ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến hệ sinh thái đô thị

Các nhà khoa học cho rằng: thế kỷ vừa qua, nhiệt độ trung bình của Trái đất đã tăng thêm loC do việc tích lũy các chất cácbon điôxít CO2, mêtan CH4 và các khí thải gây hiệu ứng nhà kính

DAI HOC DA NANG

Truong Dai Hoc Su Pham

BAI TAP CUOI Ki

Dé tai:

Anh hưởng của biến doi khi hậu

đến HST đô thị Mô hình sinh thái

nhằm ứng pho, ngan ngừa ảnh

hwéngcua biến đổi khí hậu

GVHD: TS Dinh Thi Phuong Anh

FAVTH: Pham Thi Quynh Thao

Lớp : Cao học Sinh thái học 2/2009 - 2011

Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến

HST đô thị Mô hình sinh thái nhằm

ứng phó, ngăn ngừa ảnh hướng của

biến đổi khí hậu

B NOi QUIN 1= 3

T Bién d6i khi WA 1a gi? oo ccc eccesseessessesssssseesessessussuessecsessessssesessessessneeseesees 3

II Nguyên nhân gây biến đổi khí hậu 2-2 ©5£+£+E£+£E+£EtzEezrrerxrx 4

II Hậu quả của biến đồi khí hậu 2-2-2 52 2 SE£EE£EEE2EE2EEEEEeEEErEkrrkrrxee 9

3.1 Các hệ sinh thái bị phá hủỦyy - - 5c 2c 2+ 3x3 EEEEESEEEsrxekrkrrerrkrrrrre 9

3.2 Mắt đa dạng sinh hỌC - 2-22 2 St‡EkeEE2E12E12115711211211211211 11.11111111 10 3.3 Chiến tranh và xung đột . -¿- c2 ©S2E22EEEEEEEEEEE211211211 11.11211111 11

3.4 Các tác hại đến kinh tế ch re 12

E0 13

Ea 14

3.7 Bão lụ càng HH HH HH Hit 15 3.8 Những dot nang nong gay gat e.ccccccccseesseesseessesssesssesssesssessesseessessseesseesse 15 3.9 Các núi băng và sông băng đang teo nhỏ .- - 5s +++++x+s>e>+xsx> 16 3.10 Mực nước biên đang dâng lên 2 2 ++2+++E+2E++E++zxzxzrezrxerxe 16

IV Ảnh hưởng của biến đôi khí hậu đến HST đô thị 22 5252 18

4.1 Hệ sinh thai d6 thi 1a gi? oe eee cece eeeeeeceeeeneeeteceeeeeeteseneeneee 18

4.2 Ảnh hưởng của biến đối khí hậu đến các HST đô thị - 19

4.2.1 Nguy cơ mắt nơi ở do mực nước biển dâng cao và hiện tượng sa mạc hóa.20 4.2.2 Ngập lụt ngày càng nghiêm trọng hơn ¿+5 ++s£+sx++x+ex>+exxx 21

4.2.3 Hiệu ứng đảo nhiệt đô thỊ - -¿ ¿+5 + + SE St E*EE+EEEEsrxeererxerrrkrrerre 23

-1-

Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo Lớp: CH STH tháng 2/2009 — 2010.

4.2.4 Mưa acid phá hủy các công trình — kiến trúc đô thị - 25

4.2.5 Ảnh hướng của biến đối khí hậu đến con người 2 55+: 26

V Mô hình sinh thái nhằm ứng phó, ngăn ngừa ảnh hưởng của biến đổi khí hậu

5.1 Sử dụng hệ thống cây xanh - 2c 5+2 t2 ke EEE2E1211211 71111121111 33

5.2 Xây dựng đô thị sinh thái - - ¿2c St SE SE*EEEESEEekrrkrxsrkrrkrrkrree 34

5.3 Khuyến khích sử dụng và phát triển năng lượng tái tạo -s- 38

A Dat van dé

Trong quá trình tiến hóa và phát triển, con người luôn phải đựa vào các yếu

tố sẵn có trong tự nhiên Con người với tư cách là một vật thể sống, một yếu tô của

sinh quyển đã tác động trực tiếp vào môi trường Các hệ sinh thái tự nhiên hoặc

dần chuyên thành hệ sinh thái nhân tạo, hoặc bị tác động của con người đến mức

mat cân bằng và suy thoái “Báo cáo của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ

(NASA) tháng 10/2006 cho biết, hiện tượng băng tan ở Greenland đạt tốc độ 65,6

kilômét khối, vượt xa mức tái tạo băng 22,6 kilômét khối một năm từ tuyết rơi

Trung tâm Hadley của Anh chuyên nghiên cứu và dự đoán thời tiết cũng dự đoán:

1/3 hành tinh sẽ chịu ảnh hưởng của hạn hán nếu việc thay đối khí hậu không được

kiểm soát Những kết quả nghiên cứu được công bố vào tháng 9/2006 cho thấy,

nhiệt độ thế giới đã tăng lên với tốc độ chưa từng có trong vòng ít nhất 12.000 năm qua Chính điều này đã gây nên hiện tượng Trái đất nóng lên trong vòng 30 năm trở lại đây Các nhà khoa học cho rằng: thế kỷ vừa qua, nhiệt độ trung bình của Trái đất đã tăng thêm loC do việc tích lũy các chất cácbon điôxít (CO2), mêtan (CH4) và các khí thải gây hiệu ứng nhà kính khác trong không khí (như

N2O, HFCs, PFCs, SF6) - sản phẩm sinh ra từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch trong các nhà máy, phương tiện giao thông và các nguồn khác.Những hiện tượng trên

đều do biến đổi khí hậu gây nên

Biến đổi khí hậu được gọi là toàn cầu vì nó diễn ra ở hầu như mọi nơi trên thế giới Đặc biệt, Việt Nam đứng thứ 5 trong danh sách các nước bị ảnh hưởng

bởi khí hậu toàn cầu Vị trí địa lý của Việt Nam khiến Việt Nam rất dễ bị tén thương trước những biến đối khí hậu cả về hình thái khí hậu khi mực nước biển

tăng, lẫn diện tích đất canh tác sẽ bị thu hẹp Trong các hệ sinh thái dễ bị tốn

thương thì hệ sinh thái đô thị đang đứng trước nguy cơ đó Vậy biến đổi khí hậu đã

ảnh hưởng như thế nào đến thế giới, cụ thể hơn đến Việt Nam để từ đó con người

có thể đưa ra những mô hình sinh thái, những giải pháp nhằm ứng phó với những biến đổi đó Câu hỏi nêu ra này chính là lí đo để tôi chọn tiểu luận “ánh hưởng

-3-

Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo Lớp: CH STH tháng 2/2009 — 2010.

của biến đổi khí hậu đến HST đô thị Mô hình sinh thái nhằm ứng phó, ngăn

ngừa ảnh hưởng của biến đối khí hậu ” Nếu không có những biện pháp phù hợp

và hiệu quả để giảm thiểu tác hại của biến đổi khí hậu, hậu quả sẽ là khôn lường

B Nội dung

I Biến đối khí hậu là gì?

Định nghĩa:

"Biến đổi khí hậu trái đất là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyền, thuỷ

quyền, sinh quyền, thạch quyền hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo"

Môi trường trước đây

“Biến đối khí hậu là những biến đổi trong môi trường vật lý hoặc sinh học gây ra

những ảnh hưởng có hại đáng kể đến thành phân, khả năng phục hồi hoặc sinh

san cua các hệ sinh thải tự nhiên và được quản lý hoặc đến hoạt động của các hệ

thống kinh tế - xã hội hoặc đến sức khỏe và phúc lợi của con người ”.(Theo công

ước chung của LHỌ về biến đổi khí hậu)

-4-

Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo Lớp: CH STH tháng 2/2009 — 2010.

