NỘI DUNG
1 Khái quát về phương pháp dạy học dự án
DHTDA là phương pháp dạy học kết hợp giữa người dạy và người học trong việc giải quyết các nhiệm vụ học tập tổng hợp, giúp người học tự quyết định và tham gia tích cực trong mọi giai đoạn Người dạy đóng vai trò định hướng nhiệm vụ và quá trình thực hiện, trong khi người học chủ động khám phá kiến thức thông qua các nhiệm vụ thực tế liên quan đến bài học Phương pháp này không chỉ tập trung vào lý thuyết mà còn chú trọng đến việc tạo ra sản phẩm cụ thể từ quá trình học tập.
DHTDA là phương pháp dạy học kết hợp lý thuyết và thực hành, trong đó người học thực hiện nhiệm vụ phức hợp tạo ra sản phẩm như báo cáo khoa học, mô hình, phần mềm, hoặc tư liệu sưu tầm Người học tự lực trong toàn bộ quá trình, từ xác định mục đích, lập kế hoạch đến thực hiện và đánh giá kết quả Dạy học dự án thường yêu cầu giải quyết các vấn đề lớn qua nhiều công đoạn, do đó, làm việc nhóm là hình thức cơ bản Học sinh hợp tác với giáo viên và bạn bè, đồng thời thu thập thông tin từ thực tế và nhiều nguồn khác nhau.
DHTDA là mô hình dạy học tập trung vào học sinh, nơi giáo viên hướng dẫn các nhóm học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập một cách độc lập Quá trình này bao gồm các giai đoạn như đề xuất ý tưởng, lập kế hoạch, thực hiện và công bố sản phẩm Mô hình này giúp phát triển kiến thức và kỹ năng thông qua các nhiệm vụ mở, khuyến khích học sinh tìm tòi và áp dụng kiến thức đã học Chương trình dạy học theo dự án được xây dựng dựa trên các câu hỏi định hướng quan trọng, kết hợp các chuẩn nội dung và tư duy bậc cao trong bối cảnh thực tế.
DHDA không chỉ là phương pháp dạy học (PPDH) mà còn là một hình thức dạy học tích cực, khác biệt so với các PPDH truyền thống Trong DHDA, nhiệm vụ học tập và bài học được thể hiện dưới dạng các dự án, với sự hướng dẫn của giáo viên Các dự án này được thực hiện thông qua sự hợp tác tích cực của các thành viên trong nhóm và được hoàn thành dưới dạng các sản phẩm Kiến thức được tự lĩnh hội từ nhiều nguồn khác nhau, làm phong phú thêm tri thức cho người học.
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
Khái quát về phương pháp dạy học dự án
DHTDA là phương pháp dạy học kết hợp giữa người dạy và người học trong việc giải quyết các nhiệm vụ học tập tổng hợp, giúp người học tự quyết định và tham gia tích cực trong mọi giai đoạn Người dạy đóng vai trò định hướng nhiệm vụ và quá trình thực hiện, trong khi người học chủ động khám phá kiến thức thông qua các nhiệm vụ thực tế liên quan đến bài học Phương pháp này không chỉ tập trung vào lý thuyết mà còn chú trọng đến việc tạo ra sản phẩm cụ thể từ quá trình học tập.
DHTDA là phương pháp dạy học kết hợp lý thuyết và thực hành, trong đó người học thực hiện nhiệm vụ phức hợp và tạo ra các sản phẩm như báo cáo khoa học, mô hình, phần mềm, mẫu vật và tư liệu sưu tầm Người học có tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình, từ xác định mục đích, lập kế hoạch đến thực hiện dự án và đánh giá kết quả Trong dạy học dự án, việc giải quyết các vấn đề lớn thông qua nhiều công đoạn là điều thường thấy, do đó, làm việc nhóm trở thành hình thức cơ bản Người học hợp tác với giáo viên và bạn bè, đồng thời thu thập thông tin từ thực tế và nhiều nguồn khác nhau để hoàn thành nhiệm vụ học tập.
DHTDA là mô hình dạy học tập trung vào học sinh, nơi giáo viên hướng dẫn các nhóm học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập một cách độc lập Quá trình này bao gồm các giai đoạn như đề xuất ý tưởng, lập kế hoạch, thực hiện và công bố sản phẩm Mô hình này không chỉ giúp phát triển kiến thức mà còn rèn luyện các kỹ năng thông qua các nhiệm vụ mở, khuyến khích học sinh tìm tòi và áp dụng kiến thức đã học Chương trình dạy học theo dự án được xây dựng dựa trên các câu hỏi định hướng quan trọng, kết hợp các chuẩn nội dung và tư duy bậc cao trong bối cảnh thực tế.
DHDA không chỉ là phương pháp dạy học (PPDH) mà còn là một hình thức dạy học tích cực, khác biệt so với các PPDH truyền thống Trong DHDA, nhiệm vụ học tập và bài học được thể hiện dưới dạng các dự án, với sự hướng dẫn của giáo viên Các dự án này được thực hiện thông qua sự hợp tác tích cực của các thành viên trong nhóm và được hoàn thành dưới dạng sản phẩm Kiến thức được tự lĩnh hội từ nhiều nguồn khác nhau, làm phong phú thêm tri thức cho người học.
Mục tiêu chính là kết nối lý thuyết với thực hành, phát triển tư duy và hành động, đồng thời gắn kết nhà trường với xã hội Điều này nhằm thúc đẩy việc đào tạo năng lực làm việc tự lực, khả năng sáng tạo, giải quyết các vấn đề phức tạp, cũng như nâng cao tinh thần trách nhiệm và khả năng hợp tác trong công việc của người học.
Các loại dự án học tập
- Phân loại theo thời gian thực hiện:
Dự án nhỏ: Với dự án nhỏ này sẽ đƣợc thực hiện trong 2 đến 6 giờ và lồng ghép trong một sống giờ học
Dự án trung bình: Nó còn đƣợc gọi là ngày dự án khi đƣợc thực hiện vài ngày Với giới hạn thời lƣợng trong 40 giờ học hoặc 1 tuần
Dự án lớn: Với thời gian thực hiện có lƣợng thời gian nhiều, kéo dài trong nhiều tuần
- Phân loại dự án theo nhiệm vụ
Dự án nghiên cứu: Các dự án nghiên cứu sẽ nhằm giải thích các hiện tƣợng trong cuộc sống, các quá trình diễn ra sự việc
Dự án tìm hiểu: Nhằm khảo sát các đối tƣợng cụ thể
Dự án kiến tạo là những hoạt động thực tiễn nhằm tạo ra các sản phẩm vật chất như trang trí, sáng tác, biểu diễn và trưng bày.
