(Skkn 2023) phƣơng pháp đóng vai, phƣơng pháp phỏng vấn) dạy học bài 11 ứng xử trên môi trƣờng số nghĩa vụ tôn trọng bản quyền

ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU: - Sử dụng phương pháp đóng vai, phương pháp phỏng vấn trong dạy học đã được tiến hành và áp dụng ở nhiều môn học như: Văn học, Sinh học, Giáo dục công dân

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN Đơn vị: Trường THPT Phan Đăng Lưu

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài:

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC (PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI, PHƯƠNG PHÁP PHỎNG VẤN) DẠY HỌC BÀI 11: ỨNG XỬ TRÊN MÔI TRƯỜNG

SỐ NGHĨA VỤ TÔN TRỌNG BẢN QUYỀN (TIN HỌC 10,

BỘ SÁCH KNTT)

Môn/Lĩnh vực: Tin học Người thực hiện:

1 Nguyễn Thị Thương Tổ: Toán – Tin

Số điện thoại: 0976607114

2 Hồ Văn Chiến Tổ: Toán - Tin

Số điện thoại: 0979783682

Có đính kèm:

Mô hình Phần mềm Phim ảnh Hiện vật khác

N M HỌC: 2022 - 2023

2.2 Vai trò phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng vấn 3

1 Thực trạng dạy môn Tin Học ở trường THPT 4

2 Thuận lợi và khó khăn trong việc tổ chức dạy học tích cực ở khối 10

III VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI VÀ PHƯƠNG PHÁP

PHỎNG VẤN VÀO DẠY HỌC MÔN TIN HỌC NÓI CHUNG VÀ VẬN

DỤNG VÀO DẠY Bài 11: ỨNG XỬ TRÊN MÔI TRƯỜNG SỐ NGHĨA

VỤ TÔN TRỌNG BẢN QUYỀN (SÁCH KNTT):

4

1 Các điều kiện, nguyên tắc vận dụng phương pháp đóng vai và

2 Những nội dung dạy học nào trong Tin Học nên vận dụng phương

NỘI DUNG Trang

3 Quy trình vận dụng phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng

3.1 Quy trình vận dụng phương pháp đóng vai và phương pháp

3.2 Quy trình cụ thể khi vận dụng phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng vấn vào dạy học Bài 11: Ứng xử trên môi trường số Nghĩa vụ tôn trọng Bản quyền (của chủ đề 3, Tin học

10, Sách KNTT)

9

4.1 Lựa chọn đối tượng, địa bàn và thời gian thực nghiệm 33

4.3 Thiết kế kế hoạch bài dạy thực nghiệm 34

5 Kết quả thực nghiệm, xử lý và đánh giá số liệu thực nghiệm 48

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Đề tài: SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC (PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI, PHƯƠNG PHÁP PHỎNG VẤN) DẠY HỌC BÀI 11: ỨNG XỬ TRÊN MÔI TRƯỜNG SỐ NGHĨA VỤ TÔN TRỌNG BẢN QUYỀN (TIN HỌC 10, BỘ SÁCH KNTT)

PHẦN I: MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Thực hiện Nghị quyết Trung ương số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; giáo dục phổ thông trong phạm vi cả nước đang thực hiện đổi mới toàn bộ, từ mục tiêu chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển năng lực và phẩm chất của HS, từ nội dung nặng tính hàn lâm sang nội dung có tính thực tiễn cao, từ phương pháp truyền thụ một chiều sang phương pháp dạy học tích cực, từ hình thức dạy học trên lớp là chủ yếu sang kết hợp đa dạng các hình thức dạy học trong và ngoài lớp, trong và ngoài nhà trường, trực tiếp và qua mạng, từ hình thức đánh giá tổng kết là chủ yếu sang coi trọng đánh giá trên lớp và đánh giá quá trình,

từ GV đánh giá HS là chủ yếu sang tăng cường việc HS tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau của HS

Tin học là một môn học có đóng góp rất lớn trong cuộc cách mạng công nghệ 4.0 và 5G, nhưng trong hệ thống giáo dục chúng ta hiện tại môn tin học chưa được quan tâm đúng với tầm quan trọng của nó Dẫn đến HS lười học bài và lười chuẩn

bị bài trước khi đến lớp Nên gây ra không ít khó khăn cho GV dạy môn Tin Học trong nhà trường Mặt khác một bộ phận GV ngại thay đổi, ngại học hỏi, thường có thói quen phụ thuộc quá nhiều vào sách giáo khoa Với các lý do trên dẫn đến khó đáp ứng được yêu cầu và mục tiêu bài học, tạo nên tâm lý không thích học môn tin học trong đối với HS

Trong chương trình tin học bậc THPT, đặc biệt là chương trình tin học khối

10 theo chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 Ở chủ đề 3: ĐẠO ĐỨC, PHÁP LUẬT VÀ VĂN HÓA TRONG MÔI TRƯỜNG SỐ Bài 11: ỨNG XỬ TRÊN MÔI TRƯỜNG SỐ NGHĨA VỤ TÔN TRỌNG BẢN QUYỀN (Sách KNTT) Nội dung của 3 tiết học này, nặng về khái niệm và các văn bản, điều luật Nếu GV ngại thay đổi và tìm hiểu thêm về tài liệu, chỉ bám vào sách giáo khoa và

áp dụng phương pháp dạy học truyền thống (ví dụ như phương pháp thuyết trình) thì rất khó đạt được mục tiêu bài học HS ít tham gia vào bài giảng, khó đánh giá

sự tiến bộ của HS kịp thời, gây khó hiểu, khó nhớ, nhàm chán cho HS

Để đảm bảo được yêu cầu và mục tiêu của bài dạy, tạo hứng thú cho HS, phát huy tính hợp tác trong hoạt động nhóm, phát huy khả năng sáng tạo, khả năng ngôn ngữ, khả năng làm chủ kiến thức của HS; Khơi dậy niềm đam mê, hứng thú với môn học và cũng nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Tin học ở trường THPT nên tôi mạnh dạn trình bày đề tài này Rất mong được sự góp ý của các đồng nghiệp để bản thân tôi cũng như các GV khác học hỏi thêm

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Nghiên cứu, vận dụng các phương pháp dạy học tích cực góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn tin học

III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- HS lớp 10 năm học 2022-2023

- Sách giáo khoa chương trình Tin Học lớp 10 (Sách kết nối tri thức)

- Các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực đóng vai và phỏng vấn

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Để trình bày sáng kiến kinh nghiệm này chúng tôi sử dụng kết hợp nhiều phương pháp như: Nghiên cứu tài liêu, nghiên cứu theo chuyên đề; Phân tích, tổng hợp; Điều tra, khảo sát; Thực nghiệm, so sánh, phân tích kết quả thực nghiệm;

V ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU:

- Sử dụng phương pháp đóng vai, phương pháp phỏng vấn trong dạy học đã được tiến hành và áp dụng ở nhiều môn học như: Văn học, Sinh học, Giáo dục công dân, Lịch sử, …trong những năm trở lại đây Tuy nhiên, phương pháp đóng vai, phỏng vấn ít được áp dụng vào dạy học môn Tin Học

Cùng với xu thế đổi mới trong dạy học, tôi đã quan tâm, trăn trở, nghiên cứu

và áp dụng các phương pháp dạy học tích cực này vào dạy học môn Tin Học

- Đề tài đã cung cấp cho GV một phương pháp dạy học tích cực hữu ích, góp phần nâng cao chất lượng dạy học

- Khi áp dụng đề tài vào dạy học sẽ cho HS những trải nghiệm thú vị, những tiết học hiệu quả và hạnh phúc, phát huy tốt phẩm chất, năng lực của HS

- Đề tài tạo ra các sản phẩm mang tính thực tế cao phục vụ cho việc dạy học cũng như phục vụ cho cuộc sống

PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

I CƠ SỞ LÝ LUẬN:

1 Phương pháp dạy học tích cực

- Phương pháp dạy học tích cực (Tiếng Anh: Active learning) là một thuật ngữ được sử dụng rộng rãi ở nhiều quốc gia, là những phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo ở người học

- Khi GV dạy học bằng phương pháp dạy học tích cực, HS thấy hứng thú và thấy được học chứ không bị học HS được chia sẻ những kiến thức và kinh nghiệm của mình đồng thời với việc bổ sung những kiến thức, kinh nghiệm không chỉ từ người thầy mà còn từ chính các bạn trong lớp HS hạnh phúc khi được học, được sáng tạo, được thể hiện, được làm

2 Khái niệm và vai trò phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng vấn trong dạy học

2.1 Khái niệm:

- Phương pháp đóng vai: Nếu như nhắc đến một số phương pháp dạy học tích

cực thiên về thực hành, phương pháp đóng vai luôn là phương pháp được nhiều

GV áp dụng Khi sử dụng phương pháp đóng vai, GV sẽ để HS thực hành, diễn thử một số ứng xử liên quan đến một tình huống giả định nào đó Đây là phương pháp nhằm giúp HS suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sự việc

cụ thể mà các em vừa thực hiện hoặc quan sát được Việc “diễn” không phải là phần chính của phương pháp này mà điều quan trọng là sự thảo luận của HS sau phần diễn

ấy

- Phương pháp phỏng vấn: Phương pháp phỏng vấn (trong nghiên cứu khoa

học) là phương pháp người nghiên cứu đưa ra một loạt các câu hỏi để người được phỏng vấn trả lời Phương pháp này có nghĩa là người nghiên cứu sẽ hỏi các câu hỏi xác định, cụ thể, rõ ràng để có thể thu thập được thông tin, phục vụ cho mục đích nghiên cứu của mình (Trường đại học Nha Trang, Phương pháp nghiên cứu khoa học)