II Nguyên nhân gây biến đối khí hậu

Nguyên nhân chính làm biến đổi khí hậu Trái đất là do sự gia tăng các hoạt

động tạo ra các chất thải khí nhà kính, các hoạt động khai thác quá mức các bể hấp

thụ khí nhà kính như sinh khối, rừng, các hệ sinh thái biển, ven bờ và đất liền khác Nhằm hạn chế sự biến đổi khí hậu, Nghị định thư Kyoto nhằm hạn chế và ổn

định sáu loại khí nhà kính chủ yếu bao gồm: CO;, CH¿, N;O, HFCs, PFCs và SF¿

CO; phát thải khi đốt cháy nhiên liệu hóa thạch (than, dầu, khí) và là

nguồn khí nhà kính chủ yếu đo con người gây ra trong khí quyền CO; cũng sinh ra từ các hoạt động công nghiệp như sản xuất xi măng và cán thép

CH¡ sinh ra từ các bãi rác, lên men thức ăn trong ruột động vật nhai lại,

hệ thống khí, dầu tự nhiên và khai thác than

NaO phát thải từ phân bón và các hoạt động công nghiệp

HFCs được sử dụng thay cho các chất phá hủy ôzôn (ODS) và HFC-23

là sản phẩm phụ của quá trình sản xuất HCFC-22

PFCs sinh ra từ quá trình sản xuất nhôm

SF, sir dung trong vật liệu cách điện và trong quá trình sản xuất magiê

Các biểu hiện của biến đổi khí hậu:

Sự nóng lên của khí quyền và Trái đất nói chung

Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại cho môi trường

sông của con người và các sinh vật trên Trái đât

Sự dâng cao mực nước biến đo băng tan, dẫn tới sự ngập úng ở các vùng đất thấp, các đáo nhỏ trên biển

-5-

Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo Lớp: CH STH tháng 2/2009 — 2010.

- — Sự di chuyên của các đới khí hậu tồn tại hàng nghìn năm trên các vùng

khác nhau của Trái đất đẫn tới nguy cơđe dọa sự sống của các loài sinh vật, các hệ sinh thái và hoạt động của con người

- — Sự thay đối cường độ hoạt động của quá trình hoàn lưu khí quyền, chu trình tuần hoàn nước trong tự nhiên và các chu trình sinh địa hoá khác

- = Sự thay đổi năng suất sinh học của các hệ sinh thái, chất lượng và thành

phần của thuỷ quyền, sinh quyền, các địa quyền

Một số hiện tượng của biến đối khí hậu

- _ Hiệu ứng nhà kính: "Kết quả của sự của sự trao đổi không cân bằng về năng lượng giữa trái đất với không gian xung quanh, dẫn đến sự gia tăng

nhiệt độ của khí quyên trái đất được gọi là Hiệu ứng nhà kính" Hiệu

ứng nhà kính, dùng để chỉ hiệu ứng xảy ra khi năng lượng bức xạ của tia sáng mặt trời, xuyên qua các cửa số hoặc mái nhà bằng kính, được hấp