- Phân loại theo mức độ của nội dung học
Dự án tích hợp là những nghiên cứu lý thuyết kết hợp với các hoạt động thực hành, nhằm giải quyết các vấn đề thông qua việc tích hợp nhiều nội dung khác nhau.
Dự án thực hành là những hoạt động tập trung vào việc áp dụng kiến thức đã học và kỹ năng cơ bản để thực hiện các nhiệm vụ cụ thể, từ đó tạo ra sản phẩm thực tế.
- Phân loại theo sự tham gia của người học
- Phân loại theo chuyên môn
Dự án trong một môn học: trọng tâm nội dung nằm trong một môn học
Dự án liên môn: trọng tâm nội dung nằm ở nhiều môn khác nhau
Dự án ngoài chuyên môn: là các dự án không phụ trực tiếp các môn học
Mục tiêu của dạy học dự án
Hướng tới các vấn đề thực tiễn, gắn kết nội dung học với cuộc sống thực
7 để tạo ra một sản phẩm
Rèn luyện cho người học phát triển kỹ năng phát hiện và giải quyết vấn đề liên quan đến nội dung học tập và cuộc sống
Rèn luyện cho người học nhiều kỹ năng: tổ chức kiến thức, kỹ năng sống và làm việc theo nhóm
Giúp người học nâng cao kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin vào quá trình học tập và tạo ra sản phẩm
Khuyến khích tinh thần tự chủ và tự học ở người học giúp họ chủ động tiếp cận tri thức, rèn luyện kỹ năng và tạo ra những sản phẩm có giá trị cho cộng đồng và xã hội.
Đặc điểm của dạy học dự án
Dự án học tập cần xuất phát từ các tình huống thực tiễn xã hội và nghề nghiệp, phù hợp với trình độ của người học, nhằm gắn kết việc học với thực tiễn đời sống Các dự án này không chỉ củng cố và mở rộng hiểu biết lý thuyết mà còn rèn luyện kỹ năng hành động và kinh nghiệm thực tiễn Đặc điểm nổi bật của dự án là sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, mang tính tích hợp và có ý nghĩa xã hội Trong quá trình thực hiện, người học sẽ áp dụng lý thuyết vào thực tiễn, từ đó hình thành và kiểm tra kiến thức Sản phẩm của dự án không chỉ là lý thuyết mà còn bao gồm các sản phẩm vật chất có thể công bố và sử dụng, góp phần nâng cao hứng thú học tập Người học được tham gia chọn đề tài và thực hiện nhiệm vụ, từ đó thúc đẩy mong muốn học tập và tăng cường năng lực hoàn thành công việc Khi có cơ hội kiểm soát việc học, giá trị của việc học sẽ được nâng cao, đồng thời khuyến khích sự hợp tác trong nhóm.
8 trong lớp hay tự mình giải quyết các vấn đề đƣợc giao cũng là cơ hội làm tăng hứng thú học tập của người học
Nội dung các Dự án Học tập (DAHT) mang tính phức hợp, kết hợp tri thức từ nhiều lĩnh vực và môn học khác nhau để giải quyết các vấn đề phức tạp Trong quá trình thực hiện dự án, người học cần tìm kiếm thông tin từ nhiều nguồn khác nhau và vận dụng kiến thức đa dạng Sự phong phú của nguồn thông tin và độ sâu rộng trong hiểu biết sẽ giúp người học phát triển kỹ năng vận dụng kiến thức liên môn, từ đó nâng cao chất lượng kết quả dự án.
Rèn luyện tính tự lực cao của người học là một yếu tố quan trọng trong DHTDA, nơi người học tích cực tham gia vào các giai đoạn của quá trình dạy học như xác định mục đích, đề xuất dự án, lập kế hoạch, thực hiện và đánh giá kết quả Mỗi giai đoạn không chỉ yêu cầu mà còn khuyến khích sự trách nhiệm và sáng tạo của người học Vai trò của người dạy chủ yếu là tư vấn và hướng dẫn, từ đó giúp người học phát triển tính tự lực một cách hiệu quả.
Giáo dục tính hợp tác là yếu tố quan trọng trong các dự án học tập theo nhóm (DAHT), nơi mà sự cộng tác và phân công công việc giữa các thành viên là cần thiết Dạy học theo dự án không chỉ rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm mà còn khuyến khích sự sẵn sàng hợp tác giữa người học, người dạy và các lực lượng xã hội khác tham gia vào dự án.
Các dự án học tập (DAHT) không chỉ kết nối việc học trong trường với thực tiễn xã hội mà còn tạo ra những tác động tích cực cho cộng đồng Khi được thực hiện một cách lý tưởng, các dự án này có thể mang lại lợi ích xã hội đáng kể.
Quy trình của dạy học dự án
Giai đoạn 1: Chuẩn bị dự án
+ Đề xuất ý tưởng và chọn đề tài
+ Chia nhóm và nhận nhiệm vụ
+ Lập kế hoạch thực hiện các nhiệm vụ học tập
Giai đoạn 2: Thực hiện dự án
+ Thảo luận các thành viên khác
+ Tham vấn giáo viên hướng dẫn
Giai đoạn 3: Báo cáo và đánh giá dự án
+ Tổng hợp các kết quả
+ Đánh giá kết quả học tập
6 Ƣu, nhƣợc điểm của dạy học dự án
+ Gắn lý thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội
Kích thích động cơ và hứng thú học tập của người học là rất quan trọng, chuyển từ việc phụ thuộc vào giáo viên sang hoạt động nhóm Điều này giúp người học từ trạng thái thụ động ghi nhớ chuyển sang khám phá, tích hợp và trình bày kiến thức một cách chủ động hơn.
+ Giúp người học từ hình thức học thụ động sang hình thức học chủ động có định hướng
+ Phát huy tính tự lực, tính trách nhiệm
+ Phát triển khả năng sáng tạo
+ Rèn luyện năng lực giải quyết những vấn đề phức hợp
+ Rèn kỹ năng làm việc nhóm
+ Phát triển năng lực đánh giá
Nội dung này chỉ phù hợp với một số lĩnh vực nhất định và không thích hợp cho việc truyền đạt kiến thức lý thuyết trừu tượng, cũng như không hỗ trợ trong việc rèn luyện các kỹ năng cơ bản.
+ Đòi hỏi nhiều thời gian và công sức chuẩn bị nên không thể tiến hành một cách thường xuyên trong chương trình môn học
+ Đòi hỏi về tài chính, tƣ liệu tham khảo phong phú và địa điểm phù hợp cho hoạt động của người dạy và người học
+ Đòi hỏi người dạy phải có năng lực tổ chức và quản lý người học trong hoạt động nhất là hoạt động theo nhóm
7 Vai trò của giáo viên và học sinh trong dạy học dự án
Giáo viên đóng vai trò quan trọng và không thể thiếu trong dạy học dự án (DHDA), với nhiệm vụ định hướng, hướng dẫn, tư vấn và hợp tác với học sinh Họ luôn hiện diện trong mọi giai đoạn của DHDA, vừa gần gũi, thân thiện với học sinh, vừa giữ khoảng cách và uy quyền trong các hoạt động giảng dạy.
- Vai trò của học sinh:
+ Học sinh thực hiện dự án bằng thực hiện các vai trò đƣợc chỉ định
+ Tự lực triển khai dự án (quyết định cách tiếp cận vấn đề, tự hoạch định và tổ chức các hoạt động nhóm để giải quyết vấn đề)
Thu thập và xử lý thông tin từ nhiều nguồn giúp học sinh tích lũy kiến thức và giá trị quý báu từ quá trình làm việc.
+ Tập giải quyết các vấn đề có thật trong đời sống bằng những kỹ năng của “người lớn” như cộng tác và diễn giải
8 Cơ sở của việc vận dụng dạy học dự án trong dạy học chủ đề: Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể (Sinh học 12)
Sinh học là một môn khoa học thực nghiệm, với kiến thức xuất phát từ đời sống sản xuất và ứng dụng mạnh mẽ trong thực tiễn Chủ đề về nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể nghiên cứu nguyên nhân, cơ chế phát sinh và hậu quả của các dạng đột biến, đặc biệt là các hội chứng bệnh do đột biến nhiễm sắc thể ở người Đồng thời, nghiên cứu cũng chỉ ra vai trò quan trọng của đột biến nhiễm sắc thể trong tiến hóa và chọn giống.
Phương pháp dạy học dự án được áp dụng trong giảng dạy Chủ đề Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể (Sinh học 12) nhằm kết nối lý thuyết với thực tiễn đời sống Việc này giúp học sinh hiểu rõ hơn về kiến thức sinh học thông qua các hoạt động thực tiễn và nghiên cứu dự án.
Vai trò của giáo viên và học sinh trong dạy học dự án
Giáo viên đóng vai trò thiết yếu trong dạy học dự án (DHDA), không chỉ là người định hướng và hướng dẫn mà còn là nhà tư vấn và học viên cộng tác Họ luôn hiện diện trong mọi giai đoạn của DHDA, vừa gần gũi, thân thiện với học sinh, vừa giữ khoảng cách và uy quyền trong các hoạt động dạy học.
- Vai trò của học sinh:
+ Học sinh thực hiện dự án bằng thực hiện các vai trò đƣợc chỉ định
+ Tự lực triển khai dự án (quyết định cách tiếp cận vấn đề, tự hoạch định và tổ chức các hoạt động nhóm để giải quyết vấn đề)
Học sinh sẽ thu thập và xử lý thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, từ đó tích lũy kiến thức và những giá trị quý báu trong quá trình làm việc.
+ Tập giải quyết các vấn đề có thật trong đời sống bằng những kỹ năng của “người lớn” như cộng tác và diễn giải.
Cơ sở của việc vận dụng dạy học dự án trong dạy học chủ đề: Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể (Sinh học 12)
Sinh học là một môn khoa học thực nghiệm, với kiến thức xuất phát từ đời sống sản xuất và ứng dụng mạnh mẽ trong thực tiễn Bài viết này tập trung vào nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể, nghiên cứu nguyên nhân, cơ chế phát sinh và hậu quả của các dạng đột biến Đặc biệt, nó đề cập đến các hội chứng bệnh do đột biến nhiễm sắc thể ở người, đồng thời nhấn mạnh vai trò của đột biến nhiễm sắc thể trong tiến hóa và chọn giống.
Phương pháp dạy học dự án được áp dụng trong giảng dạy Chủ đề: Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể (Sinh học 12) nhằm kết nối lý thuyết với thực tiễn đời sống Việc này không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành và tư duy phản biện.
CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
Thực trạng nghiên cứu và vận dụng phương pháp dạy học dự án trong
DHTDA là phương pháp dạy học tiên tiến, giúp cải thiện và đổi mới cách thức giảng dạy hiện nay, đồng thời khắc phục những hạn chế của phương pháp truyền thống Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra hiệu quả của phương pháp này trong việc nâng cao chất lượng giáo dục.
Dạy học dự án và tiến trình thực hiện- PGS.TS Đỗ Hương Trà – Đại học sư phạm Hà Nội (Tạp chí số 157 Kỳ 1-3/2007)
Dạy học dự án là một phương pháp giáo dục hiệu quả, kết hợp lý thuyết và thực tiễn, được nghiên cứu bởi Trịnh Văn Biểu và nhóm tác giả tại Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh Bài viết trong Tạp chí số 28 năm 2011 nêu rõ những lợi ích của việc áp dụng dạy học dự án trong giáo dục, giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm Phương pháp này không chỉ nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực và sáng tạo cho học sinh.
Tổ chức dạy học theo dự án phần Sinh thái học sinh học 12 – Luận văn thạc sỹ Nguyễn Thị Hường – Trường ĐHQG Hà Nội (2012 )
Tổ chức dạy học theo dự án trong môn Sinh học 10 tại trường THPT không chỉ giúp nâng cao năng lực tự học cho học sinh mà còn đóng góp vào sự phát triển toàn diện trong giáo dục Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục tại Đại học Sư phạm Hà Nội đã chỉ ra rằng phương pháp này khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện của học sinh, từ đó cải thiện hiệu quả học tập và khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn.
Tổ chức dạy học dự án phần Di truyền học – Sinh học 12 TPHT – Luận văn thạc sỹ Sƣ phạm sinh học – ĐHQG Hà Nội – Nguyễn Thu Hiền (2016)
Tổ chức dạy học dự án phần Sinh học vi sinh vật- Sinh học 10 Luận văn thạc sỹ năm 2016- Doãn Thị Thu- Đại học sƣ phạm Thái Nguyên
Nghiên cứu cho thấy phương pháp DHTDA là khả thi và hiệu quả cao trong dạy học Tuy nhiên, việc áp dụng phương pháp này ở các cấp học vẫn còn hạn chế và chưa được phổ biến rộng rãi.
