NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
CƠ SỞ LÝ LUẬN
2.1.1 Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
2.1.1.1 Khái niệm về năng lực
Năng lực được định nghĩa là khả năng thực hiện hiệu quả và có trách nhiệm các nhiệm vụ trong các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội và cá nhân, dựa trên hiểu biết, kỹ năng và thái độ sẵn sàng hành động (Bernd Meier và Nguyễn Văn Cường, 2012).
2.1.1.2 Dạy học định hướng phát triển năng lực của học sinh
Việc dạy học không chỉ dừng lại ở việc hình thành kiến thức, kỹ năng và thái độ tích cực cho học sinh, mà còn hướng tới việc phát triển khả năng thực hiện các hành động có ý nghĩa Dạy học định hướng phát triển năng lực mở rộng hoạt động dạy học bằng cách tạo ra môi trường và bối cảnh cụ thể, giúp học sinh vận dụng kiến thức, sử dụng kỹ năng và thể hiện thái độ của mình.
Bằng cách tiếp cận dựa trên đặc thù nội dung và phương pháp nhận thức, môn Sinh học được xác định với hệ thống năng lực chuyên biệt, bao gồm: khả năng vận dụng kiến thức sinh học vào cuộc sống, khả năng giải quyết vấn đề thông qua môn sinh học, và khả năng thực hành sinh học.
NL sử dụng ngôn ngữ sinh học; NL tính toán sinh học
2.1.2 Hoạt động trải nghiệm sáng tạo
Mọi hoạt động của con người đều mang tính mục đích, giúp xác định chức năng, nhiệm vụ và động lực để đạt hiệu quả trong công việc Marx nhấn mạnh rằng hoạt động của con người có ý thức và mục đích, điều này quyết định phương thức hoạt động và ảnh hưởng đến ý chí con người Ông viết rằng “Công việc đòi hỏi một sự chú ý bền bỉ”, và sự chú ý này chỉ có thể đến từ sự căng thẳng thường xuyên của ý chí Tính mục đích trong hoạt động con người, đặc biệt là trong giáo dục, đã được thể hiện rõ ràng qua lịch sử các dân tộc và quốc gia Hoạt động dạy và học luôn được coi trọng và nâng cao.
Hồ Chủ tịch đã nhấn mạnh một bài học quý giá từ người xưa: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”, cho thấy rằng dạy học chính là dạy người Trong văn hóa Việt Nam, người thầy được xem là một yếu tố quan trọng, quyết định sự nghiệp của mỗi cá nhân, điều này được thể hiện qua câu tục ngữ “hông thầy đố mày làm nên”.
Sự trải nghiệm là kết quả của sự tương tác giữa con người và thế giới khách quan, bao gồm cả hình thức và kết quả của các hoạt động thực tiễn trong xã hội Nó không chỉ là kiến thức kinh nghiệm thực tế mà còn là sự kết hợp giữa kiến thức và kỹ năng Trải nghiệm được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, phản ánh nguyên tắc hoạt động và phát triển của thế giới.
Sáng tạo là biểu hiện của tài năng trong các lĩnh vực đặc biệt, thể hiện qua khả năng tiếp thu tri thức và hình thành ý tưởng mới Để đánh giá mức độ sáng tạo, cần phân tích các sản phẩm sáng tạo, vì đây là hoạt động của con người nhằm biến đổi thế giới tự nhiên và xã hội theo nhu cầu của con người, dựa trên các qui luật khách quan Sáng tạo mang tính không lặp lại, độc đáo và duy nhất, đồng thời là một thuộc tính nhân cách tồn tại như tiềm năng ở mỗi người Tiềm năng sáng tạo có mặt ở mọi người và được phát huy trong những hoàn cảnh sống cụ thể.
2.1.2.4 Hoạt động trải nghiệm sáng tạo
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một hình thức giáo dục cho phép học sinh tham gia trực tiếp và làm chủ các hoạt động Qua đó, học sinh tự lập kế hoạch và xây dựng chiến lược hành động, từ đó phát triển phẩm chất, tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị, kỹ năng sống và năng lực cần thiết cho công dân trong xã hội hiện đại Hoạt động này khuyến khích học sinh phát huy khả năng sáng tạo, giúp họ thích ứng và tạo ra giá trị mới cho bản thân và cộng đồng.
