NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1 Tình hình nghiên cứu dạy học Ngữ văn theo hướng phát triển kĩ năng nói - nghe cho học sinh trung học phổ thông Điểm khác biệt lớn nhất của CT GDPT 2018 so với CT GDPT 2006 là sự chuyển hướng hoàn toàn từ CT coi trọng truyền đạt kiến thức sang CT chú trọng phát triển NL và PC, lấy các KN nghe, nói, đọc, viết làm trục chính Trong đó, CT GDPT 2018 đã quy định rõ thời lượng dành cho hoạt động nói và nghe là 10% số tiết của năm học Lộ trình
Chương trình giáo dục phổ thông (CT GDPT) 2018 nhấn mạnh sự nhất quán và liên tục trong việc dạy và học kỹ năng nói và nghe ở cả ba cấp học Ở cấp THPT, chương trình yêu cầu giáo viên phát triển các năng lực đã hình thành từ cấp trung học cơ sở với yêu cầu cao hơn, bao gồm khả năng nói và nghe linh hoạt, đánh giá nội dung và hình thức biểu đạt của bài thuyết trình, cũng như thể hiện chủ kiến và thái độ tranh luận phù hợp Cụ thể, chương trình quy định các kỹ năng cần đạt trong học tập nói và nghe, bao gồm yêu cầu về âm lượng, tốc độ, sự liên tục, cách diễn đạt, thái độ, và việc sử dụng cử chỉ, điệu bộ, phương tiện hỗ trợ khi nói Đối với kỹ năng nghe, yêu cầu bao gồm cách nghe, ghi chép, hỏi đáp, và thái độ khi nghe, cũng như việc sử dụng các phương tiện kỹ thuật Kỹ năng nói và nghe tương tác cũng được nhấn mạnh với yêu cầu về thái độ, tôn trọng nguyên tắc hội thoại và quy định trong thảo luận, phỏng vấn.
Bài nghiên cứu của Lưu Thị Trường Giang và Phạm Thị Quỳnh Trang, đăng trên Tạp chí Giáo dục năm 2022, đã đề xuất các biện pháp tổ chức hiệu quả hoạt động thảo luận nhóm cho học sinh lớp 10 Nghiên cứu tập trung vào việc rèn luyện kỹ năng nói và nghe trong dạy học Ngữ văn theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, sử dụng ngữ liệu từ sách giáo khoa Ngữ văn 10.
Kết nối tri thức với cuộc sống) Tuy nhiên, tác giả chỉ đưa ra một số biện pháp, không đi vào cụ thể từng VB.
Bài báo của Lã Phương Thúy và Trần Thị Dung, giảng viên tại Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, đã đề xuất các biện pháp dạy học hiệu quả cho môn văn nghị luận xã hội dành cho học sinh lớp 10 Những biện pháp này nhằm nâng cao kỹ năng nói và nghe của học sinh trong việc tiếp cận và phân tích văn bản nghị luận xã hội.
Các bài báo hiện tại chỉ cung cấp định hướng chung và một số ví dụ cụ thể về biện pháp rèn luyện kỹ năng nói - nghe cho học sinh, thiếu tính đồng bộ và hệ thống SKKN của chúng tôi sẽ khắc phục những hạn chế này bằng cách áp dụng đa dạng, linh hoạt và sáng tạo các biện pháp nhằm nâng cao kỹ năng nói - nghe, hướng tới phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh, đáp ứng yêu cầu đổi mới của chương trình giáo dục phổ thông 2018.
1.2 Một số khái niệm cơ bản
1.2.1 Khái niệm “nói”, “nghe” và “kĩ năng nói”, “kĩ năng nghe”
Nó i là một hình thức giao tiếp tự nhiên của con người.
