kiến thức cơ bản, cần thiết, có tính cập nhật làm cơ sở tiếp thu kiến thức mới,

ôn tập kiến thức cũ và hình thành các kỹ năng học tập thông qua quá trình làm việc với nguồn tài liệu này Hơn nữa, qua quá trình khai thác nguồn tài liệu, học sinh còn được hình thành các kỹ năng khác như: kĩ năng tư duy, kĩ năng phân tích, so sánh, kĩ năng sử dụng phương tiện công nghệ… hoặc kỹ năng thuyết trình, thảo luận nhóm

Đối với giáo viên: Việc hình thành cho HS kỹ năng khai thác và sử

dụng tài liệu trên internet đáp ứng theo yêu cầu đổi mới PPDH hiện nay, đó là dạy học thông qua tổ chức hoạt động học tập (qua việc giao nhiệm vụ cho HS đọc tài liệu kết hợp SGK, xây dựng bài trình bày), hướng dẫn HS tự học (hướng dẫn HS cách thức khai thác, kiểm định, chọn lựa tài liệu tham khảo)

và biết sử dụng công nghệ thông tin hỗ trợ tích cực cho việc học tập

Như vậy, việc hình thành cho HS kỹ năng khai thác và sử dụng tài liệu trên Internet là điều kiện quan trọng để đảm bảo và nâng cao chất lượng giáo dục, là khâu quan trọng trong hoạt động dạy học Do đó, trong quá trình dạy học giáo viên phải tích cực rèn luyện cho học sinh các kỹ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng internet để biến internet thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc học của học sinh

1.1.2 Phương pháp sân khấu hoá trong tổ chức các hoạt động giáo dục

thụ một chiều thì HS sẽ khó hiểu, chán nản, nặng nề, lựa chọn đứng “ngoài cuộc” trong các giờ học Cần thấy rằng, sân khấu hoá là một phương pháp cực

kì hiệu quả đối với việc dạy kĩ năng sống

Sân khấu hoá để tạo sự hứng thú cho HS, giúp HS có ấn tượng sâu đậm

về chuyên đề học Vốn việc học với HS là một hoạt động khá nặng nhọc, còn nghệ thuật là một bộ môn đầy cảm hứng, thăng hoa, góp phần tạo một môi trường học tập đầy tính tích cực, chủ động

Sân khấu hoá để tăng sự kết nối: kết nối giữa GV và HS, kết nối HS với mảng kiến thức mà các em sẽ hoặc đã tìm hiểu, kết nối giữa HS với nhau Sự kết nối đem lại sự tự nhiên, hài hoà HS sẽ thấy mình trưởng thành hơn trong các mối quan hệ ấy; các em biết tôn trọng người khác, tôn trọng tập thể, sống

có trách nhiệm hơn với bản thân và người khác Đây cũng là cơ hội để các em khám phá bản thân, tự phát hiện khả năng, sở trường của mình để các em tự tin hơn trong học tập và trong cuộc sống

- Hoạt động GD Kĩ năng sống rất được nhiều trường quan tâm, trong đó có các chuyên đề về kĩ năng sử dụng Internet, song mới chỉ dừng lại, tập trung ở các kĩ năng về việc sử dụng mạng xã hội an toàn, hiệu quả như Facebook, Zalo, Instagram, Blog…mà chưa chú trọng đến kĩ năng khai thác Internet để phục vụ cho việc học tập

- Các vấn đề còn tồn tại là: Phần lớn HS chưa biết chọn lọc thông tin, chưa

có kĩ năng nhận diện thông tin mang tính lá cải; HS sử dụng khá nhiều thời gian để thu thập thông tin nhưng hiệu quả vận dụng chưa cao; HS chưa biết cô động, xử lí thông tin, hầu hết HS đều coppy tất cả các thông tin khai thác được

để giải quyết vấn đề hay bưng nguyên vào các dự án học tập

Xu hướng chung ở các trường THPT, xu hướng chung của xã hội cũng tác động lớn đến nhiệm vụ giáo dục, nhiệm vụ rèn luyện KNS, kĩ năng thu thập

và xử lí thông tin trên mạng Internet cho HS của trường PTDTNT THPT Số 2 Nghệ An

1.2.2 Thực trạng về năng lực thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet trong quá trình học tập của HS trường PTDTNT THPT Số 2 Nghệ An

1.2.2.1 Đặc điểm tình hình chung

Cũng như các trường THPT khác, trường PTDTNT THPT Số 2 Nghệ An xác định việc rèn luyện kĩ năng sống, trong đó có kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet để nâng cao hiệu quả học tập cho HS là một trong những nhiệm vụ quan trọng, được ưu tiên hàng đầu Theo quyết định số 02-PTDTNT THPT Số 2 Nghệ An, ngày 13 tháng 8 năm 2021, Ban giáo dục KNS của nhà trường được thành lập