2.1.3 Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm sáng tạo
2.1.3.1 Vai trò ƣu thế của hoạt động trải nghiệm sáng tạo
- Bộ phận quan trọng của chương trình giáo dục
- Con đường quan trọng để gắn học với hành, lý thuyết với thực tiễn
- Hình thành phát triển nhân cách hài hòa và toàn diện cho HS
- Điều chỉnh và định hướng cho hoạt động dạy học
2.1.3.2 Vai trò của HS và GV trong hoạt động trải nghiệm sáng tạo
+ Vai trò của học sinh:
Học sinh (HS) cần chủ động và tích cực trong việc tiếp nhận các tình huống học tập mới, đồng thời huy động kiến thức và kỹ năng đã có để khám phá và giải quyết những tình huống này HS cũng nên bộc lộ quan điểm và những khó khăn của bản thân khi đối mặt với các thách thức học tập Qua quá trình dự đoán, kiểm nghiệm và thất bại, HS sẽ đạt được tri thức, tư duy và nhân cách Việc thảo luận và trao đổi thông tin với bạn học và giáo viên (GV) là rất quan trọng, và cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của chính HS.
Học sinh (HS) cần tự điều chỉnh kiến thức cá nhân để giải quyết các tình huống học tập mới và khám phá sâu hơn các vấn đề Việc này không chỉ tập trung vào việc tiếp thu kiến thức mà còn vào cách học và mô tả các nhiệm vụ cần thực hiện để giải quyết vấn đề HS cần phát triển kỹ năng sử dụng thành thạo các công cụ học tập, như khai thác thông tin trên internet và sử dụng phần mềm Họ cũng nên nỗ lực biến ý tưởng học tập thành sản phẩm cụ thể và thực hiện đánh giá người khác cũng như tự đánh giá bản thân trong quá trình học.
+ Vai trò của giáo viên :
Giáo viên (GV) đóng vai trò quan trọng trong việc thiết kế tình huống học tập, nêu vấn đề và biên soạn tài liệu học tập Họ điều phối mọi hoạt động trong lớp, tiếp nhận phản hồi và điều chỉnh quá trình học để đảm bảo đúng hướng GV luôn đồng hành với người học, giữ vai trò tư vấn và tạo môi trường thuận lợi cho việc kiến tạo kiến thức.
GV khuyến khích sự tự điều khiển và sáng kiến của học sinh, đồng thời tích cực tìm hiểu kiến thức và nhu cầu học tập của các em GV cũng khuyến khích học sinh trao đổi, tranh luận với nhau và với giáo viên, thay đổi phương pháp hướng dẫn và nội dung khi cần thiết Hơn nữa, GV thúc đẩy tư duy phê phán và khuyến khích học sinh tìm hiểu các vấn đề thông qua các câu hỏi tư duy và câu hỏi mở.
Hướng dẫn học sinh cách điều chỉnh kỹ năng học tập và định hướng nỗ lực học là rất quan trọng Cần nuôi dưỡng động cơ đam mê học tập bằng cách áp dụng các mô hình thúc đẩy hoạt động học thường xuyên Đồng thời, tạo điều kiện cho học sinh thực hiện tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau cũng là một yếu tố cần thiết để phát triển kỹ năng học tập hiệu quả.
2.1.3.3 Kết quả của hoạt động trải nghiệm sáng tạo
Con người được trang bị kiến thức phong phú về môi trường sống, từ đó xây dựng những tình cảm đạo đức trong sáng, thân thiện và yêu cuộc sống cũng như thiên nhiên.
- Hình thành các kĩ năng, năng lực sống trong những hoàn cảnh xã hội khác nhau
- Giúp người trải nghiệm khám phá phát huy năng lực bản thân và có tác động đến cộng đồng
- Cải thiện môi trường học tập thân thiện, tình cảm
- Giảm thiểu những áp lực căng th ng trong chương trình học
2.1.3.4 Các nguyên tắc thiết kế hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học
- Đảm bảo tính mục đích và tính kế hoạch của hoạt động
- Đảm bảo tính thích hợp và tính hiệu quả
- Đảm bảo sự thống nhất của nội khóa và ngoại khóa
- Đảm bảo sự thống nhất giữa chỉ đạo của GV và tính tự quản của HS
- Nội dung sinh hoạt phải linh hoạt, phong phú cân đối giữa các loại hình
- Có sự tự nguyện chủ động và hứng thú của HS
- Huy động sự tham gia giúp đỡ của nhà trường, cha mẹ HS, chính quyền địa phương, cơ quan doanh nghiệp
2.1.3.5 Các bước thiết kế tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo
- Bước 1 : Xác định nhu cầu tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo công việc này bao gồm một số việc
- Bước 2 : Đặt tên cho hoạt động
- Bước 3 : Xác định mục tiêu của hoạt động
- Bước 4 : Xác định nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức của hoạt động
- Bước 6 : Thiết kế chi tiết hoạt động trên bản giấy
- Bước 7 : Kiểm tra, điều chỉnh và hoàn thiện chương trình
- Bước 8 : Lưu trữ kết quả hoạt động vào hồ sơ của HS
2.1.3.5 Các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học
HĐTNST có sự đa dạng phong phú, cho phép tổ chức nhiều hình thức khác nhau như câu lạc bộ, trò chơi, diễn đàn, sân khấu tương tác và trải nghiệm STEM, tất cả đều xoay quanh một chủ đề và nội dung giáo dục chung.
2.1.3.6.1 Tham quan dã ngoại Đây là hình thức học tập trải nghiệm hiệu quả nhất bởi tính hấp dẫn đối với
HS Mục đích của tham quan dã ngoại là đƣợc tham quan, tìm hiểu và học hỏi kiến thức
CƠ SỞ THỰC TIỄN
2.2.1 Thực trạng vận dụng các HĐTNST trong dạy học chủ đề STEM môn Sinh học ở trường THPT
Kết quả khảo sát 40 giáo viên tại trường tôi công tác và các giáo viên tại trường THPT Quỳnh Lưu 2 và Nguyễn Đức Mậu cho thấy sự vận dụng và tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo theo định hướng giáo dục STEM đang được chú trọng.
Đa số giáo viên chỉ thỉnh thoảng sử dụng các hoạt động trải nghiệm STEM trong giảng dạy, trong khi một số ít giáo viên áp dụng thường xuyên nhưng vẫn ở mức độ thấp Đặc biệt, trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay với việc áp dụng chuyển đổi số và công nghệ số, giáo viên đã bắt đầu lồng ghép các phần mềm dạy học như Canva, Google Form, Quizizz, Azota và Plickers vào bài giảng Sinh học, tuy nhiên, việc lồng ghép này vẫn chủ yếu diễn ra ở mức độ thỉnh thoảng.
GV rất ít thường xuyên áp dụng
- Về tính hiệu quả của HĐTNST trong việc phát triển năng lực toàn diện cho
HĐTNST được giáo viên đánh giá cao vì mang lại nhiều hiệu quả, bao gồm rèn luyện kỹ năng giao tiếp và ứng xử, phát triển năng lực tư duy, sáng tạo, cũng như khả năng vận dụng kiến thức Sinh học vào thực tiễn Ngoài ra, HĐTNST còn giúp giáo viên nâng cao năng lực hợp tác, kỹ năng thuyết trình trước đám đông và khả năng giải quyết vấn đề Đồng thời, giáo viên đã tiếp cận HĐTNST theo định hướng giáo dục STEM.
Hạn chế của hoạt động trải nghiệm STEM được nhiều giáo viên nhận định là cần nhiều thời gian để thực hiện và không phù hợp với hình thức thi cử hiện tại Bên cạnh đó, một số giáo viên vẫn thiếu kinh nghiệm trong việc giảng dạy theo định hướng STEM.
2.2.2 Khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của HĐTNST trong dạy học chủ đề STEM môn Sinh học lớp 10 (bộ sách cánh diều) ở trường THPT
Khảo sát nhằm xác định sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo (HĐTNST) trong dạy học theo định hướng giáo dục STEM, đặc biệt là chủ đề 6: Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở tế bào trong môn Sinh học lớp 10-THPT Qua đó, các biện pháp dạy học sẽ được hoàn thiện để phù hợp hơn với thực tiễn.