Giao tiếp giữa con người chủ yếu diễn ra qua ngôn ngữ nói, được định nghĩa bởi Rebecca B Rubin và Alizbeth Jones là quá trình truyền tải ý tưởng và thông tin bằng lời trong nhiều tình huống Tuy nhiên, nói không chỉ đơn thuần là việc truyền đạt thông tin; nó còn là một hoạt động giao tiếp có mục đích, tập trung vào một chủ đề cụ thể Mục tiêu của việc nói là thuyết phục người khác chấp nhận ý tưởng, suy nghĩ hoặc đề xuất của mình, từ đó đạt được hiệu quả giao tiếp nhanh chóng và hiệu quả.
Nghe, theo nghĩa đen, là quá trình tiếp nhận âm thanh qua tai, cho phép người nghe cảm nhận ý nghĩa từ người nói Nói cách khác, nghe là hình thức thu nhận thông tin thông qua giác quan thính giác.
KN đề cập đến các yêu cầu quan trọng trong giao tiếp, bao gồm âm lượng, tốc độ, sự liên tục, cách diễn đạt, trình bày, thái độ, cũng như sự kết hợp của các cử chỉ, điệu bộ và phương tiện hỗ trợ khi nói.
Kỹ năng nghe bao gồm các yêu cầu về cách thức lắng nghe, ghi chép thông tin, đặt câu hỏi và phản hồi, cũng như thái độ và sự kết hợp giữa cử chỉ, điệu bộ trong quá trình nghe Ngoài ra, việc nghe qua các phương tiện kỹ thuật cũng là một phần quan trọng trong việc phát triển kỹ năng này.
KN là một quá trình giao tiếp tương tác, bao gồm các yêu cầu về thái độ, tôn trọng nguyên tắc hội thoại và tuân thủ các quy định trong thảo luận và phỏng vấn.
Nhìn chung, nói hoặc nghe đều chú ý ba yêu cầu: nội dung, cách thức và thái độ nói - nghe.
Kỹ năng nói và nghe là hai trong bốn kỹ năng giao tiếp quan trọng cần rèn luyện cho học sinh Nghiên cứu cho thấy rằng trẻ em có khả năng diễn đạt suy nghĩ và ý kiến bằng lời nói sẽ có cơ hội thành công cao hơn trong học tập (Wilson, 1997) Hơn nữa, nghe không chỉ đơn thuần là để hiểu mà còn là một phương tiện để học ngôn ngữ (Richard, 2008) Sự phát triển ngôn ngữ nói là một trong những thành tựu tự nhiên và ấn tượng nhất trong quá trình phát triển của trẻ (Grugeon et al., 2014; Wallace et al., 2004).
Theo định hướng của CT GDPT môn Ngữ văn 2018, kỹ năng nói được phát triển kết hợp với kỹ năng nghe và hoạt động nói - nghe tương tác Mục tiêu ở cấp THPT là học sinh có khả năng tranh luận về các vấn đề với quan điểm trái ngược, thể hiện thái độ cầu thị và văn hóa tranh luận phù hợp Học sinh cần biết nghe thuyết trình, đánh giá nội dung và hình thức biểu đạt, đồng thời thể hiện chủ kiến và cá tính trong tranh luận Việc dạy nói - nghe không chỉ rèn luyện kỹ năng mà còn giúp hình thành phẩm chất, thái độ và lối sống văn hóa cho học sinh Kỹ năng nói - nghe rất quan trọng trong giao tiếp hàng ngày, hỗ trợ học sinh trong việc xây dựng mối quan hệ và khẳng định bản thân trong xã hội.
1.2.2 Khái niệm “văn bản nghị luận”
VB NL là một loại văn bản ngôn từ được thiết kế để trình bày và xác lập tư tưởng, quan niệm thông qua lí lẽ và bằng chứng thuyết phục Mục đích chính của VB nghị luận là thuyết phục người đọc hoặc người nghe, với nội dung thể hiện quan điểm và hình thức lập luận chặt chẽ.