Khác với các trường THPT khác, việc rèn luyện kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet cho HS ở trường PTDTNT THPT Số 2 gặp khó khăn nhiều hơn, vì 100 % HS đều là người dân tộc thiểu số ở vùng đặc biệt khó khăn, nhiều em nói tiếng Kinh chưa thành thạo, thời gian tiếp xúc với máy tính, mạng Internet còn chưa nhiều

1.2.2.2 Khảo sát về thực trạng năng lực thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet trong quá trình học tập của học sinh trường PTDTNT THPT

Kết quả thu được như sau:

Có đến 60,7% HS khai thác Internet ở mức độ Rất thường xuyên, 34,3%

HS khai thác ở mức độ Thường xuyên nhưng chỉ có 27,6% HS nhận thức được tầm quan trọng Cần thiết của việc rèn luyện kĩ năng thu thập và xử lí thông tin

để phục vụ cho quá trình học tập Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin của HS mới dừng lại ở mức độ đang hình thành kĩ năng, chưa có kĩ năng

 Về kĩ năng sử dụng các công cụ tìm kiếm:

Mức độ thành thạo kĩ năng sử dụng các công cụ tìm kiếm theo tỉ lệ HS

trường PTDTNT THPT Số 2 Nghệ An

Kĩ năng sử dụng các công cụ tìm kiếm Thành

thạo

Đang hình thành

Chưa thành thạo

- Xác định được từ liên quan đến nội

 Về kĩ năng thu thập chọn lọc và sắp xếp tài liệu liên quan đến bài học:

Phần lớn HS đã biết thu thập, chọn lọc thông tin liên quan đến bài học nhưng các thu thập còn rườm rà, chưa có chọn lọc, chưa cô đọng, xúc tích (67,3

%), tỉ lệ HS biết thu thập chọn lọc và sắp xếp thông tin hệ thống, logic còn ít (32,7%)

 Về mức độ kỹ năng trao đổi, thảo luận qua những tài liệu thu thập được

trên mạng Internet của HS:

Kĩ năng này cũng ở mức độ đang hình thành: nội dung trao đổi, thảo luận

khai thác đúng với chủ đề chỉ có 33,4 % HS lựa chọn mức độ thành thạo; Bố

cục hợp lý, trình bày được nội dung chính của tài liệu một cách ngắn gọn, đầy

đủ, mạch lạc, sáng tạo, đưa ra được ý kiến bình luận, nhận xét xác đáng vấn đề chỉ có 12,7% HS lựa chọn mức độ thành thạo

 Về kỹ năng sử dụng tài liệu trên internet kết hợp với SGK và các loại tài

liệu:

Tỉ lệ HS biết vận dụng là 38,4% nhưng biết vận dụng và rút ra được nhận xét về mối quan hệ giữa thông tin khai thác trên Internet với SGK và các loại tài liệu khác chỉ có 8,7% HS

Nguyên nhân của thực trạng trên qua khảo sát HS về các khó khăn gặp phải thì chủ yếu là do HS chưa biết cách, chưa được rèn luyện kĩ năng thu thập

và xử lí thông tin trên mạng Internet (54,3%) Ngoài ra, còn có một số nguyên nhân khách quan như : cơ sở vật chất tài chính (12,0%), nội dung học không yêu cầu khai thác thông tin trên mạng (11,4%)…

Thực trạng trên đặt ra vấn đề cần thiết phải rèn luyện kĩ năng thu thập và

xử lí thông tin trên mạng Internet để nâng cao hiệu quả học tập cho HS

2 XÂY DỰNG CHUYÊN ĐỀ: RÈN LUYỆN KĨ NĂNG THU THẬP, XỬ

LÍ THÔNG TIN TRÊN MẠNG INTERNET BẰNG HÌNH THỨC SÂN KHẤU HOÁ CHO HS TRƯỜNG PTDTNT THPT SỐ 2 NGHỆ AN

2.1 Đề xuất các giải pháp xây dựng chuyên đề

2.1.1 Giải pháp 1: Xác định các mục tiêu cụ thể để lựa chọn từng hình thức

tổ chức chuyên đề phù hợp

Đây là biện pháp quan trọng nhất quyết định sự thành công của một chuyên đề giáo dục kĩ năng sống Mục tiêu định hướng hình thức tổ chức chuyên đề, lựa chọn hình thức nào, cách làm nào để đạt được mục tiêu đề ra

1 Mục tiêu chung:

- Rèn luyện kĩ năng thu thập và xử

lí thông trin trên mạng Internet để

nâng cao hiệu quả học tập của HS

- Truyền tải kiến thức kĩ năng

nhưng không khô cứng, làm cho HS

chán nản, đứng “ngoài cuộc” mà tạo

bầu không khí vui vẻ, HS hứng thú

tiếp nhận

Tổ chức cuộc thi (giữa các đội chơi) theo hình thức sân khấu hoá (hát, kịch, hùng biện…)

2 Tạo không khí vui vẻ, tuân thủ quy

trình của 1 cuộc thi theo hình thức

sân khấu hoá

Phần thi 1: Chào hỏi của các đội

chơi

3 Nâng cao nhận thức của HS về vai

trò, sự cần thiết phải rèn luyện kĩ

năng thu thập và xử lí thông tin - kĩ

năng cần có trong thời đại mới, thời

đại Internet

Phần thi 2: Hùng biện với chủ đề

Tại sao HS cần phải có kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet trong quá trình học tập?