 Phương pháp phỏng vấn cá nhân:

 Phỏng vấn cá nhân là phương pháp phỏng vấn với chủ thể là người nghiên cứu và một người trả lời phỏng vấn

 Người nghiên cứu có thể trực tiếp nhận được thông tin mong muốn

 Phỏng vấn có tiêu chuẩn hóa: Vai trò của chuyên gia (người được phỏng vấn) là giải thích sáng tỏ cho người được nghiên cứu về nội dung cuộc phỏng vấn đang tiến hành, và người nghiên cứu đặt câu hỏi dưới dạng nguyên xi như đã chuẩn bị từ trước

Việc xây dựng các câu hỏi, sắp xếp trật tự các câu hỏi, cũng như cách thức tiến hành phải được quy định chặt chẽ

2.2 Vai trò phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng vấn:

- Phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng vấn là những phương pháp dạy học tích cực, nhằm tạo hứng thú, phát huy cao độ tính tự giác, độc lập, sáng tạo, khích lệ sự thay đổi thái độ, hành vi của HS theo hướng tích cực

- Giúp HS được tập duyệt qua những tình huống, phát huy tính chủ động sáng tạo, tập phân tích đánh giá lợi ích của từng giải pháp, so sánh, lựa chọn để có được những kĩ năng cần thiết đáp ứng nhu cầu xã hội hiện nay

- Giúp HS có thể trực tiếp nắm bắt được thông tin mong muốn của bài học một cách chủ động, tin tưởng và cũng làm thay đổi không khí lớp học

II CƠ SỞ THỰC TIỄN:

1 Thực trạng dạy môn Tin Học ở trường THPT

- Do quan niệm thi gì học nấy của phụ huynh và HS đã dẫn đến HS chưa chú trọng vào môn Tin: HS lười học bài và lười chuẩn bị bài trước khi đến lớp, gây không ít khó khăn trong tổ chức dạy học môn Tin ở các trường THPT

- Mặt khác dạy học ở bậc THPT theo chương trình mới 2018, yêu cầu chú trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học

- Từ thực trạng đó, tôi muốn tìm hiểu, nghiên cứu, áp dụng các phương pháp dạy học tích cực để khơi nguồn, tạo hứng thú, thắp lửa cho người học Giúp HS yêu thích môn học và góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT

2 Thuận lợi và khó khăn trong việc tổ chức dạy học tích cực ở khối 10 (năm học 2022-3023)

a Thuận lợi:

- Đa số HS đều có thiết bị hỗ trợ học tập và liên lạc (như máy tính, điện thoại)

- Đa số các môn học lớp 10 năm học 2022 - 2023 đều áp dụng phương pháp dạy học tích cực đầu năm và riêng bản thân tôi đã áp dụng phương pháp dạy học tích cực như hoạt động nhóm, dạy học theo dự án, Nên HS đã quen với cách làm việc nhóm và có ý thức trách nhiệm với các nhiệm vụ được giao

- Có nhiều tài liệu và tư liệu ở trên không gian mạng phục vụ cho việc nghiên cứu, học tập của HS

b Khó khăn:

- Ít tài liệu về phương pháp dạy học môn Tin Học

- Như đã nói ở trên, quan niệm HS thi gì học nấy_ đó là điểm không thuận lợi cho GV Tin Học trong việc tổ chức dạy học

- Nên để tổ chức dạy học GV cần nổ lực, trau dồi chuyên môn, nghiên cứu và vận dụng các phương pháp dạy học tích cực để khơi dậy niềm đam mê, yêu thích môn học với HS

III VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI VÀ PHƯƠNG PHÁP PHỎNG VẤN VÀO DẠY MÔN TIN HỌC NÓI CHUNG VÀ VẬN DỤNG VÀO DẠY HỌC Bài 11: ỨNG XỬ TRÊN MÔI TRƯỜNG SỐ NGHĨA VỤ TÔN TRỌNG BẢN QUYỀN (Tin 10 - Sách KNTT):

1 Các điều kiện, nguyên tắc vận dụng phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng vấn vào dạy học

Để thiết kế giờ học theo hướng phát triển năng lực của HS, tiến trình giờ học được tổ chức theo các hoạt động: Khởi động, Hình thành kiến thức, Luyện tập,Vận dụng ứng dụng Tùy theo từng tiết học, GV có thể sử dụng phương pháp đóng vai, phỏng vấn ở các bước lên lớp hoặc chỉ tiến hành ở một số hoạt động nhất

định Phương pháp đóng vai, phỏng vấn là nhằm hướng tới hứng thú cho HS, phát huy năng lực sáng tạo, chủ động, tích cực của người học Để thực hiện phương pháp đóng vai, phỏng vấn trong dạy học Bài 11: Ứng xử trên môi trường số

Nghĩa vụ tôn trọng bản quyền (Tin 10 - sách KNTT) có hiệu quả, GV cần chú ý

đảm bảo các nguyên tắc sau:

1.1 Phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng vấn phải đảm bảo mục tiêu dạy học

Trong quá trình dạy học, khi sử dụng bất kỳ một phương pháp dạy học nào,

kể cả phương pháp dạy học truyền thống hay phương pháp dạy học hiện đại cũng đều cần phải đảm bảo mục tiêu của môn học Nếu rời xa mục tiêu môn học thì các phương pháp dạy học không có giá trị, không đạt được mục tiêu của quá trình dạy học

Môn Tin học ở trường THPT là môn học có vai trò quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ, mục tiêu giáo dục, đồng thời giúp HS hình thành và phát triển các năng lực đáp ứng với yêu cầu phát triển của xã hội Chính vì thế khi sử dụng phương pháp dạy học đóng vai, phỏng vấn chúng ta phải đảm bảo nguyên tắc mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể Đó là thông qua hoạt động thể hiện tình yêu đối với tình yêu quê hương đất nước; ý thức, trách nhiệm với bản thân, gia đình, bạn bè và

xã hội, có cảm xúc, hành vi lành mạnh trên môi trường số và trong môi trường sống thực tại Có hứng thú học tập, tinh thần tự học, trung thực và có ý thức sẵn sàng thực hiện trách nhiệm công dân, góp phần giữ gìn, phát huy các giá trị văn

hóa của dân tộc, có tinh thần hội nhập và ý thức công dân toàn cầu

1.2 Phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng vấn phải đảm bảo khai thác kiến thức cơ bản, trọng tâm

GV khi lựa chọn nội dung có sử dụng phương pháp đóng vai phải bám sát chương trình sách giáo khoa để đạt mục tiêu dạy học Ở mỗi tác phẩm cụ thể, GV cần cân nhắc lựa chọn nhân vật, tình huống để sử dụng phương pháp đóng vai, phỏng vấn cho phù hợp

1.3 Phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng phấn phải đảm bảo tính khả thi

Khả thi về kịch bản: Kịch bản được xây dựng dựa vào mục tiêu, nội dung bài học, phải có kịch tính để gây sự hứng thú, gây sự chú ý Đồng thời kịch bản phải

có tính giáo dục, bồi dưỡng cảm xúc, ý thức trách nhiệm cho người học Vì vậy,

GV cần hỗ trợ trong quá quá trình HS soạn kịch bản, kiểm duyệt trước khi diễn trước lớp

Khả thi về thời gian: Đối với bài dạy trong chương trình chính khóa có sử dụng phương pháp đóng vai, phỏng vấn thì thời gian đóng vai trò, phỏng vấn vô cùng quan trọng Với thời gian 45 phút trong một tiết học, GV cần cân đối giữa các hoạt động, để chọn nội dung, lên kịch bản đóng vai, phỏng vấn phù hợp

1.4 Phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng vấn đảm bảo tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS

Hoạt động đóng vai, phỏng vấn phải phát huy được tinh thần làm việc tập thể, khả năng làm việc nhóm của HS Qua hoạt động đóng vai HS phải làm việc nhóm, đòi hỏi sự tự giác và tích cực của tất cả các thành viên Vì vậy trong quá trình dạy học, GV phải hướng dẫn nhóm trưởng phân công nhiệm vụ, GV luôn chú ý quan sát, nắm bắt tâm lí từng đối tượng HS để có biện pháp dẫn dắt, lôi kéo các em vào bài học một cách tự nhiên nhất GV yêu cầu phải có biên bản làm việc nhóm, có phân công nhiệm vụ cụ thể và đánh giá thái độ của từng thành viên Việc làm này

sẽ giúp GV nắm bắt tình hình của HS, từ đó đưa ra những biện pháp cụ thể với mỗi đối tượng HS đó

1.5 Phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng vấn phải đảm bảo nguyên tắc tự nguyện

Nên khuyến khích các e tự nguyện đảm nhận đóng vai, phỏng vấn vì khi tự nguyện thì các em sẽ chủ động, tích cực, tự giác và sáng tạo trong khám phá tri thức Tùy vào nội dung bài học mà GV chọn nội dung phù hợp để đóng vai, phỏng vấn Trong quá trình lên lớp cần kết hợp nhiều phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực khác để tăng hiệu quả nội dung hoạt động dạy học Tình huống đóng vai, phỏng vấn phải phù hợp với lứa tuổi, trình độ HS và hoàn cảnh lớp học, số lượng vai diễn không nên quá nhiều, tình huống không nên quá dài, cần biết khích lệ HS nhút nhát

2 Những nội dung dạy học nào trong Tin Học nên vận dụng phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng vấn?

Các nội dung bài dạy liên quan đến tình huống có thể thực hành ứng xử và phải đảm bảo 5 nguyên tắc vận dụng ở trên