Văn nghị luận là một thể loại văn bản quan trọng trong xã hội, giúp người học phát triển tư duy và khả năng biểu đạt các vấn đề có ý nghĩa trong cuộc sống Nó bao gồm việc bàn bạc, tranh luận, và thuyết phục người đọc hoặc người nghe thông qua lập luận logic chặt chẽ.
CT GDPT môn Ngữ văn 2018 đã nêu rõ mục tiêu dạy nói - nghe VB NL cho HS lớp 10 như sau:
- Nói: Biết thuyết trình về một vấn đề xã hội có sử dụng kết hợp phương tiện ngôn ngữ với các phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ.
- Nghe: Nghe và nắm bắt được nội dung truyết trình, quan điểm của người nói. Biết nhận xét về nội dung và hình thức thuyết trình.
Nói nghe tương tác là khả năng thảo luận về các vấn đề có nhiều quan điểm khác nhau, đồng thời đưa ra những căn cứ thuyết phục để bảo vệ hoặc bác bỏ một ý kiến Quan trọng hơn, trong quá trình này, cần tôn trọng người đối thoại.
1.2.3 Khái niệm năng lực, phẩm chất
CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
2.1 Thực trạng kĩ năng nói - nghe của học sinh lớp 10
Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi đã áp dụng các phương pháp như quan sát, điều tra, phân tích và tổng hợp để làm rõ cơ sở thực tiễn của đề tài Để thu thập thông tin cụ thể và khách quan, chúng tôi đã tiến hành khảo sát thực trạng kỹ năng nói và nghe của học sinh lớp.
Bài viết này tập trung vào thực trạng rèn luyện kỹ năng nói và nghe cho học sinh lớp 10 do giáo viên dạy bộ môn Ngữ văn thực hiện Đối tượng khảo sát bao gồm giáo viên và học sinh tại huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.
(Phụ lục 1) Qua việc thu thập, xử lí thông tin, chúng tôi đã có một cái nhìn bao quát về thực trạng như sau:
Bảng 2.1 Kết quả khảo sát từ phía HS (có 100 học sinh đã tham gia khảo sát)
Các phương án trả lời
A B C D lượngSố Tỉ lệ % Số lượng Tỉ lệ % Số lượng Tỉ lệ % Số lượng Tỉ lệ %
Đa số học sinh lớp 10 đã có những kỹ năng cơ bản về nói và nghe, nhận thức được tầm quan trọng của việc rèn luyện kỹ năng này trong học tập Họ đáp ứng được một số yêu cầu cơ bản về kỹ thuật và quy trình nói - nghe, nhờ vào quá trình rèn luyện kéo dài nhiều năm trong trường học và từ thực tế cuộc sống Tuy nhiên, kỹ năng nói - nghe của học sinh lớp 10 vẫn còn tồn tại một số bất cập.
Nhiều học sinh chưa chú trọng vào việc rèn luyện kỹ năng nói và nghe trong quá trình học tập Theo khảo sát, có đến 58% học sinh cho biết họ chỉ nỗ lực ít trong việc này, trong khi 5% học sinh hoàn toàn không nỗ lực.
Đa số học sinh chưa được rèn luyện kỹ năng nói - nghe thường xuyên, dẫn đến việc 68% tự đánh giá ở mức trung bình và 9% ở mức yếu Nhiều em ngại nói và thiếu tự tin, khiến cho khả năng trình bày trở nên thụ động Về quy trình nói, nhiều học sinh chưa biết cách sắp xếp nội dung hợp lý, nhấn mạnh điểm quan trọng và sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ để thuyết phục người nghe, với 71% tự đánh giá ở mức trung bình và 8% ở mức yếu Trong kỹ năng nghe, học sinh cũng gặp khó khăn trong việc lắng nghe, ghi chép và phản hồi, với 73% tự đánh giá ở mức trung bình và 7% ở mức yếu Đặc biệt, khả năng tương tác trong kỹ năng nói - nghe của học sinh rất hạn chế, với 80% xác nhận ở mức trung bình và 6% ở mức yếu.