Thực trạng vận dụng phương pháp dạy học dự án ở trường phổ thông
Tôi đã thực hiện một cuộc khảo sát về việc áp dụng Đổi mới phương pháp dạy học (DHDA) của giáo viên tại trường THPT Đặng Thai Mai và đã thu được những kết quả đáng chú ý.
Câu 1 Thầy, cô tiếp cận phương pháp dạy học dự án từ nguồn nào ?
Từ tập huấn chuyên môn qua modul 2 100%
Từ tài liệu đổi mới phương pháp dạy học 36,2%
Từ internet, tài liệu tham khảo, sách báo 41,8%
Câu 2 Sự hiểu biết của thầy, cô về đặc điểm, mục tiêu và quy trình thực hiện phương pháp dạy học dự án như thế nào?
Hiểu rất rõ, cụ thể 11,2 %
Câu 3 Thầy, cô đã sử dụng phương pháp dự án trong quá trình dạy học nhƣ thế nào?
Câu 4 Mức độ hài lòng của thầy, cô khi vận dụng phương pháp dự án vào dạy học nhƣ thế nào?
Hài lòng 68,1 % Ít hài lòng 8,3%
Câu 5 Thầy, cô có dự định vận dụng phương pháp dự án vào dạy học nhƣ thế nào?
Câu 6 Để vận dụng phương pháp dạy học dự án có hiệu quả thầy cô có mong muốn nhƣ thế náo?
Tập huấn cụ thể về phương pháp dạy học dự án 42,3%
Cung cấp tài liệu về phương pháp dạy học dự án 3,8%
Cung cấp các dự án dạy học mẫu để tham khảo 4,1% Đƣợc trực tiếp tham quan, học hỏi các mô hình dạy học dự án
Câu 7 Theo thầy cô, trong quá trình vận dụng dạy học dự án thường gặp thuận lợi và khó khăn ở những vấn đề nào?
Thuận lợi Ít thuận lợi
Lựa chọn ý tưởng, dự án 0,6% 50,2% 45,8% 3,4%
Lập kế hoạch dạy học dự án 12,4% 52,6% 33,8% 1,2%
Thiết kế quy trình dạy học dự án
Học sinh thực hiện dự án 0,8% 45,4% 32,8% 20,6%
Học sinh tạo các sản phẩm 5,2% 50,1% 40% 4,7%
Học sinh báo cáo sản phẩm 12,3% 58,6% 25,5% 3,6% Đánh giá dự án 3,8% 55,6% 43,2% 1,2%
Câu 8 Trong quá trình dạy học dự án thầy cô nhận thấy tinh thần học sinh tham gia bài học nhƣ thế nào ?
Vấn đề Rất tích cực
Tích cực Ít tích cực
Xây dựng các kế hoạch học tập 12,3% 56,8% 28,7% 2,2%
Báo cáo kết quả 58,7% 34,6% 6,7% 0 Đánh giá dự án 33,7% 45,6% 16,2% 4,5%
Câu 9 Hiệu quả giờ học mà thầy cô áp dụng phương pháp dạy học dự án nhƣ thế nào?
Vấn đề Rất tốt Tốt Chƣa tốt Kém
Thái độ học sinh tham gia 46,5% 51,2% 2,3% 0
Sự tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh
Cách tiếp cận kiến thức 16,7% 68,9% 14,4% 0
Hiệu quả lĩnh hội kiến thức 25,6% 65,3% 9,1% 0
Khả năng vận dụng kiến thức 30,6% 66,7% 2,7% 0
Theo ý kiến của thầy cô, khả năng áp dụng phương pháp dạy học dự án vào các nội dung chương trình Sinh học THPT rất quan trọng Phương pháp này không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện và làm việc nhóm Việc tích hợp dạy học dự án vào giảng dạy Sinh học sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và khám phá của học sinh.
Sinh học vi sinh vật 33,33% 50%% 0 0
Qua kết quả khảo sát thấy được thực trạng áp dụng phương pháp DHDA trong dạy và học tại trường THPT Đặng Thai Mai như sau:
Phương pháp DHTDA đang thu hút sự quan tâm của giáo viên trong trường, nhưng chỉ được giới thiệu ngắn gọn qua chương trình tập huấn ở mô-đun 2 Nhiều giáo viên chỉ nắm bắt được thông tin từ tài liệu và đồng nghiệp, dẫn đến việc phần lớn chỉ hiểu sơ bộ hoặc thậm chí không hiểu rõ về phương pháp này Do đó, hầu hết giáo viên mong muốn được tham gia các khóa tập huấn dạy học dự án một cách bài bản và cụ thể, hoặc có cơ hội tham quan, học hỏi từ các mô hình DHDA.
Nhiều giáo viên đã áp dụng phương pháp dạy học dựa trên dự án (DHDA) và đều hài lòng với hiệu quả của nó, đồng thời nhận ra những khó khăn và thuận lợi trong quá trình thực hiện Học sinh thể hiện thái độ tích cực khi tham gia học theo dự án, và đa số giáo viên đánh giá cao hiệu quả học tập của học sinh thông qua DHDA Đối với giáo viên bộ môn Sinh học, họ đã xác định được mức độ thuận lợi và khó khăn của các phần kiến thức khác nhau, và việc áp dụng DHDA ở các khối lớp 10, 11, 12 đã tạo ra sự hứng thú học tập, nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn.
15 thi khi vận dụng phương pháp dạy học dự án vào chủ đề: Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể
Phương pháp DHDA đã góp phần tạo ra sự chuyển biến trong đổi mới phương pháp dạy học, đáp ứng một phần mục tiêu đổi mới hiện nay Là giáo viên Sinh học, tôi đã nghiên cứu lý luận và áp dụng PPDH tích cực theo dự án nhằm phát huy tính tích cực, năng động, sáng tạo của học sinh, rèn luyện kỹ năng và khơi dậy niềm hứng thú với môn học Tuy nhiên, việc áp dụng phương pháp dạy học dự án vẫn còn hạn chế do chưa được triển khai rộng rãi và thường xuyên.
Tôi đã thực hiện khảo sát qua phiếu trên 92 học sinh của 2 lớp thực nghiệm về mong muốn học tập theo phương pháp tổ chức các DAHT, và kết quả thu được như sau:
Câu 1 Thái độ khi của em khi đề cập tới vấn đề tổ chức triển khai dự án học tập trong quá trình dạy học nhƣ thế nào?
Hứng thú 33,7% Ít hứng thú 15,2%
Câu 2 Mức độ tổ các dự án học tập mà các em đã đƣợc thực hiện qua các môn học và các hoạt động giáo dục trong nhà trường
Câu 3 Nếu các thầy, cô tổ chức dạy học bằng triển khai các dự án học tập thì các em sẽ:
Tham gia rất tích cực, nhiệt tình 39,1%
Tham gia tích cực, nhiệt tình 53,3%
Tham gia vì bắt buộc 7,6%
Kết quả khảo sát cho thấy học sinh rất hứng thú và mong muốn tham gia vào các hoạt động học tập theo dự án Tuy nhiên, mức độ tổ chức các hoạt động này cho học sinh từ phía giáo viên vẫn còn hạn chế hoặc chưa được thực hiện.
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC DỰ ÁN VÀO CHỦ ĐỀ: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ
Tổ chức dạy học dự án
Tên dự án: Tìm hiểu cơ chế phát sinh, hậu quả, vai trò, một số hội chứng bệnh ở người về đột biến nhiễm sắc thể
1.1 Thời lƣợng thực hiện dự án
+ Tiết 6: Nhiễm sắc thể và đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
+ Tiết 7: Đột biến số lƣợng nhiễm sắc thể
Thời gian thực hiện: 1 tuần ( 23/9/2022 – 29/9/2022)
- Năng lực nhận thức Sinh học
+ Mô tả đƣợc hình thái, đặc biệt là cấu trúc siêu hiển vi của NST ở sinh vật nhân thực
+ Nêu đƣợc khái niệm đột biến cấu trúc NST
+ Nêu đƣợc nguyên nhân phát sinh, hậu quả và vai trò của mỗi dạng đột biến cấu trúc NST đối với tiến hoá và chọn giống
+ Trình bày đƣợc khái niệm đột biến số lƣợng NST
+ Phân biệt đƣợc các dạng đột biến số lƣợng NST
+ Trình bày đƣợc nguyên nhân và cơ chế phát sinh, hậu quả và vai trò các dạng đột biến số lƣợng NST
- Năng lực tìm tòi và khám phá thế giới sống
+ Phát hiện đƣợc vấn đề, đặt ra đƣợc câu hỏi: “Vì sao NST là vật chất di truyền ở cấp độ tế bào”?
+ Tìm hiểu thực tế một số hội chứng bệnh do đột biến NST và một số giống cây ăn quả không hạt ứng dụng gây đột biến đa bội
- Năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học
+ Giải thích các hiện tƣợng liên quan trong cuộc sống: Vì sao đa bội lẻ thường bất thụ? Biện pháp khắc phục hiện tượng bất thụ
+ Xác định được tại sao đột biến lệch bội thường gây hậu quả nặng nề cho thể đột biến hơn là đột biến đa bội
+ Tích cực chủ động tìm kiếm tài liệu liên quan đến nội dung của nhóm
+ Hoàn thành nội dung học tập đƣợc giao
- Năng lực giao tiếp và hợp tác:
+ Xác định mục đích, nội dung, phương tiện và thái độ giao tiếp trong làm việc nhóm
+ Tự tin, chủ động trong báo cáo, trình bày sản phẩm trước lớp
+ Đánh giá đƣợc hoạt động hợp tác
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
+ Đề xuất các biện pháp phòng ngừa các bệnh do đột biến NST và biện pháp bảo vệ môi trường
- Chăm chỉ: Kiên trì, tỉ mĩ, cẩn thận trong quá trình quan sát hình, có ý chí vƣợt qua khó khăn khi thực hiện các nhiệm vụ học tập
- Trung thực: Khách quan, trung thực trong thu thập, phân tích kênh hình và trình bày đúng với kết quả thu thập đƣợc
Trách nhiệm trong hoạt động nhóm bao gồm tinh thần hợp tác và thực hiện nghiêm túc nhiệm vụ cá nhân được phân công Người tham gia cần tuân thủ nội quy và vận dụng kiến thức sinh học vào thực tiễn cuộc sống một cách có ý thức.
1.3 Thiết bị dạy học và học liệu
* Các thiết bị, đồ dùng dạy học, học liệu sử dụng
- Sách giáo khoa sinh học 12- cơ bản
- Sách giáo viên sinh học 12
- Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kỹ năng sinh học 12
- Tài liệu hướng dẫn dạy học dự án và một số công trình nghiên cứu về dạy học dự án
- Tài liệu liên quan đến NST và đột biến NST
- Thiết bị: Máy tính, ti vi
- Các bản đánh giá và biên bản họp nhóm
* Các ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
- Dùng internet để tìm kiếm thông tin: Tải hình ảnh và lấy tƣ liệu
- Dùng phần mềm Microsoft Word để soạn kế hoạch dạy học
- Dùng phần mềm Microsoft Powerpoint để thiết kế bài thuyết trình
- Lập nhóm trao đổi thông tin qua zoom, zalo, messenger giữa thành viên trong nhóm và giữa HS với GV
1.4 Bộ câu hỏi định hướng
Trong quá trình phân bào, NST quan sát rõ nhất ở kì nào? Tại sao?
Tại kì quan sát rõ nhất, NST có hình dạng và cấu trúc nhƣ thế nào? Vai trò các thành phần cấu tạo nên NST?
Trong nhân mỗi tế bào đơn bội ở người chứa 1m ADN Bằng cách nào lƣợng ADN khổng lồ này có thể xếp gọn trong nhân ?
NST có hiện tƣợng cuộn xoắn nhiều bậc để làm gì?
Dựa vào cấu trúc, hãy nêu chức năng của NST? Tại sao NST lại có đƣợc chức năng đó ?
Thế nào là đột biến cấu trúc NST ? Đột biến cấu trúc NST gồm những dạng nào?
Có thể phát hiện đột biến cấu trúc NST bằng cách nào?
Tại sao đột biến mất đoạn thường gây chết hoặc giảm sức sống nghiêm trọng cho thể đột biến? Cho ví dụ?
Có thể lợi dụng hiện tƣợng mất đoạn nhỏ trong chọn giống không?