thụ và phân tán trở lại thành nhiệt lượng cho bầu không gian bên trong,

dẫn đến việc sưởi ấm toàn bộ không gian bên trong chứ không phải chỉ ở

Mưa axit: Mưa acid là mưa có tính acid do một số chất khí hòa tan trong nước

mưa tạo thành các acid khác nhau Trong tự nhiên, mưa có tính acid chủ yếu vì

trong nước mưa có CO; hòa tan (từ hơi thở của động vật và có một ít CI- (từ nước

biển) và có độ pH < 5 Là sự lắng đọng thành phần axít trong những cơn mưa,

sương mù, tuyết, băng, hơi nước

NO, + H,O ”“”” NITRIC ACID (HNO,}

SO, + H,0 “=~ SULFURIC ACID (H,SO,}

- Thủng tầng ô zôn: Ozon là một chất khí có trong thiên nhiên, nằm trên tầng cao

khí quyền của Trái đất, ở độ cao khoảng 25km trong tầng bình lưu, gồm 3 nguyên

tử oxy (0;) Chất khí ấy tập hợp thành một lớp bao bọc quanh hành tỉnh thường

được gọi là tầng Ozon Tầng ozon như lớp áo choàng bảo vệ Trái đất trước sự xâm

nhập và phá hủy của tia tử ngoại Tầng ozon là lớp lọc bức xạ mặt trời, một phần

lớp lọc này bị mất sẽ làm cho bề mặt Trái đất nóng lên Chiếc áo choàng quý giá

ây bị "rách" cũng có nghĩa sự sông của muôn loài sẽ bị đe dọa

- Cháy rừng: Nhiệt độ tăng cao, đất đai khô cần và nhiều cánh rừng lớn biến

thành tro bụi - những hiện tượng bắt thường này không còn bó hẹp ở một số quốc

gia hay khu vực mà đang xảy

ra hầu khắp trên thế giới Từ

vùng rừng Talga ở Sibérie của

Nga đến khu rừng Rockies

rộng lớn ở Canada, miền Nam

California (Mỹ) và Australia,

các nhà khoa học đã tìm thấy

những bằng chứng rõ ràng cho

thấy tình trạng cháy rừng tràn

lan hiện nay có nguồn gốc từ

sự biến đổi khí hậu

- Sa mạc hóa: là hiện tượng suy thoái dat dai ở những vùng khô hạn, bán khô hạn,

vùng âm nửa khô hạn, gây ra bởi sinh hoạt con người và biến đổi khí hậu.Ở Việt

Nam, mat

rừng là nguyên nhân

chủ yếu dẫn

tới hoang mạc hoá, gây suy thoái môi

- Hiện tượng sương khói: Sương khói là một sự cố môi trường, xảy ra do sự kết hợp sương với khói và một số chất gây ô nhiễm không khí khác Sương khói thường tạo ra nhiều chất gây ô nhiễm thứ cấp có hại cho động thực vật và môi trường nói chung

HI Hậu quá cúa biến đổi khí hậu

3.1 Các hệ sinh thái bị phá húy:

Biến đối khí hậu và lượng cacbon dioxite ngày càng tăng cao đang thử

thách các hệ sinh thái của chúng ta Các hậu quả như thiếu hụt nguồn nước ngọt, không khí bị ô nhiễm nặng, năng lượng và nhiên liệu khan hiếm, và các vấn đề y

tế liên quan khác không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của chúng ta mà còn là vấn

San hô bị tẩy trắng đo nước biển ấm lên chỉ là một trong rất nhiều tác hại của biến đổi khí hậu đến các hệ sinh thái

3.2 Mắt đa dạng sinh học

Nhiệt độ trái đất hiện nay đang làm cho các loài sinh vật biến mất hoặc có

nguy cơ tuyệt chủng Khoảng 50% các loài động thực vật sẽ đối mặt với nguy cơ

tuyệt chủng vào năm 2050 nếu nhiệt độ trái đất tăng thêm từ 1,1 đến 6,4 độ C nữa

Sự mất mát này là do mắt môi trường sống vì đất bị hoang hóa, do nan phá rừng

và do nước biển ấm lên Các nhà sinh vật học nhận thấy đã có một số loài động vật

di cư đến vùng cực đề tìm môi trường sống có nhiệt độ phù hợp Ví du như là loài

cáo đỏ, trước đây chúng thường sống ở Bắc Mỹ thì nay đã chuyên lên vùng Bắc

cực Và đĩ nhiên con người cũng không nằm ngoài tầm ảnh hưởng Tình trạng đất

hoang hóa và mực nước biển đang dâng lên cũng đe dọa đến nơi cư trú của chúng

ta Và khi cây cỏ và động vật bị mắt đi cũng đồng nghĩa với việc nguồn lương

thực, nhiên liệu và thu nhập của chúng ta cũng mắt đi

-11-

Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo Lớp: CH STH tháng 2/2009 — 2010.

3.3 Chiến tranh và xung đột

Lương thực và nước ngọt ngày càng khan hiếm, đất đai dần biến mất nhưng dân số cứ tiếp tục tăng; đây là những yếu tố gây xung đột và chiến tranh giữa các nước và vùng lãnh thổ Do nhiệt độ trái đất nóng lên và biến đổi khí hậu theo chiều hướng xấu đã dần làm cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên Một cuộc

xung đột điển hình do biến đổi khí hậu là ở Darfur Xung đột ở đây nỗ ra trong

thời gian một đợt hạn hán kéo đài, suốt 20 năm vùng này chỉ có một lượng mưa

nhỏ giọt và thậm chí nhiều năm không có mưa, làm nhiệt độ vì thế càng tăng cao

Theo phân tích của các chuyên gia, các quốc gia thường xuyên bị khan hiếm nước

và mùa màng thất bát thường rất bất ồn về an ninh

Xung đột ở Darfr (Sudan) xảy ra một phần là đo các căng

thắng của biến đổi khí hậu

3.4, Cac tac hai dén kinh té:

Các thiệt hại về kinh tế do biến đổi khí hậu gây ra cũng ngày càng tăng theo nhiệt độ trái đất Các cơn bão lớn làm mùa màng thất bát, tiêu phí nhiều tỉ đô la; Ngoài ra, để khống chế dịch bệnh phát tán sau mỗi cơn bão lũ cũng cần một số tiền không lồ Khí hậu càng khắc nghiệt càng làm thâm hụt các nền kinh tế

Lấy ví dụ, trong đợt bão hồi năm 2005, bang Louisiana (MY) bi thiét hai dén 135 ti

đô la, và trong mấy tháng tiếp theo, thu nhập của toàn bang giảm đến 15%

Các tốn thất về kinh tế ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống Người dân phải chịu cảnh giá cả thực phẩm và nhiên liệu leo thang; các chính phủ phải đối mặt với việc lợi nhuận từ các ngành du lịch và công nghiệp giảm sút đáng kể, nhu cầu thực phẩm và nước sạch của người dân sau mỗi đợt bão lũ rất cấp thiết, chi phí khổng

16 dé don dep déng dé nát sau bão lũ, và các căng thắng về đường biên giới

Các cơn bão lớn gây thiệt hại kinh tế đến hàng trăm tỉ đô la

-13-

Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo Lớp: CH STH tháng 2/2009 — 2010

3.5 Dich bénh:

Nhiệt độ tăng cùng với lũ lụt và hạn hán đã tạo điều kiện thuận lợi cho các con vật truyền nhiễm như muỗi, ve, chuột, sinh sôi nảy nở, truyền nhiễm bệnh

gây nguy hại đến sức khỏe của nhiều bộ phận dân số trên thế giới Tổ chức WHO

đưa ra báo cáo rằng các dịch bệnh nguy hiểm đang lan tràn ở nhiều nơi trên thế giới hơn bao giờ hết Những vùng trước kia có khí hậu lạnh giờ đây cũng xuất hiện các loại bệnh nhiệt đới Hàng năm có khoảng 150 ngàn người chết do các bệnh có

liên quan đến biến đổi khí hậu, từ bệnh tim do nhiệt độ tăng quá cao, đến các vấn

đề hô hap và tiêu chảy

3.6 Hạn hán

Trong khi một số nơi trên thế giới chìm ngập trong lũ lụt triền miên thì một

số nơi khác lại hứng chịu những đợt hạn hán khốc liệt kéo dài Hạn hán làm cạn

kiệt nguồn nước sinh hoạt và tưới tiêu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền nông nghiệp của nhiều nước Hậu quả là sản lượng và nguồn cung cấp lương thực bị đe

dọa, một lượng lớn dân số trên trái đất đang và sẽ chịu cảnh đói khát

-14-

Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo Lớp: CH STH tháng 2/2009 — 2010.

Hiện tại, các vùng như Án Độ, Pakistan, và Châu Phi đang hứng chịu những đợt hạn hán, lượng mưa ở các khu vực này ngày càng thấp, và tình trạng này còn tiếp

tục kéo đài trong vài thập kỷ tới Theo ước tính, đến năm 2020, sẽ có khoảng 75

triệu đến 250 triệu người đân châu Phi thiếu nguồn nước sinh hoạt và canh tác, dan đến sản lượng nông nghiệp của lục địa này sẽ giảm khoảng 50%

3.7 Bão lụt:

Để dự đoán các ảnh hưởng của biến đôi khí hậu đến thời tiết, các nhà khoa học phải dùng đến các thiết bị hiện đại Nhưng chăng cần có thiết bị hiện đại cũng

thấy được những cơn bão khốc liệt đang ngày một nhiều hơn Trong vòng chỉ 30

năm qua, số lượng những cơn giông bão cấp độ mạnh đã tăng gần gấp đôi Theo ước tính, chỉ riêng ở Mỹ, trong vòng 100 năm qua (từ 1905 đến 2005), số lượng những cơn bão mạnh đã tăng không ngừng Nếu từ 1905 - 1930 chỉ có khoảng trung bình 3,5 cơn/năm thì con số này là 5,1 trong khoảng 1931-1994, và lên đến

8,4 từ 1995-2005 Thực tế, năm 2010 đã vượt quá năm 1998 về số tháng phá kỷ

lục nhiệt độ cao nhất theo lịch năm (Cục Quản lý Đại đương & Khí quyên Quốc

gia Hoa Kỳ -NOAA)

-l5-

Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo Lớp: CH STH tháng 2/2009 — 2010.