Hạn chế về kỹ năng nói và nghe của học sinh lớp 10 đang đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc rèn luyện những kỹ năng này, nhằm phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh.
2.2 Thực trạng dạy học rèn luyện kĩ năng nói - nghe môn Ngữ văn cho học sinh lớp 10
Bảng 2.2 Kết quả khảo sát từ phía GV (Có 25 GV tham gia khảo sát)
Các phương án trả lời
A B C D lượngSố Tỉ lệ % Số lượng Tỉ lệ % Số lượng Tỉ lệ % Số lượng Tỉ
Theo khảo sát, 100% giáo viên khẳng định rằng kỹ năng nói và nghe đóng vai trò quan trọng trong dạy học Tất cả giáo viên được khảo sát đều nỗ lực rèn luyện kỹ năng này để phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh, trong đó 72% giáo viên tự đánh giá là rất nỗ lực và 28% ở mức nỗ lực Việc rèn luyện kỹ năng nói và nghe cho học sinh lớp 10 đã đạt được những yêu cầu cơ bản đáng ghi nhận.
Qua khảo sát và phân tích thực tế giảng dạy, chúng tôi nhận thấy rằng việc tổ chức rèn luyện kỹ năng nói và nghe trong dạy học Ngữ văn lớp 10 vẫn còn một số hạn chế.
Nhiều giáo viên vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc rèn luyện kỹ năng nói và nghe Họ cũng chưa nắm vững các phương pháp và cách thức hiệu quả để phát triển những kỹ năng này trong quá trình dạy học.
Việc rèn luyện kỹ năng nói - nghe trong dạy học Ngữ văn 10 hiện chưa được tổ chức đồng bộ và thường xuyên, dẫn đến tình trạng đơn lẻ và rời rạc Hình thức tổ chức rèn luyện còn thiếu sự đa dạng và linh hoạt, với 72% giáo viên cho biết họ chỉ thỉnh thoảng áp dụng các hình thức khác nhau Phần lớn giáo viên vẫn chủ yếu sử dụng các phương pháp truyền thống như thuyết trình và vấn đáp, khiến cho hoạt động trở nên đơn giản, tẻ nhạt và sản phẩm đạt được còn sơ sài, thiếu sức hấp dẫn.
Việc rèn luyện kỹ năng nói và nghe trong dạy học vẫn chưa đạt hiệu quả như mong muốn, thể hiện qua các hoạt động giảng dạy Cụ thể, 28% giáo viên cho rằng hoạt động khởi động là yếu kém nhất, 8% cho rằng đó là tổ chức hoạt động hình thành kiến thức mới, 36% cho rằng hoạt động luyện tập gặp khó khăn, và 28% cho rằng hoạt động vận dụng cũng không hiệu quả Điều này cho thấy rằng nhiều giáo viên vẫn chưa đạt được hiệu quả trong việc rèn luyện kỹ năng nói và nghe.
Nhiều giáo viên chưa chú trọng đến quy trình và kỹ thuật trong việc dạy nói, nghe và nói - nghe tương tác, dẫn đến việc các kỹ năng này chưa được rèn luyện hiệu quả Họ thường xem nói và nghe là kỹ năng tự nhiên, mà không nhận ra sự phong phú của các khía cạnh liên quan Cách tổ chức hoạt động học tập cũng chưa thể hiện rõ mối liên hệ giữa các kỹ năng này Kết quả là, 56% giáo viên tự đánh giá kỹ năng nói ở mức trung bình, 4% ở mức yếu; 60% giáo viên tự đánh giá kỹ năng nghe ở mức trung bình, 4% ở mức yếu; và 64% giáo viên tự đánh giá kỹ năng nói - nghe tương tác ở mức trung bình, 4% ở mức yếu.