4 Giúp HS có kiến thức về kĩ năng

thu thập và xử lí thông tin trên

mạng Internet

Phần thi 3: Trả lời nhanh (trắc

nghiệm 4 lựa chọn) kiến thức về kĩ năng thu thập và xử lí thông tin

5 Giúp HS vận dụng các kiến thức về

kĩ năng thu thập và xử lí thông tin

trên mạng Internet để giải quyết các

tình huống thực tiễn

Phần thi 4: Giải quyết tình huống

(Mỗi đội chơi chuẩn bị một vở kịch

có tình huống, để các đội còn lại thu thập thông tin, tài liệu trên mạng Internet để giải quyết)

6 Tạo sự kết nối giữa GV với HS,

giữa HS với HS, giữa HS với mảng

kiến thức được rèn luyện, giúp HS

có ấn tượng sâu đậm với chuyên đề

Phần thi 5: Tài năng (hát, múa, kể

chuyện, vè…)

2.1.1.1.Tổ chức phần thi Chào hỏi cho các đội chơi

Tục ngữ có câu “lời chào cao hơn mâm cỗ”, “đầu đi xuôi lọt”, Chào hỏi là phần không thể thiếu trong mọi cuộc thi theo hình thức sân khấu hoá Ấn tượng của màn chào hỏi sẽ thu hút sự tham gia, cổ vũ nhiệt tình của các khán giả dành cho các đội chơi

GV hướng dẫn thể lệ thi ở phần Chào hỏi cho các đội chơi như sau:

- Các đội có thể chào hỏi bằng nhiều hình thức: giới thiệu bằng lời, hát, kịch, ngâm thơ…

- Màn chào hỏi phải đảm bảo các nội dung: tên đội chơi, tên các thành viên, mục đích đến với cuộc thi…

2.1.1.2 Hướng dẫn HS viết bài hùng biện với chủ đề: Tại sao phải rèn luyện

kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet trong quá trình học tập?

Hùng biện là khả năng, năng lực diễn thuyết một vấn đề nào đó trước mọi người sao cho trang nhã, trôi chảy, đầy sức thuyết phục Trong bài hùng biện, sứ mạng của biểu cảm được thể hiện qua vẻ đẹp của ngôn từ, nhờ vậy mà thu hút, thuyết phục được người nghe

Nhờ ý nghĩa, sức mạnh lan toả của hùng biện từ một số đại diện tiêu biểu của đội chơi, HS toàn trường sẽ thấy được tầm quan trọng, sự cần thiết của việc rèn luyện kĩ năng thu thập và xử lí thông tin- kĩ năng cần có trong thời đại mới, thời đại Internet

GV có thể hướng dẫn HS viết dàn ý cho bài hùng biện như sau:

- Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet là gì?

- Nếu có kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet thì chúng ta

sẽ đạt được hiệu quả như thế nào trong quá trình học tập?

- Thực trạng năng lực thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet của

HS chúng ta hiện nay như thế nào?

2.1.1.3 Xây dựng bộ câu hỏi cho phần thi trả lời nhanh kiến thức về kĩ năng thu thập và xử lí thông tin

Bộ câu hỏi được xây dựng trên tài liệu dạy học về kĩ năng thu thập và xử

lí thông tin trên mạng mà GV chuẩn bị, mục đích là kiểm tra lại những gì HS đã tiếp thu được và truyền thông đến tất cả HS trong trường

Bộ câu hỏi trắc nghiệm 4 lựa chọn, trong đó có 1 lựa chon đúng Nguyên tắc xây dựng bộ câu hỏi là:

- Câu hỏi thiết kế ngắn gọn, phù hợp với khả năng trả lời của HS trong thời gian ngắn

- Câu hỏi thiết kế đảm bảo đủ nội dung, bao trùm được tương đối đầy đủ các kĩ năng thành phần:

+ Kiểm tra kĩ năng sử dụng các công cụ tìm kiếm

+ Kiểm tra kĩ năng thu thập chọn lọc và sắp xếp tài liệu liên quan đến bài học

+ Kiểm tra kĩ năng trao đổi, thảo luận qua những tài liệu thu thập được + Kiểm tra kĩ năng sử dụng tài liệu trên internet kết hợp với SGK vàcác loại tài liệu khác