Vị trí đứt gãy khác nhau trên nhiễm sắc thể (NST) trong các dạng đột biến cấu trúc có thể dẫn đến những hậu quả khác nhau cho thể đột biến Sự thay đổi vị trí này ảnh hưởng đến cách thức gene được biểu hiện và có thể gây ra các rối loạn di truyền khác nhau Do đó, việc nghiên cứu các vị trí đứt gãy là rất quan trọng để hiểu rõ hơn về tác động của các đột biến cấu trúc NST.
Hãy rút ra cơ chế chung của đột biến cấu trúc NST ?
Các dạng đột biến cấu trúc NST có ý nghĩa nhƣ thế nào trong tiến hóa và chọn giống?
Trong quá trình giảm phân bình thường của bộ NST(2n) hoặc ở sinh vật lƣỡng bội sẽ cho giao tử mang số lƣợng NST là bao nhiêu ?
Thế nào là đột biến lệch bội ?
Nêu các dạng đột biến lệch bội? (Chú ý so sánh số lƣợng NST trong từng trường hợp so với bộ NST ban đầu )
Nêu cơ phát sinh, hậu quả và ý nghĩa của đột biến lệch bội?
Nêu các hội chứng bệnh ở người do đột biến lệch bội?
Thế nào là đột biến đa bội?
Có mấy loại đột biến đa bội? Nêu cơ chế phát sinh của mỗi loại?
Nêu hậu quả và vai trò của đột biến đa bội?
Có thể nhận biết cây đa bội bằng mắt thường qua những dấu hiệu nào? Nguyên nhân nào làm cho thể đa bội có các đặc điểm trên ?
Có thể khai thác những đặc điểm nào ở cây đa bội trong chọn giống cây trồng?
1.5 Kế hoạch thực hiện và dự kiến sản phẩm dự án
Thời gian Tiến trình dạy học Mục tiêu Định hướng sản phẩm
Chuẩn bị dự án ( Tại lớp)
- Đề xuất ý tưởng và chọn đề tài
- Chia nhóm và nhận nhiệm vụ
- Lập kế hoạch thực hiện các nhiệm vụ học tập
Biên bản thảo luận nhóm
Thực hiện ngoài giờ lên lớp
- Thu thập thông tin, hình ảnh
- Thảo luận các thành viên khác
- Tham vấn giáo viên hướng dẫn
- Thiết kế và tạo sản phẩm học tập
Báo cáo sản phẩm(mỗi nhóm 5-7phút) và đánh giá
- Đánh giá kết quả học tập
- Bài thuyết trình bằng powerpoit
-Bản đánh giá của giáo viên và học sinh
1.6 Tiến trình dạy hoc dự án
Giai đoạn 1: Chuẩn bị dự án( Tiết 6 theo KHDH- Trên lớp)
Nhiệm vụ Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Lên ý tưởng dự án: Tìm hiểu cơ chế phát sinh, hậu quả, vai trò, một số hội chứng bệnh ở người về đột biến nhiễm sắc thể
- Cho học sinh xem các hình ảnh, đoạn video -> Đưa ra ý tưởng dự án
- Giới thiệu qua về DHDA và các bước thực hiện dạy học dự án
-Theo dõi và xác định đƣợc dự án học tập
-Theo dõi, lắng nghe, ghi chép
- Xác định đƣợc mục tiêu của dự án và các dự án nhỏ
- Giới thiệu về dự án:
NST và đột biến NST và dự án nhỏ, thời gian thực
-Theo dõi, lắng nghe, ghi chép
-Giới thiệu bảng đánh giá của GV với HS và HS với
HS giữa các nhóm, bảng tự đánh giá và dánh giá chéo của học sinh trong mỗi nhóm, biên bản hợp nhóm
- Phân nhóm học tập dựa trên sự lựa chọn nội dung của học sinh
-Theo dõi, quan sát và ghi chép
- Các nhóm thảo luận lựa chọn các dự án nhỏ
Nhóm 1: Cơ chế phát sinh, hậu quả và vai trò các dạng đột biến cấu trúc NST
Nhóm 2: : Cơ chế phát sinh, hậu quả và vai trò các dạng đột biến số lƣợng NST
Nhóm 3: Một số hội chứng bệnh ở người do đột biến NST và đề xuất biện pháp phòng ngừa một số bệnh do đột biến NST
Nhóm 4 Tìm hiểu một số ứng dụng về đột biến NST trong chọn giống cây trồng
- Phân công nhiệm vụ học tập và lên kế hoạch thực hiện dự án
- Cho học sinh hoạt động nhóm, phát biên bản họp nhóm
- Nghiên cứu sách giáo khoa, dựa vào hệ thống câu hỏi định hướng
-> Đƣa ra các nội dung sau
+ Bầu trưởng nhóm, thư ký
+ Phân công nhiệm vụ học tập cho từng thành viên nhóm
+ Lên kế hoạch thực hiện dự án
HS các nhóm tiến hành thảo luận
->Bầu nhóm trưởng, thư ký -Nghiên cứu nội dung sách giáo khoa cùng câu hỏi định hướng của giáo viện
->Phân công nhiệm vụ của các thành viên trong nhóm
-Lên kế hoạch thực hiện dự án
- Thƣ ký ghi biên bản nhóm nạp lại cho GV sau tiết học
Giai đoạn 2: Thực hiện dự án ( Thực hiện ngoài giờ lên lớp: từ 23/9- 26/9)
Nhiệm vụ Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Thu thập thông tin, hình ảnh
Theo dõi và hướng dẫn học sinh tìm kiếm thông tin mạng, tài liệu tham khảo liên quan đến dự án của nhóm
HS tra cứu thông tin hoàn thành nhiệm vụ đƣợc giao
Tổng hợp thông tin Thông qua buổi họp nhóm của học sinh GV trao đổi, hướng dẫn học sinh tổng hợp thông tin
Trao đổi nhóm : Tổng hợp nội dung kiến thức liên quan đến dự án
Thiết kế và tạo sản phẩm học tập
Trao đổi, hướng dẫn học sinh: Tạo sản phẩm dự án
Thiết kế và tạo sản phẩm: Dưới dạng trình chiếu powerpoint
Giai đoạn 3 Báo cáo và đánh giá dự án( Tiết 7 theo KHDH- Trên lớp)
Nhiệm vụ Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Báo cáo thuyết trình về sản phảm dự án học tập
Tổ chức cho các nhóm báo cáo sản phẩm
Yêu cầu mỗi bài báo cáo thực hiện từ ( 5-7 phút)
Các nhóm cử đại diện lên thuyết trình về sản phẩm của nhóm được trình chiếu dưới dạng powerpoint Đánh giá sản phẩm dự án
- Yêu cầu các nhóm trưởng đại diện cho các nhóm sẽ đánh giá chéo sản phẩm học tập của các nhóm
- Theo dõi và đánh gia sản phẩm học tập của các nhóm vào bảng đánh giá theo các tiêu chí đƣa ra
- Yêu cầu học sinh mỗi nhóm tự đánh giá và đánh
- 4 nhóm trưởng thực hiện việc nhận xét, đánh giá chéo vào bảng đánh giá theo các tiêu chí đƣa ra
- Các thành viên trong nhóm theo dõi và nhận xét và bổ sung
- Mỗi người tự đánh giá và đánh giá chéo thành viên trong nhóm theo
22 giá chéo thành viên trong lớp về quá trình thực hiện dự án bảng đánh giá
Kiểm tra kết quả học tập dự án
Cho học sinh thực hiện bài kiểm tra nhanh nội dung kiến thức dự án sau khi thực hiện bằng 10 câu hỏi trắc nghiệm và chấm theo thang điểm 10
Thực hiện làm bài kiểm tra trắc nghiệm trên giấy.
Thực nghiệm sƣ phạm
- Nhằm kiểm tra tính đúng đắn của giả thuyết khoa học đã đề ra
- Đánh giá tính khả thi của dạy học theo dự án khi triển khai dạy học chủ đề NST và đột biến NST (Sinh học 12)
- Đánh giá hiệu quả của dạy học theo dự án nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh
Qua đó xem xét khả năng vận dụng hình thức này vào dạy học sinh học THPT
2.2 Đối tƣợng và phạm vi thực nghiệm
- Đối tượng là học sinh lớp12 trường THPT Đặng Thai Mai
- Phạm vị thực nghiệm: Chủ đề - Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể
Khảo sát mức độ hứng thú và hiểu biết của học sinh về phương pháp dạy học dự án được thực hiện thông qua phiếu thăm dò sau khi tiến hành thực nghiệm.
Giáo viên thực hiện việc theo dõi, quan sát và đánh giá hoạt động của học sinh, đồng thời khuyến khích học sinh tham gia đánh giá lẫn nhau trong các hoạt động nhóm trong quá trình thực nghiệm.
- Đánh giá kết quả học tập thông qua bài kiểm tra trắc nghiệm ở 2 nhóm:
+ Nhóm đối chứng: Lớp 12A, 12G Soạn và dạy bình thường theo KHDH tại lớp
+ Nhóm thực nghiệm: Lớp 12B, 12E Soạn và dạy theo phương pháp dự án
2.4.1 Kết quả điều tra ý kiến học sinh về phương pháp dạy học dự án
Tiến hành phát phiếu khảo sát ý kiến học sinh ở hai lớp thực nghiệm
(12B,12E) sau khi vận dụng phương pháp dạy học dự án, tôi đã thu được các kết quả sau:
Câu 1: Em đánh giá nhƣ thế nào về mức độ hiệu quả học tập của phương pháp dạy học dự án?
Hiệu quả 44,6% Ít hiệu quả 3,2%
Câu 2: Em đánh giá nhƣ thế nào về quá trình thực hiện và hiệu quả sản phẩm của nhóm?
Các thành viên đều tham gia đầy đủ, hoạt động tích cực, sản phẩm tạo ra đạt yêu cầu
Một số thành viên không tham gia, hạt động chƣa tích cực, sản phẩm tạo ra cơ bản đạt yêu cầu
Nhều thành viên không tham gia, sản phẩm tạo ra chƣa đạt yêu cầu
Chỉ có nhóm trưởng và thư ký hoạt động, sản phẩm tạo ra không đạt yêu cầu
Câu 3: Em đánh giá nhƣ thế nào về mức độ tiếp thu kiến thức bài học thông qua dạy học dự án?
Hiểu sâu các vấn đề bài học, tiếp thu đƣợc nhiều kiến thức trên lớp và trong hoạt động nhóm
Hiểu các vấn đề bài học, tiếp thu một số kiến thức trên lớp và trong hoạt động nhóm
Hiểu đƣợc ít vấn đề bài học, tiếp thu ít kiến thức trên lớp và trong hoạt động nhóm
Không hiểu các vấn đề bài học, không tiếp thu kiến thức trên lớp và trong hoạt động nhóm
Câu 4: Sau khi kết thúc dự án em học được những gì? (Chọn nhiều phương án)
Cách tiếp cận và nắm vững nội dung kiến thức 96,7%
Phương pháp làm việc nhóm hiệu quả 97,8%
Cách tìm kiếm và tổng hợp thông tin 97,8%
Lên kế hoạch thực hiện, tạo sản phẩm và báo cáo 93,5%
Câu 5 Nếu các thầy, cô tiếp tục tổ chức dạy học bằng triển khai các dự án học tập thì các em sẽ:
Tham gia rất tích cực, nhiệt tình 84,8%
Tham gia tích cực, nhiệt tình 15,2%
Tham gia vì bắt buộc 0
Qua kết quả khảo sát cho thấy:
Sau khi tham gia các tiết học thực nghiệm, học sinh nhận thấy phương pháp này phát huy tính tự học, rèn luyện kỹ năng giao tiếp, hợp tác, tìm kiếm và tổng hợp thông tin, cũng như tạo và trình bày sản phẩm Phương pháp này đặc biệt giúp học sinh hiểu bài và tiếp thu kiến thức dễ dàng hơn, từ đó tăng cường sự tự tin trong học tập Nhiều học sinh bày tỏ ý định tham gia tích cực nếu giáo viên tiếp tục thực hiện các dự án học tập, cho thấy việc áp dụng dạy học dựa trên hoạt động (DHDA) đã kích thích hứng thú của các em đối với môn Sinh học.
2.4.2 Kết quả đánh giá mức độ tham gia vào giờ học của học sinh Để đánh giá mức độ học sinh tham gia và hoạt động học tập tôi đã tiến hành cho học sinh các nhóm của 4 lớp tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau thu đƣợc kết quả nhƣ sau:
Tích cực Chƣa tích cực
Kết quả cho thấy rằng trong các lớp thực nghiệm, hoạt động học tập được phân công rõ ràng và có thời gian cho học sinh khai thác, dẫn đến số lượng học sinh tham gia tích cực và chủ động trong việc thực hiện nhiệm vụ học tập cao hơn.
Việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực (DHDA) trong 25 lớp đối chứng đã khuyến khích sự tham gia chủ động của học sinh, mặc dù một số em vẫn còn ỉ lại vào bạn bè trong công việc nhóm Điều này không chỉ tạo ra sự hứng thú cho học sinh mà còn là nền tảng quan trọng để nâng cao kết quả học tập và rèn luyện kỹ năng cho các em trong quá trình học.
2.4.3 Kết quả đánh giá học lực của học sinh sau bài kiểm tra kiến thức
Trước khi triển khai dạy học dự án về chủ đề Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể, tôi đã tiến hành kiểm tra 4 lớp với 10 câu hỏi trắc nghiệm về kiến thức đột biến gen Các câu hỏi này được tôi soạn và giảng dạy bình thường trên lớp, và tôi đã chấm theo thang điểm 10 Kết quả thu được như sau:
Yếu Trung bình Khá Giỏi
Sau khi hoàn thành chủ đề Nhiễm sắc thể và đột biến NST trong DHDA, tôi đã tiến hành kiểm tra 4 lớp với 10 câu hỏi trắc nghiệm và chấm theo thang điểm 10 Kết quả thu được như sau:
Yếu Trung bình Khá Giỏi
Sau khi chấm điểm hai lần kiểm tra của bốn lớp, tôi đã tính toán điểm trung bình và so sánh độ lệch về điểm trung bình của bốn lớp trước và sau khi thực hiện DAHT.
Lớp Sĩ số Điểm trung bình Độ lệch điểm trung bình Trước DHDA Sau DHDA
Kết quả kiểm tra cho thấy, lớp thực nghiệm (12B, 12E) áp dụng phương pháp dạy học theo dự án chủ đề "Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể" có tỷ lệ học sinh loại khá, giỏi tăng cao Trong khi đó, lớp đối chứng (12A, 12G) dạy học theo phương pháp truyền thống vẫn còn nhiều học sinh loại yếu và tỷ lệ học sinh loại trung bình chiếm ưu thế Tỷ lệ học sinh loại khá, giỏi ở lớp đối chứng tăng thấp hơn so với lớp thực nghiệm, mặc dù trình độ học tập của lớp 12A cao hơn lớp 12B, còn lớp 12E và 12G tương đương nhau.
Mặt khác, độ lệch điểm trung bình ở các lớp thực nghiệm cao hơn h n các lớp đối chứng
Việc tạo ra hứng thú học tập và sự tham gia tích cực của học sinh trong lớp thực nghiệm đã giúp các em nắm vững kiến thức, mang lại hiệu quả học tập tốt hơn và tỷ lệ học sinh đạt kết quả cao hơn so với lớp đối chứng Điều này chứng tỏ rằng phương pháp dạy học dự án trong chủ đề Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể (Sinh học 12) hiệu quả hơn so với phương pháp dạy học truyền thống.
Từ kết quả đó cho thấy dạy học dự án là hướng đi đúng, mang tính tích cực, nâng cao kết quả học tập cho học sinh
Khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của giải pháp
Để chứng minh kết quả nghiên cứu, tôi đã tiến hành khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của đề tài đối với học sinh hai lớp thực nghiệm và giáo viên bộ môn sinh học thông qua phần mềm forms.gle Kết quả khảo sát cho thấy sự cần thiết và khả năng áp dụng phương pháp dạy học dự án vào chủ đề "Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể" được đánh giá cao từ cả học sinh và giáo viên.
STT Đối tƣợng khảo sát Số lƣợng
3.2 Kết quả khảo sát về sự cấp thiết và tính khả thi của giải pháp đã đề xuất
- Sự cấp thiết của các giải pháp đã đề xuất Đối tƣợng khảo sát
Cấp thiết Ít cấp thiết Không cấp thiết
Theo số liệu khảo sát, đa số giáo viên và học sinh đều nhận định rằng việc áp dụng phương pháp dạy học dựa trên hoạt động (DHDA) vào chủ đề Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể là rất cần thiết Điều này cho thấy DHDA không chỉ nâng cao hiệu quả dạy học mà còn phát triển các năng lực cơ bản cho học sinh, đặc biệt trong môn sinh học.
-Tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất Đối tƣợng khảo sát
Kết quả Rất khả thi Khả thi Ít khả thi Không khả thi
Theo số liệu khảo sát, đa số giáo viên và học sinh đều cho rằng việc áp dụng phương pháp dạy học dựa trên hoạt động (DHDA) vào chủ đề Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể là khả thi Phương pháp này không chỉ tạo ra hứng thú và sự chủ động cho học sinh mà còn giúp phát triển kiến thức và kỹ năng thông qua các nhiệm vụ mở, khuyến khích học sinh khám phá và thực hiện hóa kiến thức đã học, từ đó tạo ra những sản phẩm riêng của mình.
Hiệu quả của đề tài
Qua quá trình nghiên cứu về phương pháp dạy học dự án chủ đề Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể, tôi nhận thấy rằng phương pháp này đã mang lại nhiều kết quả tích cực Việc áp dụng phương pháp dạy học dự án giúp học sinh chủ động tìm kiếm kiến thức thay vì thụ động tiếp nhận Đồng thời, phương pháp này cũng tạo sự gắn kết giữa lý thuyết và thực tiễn, giúp học sinh hiểu rõ hơn về nội dung bài học và phát triển các năng lực như giải quyết vấn đề, trình bày trước đám đông, hợp tác, phân tích thông tin và tạo sản phẩm.
Quá trình thực hiện nhiệm vụ học tập trong dự án giúp học sinh nâng cao kỹ năng tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau Học sinh biết cách chọn lọc và sử dụng những thông tin cần thiết và quan trọng Điều này rèn luyện tính tích cực tư duy, khuyến khích các em tận dụng mọi nguồn kiến thức có sẵn để giải quyết vấn đề.
Qua quá trình thực nghiệm, tôi nhận thấy rõ rệt sự cải thiện trong kết quả làm bài của học sinh, cùng với thời gian làm bài được rút ngắn Hầu hết học sinh ở các lớp thực nghiệm đều tỏ ra hứng thú với phương pháp dạy học dự án.
Quá trình dạy học dự án giúp học sinh xây dựng mối quan hệ tình bạn chặt chẽ trong nhóm, kết nối với các bạn trong lớp và gắn bó hơn với giáo viên bộ môn.
Theo đánh giá của giáo viên bộ môn Sinh học, phương pháp dạy học dự án về Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể phù hợp với trình độ học sinh THPT, đảm bảo hiệu quả và tính khả thi trong giáo dục.