3 Quy trình vận dụng phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng vấn trong dạy học môn Tin Học:

3.1 Quy trình vận dụng phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng vấn trong dạy học môn Tin Học

 Giai đoạn 1: GV giao nhiệm vụ và hướng dẫn HS thực hiện nhiệm

vụ chuẩn bị cho bài mới (Thường được thực hiện trước tiết học trên lớp để HS có

thời gian chuẩn bị chu đáo)

Bước 1 GV cần nêu chủ đề, chia nhóm, giao nhiệm vụ cụ thể và hướng dẫn cho từng nhóm Trong đó quy định rõ thời gian chuẩn bị, thời gian báo cáo cho các nhóm:

Thứ nhất: GV đóng vai trò quan trọng là người hướng dẫn, định hướng HS

tiếp thu kiến thức và cách thức tạo kịch bản (đóng vai, phỏng vấn) Việc nêu rõ chủ

đề cho HS là điều kiện đầu tiên Nếu không xác định điều này cho rõ sẽ là bắn tên không có đích

Thứ hai: Sau khi nêu chủ đề/tình huống đóng vai GV cần cho HS phân nhóm

theo hình thức phù hợp ví dụ như chia nhóm theo bốc thăm hoặc theo số thứ tự sổ điểm… Việc chia nhóm tránh việc HS giỏi/yếu vào cùng một nhóm Cần phân hóa đồng đều giữa các nhóm về năng lực của HS để nhóm làm việc hiệu quả, phát huy tốt các khả năng sẵn có của các HS, đặc biệt phát huy năng lực hợp tác và giải quyết vấn đề khi làm việc nhóm không chủ định

Thứ ba: Khi có các nhóm rồi, người GV cần làm tốt việc giao nhiệm vụ/giao

tình huống đóng vai cho các nhóm và yêu cầu về mặt thời gian cho nhóm hoàn thành

Nếu GV không làm tốt vai trò hướng dẫn, quan sát và hỗ trợ HS trong khi thực hiện nhiệm vụ thì hiệu quả không có mà còn khiến tình huống đóng vai, phỏng vấn khi HS diễn ra sẽ phản tác dụng làm nhụt chí, khiến HS mất dần hứng thú cho các giờ học tiếp theo

Bước 2: Hướng dẫn các nhóm tiến hành nhiệm vụ được giao

Sau khi các nhóm xác định được nhiệm vụ của mình HS cần tiến hành làm việc nhóm Các nhóm tiến hành nhiệm vụ được giao lần lượt từ việc dự kiến kịch bản, phân vai, đạo cụ, địa điểm đóng vai Dự kiến thời gian tiến hành Tiến hành tập luyện theo kịch bản

Trong toàn bộ quá trình các nhóm làm việc GV cần làm tốt vai trò quan sát và đưa ra lời gợi ý, hướng dẫn HS quyết định cho các hoạt động của nhóm mình GV

có thể lưu ý cho HS một số vấn đề sau:

Vai đóng phải cụ thể theo đúng mục tiêu học tập (người đóng vai "chính", người đóng vai "phụ" phải thực hiện nhiệm vụ, công việc, động tác gì trong các tình huống trên Người quan sát (các người học khác) được phân thành nhóm nhỏ (vài người) Mỗi nhóm được giao các nhiệm vụ cụ thể như: nhóm theo dõi nhận xét vai "chính"; nhóm theo dõi nhận xét vai "phụ"; các nhóm theo dõi về kỹ năng giao tiếp, thái độ, kiến thức, năng lực giải quyết vấn đề

Xác định thời gian đóng vai, phỏng vấn: Không nên quá ngắn sẽ hạn chế trong việc thể hiện được mục tiêu học tập; chưa đủ để bộc lộ các ưu, nhược điểm Cũng không nên quá dài vì sẽ loãng, thiếu tập trung

Lưu ý: cần dự kiến thời gian thảo luận ngay sau buổi đóng vai, phỏng vấn Thời gian thảo luận phải đủ để mọi người phát biểu, có thể nêu lên được đầy đủ các nhận xét, rút kinh nghiệm, đánh giá Để xác định thời gian đóng vai, phỏng vấn có thể tham khảo ý kiến những người sẽ thực hiện vai đóng (các nhóm sẽ đề xuất sau khi đã trao đổi, hội ý với nhau về dự kiến nội dung dựa theo nhiệm vụ được giao)

Quy trình thực hiện phương pháp đóng vai, phỏng vấn có thể thực hiện ngay trên lớp Hoặc có thể diễn trước và ghi hình lại Tuy nhiên nên thực hiện trên lớp Khi các nhóm thảo luận và chuẩn bị vai diễn: Giới thiệu tổng thể; phác thảo tình

huống chuẩn bị kịch bản; phân vai; đọc kịch bản; nhiệm vụ người quan sát, nhận xét Tạo một không khí vui vẻ, thu hút sự tham gia tích cực của mọi thành viên trong lớp Vai diễn có thể cho HS tự nguyện chọn vai và có thể lựa chọn những HS phù hợp với vai diễn HS phải ý thức rõ ràng nhiệm vụ và công việc của mình trong kịch bản

Lưu ý HS khi thực hiện vai diễn: diễn viên “Đóng vai” phải thể hiện được tính cách rõ ràng, thể hiện rõ cách giải quyết của mình đối với chủ đề Những người không tham gia đóng vai thì quan sát và nhận xét xem cách giải quyết và diễn xuất của các vai Khi diễn, các vai được tự do diễn đạt lời nói và hành động Thời gian diễn tuỳ thuộc vào tình huống đơn giản hay phức tạp (tuy nhiên lưu ý giới hạn thời gian quy định của GV)

Bước 3: Hướng dẫn các nhóm nhận xét, đánh giá

GV cho các nhóm chủ động nhận xét về hoạt động của các bạn theo tiêu chí định sẵn Từ đó HS có thể cho điểm nếu thấy phù hợp Từ các hoạt động của HS,

GV là người chốt lại ý kiến, kiến thức bài học Các hoạt động trong bước này có thể diễn ra như sau:

Các nhóm nhận xét, đánh giá lẫn nhau; phản biện giải trình (nếu có) GV nhận xét, đánh giá (GV có thể sử dụng hình thức phỏng vấn HS đóng vai); tổng kết lại kiến thức (GV có thể chuyển nội dung chính ghi vở vào nhóm lớp)

Quy trình đóng vai, phỏng vấn trực tiếp được tiến hành trong cùng một tiết học Các bước tiến hành đơn giản, nhanh ѵà gọn Đặc biệt khi thảo luận, nhận xét đánh giá vai diễn GV hướng dẫn những người tham gia đánh giá “Vai diễn” Thảo luận về cách ứng xử của các nhân vật cụ thể hoặc tình huống trong vai diễn Thảo luận những vấn đề khái quát hơn hay những vấn đề mà vai diễn chứng minh Có thể đưa ra các câu hỏi để thảo luận như: Cách giải quyết của các diễn viên đối với vấn đề có hợp lý không? Có cách giải quyết nào hợp lý hơn hay không? Em hãy nêu thái độ và quan điểm của mình trước vấn đề trên? Nếu là nhóm em sẽ làm như thế nào và có những kiến nghị gì? Cuối cùng HS cùng trao đổi các phương án và kết luận

Người GV đóng vai trò quan trọng giúp HS thực hiện có hiệu quả hoạt động giáo dục bởi vậy khi tiến hành áp dụng phương pháp đóng vai, phỏng vấn này cần lưu ý về một số yêu cầu khi tiến hành phương pháp Tình huống đóng vai, phỏng vấn phải phù hợp với chủ đề giáo dục học để cùng chung sống, phù hợp với lứa tuổi, trình độ HS và điều kiện, hoàn cảnh lớp học Tình huống nên để mở Phải dành thời gian phù hợp cho các nhóm chuẩn bị đóng vai, phỏng vấn Người đóng vai phải hiểu rõ vai của mình trong bài tập đóng vai để không lạc đề Nên khích lệ

cả những HS nhút nhát cùng tham gia Nên có hoá trang và đạo cụ đơn giản để tăng tính hấp dẫn của đóng vai

Với việc sử dụng “phương pháp đóng vai, phỏng vấn” trong các hoạt động dạy học, tôi đã giáo dục HS về các giá trị sống quan trọng như niềm tự hào về đất

nước, tình yêu thiên nhiên, sự yêu thương, sẻ chia, thái độ sống lạc quan, tích cực,

tự tin, tự chủ…

 Giai đoạn 2: HS trình bày sản phẩm – Thảo luận, chốt kiến thức

Bước 1 Các nhóm trình bày nội dung kịch bản

Bước 2 Các câu hỏi từ các HS khác trong lớp (nếu có)

Bước 3 Nhận xét của các thành viên trong lớp và GV nhận xét, cho điểm Bước 4 GV chốt kiến thức, hướng dẫn HS tổng hợp và khái quát những vấn

đề trọng tâm từ của bài học

3.2 Quy trình cụ thể khi vận dụng phương pháp đóng vai và phương pháp phỏng vấn vào dạy học bài 11: Ứng xử trên môi trường số nghĩa vụ tôn trọng bản quyền (của chủ đề 3, Tin học 10, Sách KNTT)

Trong năm học 2022 -2023 tôi trăn trở, tìm hiểu để vận dụng phương pháp dạy học tích cực vào dạy học, nhận thấy ưu điểm của phương pháp đóng vai và

phỏng vấn nên tôi đã vận dụng vào trong dạy học bài 11: Ứng xử trên môi trường

số Nghĩa vụ tôn trọng bản quyền (Tin học 10 - sách KNTT) Mục đích của chúng

tôi khi vận dụng phương pháp đóng vai và phỏng vấn để dạy học bài 11 này là để thay đổi hình thức học truyền thống, đem đến cho giờ học không khí vui vẻ, thoải mái để các em có tâm thế tốt nhất khi tiếp nhận kiến thức mới

Tôi đã tiến hành thực hiện các bước như sau:

 Giai đoạn 1: GV giao nhiệm vụ và hướng dẫn HS thực hiện nhiệm

vụ chuẩn bị cho bài mới (Thường được thực hiện trước tiết học trên lớp để HS có

thời gian chuẩn bị chu đáo)

Bước 1 GV cần nêu chủ đề, chia nhóm, giao nhiệm vụ cụ thể và hướng dẫn cho từng nhóm Trong đó quy định rõ thời gian chuẩn bị, thời gian báo cáo cho các nhóm:

Cụ thể như sau:

- GV phân công, giao nhiệm vụ cho các nhóm chuẩn bị trước từ 7-10 ngày (để

có thời gian các e chuẩn bị chu đáo)

- Mỗi lớp chia thành 6 nhóm (Mỗi nhóm từ 6 đến 7 HS)

- Nội dung nhiệm vụ nghiên cứu và báo cáo cho các nhóm ở bài 11 như sau:

Nhóm 1:- Đưa tin không phù hợp lên mạng

Nhóm 2:- Công bố thông tin cá nhân hay tổ chức mà không được phép

Nhóm 3: - Bắt nạt qua mạng

- Lừa đảo qua mạng Nhóm 4: - Vi phạm bản quyền khi sử dụng dữ liệu và phần mềm

Nhóm 5: - Gửi thư rác hay tin nhắn rác

Nhóm 6: - Ứng xử thiếu văn hóa trên không gian mạng

- Yêu cầu các thành viên trong mỗi nhóm bầu, cử ra:

 1 bạn làm nhóm trưởng

 1 bạn đóng vai phóng viên

 1 bạn đóng vai chuyên gia an ninh mạng

- Nhóm trưởng mỗi nhóm có nhiệm vụ kết nối với GVBM qua zalo/ messenger để được hỗ trợ khi cần thiết

- Nhóm trưởng có nhiệm vụ: Đôn đốc các thành viên nghiên cứu nội dung nhiệm vụ của nhóm Sau đó tập hợp các thành viên thảo luận các nội dung cần thực hiện của nhóm để thống nhất và phân công nhiệm vụ chi tiết từng nội dung nhỏ trong nội dung báo để các thành viên đều được tham gia xây dựng nội dung báo cáo (GV nên hướng dẫn cho nhóm trưởng cách phân công nhiệm vụ chi tiết cho các thành viên)

- Yêu cầu các nhóm chuẩn bị thực hiện báo cáo: 2 HS lên đóng vai 2 nhân vật

là phóng viên và chuyên gia an ninh mạng để trực tiếp thực hiện nội dung kịch bản của nhóm trên lớp

- Nhóm cử 1 HS lên trình chiếu các nội dung chính của nhóm (ví dụ như các điều luật liên quan) để các HS khác dễ theo dõi nội dung

- Thời gian mỗi nhóm thực hiện báo cáo: 8 - 13 phút

(Trước khi trình bày, các nhóm phải gửi bài (kịch bản trên word hoặc giấy) qua zalo cho GVBM muộn nhất là trước khi thực hiện tiết 1 của bài 11 là 1 ngày )

- Thứ tự báo cáo của các nhóm: Tiết1: nhóm 1 và nhóm 2; Tiết 2: nhóm 3 và nhóm 4; Tiết 3: nhóm 5 và nhóm 6

Bước 2: Hướng dẫn các nhóm tiến hành nhiệm vụ được giao

GV hướng dẫn cụ thể như sau:

1 Tạo (xây dựng) tình huống liên quan đến vấn đề nội dung được phân công

nghiên cứu (Tình huống có thể thu thập từ thực tế, từ các trang mạng hoặc từ nguồn khác Để qua những tình huống đó biết được sự vi phạm đã diễn ra như thế nào và có thể dẫn tới hậu quả gì Tùy vào nội dung, nhóm cũng có thể diễn 1 đoạn kịch ngắn (1-3 phút) để tạo tình huống _ có thể quay video rồi chiếu ở đầu báo cáo của nhóm)

2 Sau đó phóng viên dẫn chương trình, tìm gặp chuyên gia an ninh mạng để

giải đáp thắc mắc và hiểu rõ hơn về các điều luật liên quan trong luật hoặc nghị định ( ví dụ: Các hành vi đó vi phạm (cấm) trong điều luật nào? Hình thứ xử phạt,

Ý thức trách nhiệm, Cách phòng tránh,… )

3 Cuộc hỏi đáp giữa phóng viên và chuyên gia (nên ngồi vào bàn để trao đổi,

tác phong, thái độ nghiêm túc Phóng viên và chuyên gia nên chuẩn bị nội dung (kịch bản) của mình và in ra giấy để buổi trao đổi thuận lợi Không gian của buổi phóng vấn thực hiện trên phòng học của lớp.)

4 Các câu hỏi từ các thành viên trong lớp để chuyên gia trả lời (Nhóm nên

chuẩn bị câu hỏi để hỏi, có thể thành viên nhóm hỏi hoặc thành viên trong lớp đặt câu hỏi đã chuẩn bị trước Chuyên gia cũng chủ động các câu trả lời trước ra giấy Phần này có thể thực hiện và quay video luôn cũng có thể để phần này thực hiện trên lớp)

Lưu ý: chuyên gia khi trả lời những vấn đề liên quan đến điều khoản nào trong luật hoặc nghị định thì nên nêu rõ nội dung nghị định hoặc luật đó Nhóm chuẩn bị sẵn kịch bản và in ra giấy

Hướng dẫn học có thể tham khảo các điều luật, nghị định ở bài 11 sách giáo khoa tin học 10 (KNTT) hoặc ở trang: thuvienphapluat.vn; …

Bước 3: Hướng dẫn các nhóm nhận xét, đánh giá

- GV hướng dẫn các nhóm chủ động nhận xét, đánh giá lẫn nhau, phản biện giải trình (nếu có)

- Thảo luận về sự chuẩn bị, cách ứng xử của các nhân vật

- Có thể gợi ý ra các câu hỏi để thảo luận như: Cách giải quyết vấn đề của nhóm bạn như thế nào? Nếu là nhóm em sẽ làm như thế nào và có những kiến nghị

gì không?

 Giai đoạn 2: HS trình bày sản phẩm (kịch bản) – Thảo luận, chốt kiến thức

Bước 1 Các nhóm trình bày nội dung kịch bản:

 Tạo tình huống (video ngắn hoặc hình ảnh hoặc diễn tình huống ngắn gọn) _ Mỗi nhóm 1 tình huống về chủ đề mình nghiên cứu

 PV và chuyên gia thực hiện phỏng vấn theo kịch bản đã chuẩn bị

Bước 2 Các câu hỏi từ các HS khác trong lớp (nếu có)

Bước 3 Nhận xét, góp ý của các thành viên trong lớp và GV nhận xét, cho

điểm

Bước 4 GV chốt kiến thức, hướng dẫn HS tổng hợp và khái quát những vấn

đề trọng tâm từ của bài học

(Phần nội dung chính để ghi vở GV có thể chuyển lên nhóm lớp để các e ghi lại nội dung chính bài học vào vở)

* Sau đây là sự phân công, kịch bản và tiến hành thực hiện kịch bản của các nhóm lớp 10A3 năm học 2022 – 2023:

(Kịch bản được GV xem, góp ý một số chỗ chưa phù hợp)

Nhóm 1:- Đưa tin không phù hợp lên mạng

* Phân công nhiệm vụ của các thành viên nhóm 1 (nhóm có 7 thành viên):

- Nhóm trưởng: Nguyễn Văn Duy

- Nhóm trưởng đã lập nhóm, nghiên cứu và trao đổi với các thành viên trong nhóm về nội dung chính cần đưa vào kịch bản rồi đi đến thống nhất phân công tìm hiểu và nghiên cứu như sau:

+ Bùi Cao Hoàng Đăng và Phan Thị Hạnh:

Xây dựng tình huống đầu kịch bản (Có thể là diễn một tình huống ngắn gọn hoặc tình huống có thể là đưa tin, chia sẻ tin như: tin covit sai sự thật gây hoang mang,Tin kích động bạo lực, mê tín dị đoan, ….)

+ Nguyễn Trâm Anh và Lê Quốc Bảo: Tìm hiểu xem Quốc hội, chính phủ đã

có những quy định gì với người đưa thông tin lên mạng (nêu rõ theo điều khoản trong nghị đinh hay luật nào)

+ Trần Văn Dũng và Đào Việt Hằng: Những hành vi đưa thông tin không phù hợp lên mạng, sẽ bị xử lý như thế nào?

+ Phan Thị hạnh và Nguyễn Văn Duy: Để hạn chế và đi đến xóa bỏ hành vi đưa thông tin không phù hợp lên mạng, thì mỗi cá nhân, tổ chức cần làm gì?

- Phân công tổng hợp, in kịch bản và báo cáo trên lớp:

+ Nguyễn Văn Duy: Tổng hợp bài của các thành viên thành kịch bản chung của nhóm và in kịch bản

+ Đào việt Hằng: Người sẽ trình chiếu các nội dung chính ở máy chiếu

+ Bùi Cao Hoàng Đăng: đóng vai chuyên gia an ninh mạng

+ Nguyễn Thị Trâm Anh: đóng vai phóng viên

(Trình chiếu hình ảnh về: các bài đăng, chia sẻ tin covit sai sự thật gây hoang

mang cho người dân, chia sẻ tin mê tín dị đoan)

- PV:

+ Đây là loại hành vi đưa thông tin không phù hợp lên mạng: bao gồm cả đăng và chia sẻ bài

+ Đây là một hành vi khá phổ biến trên mạng và đã mang lại hậu quả rất lớn

về vật chất hoặc tinh thần: gây hoang mang, ảnh hưởng tâm lý người khác

- PV: Để biết được chính phủ, quốc hội có những qui định gì với người đưa thông tin lên mạng, để biết các hành vi đăng tin, chia sẻ thông tin không phù hợp lên mạng có vi phạm pháp luật hay không, và để trở thành người sử dụng mạng thông minh, lành mạnh, chúng ta sẽ tìm gặp chuyên gia để tìm hiểu rõ hơn các điều luật liên quan đến loại hành vi này

* PV và chuyên gia thực hiện phỏng vấn theo kịch bản đã chuẩn bị

- PV: Thưa chuyên gia, để đảm bảo tính đúng đắn của thông tin, Quốc hội và chính phủ đã có những qui định gì với người đưa thông tin lên mạng ạ?

- Chuyên gia:

+ Theo khoản 2, điều 12 của luật CNTT qui định cấm “cung cấp, trao đổi,

truyền đưa, lưu trữ, sử dụng thông tin số” nhằm các mục đích sau:

a) Chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phá hoại khối đoàn kết toàn dân;

b) Kích động bạo lực, tuyên truyền chiến tranh xâm lược, gây hận thù giữa các dân tộc và nhân dân các nước, kích động dâm ô, đồi trụy, tội ác, tệ nạn xã hội,

mê tín dị đoan, phá hoại thuần phong mỹ tục của dân tộc;

c) Tiết lộ bí mật nhà nước, bí mật quân sự, an ninh, kinh tế, đối ngoại và những bí mật khác đã được pháp luật quy định;

d) Xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự, nhân phẩm, uy tín của công dân;

e) Quảng cáo, tuyên truyền hàng hoá, dịch vụ thuộc danh mục cấm đã được pháp luật quy định

+ Theo khoản 1, điều 8 trong luật an ninh mạng:

Các hành vi bị nghiêm cấm về an ninh mạng

1 Sử dụng không gian mạng để thực hiện hành vi sau đây:

a) Hành vi quy định tại khoản 1 Điều 18 của Luật này;

b) Tổ chức, hoạt động, câu kết, xúi giục, mua chuộc, lừa gạt, lôi kéo, đào tạo, huấn luyện người chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

c) Xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xúc phạm tôn giáo, phân biệt đối xử về giới, phân biệt chủng tộc; d) Thông tin sai sự thật gây hoang mang trong Nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế - xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác;

e) Hoạt động mại dâm, tệ nạn xã hội, mua bán người; đăng tải thông tin dâm

ô, đồi trụy, tội ác; phá hoại thuần phong, mỹ tục của dân tộc, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng;

f) Xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội

- PV: Những hành vi đó nếu vi phạm sẽ bị xử lý như thế nào ạ?

- Chuyên gia:

Theo khoản 1 và khoản 2 điều điều 101 của nghị định 15/2020/NĐ-CP:

Điều 101 Vi phạm các quy định về trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội

1 Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để thực hiện một trong các hành vi sau:

a) Cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; b) Cung cấp, chia sẻ thông tin cổ súy các hủ tục, mê tín, dị đoan, dâm ô, đồi trụy, không phù hợp với thuần phong, mỹ tục của dân tộc;

c) Cung cấp, chia sẻ thông tin miêu tả tỉ mỉ hành động chém, giết, tai nạn, kinh dị, rùng rợn;

d) Cung cấp, chia sẻ thông tin bịa đặt, gây hoang mang trong Nhân dân, kích động bạo lực, tội ác, tệ nạn xã hội, đánh bạc hoặc phục vụ đánh bạc;

đ) Cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc chưa được phép lưu hành hoặc đã có quyết định cấm lưu hành hoặc tịch thu;

e) Quảng cáo, tuyên truyền, chia sẻ thông tin về hàng hóa, dịch vụ bị cấm; g) Cung cấp, chia sẻ hình ảnh bản đồ Việt Nam nhưng không thể hiện hoặc thể hiện không đúng chủ quyền quốc gia;

h) Cung cấp, chia sẻ đường dẫn đến thông tin trên mạng có nội dung bị cấm

2 Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi tiết lộ thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước, bí mật đời tư của cá nhân và bí mật khác mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự

- PV: Thưa chuyên gia, để hạn chế và đi đến xóa bỏ hành vi đưa thông tin không phù hợp lên mạng, thì mỗi cá nhân, tổ chức cần làm gì ạ?

- Chuyên gia:

Theo QĐ số 874/QĐ- BTTT 2021:

Theo khoản 4,5,6,7,8 Điều 4 Quy tắc ứng xử cho tổ chức, cá nhân

4 Chia sẻ những thông tin có nguồn chính thống, đáng tin cậy

5 Có các hành vi, ứng xử phù hợp với những giá trị đạo đức, văn hóa, truyền thống của dân tộc Việt Nam; không sử dụng từ ngữ gây thù hận, kích động bạo lực, phân biệt vùng miền, giới tính, tôn giáo

6 Không đăng tải những nội dung vi phạm pháp luật, các thông tin xúc phạm danh dự, nhân phẩm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khác; sử dụng ngôn ngữ phản cảm, vi phạm thuần phong

mĩ tục; tung tin giả, tin sai sự thật; quảng cáo, kinh doanh dịch vụ trái phép gây bức xúc trong dư luận xã hội, ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội

7 Khuyến khích sử dụng mạng xã hội để tuyên truyền, quảng bá về đất nước - con người, văn hóa tốt đẹp của Việt Nam, chia sẻ thông tin tích cực, những tấm gương người tốt, việc tốt

8 Vận động người thân trong gia đình, bạn bè, những người xung quanh tham gia giáo dục, bảo vệ trẻ em, trẻ vị thành niên sử dụng mạng xã hội một cách an toàn, lành mạnh

 PV: Các điều luật các bạn có thể tham khảo trang 57, 58 SGK Tin 10

(Sách KNTT) hoặc có thể tham khảo trên trang thuvienphapluat.vn

Nhóm 2: - Công bố thông tin cá nhân hay tổ chức mà không được phép

* Phân công nhiệm vụ của các thành viên nhóm 2 (nhóm có 7 thành viên):

- Nhóm trưởng: Nguyễn Duy Hùng

- Nhóm trưởng đã lập nhóm, nghiên cứu và trao đổi với các thành viên trong nhóm về nội dung chính cần đưa vào kịch bản rồi đi đến thống nhất phân công tìm hiểu và nghiên cứu như sau:

+ Phạm Trọng Hiển và Đậu Hoài Hiếu: Tạo tình huống đầu kịch bản (Có thể

là diễn một đoạn tình huống gọn hoặc tình huống về công bố thông tin cá nhân hay

tổ chức mà chưa được phép, ….)

+ Đào Phúc Hưng và Phạm Thị Hương: Thông tin cá nhân / tổ chức là gì? Khi

bị công bố thông tin thì cá nhân hay tổ chức có thể gặp những rủi ro gì

+ Nguyễn Bá Huy Hoàn và Lê Tấn Huy: Pháp luật VN có qui định, hình thức

xử phạt như thế nào đối với những đối tượng công bố thông tin cá nhân hay tổ

chức khi không được phép (nêu rõ theo điều khoản trong nghị đinh hay luật nào)

+ Nguyễn Duy Hùng: Tổ chức/cá nhân cần làm gì để bảo vệ thông tin của mình?

- Phân công tổng hợp, in kịch bản và báo cáo trên lớp:

+ Nguyễn Duy Hùng: Tổng hợp bài của các thành viên thành kịch bản chung của nhóm và in kịch bản

+ Phạm Thị Hương: Người sẽ trình chiếu các nội dung chính ở máy chiếu + Lê Tấn Huy: đóng vai chuyên gia an ninh mạng

+ Đậu Hoài Hiếu: đóng vai phóng viên

Gần đây, nhiều vụ việc đăng tải thông tin cá nhân gây bức xúc trong dư luận

Ví dụ, đoạn video một công nhân ở Khánh Hòa bị phạt với lý do “bánh mì không phải là lương thực, thực phẩm” lan truyền trên mạng xã hội, mà clip do người trong nhóm cán bộ phường (ông Trần Lê Hữu Thọ) quay lại và đăng tải không có sự đồng ý của anh công nhân (Trình chiếu hình ảnh chụp từ clip)

Hoặc việc đăng tải thông tin cá nhân của các bệnh nhân Covid-19 (ở các đợt dịch đầu) khiến cho nhiều người bị cô lập, xa lánh (Trình chiếu ảnh đăng tin lấy từ trang facebook )

Hoặc năm 2019, ca sĩ Văn Mai Hương bị xâm nhập vào hệ thống camera gia đình, bị lấy thông tin riêng tư và chia sẻ lên mạng xã hội, khiến ca sĩ Văn Mai Hương bị xúc phạm nhân phẩm, danh dự

Hoặc như trường hợp của chị Hồng, vui mừng vì được cầm trên tay chiếc thẻ CCCD gắn chíp điện tử, chị Hồng chụp hình ảnh căn cước công dân của mình khoe với bạn là chị Minh Tuy nhiên chị Minh đã chia sẻ hình ảnh căn cước công dân của chị Hồng lên facebook Và sau đó vài tháng chị Hồng nhận được điện thoại yêu cầu thanh toán khoản vay đúng hạn từ một công ty tài chính (mặc dù chị Hồng không hề vay _Trình chiếu hình ảnh lấy từ clip cảnh báo từ VTV1)…

- PV: Vậy thông tin cá nhân hay tổ chức là gì, hình thức xử phạt nếu công bố thông tin khi chưa được phép, hoặc làm sao để bảo vệ thông tin của cá nhân hay tổ chức? Thì chúng ta sẽ tìm gặp chuyên gia để tìm hiểu rõ hơn

* PV và chuyên gia thực hiện phỏng vấn theo kịch bản đã chuẩn bị

PV: Thưa chuyên gia, thông tin cá nhân hay tổ chức là gì? Khi bị công bố thông tin thì cá nhân hay tổ chức có thể gặp những rủi ro gì ạ?

- Chuyên gia:

+ Thông tin cá nhân (TTCN) là thông tin đủ để xác định chính xác danh tính một cá nhân, bao gồm ít nhất nội dung trong những thông tin sau đây: họ tên, ngày sinh, nghề nghiệp, chức danh, địa chỉ liên hệ, địa chỉ thư điện tử, số điện thoại, số chứng minh nhân dân, số hộ chiếu Những thông tin thuộc bí mật cá nhân gồm có

hồ sơ y tế, hồ sơ nộp thuế, số thẻ bảo hiểm xã hội, số thẻ tín dụng và những bí mật

+ Theo khoản 2 điều 22 của Luật CNTT 2006 có qui định như sau:

2 Tổ chức, cá nhân không được cung cấp thông tin cá nhân của người khác cho bên thứ ba, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác hoặc có sự đồng ý của người đó

+ Hành vi xử phạt có thể theo khoản 1 khoản 2 điều 84 của nghị định số 15/2020/NĐ-CP:

1 Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:

a) Thu thập thông tin cá nhân khi chưa có sự đồng ý của chủ thể thông tin cá nhân về phạm vi, mục đích của việc thu thập và sử dụng thông tin đó;

b) Cung cấp thông tin cá nhân cho bên thứ ba khi chủ thể thông tin cá nhân đã yêu cầu ngừng cung cấp

2 Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:

a) Sử dụng không đúng mục đích thông tin cá nhân đã thỏa thuận khi thu thập hoặc khi chưa có sự đồng ý của chủ thể thông tin cá nhân;

b) Cung cấp hoặc chia sẻ hoặc phát tán thông tin cá nhân đã thu thập, tiếp cận, kiểm soát cho bên thứ ba khi chưa có sự đồng ý của chủ thông tin cá nhân;

c) Thu thập, sử dụng, phát tán, kinh doanh trái pháp luật thông tin cá nhân của người khác

3 Biện pháp khắc phục hậu quả:

Buộc hủy bỏ thông tin cá nhân do thực hiện hành vi vi phạm quy định tại điểm b khoản 1, các điểm b và c khoản 2 Điều này

- PV: Thưa chuyên gia, Tổ chức/cá nhân cần làm gì để bảo vệ thông tin của mình?

Nhóm 3: - Lừa đảo qua mạng và Bắt nạt qua mạng

(Hai nội dung này đã được tìm hiểu ở bài 9 - An toàn trên không gian mạng, nên nhóm 3 sẽ tìm hiểu 2 nội dung này)

* Phân công nhiệm vụ của các thành viên nhóm 3 (nhóm có 8 thành viên):

- Nhóm trưởng: Lê Thị Thùy Linh

- Nhóm trưởng đã lập nhóm, nghiên cứu và trao đổi với các thành viên trong nhóm về nội dung chính cần đưa vào kịch bản rồi đi đến thống nhất phân công tìm hiểu và nghiên cứu như sau:

+ Phan Thị Thùy Linh và Trịnh Hữu Khánh:

Xây dựng tình huống đầu kịch bản (Có thể là video, diễn đoạn kịch ngắn gọn hoặc hình ảnh liên quan đến lừa đảo qua mạng và bắt nạt qua mạng, ….)

+ Nguyễn Đình Anh Khoa: Những hành vi lừa đảo qua mạng phổ biến hiện nay? Tội lừa đảo qua mạng có thể chịu trách nhiệm hình sự như thế nào?

+ Trịnh Hữu Khánh: Cách thức phòng tránh lừa đảo và bảo mật thông tin trên mạng?

+ Lưu Cẩm Ly: Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, người bị lừa đảo cần

+ Trần Thị Thanh Mai: Những hành vi như thế nào được gọi là bắt nạt qua mạng? và hậu quả của việc bắt nạt qua mạng? Luật pháp Việt Nam đã có những hình thức xử phạt gì với những người có hành vi bắt nạt qua mạng?

+ Nguyễn Thanh Vân: Khi bị bắt nạt qua mạng, nạn nhân cần làm gì?

* Phân công tổng hợp, in kịch bản và báo cáo trên lớp:

+ Phan Tuấn Kiệt: Tổng hợp nội dung nghiên cứu và chuẩn bị của các thành viên thành kịch bản chung của nhóm và in kịch bản

+ Lê Thùy Linh: Người sẽ trình chiếu các nội dung chính ở máy chiếu

+ Trịnh Hữu Khánh: Đóng vai chuyên gia an ninh mạng

+ Phan Thị Thùy Linh: Đóng vai phóng viên

* Kịch bản HS soạn:

* Tình huống:

(Trình chiếu hình ảnh về các tin nhắn có nội dung lừa đảo qua mạng, video

ngắn về bắt nạt qua mạng)

* PV và chuyên gia thực hiện phỏng vấn theo kịch bản đã chuẩn bị

- PV: Thưa Chuyên gia, những hành vi lừa đảo qua mạng phổ biến hiện nay? Và tội lừa đảo qua mạng có thể phải chịu trách nhiệm hình sự như thế nào?

- Chuyên gia:

- Với sự phát triển nhanh chóng của internet, các trang mạng xã hội xuất hiện

ngày càng nhiều cùng với đó là các hành vi lừa đảo qua mạng (như lừa tình, lừa

đảo chiếm đoạt tài sản) ngày càng phổ biến, tinh vi và khó kiểm soát

Có thể:

+ Lừa đảo qua điện thoại và tin nhắn

+ Lừa đảo qua email

+ Lừa đảo trên mạng xã hội

- Và người thực hiện các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản sẽ bị truy cứu

trách nhiệm hình sự về “Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo quy định tại Điều

174 Bộ luật hình sự năm 2017 với khung hình phạt cụ thể như sau:

+ Phạt tù từ 6 tháng đến 20 năm (tùy vào mức độ vi phạm)

+ Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định

từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản

(Vì các hình thức xử phạt cụ thể khá dài nên tôi sẽ gửi các bạn tham khảo ở phụ lục kèm theo)

PV: Thưa chuyên gia, có cách thức phòng tránh lừa đảo và bảo mật thông tin cho người dùng mạng không ạ?

- Chuyên gia:

Luôn cẩn trọng với email, điện thoại, tin nhắn từ số lạ:

Hãy liên lạc với công ty hoặc tổ chức được nhắc đến, bằng email hoặc số điện thoại Quý khách có thể xác minh là đúng

Đừng chia sẻ thông tin cá nhân, bao gồm ngày tháng năm sinh, mật mã và thông tin Thẻ:

Kiểm tra địa chỉ của các trang web các bạn ghé thăm Cẩn trọng với các thông tin các bạn chia sẻ trên mạng xã hội và kiểm tra các thiết lập quyền riêng tư

- Chuyên gia: Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, người bị lừa đảo cần

làm đơn tố giác gửi cơ quan có thẩm quyền

Hồ sơ tố giác tội phạm bao gồm:

Đơn trình báo công an;

Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân/Hộ chiếu của người bị lừa đảo (bản sao công chứng);

Sổ hộ khẩu của người bị lừa đảo (bản sao công chứng)

Chứng cứ liên quan để chứng minh (hình ảnh, ghi âm, video,… có chứa nguồn thông tin của hành vi phạm tội)

Theo Điều 145 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, các cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố gồm:

Cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

Cơ quan, tổ chức khác tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm

Ngoài việc trình báo trực tiếp với cơ quan có thẩm quyền, người bị lừa đảo còn có thể thông tin, trình báo lừa đảo qua đường dây nóng của cơ quan Công an: Đường dây nóng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao: 069.219.4053 – Cục Cảnh sát hình sự;

Địa chỉ: https://canhbao.ncsc.gov.vn/ của Trang cảnh báo an toàn thông tin Việt Nam

- PV: Cùng với các hành vi lừa đảo qua mạng, Bắt nạt qua mạng cũng là

hành vi khá phổ biến và đã mang lại những hậu quả đáng báo động

- PV: Thưa chuyên gia, để giúp mọi người hiểu rõ hơn, ông có thể cho chúng tôi biết những hành vi như thế nào được gọi là bắt nạt trên mạng và hậu quả của việc bắt nạt qua mạng ạ?

- Chuyên gia:

- Hành vi bắt nạt trên mạng có thể: đăng tin đồn, đe dọa, nhận xét người khác, thông tin cá nhân của nạn nhân, dùng những từ kích động

- Nạn nhân của việc bắt nạt trên mạng thường có lòng tự trọng thấp, ý tưởng

tự tử gia tăng và một loạt các phản ứng tiêu cực như: sợ hãi, thất vọng, tức giận, trầm cảm

- Bắt nạt qua mạng thường để lại nhiều hậu quả nặng nề đặc biệt là đối với

thanh thiếu niên Nó có thể dẫn tới rối loạn lo âu, rối loạn trầm cảm, tự làm đau bản thân (self-harm) và thậm chí tự tử Nạn nhân thường thiếu tự tin và tổn thương

sự tự trọng nặng nề, có cảm giác sợ hãi, buồn bã, tức giận nhiều hơn sau khi bị bắt nạt Chưa kể, một khi đã xuất hiện trên mạng thì những nội dung như vậy thường lưu lại rất lâu sau đó và rất khó để thoát khỏi nó Nỗi đau gây ra bởi bắt nạt qua mạng là rất lớn và không thể lường trước được

- PV: Vậy thưa ông, Luật pháp Việt Nam đã có những hình thức xử phạt

gì với những người có hành vi bắt nạt qua mạng ạ?

- Chuyên gia: Tại Việt Nam, có qui định rõ hình thức xử phạt tại khoản 1

điểm a, điều 101 của Nghị định 15/NĐ-CP

Điều 101 Vi phạm các quy định về trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng

xã hội

1 Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi lợi

dụng mạng xã hội để thực hiện một trong các hành vi sau:

a) Cung cấp, trao đổi, truyền đưa hoặc lưu trữ, sử dụng thông tin số nhằm đe dọa, quấy rối, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác

Hoặc có thể bị xử phạt hình sự: nếu chửi bới, đe dọa đã lên đỉnh điểm là đe

dọa giết người thì có thể truy cứu hình sự như sau: theo điều 133 bộ luật hình sự

2015 (Sửa đổi 2017) quy định sẽ xử phạt từ 6 tháng đến 7 năm tù tùy vào mức độ

và hậu quả gây ra

- PV: Thưa ông, khi bị bắt nạt qua mạng nạn nhân cần làm gì ạ?

- Chuyên gia:

 Chặn kẻ gửi thông điệp Sách Mean Behind the Screen cho biết: “Điều bạn

không đọc thì không hại bạn được” (Hoặc trên các nền tảng đều có chức năng báo

cáo đến các tổ chức cung cấp và quản lý các dịch vụ mạng)

 Giữ lại mọi bằng chứng, ngay cả khi bạn không đọc Chúng bao gồm những lời khiêu khích qua tin nhắn, e-mail, bình luận trên blog hoặc mạng xã hội, tin nhắn thoại hoặc cách khác

 Bảo kẻ bắt nạt dừng lại Gửi một thông điệp mạnh mẽ nhưng không biểu hiện cảm xúc:

+ “Đừng gửi gì nữa”

+ “Gỡ tin đã đăng xuống”

+ “Nếu không dừng lại, tôi sẽ tự vệ”

 Xây dựng sự tự tin Tập trung vào ưu điểm thay vì nhược điểm của bạn Giống như việc bắt nạt bên ngoài, kẻ bắt nạt trên mạng chỉ tìm nạn nhân là người

có vẻ không thể tự vệ

 Báo cho người lớn Trước tiên, hãy nói với cha mẹ Bạn cũng có thể báo cáo vấn đề với trang web hoặc nhà cung cấp dịch vụ mà kẻ bắt nạt đang sử dụng Trong những trường hợp nghiêm trọng, bạn và cha mẹ nên trình bày với trường học, trình báo với cảnh sát hoặc gặp luật sư

Nhóm 4:

Bản quyền và vi phạm bản quyền khi sử dụng dữ liệu và phần mềm

* Phân công nhiệm vụ của các thành viên nhóm 4 (nhóm có 7 thành viên):

- Nhóm trưởng: Phạm Tiến Phát

- Nhóm trưởng đã lập nhóm, nghiên cứu và trao đổi với các thành viên trong nhóm về nội dung chính cần đưa vào kịch bản rồi đi đến thống nhất phân công tìm hiểu và nghiên cứu như sau:

+ Nguyễn Công Mạnh: Xây dựng tình huống vi phạm bản quyền

+ Phùng Minh Nguyên: Sự vi phạm bản quyền trong tình huống trên có thể dẫn đến hậu quả gì?

+ Nguyễn Đức Mạnh: Phân biệt giúp chúng tôi về Bản quyền và Quyền Tác giả?

+ Nguyễn Anh Ngọc: Những hành vi nào vi phạm bản quyền với các tác phẩm số (các sản phẩm Tin Học)

+ Chu Thường Nghĩa: Mua bản quyền và mua quyền sử dụng khác nhau như thế nào?

+ Trần Thị Thanh Mai: Vi phạm bản quyền bị phạt như thế nào?

* Phân công tổng hợp, in kịch bản và báo cáo trên lớp:

+ Phạm Tiến Phát: Tổng hợp nội dung nghiên cứu, chuẩn bị của các thành viên thành kịch bản chung của nhóm và in kịch bản

+ Chu Thường Nghĩa: Người sẽ trình chiếu video tình huống đầu kịch bản và các nội dung chính của nhóm ở máy chiếu

+ Nguyễn Anh Ngọc: Đóng vai chuyên gia an ninh mạng

+ Phan Linh Nga: Đóng vai phóng viên

+ Phùng Minh Nguyên, Nguyễn Công Mạnh, Trần Thị Thanh Mai: Đóng vai trong tình trong tình huống vi phạm bản quyền ở đầu kịch bản

* Kịch bản HS soạn:

* Tình huống:

Quay 1 video ngắn tầm 2 phút, bạn Nguyên đến nhà bạn Mạnh chơi biết bạn Mạnh mới mua quyền sử dụng phần mềm học tiếng anh edupia Bạn Nguyên liền xin tài khoản truy cập và mật khẩu của bạn Mạnh để được học

Bạn Nga đến chơi sau, gặp tình huống đó liền nói: bạn Mạnh chia sẻ tên tài khoản và mật khẩu phần mềm cho bạn Nguyên là các bạn đã vi phạm bản quyền Nhưng cả hai bạn Nguyên và bạn Mạnh đều nói là hành vi của hai bạn không

vi phạm bản quyền vì bạn Nguyên đã trả tiền để mua phần mềm về sử dụng

- PV: Hành vi của bạn Nguyên và bạn Mạnh có vi phạm bản quyền không?

Và để hiểu rõ hơn về vấn đề vi phạm bản quyền, chúng ta sẽ tìm gặp chuyên gia để được giải đáp và hỗ trợ

* PV và chuyên gia thực hiện phỏng vấn theo kịch bản đã chuẩn bị

- PV: Thưa chuyên gia, qua video vừa rồi, thì hành vi của bạn Nguyên và bạn Mạnh có bị vi phạm bản quyền không? Sự vi phạm đó có thể dẫn đến hậu quả gì ạ?

quyền

PV: Ông có thể phân biệt giúp chúng tôi về Bản quyền và Quyền Tác giả được không ạ?

- Chuyên gia: Bạn có thể hiểu đơn giản như sau:

- Thuật ngữ Bản quyền: Tập trung thể hiện ở khía cạnh giá trị thương mại (ưu

tiên bảo vệ quyền lợi đầu tư về kinh tế của người sở hữu quyền tác giả hơn là chính tác giả)

- Thuật ngữ Quyền tác giả:

+ Bao gồm quyền nhân thân (như đặt tên tác phẩm, công bố, bảo vệ toàn vẹn sản phẩm,…) và quyền tài sản (Cho thuê, sao chép, làm bản phái sinh tác phẩm…) + Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm của mình sáng tạo hay sở hữu Tập trung vào việc bảo hộ quyền của tác giả đối với tác phẩm của mình, những giá trị tinh thần, quyền nhân thân gắn liền giữa tác giả và tác phẩm

Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay hai thuật ngữ bản quyền và quyền tác giả, chúng thường được dùng chung Hệ thống các văn bản pháp lý tại Việt Nam hiện tại sử dụng thuật ngữ chính thức đó là “Quyền tác giả” Nên nói đến bản quyền ta hiểu đó là “Quyền tác giả”

PV: Những hành vi nào vi phạm bản quyền với các tác phẩm số (các sản phẩm Tin Học) ạ?

- Chuyên gia:

Vi phạm quyền tài sản hay quyền nhân thân đều là vi phạm bản quyền Hành

vi vi phạm bản quyền rất đa dạng Sau đây là một số các hành vi vi phạm bản quyền đối với các tác phẩm số

- Mạo danh tác giả

- Công bố mà không được phép Quyền công bố vốn là quyền nhân thân, nhưng việc công bố không đúng lúc, đúng chỗ có thể ảnh hưởng đến việc kinh doanh nên các tổ chức làm phần mềm không những giữ toàn bộ các quyền tài sản

mà còn giữ cả quyền công bố

– Sửa chữa, chuyển thể phần mềm, dữ liệu mà không được phép của tác giả Hành vi này phá hoại tính toàn vẹn của sản phẩm, làm ảnh hưởng tới tác giả

Sử dụng phần mềm lậu, không mua quyền sử dụng phần mềm đối với các phần mềm phải trả tiền

- Phá khoá phần mềm, vô hiệu hoá các biện pháp kĩ thuật do chủ sở hữu quyền tác giả thiết lập Mặc dù phá khoá phần mềm tức là thay đổi phần mềm, một hành vi vi phạm tính toàn vẹn của tác phẩm, nhưng việc phá khóa nhằm mục đích

sử dụng không trả tiền thì hành vi này lại vi phạm quyền tài sản Rất nhiều các phần mềm nổi tiếng bị phá khoá và đưa lên mạng công khai để mọi người có thể lấy về dùng Làm bản phái sinh, phân phối dữ liệu hay phần mềm, kể cả bản phái sinh mà không được phép

- Chiếm đoạt mã phần mềm Thường thì nhân viên phát triển phần mềm cho một công ty là tác giả chứ không sở hữu phần mềm ấy Có nhiều trường hợp, các nhân viên làm phần mềm ra khỏi công ty đã sử dụng các mã nguồn phần mềm mình đã viết để làm những công việc khác, trong đó có cả việc làm ra các phần mềm cạnh tranh với chính phần mềm gốc

- Đăng tải các tác phẩm, kể cả bản phái sinh mà không được phép của chủ sở

Chúng ta mua phần mềm edupia chỉ là mua quyền sử dụng Còn bản quyền vẫn thuộc công ty cổ phần giáo dục Educa Corporation Hoặc chúng ta mua hệ điều hành Windows, các phần mềm văn phòng như Word, Excel, PowerPoint đều chỉ là mua quyền sử dụng Bản quyền của tất cả các phần mềm đó vẫn thuộc công

- Dễ sao chép với chi phí rất thấp

- Dễ phát tán trên quy mô lớn

Nếu phần mềm bị phát tán thì công ty không thể bán được và có thể mất hết đầu tư

Trong trường hợp xâm phạm bản quyền tác giả, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính theo quy định tại Nghị định 131/2013/NĐ-CP:

- Căn cứ theo quy định tại Điều 9 Nghị định 131/2013/NĐ-CP: “Phạt từ 2000

000 đồng đến 3000 000 đối với hành vi sử dụng tác phẩm mà không nêu tên thật, bút danh tác giả, tên tác phẩm hoặc nêu không đúng tên thật hoặc bút danh tác giả, tên tác phẩm trên bản sao tác phẩm” Điều này liên quan đến quyền nhân thân và văn hóa chia sẻ

- Căn cứ theo quy định tại Điều 17 Nghị định 131/2013/NĐ-CP đối với hành

vi “truyền đạt tác phẩm đến công chúng bằng phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào mà không được phép

của chủ sở hữu quyền tác giả” Việc đưa dữ liệu hay phần mềm lên mạng không được phép theo quy định sẽ bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng

và buộc phải dỡ bỏ bản sao tác phẩm

- Căn cứ theo quy định tại Điều 18 Nghị định 131/2013/NĐ-CP đối với hành

vi “sao chép tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả” Việc sao chép lậu dữ liệu hay phần mềm sẽ bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 35.000.000 đồng và phải dỡ bỏ bản sao tác phẩm vi phạm dưới hình thức điện tử, trên môi trường Internet và kỹ thuật số hoặc buộc tiêu hủy tang vật

- Căn cứ theo quy định tại Điều 20 Nghị định 131/2013/NĐ-CP: “Cố ý hủy

bỏ hoặc vô hiệu các biện pháp kỹ thuật, công nghệ do chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm của mình” Những ai bẻ khóa phần mềm (crack) để dùng sẽ bị phạt tùy theo tính chất, mức độ xâm phạm, có thể

bị xử lý bằng biện pháp dân sự, hành chính tùy vào từng mức độ

Nhóm 5: Gửi thư rác hay tin nhắn rác

* Phân công nhiệm vụ của các thành viên nhóm 5 (nhóm có 7 thành viên):

- Nhóm trưởng: Nguyễn Đình Đại Phúc

- Nhóm trưởng đã lập nhóm, nghiên cứu và trao đổi với các thành viên trong nhóm về nội dung chính cần đưa vào kịch bản rồi đi đến thống nhất phân công tìm hiểu và nghiên cứu như sau:

+ Nguyễn Thị Minh Thư: Xây dựng tình huống đầu kịch bản

+ Nguyễn Hữu Thọ, Trần Anh Quang: Cách nhận diện tin nhắn rác, thư rác? + Ngô Trí Thịnh, Trần Thị Nha Trang: Cách phòng chống tin nhắn rác, thư rác, hủy nhận thư rác tin nhắn?

+ Phan Thanh Tăng, Nguyễn Thọ Quý: Hình thức xử phạt vi phạm với đối tượng gửi thư rác, tin nhắn rác?

* Phân công tổng hợp, in kịch bản và báo cáo trên lớp:

+ Nguyễn Đình Đại Phúc: Tổng hợp nội dung nghiên cứu, chuẩn bị của các thành viên thành kịch bản chung của nhóm và in kịch bản

+ Trần Anh Quang: Người sẽ trình chiếu video tình huống đầu kịch bản và các nội dung chính của nhóm ở máy chiếu

+ Ngô Trí Thịnh: đóng vai chuyên gia an ninh mạng

+ Trần Thị Nha Trang: đóng vai phóng viên

+ Nguyễn Hữu Thọ và Nguyễn Thị Minh Thư: đóng vai trong tình trong tình huống vi phạm bản quyền ở đầu kịch bản

* Kịch bản HS soạn:

* Tình huống:

Quay video (hơn 1 phút)

Một nhóm 2 bạn Minh Thư và Hữu Thọ đang ngồi học nhóm với nhau thì điện thoại bạn Minh Thư có tin nhắn tới, mở ra đọc Một lát sau một tin nhắc khác

… Trong vòng 1 phút có đến 4-5 tin nhắn đến, bạn ấy với thái độ rất khó chịu Bạn Thọ trêu: Minh Thư giận người yêu nên không thèm đọc tin nhắn ạ Minh Thư trả lời: đâu có, đây là tin nhắn rác, tớ thấy rất phiền phức, khó chịu vì mỗi ngày tin nhắn quảng cáo đến liên tục như thế đó

PV: Có lẽ không chỉ riêng bạn Minh Thư ở trong tình huống trên, mà thực tế

rất nhiều người gặp phải tình trạng bị gửi tin nhắn rác, thư rác đến điện thoại mình Các bạn biết, tin nhắn rác, thư rác gửi đến máy chúng ta, làm chúng ta thấy phiền, thấy khó chịu, làm đầy bộ nhớ Vậy để biết tin nhắn như thế nào là tin nhắn rác, thư rác, làm thế nào để chống tin nhắn rác, thư rác thì chúng ta sẽ tìm gặp chuyên gia để tìm hiểu rõ hơn

* PV và chuyên gia thực hiện phỏng vấn theo kịch bản đã chuẩn bị

- PV: Chào Chuyên gia, thưa ông nhiều năm qua, vấn đề tin nhắn rác, thư

điện tử rác luôn được các phương tiện truyền thông đại chúng nhắc đến với mục tiêu đảm bảo an toàn cho người sử dụng các thiết bị thông minh, có kết nối Internet Để hiểu rõ và phòng chống tin nhắn rác, thư rác nên hôm nay tôi đến đây mong muốn chuyên gia giải đáp thắc mắc và hỗ trợ ạ

- PV: Ông có thể cho chúng tôi biết cách nhận diện tin nhắn rác, thư rác được không ạ?

- Chuyên gia:

Tại Nghị định số 90/2008/NĐ-CP:

+ Tin nhắn rác được định nghĩa là “Tin nhắn nhằm mục đích quảng cáo

được gửi đến người nhận mà người nhận đó không mong muốn hoặc không có trách nhiệm phải tiếp nhận theo quy định của pháp luật”

+ Thư điện tử rác bao gồm các loại sau:

- Thư điện tử quảng cáo mà không được sự đồng ý trước của người sử dụng hoặc thư điện tử quảng cáo vi phạm các quy định về gửi thư điện tử quảng cáo tại Nghị định này;

Điều 4 Quy định bộ tiêu chí nhận diện tin nhắn rác, thư điện tử rác (Nghị

định 91/2020/NĐ-CP - Bổ sung Nghị định 90/2008/NĐ-CP) Tại khoản 1 và khoản

3 như sau:

1 Tin nhắn được xác định là tin nhắn rác dựa vào các tiêu chí:

a) Tần suất gửi tin là số tin nhắn được thực hiện đi từ nguồn gửi tin nhắn trong một khoảng thời gian;

b) Đặc điểm hành vi sử dụng: Nguồn gửi chủ yếu sử dụng để nhắn tin đi, tỷ lệ thực hiện cuộc gọi và nhận cuộc gọi thấp; Tỷ lệ gửi tin nhắn tới các thuê bao

không có mối quan hệ là tỷ lệ gửi tin nhắn đến các số thuê bao không có mối quan

hệ (chưa từng nhắn tin trước đây) trên tổng số tin nhắn gửi đi;

c) Mẫu tin nhắn rác là các mẫu ký tự dùng chung để nhận diện tin nhắn rác bao gồm các mẫu tin nhắn rác do doanh nghiệp viễn thông thu thập và chia sẻ

3 Thư điện tử được xác định là thư điện tử rác dựa vào các tiêu chí:

a) Tần suất gửi thư điện tử: là số thư điện tử được gửi từ một địa chỉ thư điện

tử trong một khoảng thời gian;

- PV: Thưa chuyên gia, ông có thể cho biết cách phòng chống tin nhắn rác, thư rác, hủy nhận thư rác tin nhắn rác ạ?

a) Đăng ký hoặc hủy qua tin nhắn SMS (qua đầu số 5656);

b) Đăng ký hoặc hủy qua website (khongquangcao.ais.gov.vn) hoặc tổng đài hoặc ứng dụng

2 Nội dung đăng ký hoặc hủy đăng ký

a) Đăng ký hoặc hủy đăng ký Danh sách không nhận tin nhắn quảng cáo

- Cú pháp đăng ký: DK DNC S gửi 5656;

- Cú pháp hủy: HUY DNC S gửi 5656

b) Đăng ký hoặc hủy đăng ký Danh sách không nhận tin nhắn và cuộc gọi quảng cáo

- Cú pháp đăng ký: DK DNC gửi 5656;

- Cú pháp hủy: HUY DNC gửi 5656

3 Mọi đăng ký hoặc hủy đăng ký Danh sách không quảng cáo qua website hoặc qua ứng dụng phải được xác thực qua số điện thoại đã thực hiện đăng ký hoặc hủy đăng ký

 Người dùng có thể sử dụng phản ánh, cung cấp các bằng chứng tới

Hệ thống tiếp nhận phản ánh tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác:

1 Hướng dẫn người sử dụng phản ánh, cung cấp các bằng chứng tin nhắn rác: (Tôi sẽ gửi cho các bạn cú pháp gưit tin nhắn sau – Phần phụ lục)

a) Phản ánh qua tin nhắn tới tổng đài 5656: Người sử dụng soạn tin nhắn phản ánh theo cú pháp: S [Nguồn phát tán][Nội dung tin nhắn rác] hoặc S (nguồn phát tán)(Nội dung tin nhắn rác) gửi 5656;