Nhiều giáo viên chỉ tập trung vào việc cho học sinh hoạt động mà chưa chú trọng đến việc xử lý kết quả học tập một cách đầy đủ Quy trình đánh giá còn thiếu sự đa dạng và chưa tổ chức các bước như tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau giữa học sinh, và đánh giá từ giáo viên Chỉ có 72% giáo viên thừa nhận rằng họ thỉnh thoảng mới sử dụng nhiều hình thức đánh giá trong việc rèn luyện kỹ năng nói và nghe Do đó, các hoạt động hiện tại chưa mang lại hiệu quả thực sự trong việc phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh.
Các biểu hiện này cho thấy những bất cập lớn trong dạy học rèn luyện kỹ năng nói và nghe, và những hạn chế này sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng dạy học.
2.3 Những thuận lợi và khó khăn trong việc rèn luyện kĩ năng nói - nghe qua dạy học bài Nghệ thuật thuyết phục trong văn nghị luận (Ngữ văn 10, Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống ) hướng tới phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh
- Về CT GDPT năm 2018 môn Ngữ văn lớp10 (Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống).
MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KĨ NĂNG NÓI - NGHE QUA DẠY HỌC BÀI NGHỆ THUẬT THUYẾT PHỤC TRONG VĂN NGHỊ LUẬN (NGỮ VĂN 10, BỘ SÁCH KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG) HƯỚNG TỚI PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT CHO HỌC SINH
(NGỮ VĂN 10, BỘ SÁCH KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG )
HƯỚNG TỚI PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT CHO HỌC SINH
3.1.1 Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm
Thảo luận nhóm là phương pháp dạy học (PPDH) trong đó học sinh được chia thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm có trách nhiệm thực hiện một mục tiêu chung thông qua các nhiệm vụ riêng biệt của từng thành viên Các hoạt động cá nhân được tổ chức và liên kết chặt chẽ để đạt được mục tiêu chung.
PPDH thảo luận nhóm là một PP có nhiều ưu thế trong việc PTNL chung và
Phương pháp dạy học thảo luận nhóm trong môn Ngữ văn đặc thù, tập trung vào việc thực hành kỹ năng nói và nghe, hoàn toàn phù hợp với yêu cầu của chương trình giáo dục Đây là một phương pháp tích cực, dễ áp dụng và được nhiều giáo viên ưa chuộng, giúp nâng cao hiệu quả dạy học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Để đảm bảo hiệu quả trong tiết học khi áp dụng phương pháp thảo luận nhóm, giáo viên cần hướng dẫn cụ thể cách chia nhóm và phân công nhiệm vụ cho từng thành viên Mỗi học sinh cần có tinh thần trách nhiệm cao, cầu tiến trong công việc và giữ thái độ lịch sự, hòa nhã Giáo viên cũng cần hướng dẫn quy trình tổ chức nhóm, giúp trưởng nhóm phát huy vai trò tích cực mà vẫn giữ được bản sắc riêng của từng cá nhân.
3.1.1.3 Các bước khi thảo luận nhóm
Bước 1: Chia nhóm: GV chia lớp thành nhiều nhóm
Bước 2: Giao nhiệm vụ, vấn đề cần giải quyết cho từng nhóm
Bước 3: Giám sát hoạt động của từng nhóm
Bước 4: Mỗi nhóm cử đại diện trình bày kết quả thảo luận của nhóm Các nhóm khác có thể phản biện
Bước 5: Tổng kết, đánh giá
GV đánh giá bài thuyết trình của từng nhóm sau khi các nhóm hoàn thành phần trình bày và nhận phản biện từ các nhóm khác Cuối cùng, GV tổng hợp các ý kiến và đưa ra định hướng rõ ràng về những vấn đề quan trọng mà học sinh cần ghi nhớ sau buổi thảo luận.
3.1.1.4 Vận dụng phương pháp thảo luận nhóm để dạy học văn bản Hiền tài là nguyên khí của quốc gia của Thân Nhân Trung và văn bản Yêu và đồng cảm của Phong
Thảo luận nhóm là phương pháp hữu ích cho nhiều bài học, tuy nhiên, cần chú ý chọn đề tài có tính phức hợp và vấn đề rõ ràng, nhằm khuyến khích sự suy nghĩ và hợp tác của học sinh trong quá trình giải quyết.
* Văn bản Hiền tài là nguyên khí của quốc gia
Khi tổ chức hoạt động hình thành kiến thức mới về tác phẩm "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia" của Thân Nhân Trung, có thể gợi mở cho học sinh thảo luận những vấn đề như vai trò của hiền tài trong sự phát triển của đất nước, tầm quan trọng của giáo dục và đào tạo nhân tài, cũng như cách mà hiền tài có thể góp phần vào sự thịnh vượng của xã hội.
Bước 1: Chia lớp ra thành 4 nhóm.
Bước 2: Giao nhiệm vụ học tập từng nhóm, yêu cầu các nhóm chuẩn bị trước ở nhà các vấn đề:
- Nhóm 1: Tìm hiểu Vai trò của hiền tài đối với đất nước.
+ Vai trò của hiền tài được tác giả khẳng định như thế nào?
+ Tác giả đã phát triển luận điểm ra sao bằng phương pháp lập luận nào? Nhận xét về nghệ thuật?
- Nhóm 2: Phân tích cách ứng xử của các bậc thánh đế minh vương với hiền tài
+ Các thánh đế minh vương đã làm gì để khuyến khích hiền tài?
+ Em có nhận xét gì về những việc làm này?
- Nhóm 3: GV yêu cầu HS thảo luận, đối thoại về ý nghĩa tác dụng của việc khắc bia
+ Ý nghĩa của việc khắc bia đá đề danh tiến sĩ?
+ Thân Nhân Trung đã đưa ra những lí lẽ và dẫn chứng nào để nói rõ lợi ích của việc dựng tấm bia đá ghi tên tiến sĩ?
- Nhóm 4: GV tiếp tục yêu cầu HS thảo luận, phân tích sức thuyết phục của VB.
+ Hãy chỉ ra những biện pháp nghệ thuật mà tác giá sử dụng?
Trong bài viết, người viết đảm nhận hai tư cách quan trọng: một là người truyền đạt “thánh ý”, hai là kẻ sĩ Hai tư cách này đã ảnh hưởng sâu sắc đến nội dung và cách thức thể hiện của bài viết, tạo nên sự kết nối giữa ý tưởng và cảm xúc, đồng thời thể hiện quan điểm cá nhân một cách rõ ràng và thuyết phục.
Bước 3: GV quan sát, hướng dẫn các nhóm
Bước 4: Báo cáo, thảo luận:
- Mỗi nhóm cử đại diện thuyết trình kết quả thảo luận của nhóm.
- Các nhóm khác lắng nghe quá trình nói của các bạn để nhận xét, đánh giá, phản hồi theo phiếu đánh giá (Phụ lục 2 - Bảng đánh giá 2.1)
Biện pháp này tạo điều kiện cho học sinh thoải mái thảo luận và trao đổi với nhau, cũng như với giáo viên để làm rõ những vấn đề chưa hiểu Qua đó, nó phát huy tính tích cực, sự mạnh dạn, khả năng sáng tạo và những cảm nhận sâu sắc của học sinh đối với tác phẩm của Thân Nhân Trung.
Sản phẩm thảo luận nhóm của học sinh Nhóm 1:
Bước 5: Tổng kết, đánh giá
- GV góp ý riêng cho từng nhóm, đánh giá tinh thần làm việc của các nhóm.
- GV nhận xét, đánh giá, gợi mở tổng kết nội dung:
+ Nghệ thuật lập luận của bài kí?
+ Việc khắc bia tiến sĩ còn thể hiện truyền thống nào của dân tộc ta?
- GV chốt nội dung cơ bản.