Mẫu: Câu hỏi cho phần thi trả lời nhanh

1 Em hãy cho biết thông tin trên mạng internet là gì?

A Người dùng không thể truy cập và khai thác thông tin trên internet

B Là thông tin miễn phí, người dùng có thể truy cập và khai thác thông tin

C Có nhiều thông tin mà chỉ người có quyền mới được truy cập và khai thác thông tin

D Tất cả đều sai

2 Thông tin trên internet đƣợc tổ chức nhƣ thế nào?

A Tương tự như thông tin trong cuốn sách

C lựa chọn công cụ tìm kiếm D tạo folder lưu trữ

4 Nên sử dụng bao nhiêu trang web để tìm kiếm thông tin về vấn đề cần nghiên cứu?

A Chỉ nên sử dụng 1 trang Web B Tuỳ vấn đề nghiên cứu

C Sử dụng nhiều trang web D Tuỳ công cụ tìm kiếm

5 Đâu là địa chỉ trang web giáo dục?

A violet.vn, moet.gov.vn

B Yahoo music, nhac.vn

C Youtube, Zing mp3

D dantri.vn, 24h.com.vn

6 Muốn tìm kiếm thông tin, tài liệu chi tiết hơn thì nên sử dụng:

A nhiều công cụ tìm kiếm

B tìm kiếm nâng cao

C tìm hiểu trang web chuyên về vấn đề nghiên cứu

D lưu địa chỉ trang web

7 Muốn thu hẹp phạm vi tìm kiếm cần

A xác định dạng web tìm kiếm (hình ảnh,video )

A Công cụ tìm kiếm B Từ khoá sử dụng

C Cách thức tìm kiếm D Cả 3 yếu tố trên

Câu 9: Đâu không phải là công cụ tìm kiếm thông tin trên mạng Internet?

A Google.com B Yahoo.com C Zalo D Bambo.vn

10 Thao tác tải và lưu thông tin sau khi đã tìm kiếm được

A Vào File – Save as B Nhấp chuột vào file cần tải, sau đó lưu

C Dùng những công cụ tải thông tin D Cả ba đáp án trên

11 Kĩ thuật nào giúp chúng ta nhanh chóng, thuận lợi có một tư liệu theo mục đích tìm hiểu?

A Cop/paste B Prt sc/paste

C Cut/paste D Cả 3 kĩ thuật

Câu 12: Sắp xếp theo thứ tự các bước tiến hành thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet là

1 Xác định mục đích khai thác thông tin

2 Khai thác, sắp xếp thông tin

3 Xác định phạm vi tìm kiếm và lựa chọn công cụ phù hợp

4 Xây dựng báo cáo về vấn đề nghiên cứu

5 Thực hiện tìm kiếm và tinh chỉnh việc tìm kiếm

6 Tải và lưu thông tin sau khi đã tìm được

A 1-2-3-4-5-6 B 1-3-5-6-2-4

C 4-5-6-3-2-1 D 1-2-4-6-5

Câu 13: Các cách thức khai thác và sắp xếp thông tin

A Sắp xếp theo chủ ý trước khi tìm kiếm thông tin

B Ý tưởng sắp xếp được hình thành trong quá trình tìm kiếm thông tin

C Sắp xếp theo thứ tự các thông tin tải xuống

D Cả A, B, C đều đúng

Câu 14: Bước cuối cùng trong việc thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet là

A Tải và lưu thông tin sau khi đã tìm được

B Xây dựng báo cáo về vấn đề nghiên cứu

C Khai thác, sắp xếp thông tin

D Xác định mục đích khai thác thông tin

Câu 15: Một trong những vấn đề cần chú ý khi xây dựng báo cáo đề tài, dự

án nghiên cứu là

A Báo cáo không cần quá dài dòng B Trích dẫn nguồn viễn dẫn

C Chuyển tài liệu sang pdf D Tải lên các trang web khác

2.1.1.4 Hướng dẫn HS thiết kế kịch bản có tình huống để vận dụng kĩ năng thu thập, xử lí thông tin trên mạng Internet nhằm giải quyết vấn đề

Kịch bản là một bản thảo phác thảo toàn bộ các yếu tố liên quan đến một câu chuyện, sự việc cụ thể như: âm thanh, hình ảnh, lời thoại, cử chỉ, hành động, biểu cảm Kịch bản phải có kịch tính, một vở kịch được công diễn sẽ lưu lại lâu nhất trong lòng khán giả là vở kịch có kịch tính tập trung cao nhất Như vậy, việc xây dựng kịch bản cần chứa tình huống có vấn đề nhằm vận dụng kĩ năng thu thập và xử lí thông tin trên mạng Internet để giải quyết