Tài liệu thống kê của Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn cho thấy những thiệt hại đo bão, lũ gây ra ở Việt Nam trong hơn hai thập kỷ qua lớn nhất từ trước đến nay là do bão, lũ gây ra năm 1996, sau đó là năm 1994 , 1986 va nam

1995, 1998, 2000 (hầu hết những năm này đều thiệt hại trên 100 triệu USD) Mức

độ thiệt hại về sinh mạng và vật chất đo các cơn bão và các trận lụt lội gây ra cũng

đang ở mức kỷ lục

3.8 Những đợt nắng nóng gay gắt

Đợt nắng nóng quét qua Châu Âu hồi năm 2003, 2010 đã làm thiệt mạng

khoảng hơn 40 ngàn người (theo WHO) Đó thật sự là dấu hiệu đáng báo động của

những thay đổi ngày càng tồi tệ của khí hậu Các đợt nắng nóng khủng khiếp đang diễn ra thường xuyên hơn gấp khoảng 4 lần so với trước đây, và đự đoán trong vòng 40 năm tới, mức độ thường xuyên của chúng sẽ gấp 100 lần so với hiện nay Hậu quả của các đợt nóng này là nguy cơ cháy rừng, các bệnh tật do nhiệt độ cao gây ra, và tất nhiên là đóng góp vào việc làm tăng nhiệt độ trung bình của trái đất

Các năm từ 2001 - 2009 đều là 11 năm nóng nhất trong chuỗi số liệu đo đạc Đáng

chú ý, sáu tháng đầu năm 2010 là một chuỗi tháng nhiệt độ toàn cầu cao nhất chưa

-16-

Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo Lớp: CH STH tháng 2/2009 — 2010.

từng có (trong đó tháng 6 vừa qua là tháng nóng kỷ lục), bao gồm cả nhiệt độ trên

đất liền và trên biển toàn cầu kể từ năm 1980

3.9 Các núi băng và sông băng đang teo nhỏ

Không cần tới những thiết bị đặc biệt đề thấy rằng các sông băng và núi băng trên thế giới đang nhỏ dần Những lãnh nguyên bao la từng được bao phủ bởi một lớp

băng vĩnh cữu rất dày giờ đây được cây cối bao phủ Lấy một ví dụ, các núi băng ở

dãy Hy Mã Lạp Sơn cung cấp nước ngọt cho sông Hằng — nguồn nước uống và canh tác của khoảng 500 triệu người — đang co lại khoảng 37m mỗi năm

3.10 Mực nước biễn đang dâng lên

Nhiệt độ ngày càng cao trên trái đất khiến mực nước biển đang dần dâng

lên Nhiệt độ tăng làm các sông băng, biển băng hay lục địa băng trên trái đất tan chảy và làm tăng lượng nước đồ vào các biển và đại đương

Các nhà khoa học đã tiến hành quan sát, đo đạc và nhận thấy rằng băng ở đảo băng Greenland đã mất đi một số lượng lớn, gây ảnh hưởng trực tiếp đến các đảo quốc hay các quốc gia nằm ven biển Theo ước tính, nếu băng tiếp tục tan thì nước biển

sẽ đâng thêm ít nhất 6m nữa vào năm 2100 Với mức này, phần lớn các đảo của Indonesia, và nhiều thành phố ven biển khác sẽ hoàn toàn biến mất

-17-

Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo Lớp: CH STH tháng 2/2009 — 2010.

Hình ảnh băng ở Bắc Cực do vệ tỉnh chụp Anh: NASA

Trong suốt 30 năm qua, mực nước biển ở Việt Nam đã tăng lên 5 cm Theo

dự đoán, mực nước biển sẽ còn tăng cao nữa khoảng 9 cm vào năm 2010, 33 cm vào năm 2050, 45 em vào năm 2070 và I m vào năm 2100 Việt Nam sