NỘI DUNG
Cơ sở khoa học
1 Cơ sở lý luận của vấn đề
Năng lực số của UNICEF (2019) đề cập đến kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết để trẻ em phát triển tối đa trong thế giới công nghệ số toàn cầu Điều này đảm bảo trẻ em được an toàn và được trao quyền một cách phù hợp với lứa tuổi, văn hóa và bối cảnh địa phương Năng lực số bao gồm khả năng sử dụng công nghệ để thực hiện nhiệm vụ, giải quyết vấn đề, giao tiếp và quản lý thông tin hiệu quả.
Dạy học theo hướng phát triển năng lực số là một quá trình có tổ chức, giúp người học từng bước nâng cao năng lực số thông qua việc giải quyết các vấn đề thực tế trong cuộc sống Đặc điểm quan trọng nhất là xác định rõ "năng lực số" đầu ra của học sinh, từ đó hình thành phẩm chất và kỹ năng thông qua kiến thức Mục tiêu dạy học cần được mô tả chi tiết và có thể đánh giá, với nội dung phù hợp nhằm phát triển năng lực số Việc kết hợp lý thuyết với thực hành là cần thiết, giúp học sinh tạo ra sản phẩm số dựa trên năng lực đã học, từ đó trở thành những người tự tin và năng động trong thời đại công nghệ.
Theo các tổ chức Quốc tế, bên cạnh năng lực số, kỹ năng chuyển đổi (Transferable Skills) như kỹ năng mềm, kỹ năng sống và kỹ năng của thế kỷ 21 là rất quan trọng cho học sinh Những kỹ năng này bao gồm sáng tạo, giao tiếp và tư duy phản biện, cùng với năng lực số là công cụ thúc đẩy Đại dịch Covid-19 đã cho thấy sự thay đổi lớn lao của thế giới, do đó, việc kết hợp năng lực số và kỹ năng chuyển đổi trong giáo dục là cần thiết Kỹ năng chuyển đổi không chỉ đi kèm với kiến thức và giá trị mà còn giúp kết nối và phát triển các kỹ năng khác, xây dựng kiến thức sâu rộng hơn Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã tích hợp các kỹ năng chuyển đổi trong 5 phẩm chất: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm; cùng với 3 năng lực cốt lõi: tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác.
Năm tác động chính trong việc giải quyết vấn đề và sáng tạo bao gồm bảy năng lực đặc thù: ngôn ngữ, toán học, khoa học, công nghệ, tin học, thẩm mỹ và thể chất Những năng lực và phẩm chất này sẽ được hình thành và phát triển liên tục trong suốt quá trình học tập của học sinh tại trường cũng như qua các trải nghiệm trong cuộc sống.
Giá trị cốt lõi của kỹ năng chuyển đổi là tạo ra lực lượng lao động linh hoạt, sẵn sàng thích nghi với sự thay đổi của thời đại Thế hệ công dân thời đại số sẽ nhanh chóng nắm bắt kiến thức mới và áp dụng sáng tạo vào thực tế, đồng thời phát triển khả năng đánh giá, phân tích vấn đề và giao tiếp hiệu quả, điều mà công nghệ không thể thay thế Trong ngành giáo dục, chuyển đổi số cần tập trung vào việc phát triển năng lực người học, khuyến khích tự học và cá nhân hóa quá trình học tập, từ đó xây dựng xã hội học tập suốt đời Sự phát triển của công nghệ IoT, Big Data, AI và SMAC đang tạo ra hạ tầng giáo dục số mạnh mẽ.
Hiện nay, nhiều mô hình giáo dục thông minh đang phát triển dựa trên công nghệ thông tin, hỗ trợ cá nhân hóa học tập cho từng người học Mỗi học viên có thể tiếp cận giáo trình và phương pháp học tập riêng biệt, nhờ vào hệ thống công nghệ thông tin tự động Điều này giúp người học nhanh chóng truy cập kho kiến thức khổng lồ trên mạng và tạo điều kiện thuận lợi cho sự tương tác giữa gia đình, nhà trường, giáo viên và học sinh.
Việc chuyển đổi số trong GDĐT tập trung vào các nội dung chính:
Chuyển đổi số trong quản lý bao gồm việc số hóa thông tin, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu lớn liên thông và triển khai dịch vụ công trực tuyến Việc ứng dụng các công nghệ 4.0 như AI, blockchain và phân tích dữ liệu giúp nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và dự báo, đồng thời hỗ trợ các cấp lãnh đạo trong quá trình ra quyết định.
Chuyển đổi số trong giáo dục bao gồm việc số hóa học liệu như sách giáo khoa điện tử, bài giảng điện tử, kho bài giảng e-learning và ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm Ngoài ra, việc phát triển thư viện số, phòng thí nghiệm ảo và triển khai hệ thống đào tạo trực tuyến cũng là những yếu tố quan trọng trong quá trình này.
Chuyển đổi số là yêu cầu bắt buộc cho các cơ sở giáo dục nhằm đảm bảo tiến độ và chất lượng đào tạo Việc này không chỉ giúp tổ chức quản lý hiệu quả mà còn hướng đến phát triển bền vững Đồng thời, chuyển đổi số góp phần nâng cao chất lượng nhân lực, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế trong thời đại công nghệ 4.0.
Chuyển đổi số là một quá trình đa dạng, không có một lộ trình hay hình mẫu chung cho tất cả Mỗi tổ chức và cá nhân cần xác định lộ trình riêng phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của mình.
Các kỹ năng chuyển đổi số cho học sinh được hình thành và phát triển thông qua việc giáo viên sử dụng công cụ công nghệ thông tin (CNTT) trong tổ chức dạy học.
- Kỹ năng tự học được hình thành khi học sinh xem video bài giảng, tài liệu học tập, bài tập
Khi học sinh tương tác với nhau trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ và sản phẩm học tập qua các ứng dụng trực tuyến, kỹ năng hợp tác và chia sẻ của các em được nâng cao.
- Khi học sinh đánh giá bài học của từng nhóm, các kỹ năng tương tác với nhau được phát triển
- Khi học sinh trong nhóm hoàn thiện sản phẩm và trao đổi với các nhóm khác, các kỹ năng trao đổi, hợp tác cũng được pháp triển
- Khi học sinh trong nhóm báo cáo kết quả với cả lớp, kỹ năng thuyết trình và hợp tác được củng cố và phát triển
1.3 Nội dung đổi mới giáo dục phổ thông Điểm mới đầu tiên của chương trình giáo dục phổ thông mới, theo Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển, đó là có riêng một “Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể”, giống như một kế hoạch chung của cả 3 cấp học Đó là phương hướng và kế hoạch khái quát toàn bộ Chương trình giáo dục phổ thông, trong đó quy định những vấn đề chung của giáo dục phổ thông Chương trình mới sẽ chú trọng hơn
Để rèn luyện cho học sinh năng động và có tư duy độc lập, cần thiết kế chương trình học không chỉ tập trung vào các môn học truyền thống mà còn tăng cường hoạt động xã hội Hoạt động trải nghiệm sáng tạo cần được tổ chức một cách khoa học, phong phú về nội dung và hình thức, nhằm phát triển khả năng phát hiện, giải quyết vấn đề và hợp tác làm việc theo nhóm của học sinh.
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục phổ thông, việc khai thác công nghệ và chuyển đổi số là rất quan trọng để nâng cao năng lực số và kỹ năng thích ứng cho học sinh Đổi mới toàn diện giáo dục đã thay đổi nhận thức và phát huy vai trò sáng tạo của giáo viên và học sinh, xóa bỏ quan niệm giáo dục truyền thống Cần lan tỏa những thành quả ban đầu của chương trình để xã hội có cái nhìn tích cực và hiểu rõ hơn về những điểm mới trong giáo dục.
Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
1 Xây dựng cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực số và chuyển đổi số
Để thu hẹp khoảng cách vùng miền, cần đổi mới hạ tầng mạng và trang thiết bị công nghệ, đặc biệt là ở những khu vực có kết nối kém Giải pháp này có thể ưu tiên thuê dịch vụ hoặc huy động nguồn lực xã hội.
Sở Giáo dục và Đào tạo đang tích cực kết hợp công nghệ như Big Data, AI và Blockchain với cơ sở dữ liệu chuyên ngành để xây dựng hệ thống thu thập thông tin, từ đó đưa ra dự báo và phát triển ứng dụng phù hợp cho từng đối tượng học sinh Để nâng cao chất lượng giáo dục trong bối cảnh mới, sở đã triển khai nền tảng quản trị nhà trường tích hợp không gian làm việc số tại tất cả các cơ sở giáo dục Đồng thời, sở cũng rà soát và lập kế hoạch mua sắm, nâng cấp trang thiết bị công nghệ thông tin phục vụ cho việc dạy học trực tuyến và môn tin học Hệ thống phòng học tương tác thông minh và phòng thí nghiệm hiện đại đang được hình thành và phát triển Sở cũng đề xuất các cấp chính quyền ưu tiên đầu tư thiết bị dạy học trực tuyến cho giáo viên và học sinh, đồng thời huy động nguồn lực xã hội hỗ trợ thiết bị cho những học sinh và giáo viên ở vùng khó khăn, và khuyến nghị các nhà mạng có chính sách ưu đãi về dịch vụ internet cho việc dạy học trực tuyến.
Trường THPT Quỳnh Lưu 2 đã thực hiện xã hội hóa giáo dục nhằm chuẩn bị cơ sở vật chất cho chương trình GDPT 2018, với sự hỗ trợ tài chính từ giáo viên, học sinh và các nhà hảo tâm Hầu hết các phòng học đã được trang bị ti vi, phục vụ hiệu quả cho việc dạy và học, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục Giáo viên tích cực ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, coi đây là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng giáo dục và tạo sự lan tỏa mạnh mẽ về chuyển đổi số trong phát triển giáo dục và đào tạo.
Nhà trường hiện có đầy đủ các phòng học phục vụ cho học sinh THPT, bao gồm 03 phòng thực hành tin học và 02 phòng máy chiếu, mỗi phòng đều có diện tích 76 m².
Diện tích của mỗi phòng là 108 m², bao gồm một phòng thực hành Vật lý – Công nghệ, một phòng thực hành Hóa học và một phòng thực hành Sinh học Ngoài ra, còn có một phòng kho với diện tích phù hợp.
Các phòng chức năng tại cơ sở giáo dục có diện tích tối thiểu 76 m², đáp ứng đầy đủ yêu cầu cho các hoạt động giáo dục Mỗi phòng được trang bị bảng chống lóa và phòng Tin học có 24 máy tính cho học sinh cùng 1 máy tính cho giáo viên, đảm bảo hiệu quả trong giảng dạy Bàn ghế được thiết kế theo tiêu chuẩn và các phòng đều có kết nối internet Phòng thiết bị được trang bị kệ tủ để lưu trữ thiết bị dạy học và giá treo tranh thuận tiện cho việc quản lý Phòng Truyền thống được trang trí đẹp mắt và khoa học, trong khi phòng máy chiếu có 1 máy chiếu phục vụ cho các hoạt động giảng dạy.
Hệ thống loa máy và 24 bộ bàn ghế học sinh được trang bị đầy đủ nhằm phục vụ cho việc dạy học ứng dụng công nghệ thông tin Các phòng chức năng cơ bản đều có thiết bị và đồ dùng cần thiết để hoạt động hiệu quả.
Phòng Tin học tại trường THPT được trang bị đủ số lượng máy tính để phục vụ hiệu quả cho công tác giảng dạy và học tập, theo quy định của Điều lệ trường.
Nhà trường trang bị 20 máy tính kết nối Internet cho quản lý hành chính và 70 máy tính phục vụ dạy học, tất cả đều có Internet Các máy tính được cài đặt phần mềm quản lý dạy và học như EQMS, vnedu.vn, PMIS, EMIS Tất cả các phòng học, phòng thực hành Tin và Vật lý đều có Tivi thông minh (tổng cộng 48 chiếc) Hệ thống wifi phủ sóng toàn bộ khuôn viên với 30 bộ phát, hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động dạy, học và làm việc của giáo viên và học sinh Nhà trường đảm bảo đủ thiết bị dạy học theo quy định cho tất cả các bộ môn, bao gồm tranh ảnh, thiết bị thí nghiệm, băng hình, loa đài, và luôn được bổ sung mới và sửa chữa.
Qua kiểm tra đánh giá cho thấy thiết bị dạy học, thiết bị dạy học tự làm được
GV và HS cần khai thác và sử dụng hiệu quả các thiết bị dạy học trong từng bài dạy, vì chúng là phương tiện quan trọng giúp HS tìm hiểu và lĩnh hội kiến thức mới Qua hoạt động dạy học, thiết bị dạy học không chỉ đáp ứng yêu cầu đổi mới nội dung và phương pháp mà còn nâng cao chất lượng giáo dục Tuy nhiên, vẫn còn một số ít GV chưa linh hoạt trong việc khai thác và sử dụng các thiết bị này.
Cơ sở vật chất phục vụ dạy học tại trường THPT Quỳnh Lưu 2 đã đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, đặc biệt trong việc phát triển năng lực số và chuyển đổi số Nhà trường đang nỗ lực hoàn thiện cơ sở vật chất để tạo điều kiện tốt nhất cho việc dạy học hiệu quả.
Trường THPT Quỳnh Lưu 2 đã chú trọng ứng dụng phần mềm trong dạy học, với nhiều phần mềm đã được triển khai nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy Nhà trường sử dụng trang thiết bị điện tử, học liệu điện tử và mạng internet để hỗ trợ tổ chức và quản lý đào tạo theo hai hình thức: Đào tạo kết hợp và Học tập điện tử (e-learning).
Nhiều phần mềm dạy học trực tuyến đã được áp dụng, bao gồm Trans của Công ty Nam Việt Telecom, Facebook, Zoom Cloud Meetings, Google Classroom, Microsoft Teams và Team-Link, cung cấp các giải pháp học tập linh hoạt và hiệu quả.
Công nghệ dạy học hiện nay bao gồm các phần mềm hỗ trợ giáo viên như công nghệ thực tế ảo (VR), công nghệ thực tế tăng cường (AR) và công nghệ mô phỏng 3D Việc ứng dụng các công nghệ số giúp minh họa nội dung dạy học một cách trực quan, từ đó tăng cường sự hứng thú của học sinh và kích thích sự sáng tạo, tìm tòi để khám phá tri thức.
Hình ảnh một tiết học tại trường THPT Quỳnh Lưu 2
2 Tổ chức các buổi tập huấn bồi dƣỡng phát triển năng lực của giáo viên đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục THPT
Khung năng lực số của UNESCO dành cho giáo viên bao gồm 6 miền năng lực: (i) ICT trong giáo dục, (ii) Chương trình và kiểm tra đánh giá, (iii) Phương pháp sư phạm, (iv) Ứng dụng kỹ năng số, (v) Tổ chức và quản lý, và (vi) Phát triển chuyên môn Mỗi miền năng lực này được chia thành 3 mức độ: (i) Chiếm lĩnh tri thức, (ii) Đào sâu tri thức, và (iii) Sáng tạo tri thức Tổng cộng, khung năng lực số cho giáo viên bao gồm 18 năng lực thành phần liên quan đến công nghệ thông tin và truyền thông trong giáo dục, được phân chia theo 3 mức độ khác nhau.
Khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất
Để đánh giá thực trạng năng lực số và kỹ năng chuyển đổi của học sinh tại trường THPT Quỳnh Lưu 2, bài viết khái quát những thành tựu và hạn chế trong quá trình thực hiện Phân tích nguyên nhân của những tồn tại sẽ giúp rút ra những kết luận quan trọng từ nghiên cứu khảo sát thực trạng, từ đó làm cơ sở thực tiễn để xây dựng các biện pháp phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi cho học sinh.
2 Nội dung và phương pháp khảo sát
Nội dung khảo sát tập trung vào 02 vấn đề chính sau:
2.1.1 Các giải pháp được đề xuất có thực sự cấp thiết đối với vấn đề nghiên cứu hiện nay không? Để khảo sát nội dung này, chúng tôi đã tạo ra bảng tính Google Form như
Phụ lục 1 được gửi đến toàn thể giáo viên và nhân viên qua các nhóm Zalo của Hội đồng sư phạm nhà trường Nhóm tác giả đã tiến hành thống kê và xử lý số liệu từ biểu mẫu trong file Excel, sau đó tổng hợp, phân tích và tạo ra bảng tổng hợp chung.
2.1.2 Các giải pháp được đề xuất có khả thi đối với vấn đề nghiên cứu hiện tại không? Để khảo sát nội dung này, tương tự như trên, chúng tôi gửi bảng tính Google Form như Phụ lục 2 trên cùng mẫu với Phụ lục 1 , sau đó xử lý số liệu như trên
2.2 Phương pháp khảo sát và thang đánh giá
- Phương pháp được sử dụng để khảo sát là Trao đổi bằng bảng hỏi; với thang đánh giá 04 mức (tương ứng với điểm số từ 1 đến 4)
- Về tính cấp thiết gồm: Không cấp thiết (1 điểm); Ít cấp thiết (2 điểm); Cấp thiết (3 điểm); Rất cấp thiết (4 điểm)
- Về tính khả thi gồm: Không khả thi (1 điểm); Ít khả thi (2 điểm); Khả thi
(3 điểm); Rất khả thi (4 điểm)
- Tính điểm trung bình theo phần mềm excel
Khảo sát được tiến hành trong thời gian tháng 4 năm 2023
4.1 Bảng Tổng hợp các đối tƣợng khảo sát
TT Đối tƣợng Số lƣợng
1 BGH trường THPT Quỳnh Lưu 2 4
2 Giáo viên – Nhân viên trong trường 96
Tất cả 100% giáo viên (100/100) đã đồng ý tham gia khảo sát Các thành viên thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, trả lời đúng trọng tâm nội dung khảo sát và đưa ra ý kiến đánh giá dựa trên chính kiến cá nhân, không bị ảnh hưởng bởi yếu tố bên ngoài.
Chúng tôi đã có buổi trao đổi trực tiếp với giáo viên để chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy và các biện pháp phát triển năng lực số, cũng như kỹ năng chuyển đổi cho học sinh, nhằm đáp ứng hiệu quả yêu cầu đổi mới giáo dục.
5 Kết quả khảo sát về sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất
5.1 Sự cấp thiết của các giải pháp đã đề xuất
5.1.1 Bảng Đánh giá sự cấp thiết của các giải pháp đề xuất
TT Các giải pháp Các thông số
1 Xây dựng cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực số và chuyển đổi số 3.6 4
Tổ chức các buổi tập huấn bồi dưỡng phát triển năng lực của giáo viên đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục THPT
3 Tổ chức các buổi tập huấn bồi dưỡng về năng lực số và kỹ năng chuyển đổi cho học sinh 3.7 4
4 Phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi cho học 3.8 4
39 sinh qua dạy học môn Tin học
Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá
Tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh tìm hiểu về các công nghệ số phục vụ giáo dục 3.6 4
5.1.2 Từ số liệu thu được ở Bảng trên có thể rút ra những nhận xét sau:
Tất cả người tham gia khảo sát đều nhận định rằng việc phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi là rất cần thiết, với mức độ đánh giá từ 3 (Cấp thiết) đến 4 (Rất cấp thiết) Các giải pháp nhằm nâng cao năng lực số và kỹ năng chuyển đổi cũng được xem là ưu tiên hàng đầu.
HS THPT nói chung, trường THPT Quỳnh Lưu 2 nói riêng
Để phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi cho học sinh, các biện pháp cần phù hợp với từng đối tượng học sinh và thay đổi nhận thức của cả giáo viên lẫn học sinh Việc phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi là rất cần thiết trong giáo dục hiện nay Đặc biệt, giáo viên không nên tạo áp lực cho học sinh, vì điều này có thể khiến các em cảm thấy chán nản và tự ti khi so sánh bản thân với bạn bè về khả năng công nghệ.
Hoạt động trải nghiệm đóng vai trò quan trọng trong việc khơi dậy đam mê tìm tòi ở học sinh Tuy nhiên, nhiều giáo viên vẫn chưa đánh giá đúng tầm quan trọng của nó, điều này được thể hiện qua khảo sát về “Tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh tìm hiểu về các công nghệ số phục vụ giáo dục”, với kết quả chỉ đạt Mức 3, mức thấp nhất trong 7 mục được khảo sát.
5.2 Tính khả thi của các giải pháp đề xuất
5.2.1 Bảng Đánh giá tính khả thi của các giải pháp đề xuất
TT Các giải pháp Các thông số
1 Xây dựng cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực số và chuyển đổi số 3.2 3
Tổ chức các buổi tập huấn bồi dưỡng phát triển năng lực của giáo viên đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục THPT
3 Tổ chức các buổi tập huấn bồi dưỡng về năng lực số và kỹ năng chuyển đổi cho học sinh 3.7 4
4 Phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi cho học sinh qua dạy học môn Tin học 3.8 4
Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá
6 Tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh tìm hiểu về các công nghệ số phục vụ giáo dục 3.3 3
5.2.2 Từ số liệu thu được ở Bảng trên có thể rút ra những nhận xét sau:
Tất cả người tham gia khảo sát đều nhận định rằng việc phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi là rất cần thiết, với mức độ đánh giá từ 3 đến 4, tức là cấp thiết và rất cấp thiết.
Trong môi trường giáo dục, đặc biệt là tại trường THPT Quỳnh Lưu 2, có sự phân biệt rõ ràng giữa “sự cấp thiết” với 5 mức độ khác nhau, trong khi “tính khả thi” chỉ được đánh giá qua 4 mức độ.
Sự quan tâm của giáo viên đối với hoạt động trải nghiệm công nghệ số còn hạn chế, một phần do học sinh chưa sắp xếp thời gian hợp lý để tham gia đầy đủ các hoạt động này.
Qua kết quả khảo nghiệm ta thấy các biện pháp nghiên cứu đề xuất đều cấp thiết và có khả năng thực hiện được
Chúng tôi đã tiến hành khảo sát bằng mẫu hỏi và tổ chức các cuộc trò chuyện với giáo viên trong và ngoài trường để trao đổi và học hỏi Tất cả ý kiến đều nhất trí rằng các biện pháp nghiên cứu được đề xuất là cần thiết và khả thi nhằm phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi cho học sinh.
Các biện pháp nêu trên có mối quan hệ biện chứng và hỗ trợ lẫn nhau trong một hệ thống Do đó, việc thực hiện đồng bộ các biện pháp là cần thiết để nâng cao chất lượng sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn tại trường THPT Quỳnh Lưu 2.
Thực nghiệm
- Kiểm tra tính đúng đắn của giả thuyết khoa học trong luận văn
- Đánh giá tính khả thi và hiệu quả của các đề xuất về dạy học phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi
- Điều tra thực trạng về năng lực số và kỹ năng chuyển đổi của HS tại trường THPT Quỳnh Lưu 2
- Xây dựng kế hoạch dạy học và triển khai thực hiện đại trà giữa các lớp dạy trong nhà trường
- Phiếu khảo sát các mức độ về phát triển năng lực số của HS
- Dạy học môn Tin học theo định hướng phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi của HS
- Quan sát cách HS hoàn thành các nhiệm vụ học tập của GV
- Tiến hành khảo sát sự phát triển về năng lực số và kỹ năng chuyển đổi sau khi thực nghiệm
Thực nghiệm theo nội dung của sáng kiến kinh nghiệm
2.4 Địa điểm, thời gian và đối tƣợng thực nghiệm
Thực nghiệm sư phạm được tiến hành tại trường THPT Quỳnh Lưu 2, tỉnh Nghệ An
+ Lớp thực nghiệm: Học sinh các khối: 11,12
+ Lớp đối chứng: Học sinh khối 10
Bồi dưỡng và tập huấn về năng lực số là rất quan trọng, giúp nâng cao kỹ năng chuyển đổi nội dung sáng kiến trong các buổi học trực tuyến và trực tiếp Chương trình bao gồm học lý thuyết, thực hành và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, nhằm phát triển toàn diện khả năng của người học.
- Quan sát hoạt động học tập của HS xem các em có phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi trong các tiết học
Quan sát và đánh giá thái độ của học sinh trong các giờ học là rất quan trọng Điều này giúp đánh giá sự phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi của học sinh thông qua các sản phẩm số Bên cạnh đó, việc theo dõi cách học sinh thích ứng với các hình thức dạy học ứng dụng công nghệ thông tin cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình giáo dục hiện đại.
GV theo dõi sự phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi của học sinh trong lớp đối chứng, nơi GV giảng dạy mà không áp dụng các biện pháp từ sáng kiến kinh nghiệm.
Trong năm học 2021-2022 và 2022-2023, thực nghiệm đã được tiến hành nhằm bồi dưỡng năng lực số và kỹ năng chuyển đổi cho giáo viên và học sinh Qua các tiết dạy lý thuyết, thực hành và học trực tuyến, giáo viên đã phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi cho học sinh ở lớp ĐC và TN.
3 Đánh giá kết quả thực nghiệm
* Trước khi áp dụng các biện pháp phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi cho HS:
Nhiều học sinh không hứng thú với chương trình giáo dục phổ thông mới do yêu cầu kiến thức cơ bản về sử dụng máy tính và các phần mềm học tập như Powerpoint, Quizizz Điều này đặc biệt khó khăn cho những em chưa có máy tính hỗ trợ học tập.
Khi giáo viên giao nhiệm vụ, học sinh cố gắng hoàn thành nhưng thiếu hứng thú, dẫn đến khả năng tiếp thu và ghi nhớ chưa tốt Các hoạt động nhóm không được thực hiện tích cực và hiệu quả Hầu hết học sinh vẫn có tâm lý đối phó trong việc tiếp thu kiến thức mới và ứng dụng vào thực tiễn.
Một số học sinh vẫn còn hạn chế trong việc tự giác học tập, dẫn đến tâm lý không muốn học hỏi và chưa sẵn sàng chuyển đổi hình thức học tập để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục.
Biểu đồ đánh giá sự hứng thú môn Tin học của HS lớp đối chứng tại trường
THPT Quỳnh Lưu 2 năm học 2022-2023
Nhiều học sinh vẫn còn gặp khó khăn trong quá trình thực hành, dẫn đến khả năng tiếp thu và ghi nhớ chưa hiệu quả Học sinh thường chỉ làm theo hướng dẫn của giáo viên mà chưa phát triển được sự tự chủ trong việc học.
Tư duy sáng tạo là yếu tố quan trọng trong việc phát triển năng lực số của học sinh Tuy nhiên, các hoạt động nhóm hiện tại chưa đạt hiệu quả cao, dẫn đến sự phát triển không đồng đều trong các năng lực số Học sinh thường chỉ tập trung vào những năng lực số cơ bản nhất, cần có sự cải thiện để nâng cao khả năng sáng tạo và kỹ năng số của mình.
Hạn chế lớn nhất hiện nay là học sinh còn lúng túng trong việc sử dụng các phần mềm ứng dụng học tập Do chưa được giáo viên bồi dưỡng về năng lực số, các em chưa biết cách sử dụng hiệu quả, dẫn đến chỉ một bộ phận nhỏ tham gia tích cực trong các hoạt động nhóm.
Biểu đồ thể hiện sự phát triển các năng lực số và kỹ năng chuyển đổi của HS lớp đối chứng tại trường THPT Quỳnh Lưu 2
Trong quá trình tập huấn về năng lực số và kỹ năng chuyển đổi, nhiều học sinh đã khám phá tài liệu phong phú và liên quan đến đời sống hàng ngày Một số em có khả năng khai thác công nghệ thông tin và xử lý tình huống tốt Qua các tiết dạy, chúng tôi nhận thấy sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng vận dụng kiến thức thực tiễn của các em ở lớp thực nghiệm, với sự phát triển đồng đều của các năng lực số, mặc dù một số năng lực số vẫn còn khó khăn trong việc tìm tòi và thực hiện.
Học sinh tham gia học tập và trao đổi một cách sôi nổi, tạo ra không khí giờ học thoải mái và hứng khởi Các em tích cực hoạt động theo nhóm, thể hiện sự hứng thú khi khám phá và lĩnh hội kiến thức mới Giờ học trở nên thú vị hơn, không còn khô khan nhàm chán, khi các em không chỉ tiếp nhận kiến thức tin học mà còn mở rộng hiểu biết về các môn học khác và những vấn đề thực tiễn trong cuộc sống.
Học sinh thực hiện các nhiệm vụ học tập ứng dụng công nghệ thông tin và đạt kết quả cao Các nhiệm vụ này do giáo viên giao phó, học sinh có thể hoàn thành và nộp trực tuyến cho giáo viên qua mạng Internet.
Biểu đồ thể hiện hiệu quả của dạy học phát triển năng lực số của HS lớp thực nghiệm tại trường THPT Quỳnh Lưu 2
* Sau khi áp dụng các biện pháp phát triển năng lực số và kỹ năng chuyển đổi cho HS:
Trong các tiết học, học sinh thể hiện sự chủ động, nghiêm túc và sáng tạo, tạo ra một môi trường học tập hiệu quả Hoạt động nhóm diễn ra tích cực, với sự hứng thú cao từ các em Kiến thức tin học được các em tự trải nghiệm và khám phá, khiến giờ học trở nên thú vị hơn, không còn khô khan và nhàm chán Mỗi tiết học giúp các em phát triển năng lực số và lĩnh hội kiến thức một cách tự nhiên.
HS đã được cải thiện rõ rệt sau khi được GV định hướng và nghiên cứu phát triển năng lực số trong dạy học trực tuyến
Giáo viên số hóa các nhiệm vụ học tập và giao cho học sinh thực hiện Học sinh hoàn thành bài tập và gửi cho giáo viên qua nền tảng LMS, cũng như qua các nhóm Zalo và Gmail.