2.2.2.2 Nội dung và phương pháp khảo sát
Mã QR Code câu hỏi khảo sát:
2.2.2.2.2 Phương pháp khảo sát và thang đánh giá
Phương pháp được sử dụng để khảo sát là Trao đổi bằng câu hỏi; với thang đánh giá 04 mức (tương ứng với điểm số từ 1 đến 4):
Không cấp thiết; Ít cấp thiết; thiết; Rất cấp thiết
Không khả thi; Ít khả thi; Khả thi; Rất khả thi
Cách tính điểm TB theo phần mềm Excel
Tôi đã tiến hành trưng cầu ý kiến của 66 người gồm giáo viên trường tôi giảng dạy và các trường THPT Nguyễn Đức Mậu và Quỳnh Lưu 2
Bảng 1: Các đối tƣợng đƣợc khảo sát
TT Đối tƣợng Số lƣợng
1 GV trường THPT Quỳnh Lưu 3 40
2 GV trường THPT Nguyễn Đức Mậu và Quỳnh
2.2.2.4 Kết quả khảo sát về sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp
Biểu đồ 1 Mức độ cấp thiết của các biện pháp Biểu đồ 2 Mức độ khả thi của các biện pháp
Kết quả khảo sát cho thấy các nhóm đối tượng đánh giá rất cao tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp, với điểm trung bình về tính cấp thiết đạt 3,54 và tính khả thi đạt 3,42 Mức độ cần thiết của các biện pháp đề xuất tương đối đồng đều, với khoảng cách giữa các giá trị điểm trung bình không quá xa nhau.
X max và X min là 0,13 đối với tính cấp thiết; đối với tính khả thi là 0,19)
2.2.3 Thuận lợi và khó khăn trong việc áp dụng đề tài
Trải nghiệm giáo dục STEM mang lại cho học sinh cơ hội học hỏi và áp dụng kiến thức vào thực tiễn, rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm hiệu quả và giải quyết vấn đề Ngày hội STEM tạo sân chơi bổ ích, phát triển tiềm năng sáng tạo và ý thức sống độc lập cho học sinh, đồng thời kết nối các tổ chức, doanh nghiệp và phụ huynh với ngành giáo dục Đội ngũ giáo viên có chất lượng cao, luôn yêu thương và trách nhiệm với học sinh, triển khai các kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển năng lực và hứng thú học tập cho học sinh Lãnh đạo trường khuyến khích giáo viên áp dụng các phương pháp dạy học mới như DHDA, STEM, TNST để nâng cao năng lực học sinh.
Nhiều trường THPT hiện nay sở hữu cơ sở vật chất hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động giáo dục STEM Các hoạt động này yêu cầu sự tham gia tích cực của công nghệ thông tin, với học sinh có kỹ năng thành thạo trong việc sử dụng máy tính, máy chiếu và khai thác mạng xã hội như Facebook, Zalo, Messenger, cũng như các trang web và Google Do đó, việc báo cáo sản phẩm STEM của học sinh trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.
Học trên lớp thường trở nên nặng nề và không thu hút được hứng thú học tập của học sinh, dẫn đến tình trạng nhiều em trở nên thụ động trong việc tiếp thu kiến thức Học sinh thường lười suy nghĩ và hoạt động, chỉ ngồi nghe giảng mà không dám đặt câu hỏi về những vấn đề đã học, thậm chí là những vấn đề mà các em chưa hiểu rõ.
- Kỹ năng vận dụng kiến thức Sinh học đã đƣợc học vào giải thích các hiện tƣợng Sinh học vào đời sống và ứng dụng còn yếu
Năng lực của giáo viên trong việc áp dụng chương trình đổi mới phương pháp dạy học ở các trường và địa phương còn không đồng đều Nhiều giáo viên vẫn chưa thực hiện đổi mới phương pháp giáo dục, dẫn đến việc phương pháp dạy học thiếu sáng tạo và gượng ép Điều này khiến học sinh tiếp nhận kiến thức một cách một chiều, thiếu sự năng động và tự tin.
Nhiều giáo viên hiện nay chưa có đủ kinh nghiệm và năng lực để tổ chức các hoạt động trải nghiệm STEM do thiếu các chương trình tập huấn hiệu quả Hơn nữa, việc giáo viên ít tham gia vào các hoạt động thực tiễn cũng dẫn đến sự thiếu hụt kinh nghiệm trong việc triển khai giáo dục STEM.
- Nhiều GV chỉ chú trọng việc rèn luyện các dạng bài tập để luyện thi đại học,
HS học để vƣợt qua các kì thi Nhiều kiến thức thực tiễn bị lãng quên mà không đƣợc áp dụng ngoài thực tiễn
Việc triển khai chương trình HĐTN yêu cầu giáo viên phải đầu tư thời gian và công sức đáng kể vào việc chuẩn bị nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức và dụng cụ.
Phụ huynh chưa đạt được sự đồng thuận cao trong việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa, lo ngại rằng những hoạt động này có thể ảnh hưởng đến thời gian học chính khóa của con em họ.
Chưa có bộ tiêu chí đánh giá cụ thể cho hoạt động của học sinh, bao gồm đánh giá cá nhân, nhóm, đánh giá riêng lẻ và đánh giá đồng đẳng, điều này cần thiết để tạo động lực và tính tự giác cho các học sinh.
Học sinh thường ít tham gia các hoạt động vừa học vừa chơi liên quan đến Hóa học, dẫn đến sự sợ hãi đối với môn học này Kiến thức mà các em đạt được thường hời hợt và không chắc chắn, gây ra sự lúng túng trong việc áp dụng Đa số học sinh thiếu khả năng sáng tạo, thiết kế và chế tạo thiết bị, cũng như khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, chỉ có thể áp dụng trong những tình huống quen thuộc.
TỔ CHỨC CÁC HĐTNST TRONG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG GIÁO DỤC STEM CHỦ ĐỀ 6: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƢỢNG Ở TẾ BÀO, SINH HỌC 10 - THPT
2.3.1 Phân tích nội dung và cấu trúc của chủ đề: Trao đổi chất và chuyển hóa năng lƣợng ở tế bào (10 tiết)
(Trích từ KHGD môn Sinh học năm học 2022 - 2023 của đơn vị nơi tôi công tác)
TT Chủ đề Tên bài học Số tiết
Yêu cầu cần đạt về năng lực, phẩm chất
Trao đổi chất và chuyển hóa năng lƣợng ở tế bào
Bài 9 Trao đổi chất qua màng sinh chất
Chủ động nghiên cứu sách giáo khoa và quan sát hình ảnh để phân biệt các hình thức trao đổi chất qua màng sinh chất Đánh giá và điều chỉnh cách làm tiêu bản nhằm quan sát hiện tượng co và phản co nguyên sinh, cũng như thí nghiệm tính thấm có chọn lọc của màng tế bào sống.
Bài 10 Sự chuyển hóa năng lƣợng và enzyme
Nghiên cứu chủ động và tích cực SGK cùng với việc quan sát hình ảnh giúp tìm hiểu về quá trình chuyển hóa năng lượng trong tế bào Học sinh cần tự hoàn thiện kiến thức về ATP và enzym thông qua việc nghiên cứu SGK, thảo luận nhóm và thực hành.
Thông qua các câu hỏi và bài tập, bài viết giúp người đọc hiểu khái niệm chuyển hoá năng lượng trong tế bào, phân biệt các dạng năng lượng, và trình bày cấu trúc cũng như vai trò của ATP và enzyme Bên cạnh đó, bài viết cũng hướng dẫn thực hiện thí nghiệm để phân tích ảnh hưởng của một số yếu tố đến hoạt tính của enzyme.
Tổng hợp và phân giải các chất trong tế bào
Thông qua hoàn thành các nhiệm vụ giáo viên giao, học sinh nêu đƣợc khái niệm tổng hợp các chất trong tế bào, lấy đƣợc ví dụ minh họa
Trình bày đƣợc vai trò quan trọng của quang hợp trong tổng hợp các chất và tích lũy năng lƣợng trong tế bào thực vật
Phát biểu đƣợc vai trò của hóa tổng hợp và quang khử ở vi khuẩn
Trình bày đƣợc các giai đoạn phân giải hiếu khí (hô hấp tế bào) và các giai đoạn phân giải kị khí (lên men)
Phân tích đươc mối quan hệ giữa tổng hợp và phân giải các chất trong tế bào
2.3.2 Các HĐTNST có thể triển khai trong dạy học chủ đề
- Tổ chức trò chơi ô chữ, rung chuông vàng trên phần mềm plickes
Tổ chức tham quan dã ngoại tại các cơ sở trồng rau sạch, đại lý phân bón và quy trình sử dụng phân bón trên đồng ruộng, cũng như các cơ sở muối chua rau quả và nấu rượu truyền thống.
- Dự án trồng rau sạch
- Tổ chức câu lạc bộ STEM
- Tổ chức thảo luận nhóm báo cáo sản phẩm
- Tổ chức cuộc thi thông qua phần mền quizzi, azota
- Tổ chức giao lưu tiết báo cáo sản phẩm
- Tổ chức sự kiện sơ đồ tƣ duy
2.3.3 Kế hoạch tổ chức các HĐTNST trong dạy học
SỞ GD&ĐT NGHỆ AN CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TRƯỜNG THPT X Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
TRÍCH KẾ HOẠCH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO NHÓM SINH HỌC, HỌC KÌ 1 * NĂM HỌC 2022 - 2023
TỔ CM: KHOA HỌC TỰ NHIÊN
Căn cứ vào phương hướng nhiệm vụ năm học của Sở GD và ĐT Nghệ An về hướng dẫn xây dựng kế hoạch giáo dục môn học năm học 2022-2023
Căn cứ vào phương hướng nhiệm vụ năm học của Trường THPT X về tình hình cụ thể của nhà trường, của tổ chuyên môn năm học 2022-2023
Căn cứ vào hướng dẫn về tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo của trường THPT X năm học 2022 - 2023
Dựa trên kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học của tổ chuyên môn, Tổ khoa học tự nhiên đã xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo.
- Cụ thể hóa việc thực hiện nguyên lí giáo dục ”Học đi đôi với hành”
Ôn tập và áp dụng kiến thức liên môn vào thực tiễn cuộc sống giúp tạo ra những sáng tạo trong các hoạt động thực tiễn, từ đó nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường.
- Góp phần đổi mới phương pháp hình thức dạy học, hình thức tổ chức các hoạt động trong nhà trường
Hình thành phẩm chất và năng lực cho học sinh là rất quan trọng, giúp các em phát triển nhân cách và kỹ năng sống Đồng thời, việc này cũng khuyến khích học sinh xây dựng lối sống tích cực, hoàn thiện bản thân, tổ chức cuộc sống và làm việc có kế hoạch Học sinh cần có trách nhiệm, ý thức công dân và tích cực tham gia các hoạt động xã hội.
- Tạo không khí thân thiện, thoải mái trong môi trường học tập
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo cần tập trung vào việc phát triển năng lực cá nhân, bao gồm khả năng tham gia và tổ chức các hoạt động, quản lý cuộc sống cá nhân, định hướng nghề nghiệp, cũng như khả năng khám phá và sáng tạo Những năng lực này phải gắn liền với thực tiễn của nhà trường và địa phương.
Các hình thức tổ chức giáo dục đa dạng và phong phú giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên và sinh động Việc giáo dục được thực hiện nhẹ nhàng, hấp dẫn, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý cũng như nhu cầu và nguyện vọng của học sinh.
Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cần đảm bảo an toàn và hiệu quả giáo dục Học sinh phải tích cực tham gia, chủ động sáng tạo và thể hiện tinh thần trách nhiệm, đoàn kết trong việc hỗ trợ lẫn nhau khi tham gia các hoạt động.
II TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG
- Thảo luận - Tổ chức trò chơi - Tham quan dã ngoại - Làm sản phẩm
Tổ chức tham quan dã ngoại cho học sinh trải nghiệm nghề nông, bao gồm trồng rau, phân bón, nấu rượu và muối chua rau quả tại huyện Quỳnh Lưu Tổ chức các cuộc thi vẽ sơ đồ tư duy trên giấy hoặc thiết kế bằng phần mềm như iMidmap, PowerPoint hoặc Canva Học sinh thực hiện bài tập qua Google Form và tham gia các cuộc thi trắc nghiệm nhanh bằng Quiziz, Azota, giải ô chữ và rung chuông vàng Ngoài ra, học sinh còn tạo ra các sản phẩm từ rau, củ, quả, hạt và sữa, cũng như làm PowerPoint, Canva và video báo cáo về kiến thức nền và sản phẩm Cuối cùng, tổ chức sinh hoạt tập thể, diễn đàn giao lưu và trò chơi học tập để tăng cường sự gắn kết và học hỏi.
IV DỰ TRÙ KINH PHÍ
Nguồn kinh phí cho các hoạt động được huy động từ sự hỗ trợ tài chính của nhà trường, với mỗi lớp lập kế hoạch cụ thể Ngoài ra, kinh phí còn đến từ sự đóng góp của phụ huynh, cùng với sự hỗ trợ từ các doanh nghiệp và các tổ chức khuyến học trong nhà trường.
- Mỗi chương trình sẽ được cụ thể trong kế hoạch chi tiết trước khi thực hiện
Tổ trưởng chuyên môn có trách nhiệm báo cáo và phê duyệt kế hoạch với Ban giám hiệu nhà trường, đồng thời phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng giáo viên phụ trách.
- Các đồng chí giáo viên đƣợc phân công thực hiện nghiêm túc kế hoạch
- Học sinh các khối lớp, giáo viên chủ nhiệm phối hợp và thực hiện nghiêm túc
- Tổ chuyên môn có nhiệm vụ tổng kết, đánh giá báo cáo kết quả thực hiện
Quỳnh Lưu, ngày 01 tháng 09 năm 2022 Duyệt của hiệu trưởng Duyệt của TTCM Những người lập kế hoạch
( í tên, đóng dấu) (Kí tên) Nhóm Sinh
2.3.4 Triển khai thực hiện các HĐTNST khi dạy chủ đề 6: Trao đổi chất và chuyển hóa năng lƣợng ở tế bào
CHỦ ĐỀ 6: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƢỢNG Ở TẾ BÀO (10 tiết)
Huyện Quỳnh Lưu, nổi bật với sản xuất rau màu, là nơi có Trường THPT Quỳnh Lưu 3, đóng vai trò quan trọng trong giáo dục tại vùng nông thôn Tại đây, người dân đã phát huy tính năng động và sáng tạo trong lao động, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần Sản phẩm rau màu không chỉ là lương thực thiết yếu cho sức khỏe gia đình mà còn có thể được tiêu thụ trên thị trường, mang lại nguồn thu nhập từ sản phẩm sạch do chính họ sản xuất.
Trong chủ đề này, học sinh trải nghiệm nghề nông, bao gồm các hoạt động như làm phân bón, muối chua rau quả và nấu rượu tại các xã như Quỳnh Nghĩa, Quỳnh Minh, Quỳnh Lương, Quỳnh Bảng, và Quỳnh Thanh thuộc huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An Qua đó, học sinh đề xuất giải pháp khắc phục khó khăn cho người dân sau thu hoạch và tìm hiểu ứng dụng thực tiễn của sản phẩm cây trồng Học sinh cũng thực hiện nghiên cứu quy trình sản xuất các sản phẩm từ cây trồng, từ đó tiếp thu kiến thức liên quan.
Môn Sinh Học: Bài 9, bài 11- sinh học 10
Môn Hóa Học: H 2 O, ion, cacbohiđrat, aminoaxit và protein, lipit
Môn Vật Lý: Khuếch tán, chuyển hóa năng lƣợng
Môn Công Nghệ: Dụng cụ thông dụng
Môn Toán Học: Cân, đo về các chất cần dùng
Môn tin học: Nghiên cứu tài liệu, thiết kế kết quả học tập trên powerpoint, word, zalo, facebook, canva, …
Phẩm chất, năng lực MỤC TIÊU TT
- Nêu đƣợc khái niệm trao đổi chất ở tế bào
Thực nghiệm sƣ phạm
2.4.1 Mục đích thực nghiệm sƣ phạm
- Để kiểm chứng sự phù hợp của các HĐTNST trong dạy học chủ đề 6: Trao đổi chất và chuyển hóa năng lƣợng ở tế bào, Sinh học lớp 10-THPT”
- Đánh giá tính khả thi của quy trình tổ chức các HĐTNST trong các quá trình giáo dục và dạy học
Đánh giá hiệu quả tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo (HĐTNST) là rất quan trọng trong việc phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh nâng cao khả năng tư duy và sáng tạo mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tổng thể Việc triển khai HĐTNST một cách hiệu quả sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh tham gia và phát huy tối đa tiềm năng của mình.
- HS khối 10 lớp 10B1, 10D2, 10D5 nơi tôi công tác và một số trường lân cận
Tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo (HĐTNST) theo định hướng giáo dục STEM là một phần quan trọng trong kế hoạch bài dạy đã được xây dựng, áp dụng cho các lớp 10B1, 10D2 và 10D5 tại trường THPT nơi tôi công tác.
- Theo d i, đôn đốc, ghi chép diễn biến quá trình thực hiện các hoạt động của HS
- Sau mỗi hoạt động cho các nhóm HS chấm chéo lẫn nhau, GV chấm và kết thúc dạy học STEM các nhóm tổng hợp kết quả
Thiết kế và tổ chức kiểm tra thường xuyên cho học sinh sau mỗi chủ đề là rất quan trọng Cần lập bảng thống kê kết quả phân loại học tập để theo dõi tiến độ Cuối cùng, tổng kết và đánh giá chung cho quá trình thực hiện chủ đề sẽ giúp cải thiện chất lượng giảng dạy.
- Triển khai thăm dò tự đánh giá sự phát triển dạy học STEM của HS theo phiếu ở phần phụ lục Lập bảng thống kê và xử lý thống kê
2.4.4.1.Kết quả các bài kiểm tra giấy thi trực tiếp (phụ lục)
LỚP 10D3 (SĨ SỐ: 47 HS) Điểm < 5 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) Điểm từ 5 đến < 7 4 (9,3%) 9 (14,3%) 10 (20,8%) 21 (44,7%) 21 (44,7%) Điểm từ 7 đến < 9 28 (65,1%) 32 (65,3%) 30 (62,5%) 23 (48,9%) 24 (51,0%) Điểm từ 9 đến 10 11 (25,6%) 10 (20,4%) 8 (16,7%) 3 (6,4%) 2 (4,3%)
Biểu đồ điểm kiểm tra thường xuyên ở các lớp
Kết quả điểm thường xuyên cho thấy lớp 10B1, 10D2, và 10D5, nơi áp dụng tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo (HĐTNST) trong dạy học theo định hướng giáo dục STEM, có thành tích cao hơn so với lớp 10D1 và 10D3, không áp dụng phương pháp này Điều này khẳng định rằng việc áp dụng HĐTNST trong dạy học theo định hướng giáo dục STEM ở các lớp 10B1, 10D2, và 10D5 mang lại hiệu quả cao hơn so với lớp 10D1 và 10D3.
Kết quả cho thấy các lớp 10B1, 10D2, 10D5 đã hỗ trợ học sinh phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng Điều này chứng minh rằng việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo (HĐTNST) trong dạy học theo định hướng giáo dục STEM là cần thiết, giúp học sinh ngày càng phát triển hơn.
2.4.4.2 Kết quả các phiếu điều tra
Kết quả thăm dò từ các lớp 10B1 (43 HS), 10D2 (49 HS), 10D4 (48 HS) và 10D5 (45 HS) tại trường THPT cho thấy hầu hết học sinh đều hứng thú với kiến thức Sinh học thực tiễn, yêu cầu vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề Mặc dù ban đầu, nhiều em chưa thích nghi với phương pháp dạy học TNST theo định hướng giáo dục STEM do tốn thời gian, nhưng sau khi tham gia, hầu hết các em đều rất thích thú Qua việc thực hiện nhiệm vụ học tập, các em đã học hỏi, giao lưu và phát triển nhiều kỹ năng cần thiết cho định hướng nghề nghiệp.
DHTNST theo định hướng giáo dục STEM mặc dù còn gặp khó khăn trong quá trình thực hiện, nhưng vẫn mang lại nhiều ưu điểm nổi bật Phương pháp này giúp giáo viên tập trung vào việc lấy người học làm trung tâm, từ đó phát triển toàn diện khả năng của học sinh.
Việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm STEM trong dạy học giúp học sinh hứng thú hơn so với phương pháp truyền thống Học sinh mong muốn khám phá và sáng tạo để tạo ra các sản phẩm ứng dụng thực tiễn Do đó, trường THPT nơi tôi công tác đã tổ chức cuộc thi sản phẩm khoa học kỹ thuật và ngày hội STEM nhằm phát huy tính sáng tạo của học sinh, đáp ứng nhu cầu của thời đại hiện nay.