Chúng tôi đã áp dụng biện pháp này trong việc dạy tiết nghiên cứu bài học, trong đó học sinh thảo luận và chuẩn bị sản phẩm tại nhà Tại lớp, các nhóm cử đại diện thuyết trình về nhiệm vụ của mình, trong khi các nhóm khác đặt câu hỏi, phản biện và bổ sung ý kiến.
Áp dụng biện pháp thảo luận nhóm, giáo viên đã tạo cơ hội cho học sinh tương tác nói - nghe về các vấn đề nghị luận thực tiễn, từ đó phát huy tính chủ động và tích cực, tạo hứng thú học tập Điều này giúp học sinh giải quyết vấn đề một cách thấu đáo và hiểu sâu sắc hơn nghệ thuật lập luận trong văn bản.
* Văn bản Yêu và đồng cảm
Trong tiết dạy, chúng tôi đã áp dụng phương pháp thảo luận nhóm để hỗ trợ học sinh trong việc hình thành kiến thức mới Đầu tiên, chúng tôi đã tìm hiểu chung về tác giả và tác phẩm.
Trong hoạt động tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm, GV chia nhóm theo bàn, thực hiện 2 nhiệm vụ, trả lời bằng phiếu học tập Cụ thể:
- Bước 1: Chia nhóm thảo luận theo bàn.
- Bước 2: Giao nhiệm vụ học tập từng nhóm
+ Nhiệm vụ 1: Điền thông tin về tác giả Phong Tử Khải theo phiếu 1
Phiếu 1: Bảng tìm hiểu về tác gải Phong Tử Khải
Vị trí văn học – nghệ thuật
+ Nhiệm vụ 2: Điền thông tin về tác phẩm Yêu và đồng cảm theo phiếu 2
Phiếu 2: Bảng tìm hiểu chung về văn bản
Phương thức biểu đạt chính
- Bước 3: GV quan sát, hướng dẫn các nhóm
- Bước 4: Báo cáo, thảo luận:
- Mỗi phiếu học tập, GV cử đại diện một nhóm trình bày.
- Nhóm còn lại nhận xét, bổ sung, thống nhất ý kiến, kết quả.
- Bước 5: Tổng kết, đánh giá
GV sẽ đánh giá và cho điểm các nhóm, đồng thời tổng kết lại kiến thức (Xem Phụ lục 2 - Bảng đánh giá 2.2) Bên cạnh đó, cần tìm hiểu và khám phá văn bản, đặc biệt là cách triển khai các luận điểm.
Trong quá trình hình thành kiến thức mới từ tác phẩm "Yêu và đồng cảm" của Phong Tử Khải, giáo viên có thể chia lớp thành 4 nhóm để thảo luận về cách triển khai các luận điểm của nhà văn Mỗi nhóm sẽ được giao nhiệm vụ cụ thể và rõ ràng theo từng nội dung bài học, giúp học sinh tiếp nhận thông tin một cách hiệu quả.
+ Chia lớp ra thành 4 nhóm
+ Thời gian thực hiện: 10 phút
+ Thành viên Ban giám khảo gồm 4 thành viên là đại diện của 4 nhóm (1 thư kí và 3 thành viên chấm)
- Bước 2: Giao nhiệm vụ học tập từng nhóm: Thi vẽ và thuyết trình về sơ đồ tư duy.
- Bước 3: Thực hiện nhiệm vụ
HS thảo luận và thực hiện bài làm bằng nhiều hình thức khác nhau tùy chọn.
GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ các nhóm.
Hình ảnh các nhóm thảo luận
- Bước 4: Báo cáo, thảo luận
+ Từng nhóm lên thuyết trình (Phụ lục 3 - Vẽ sơ đồ tư duy 3.1)
Trong quá trình lắng nghe bài thuyết trình của nhóm bạn, các nhóm khác sẽ đặt câu hỏi, đưa ra nhận xét và phản biện dựa trên bảng đánh giá được cung cấp (Phụ lục 2 - Bảng đánh giá 2.3).
- Bước 5: Tổng kết, đánh giá
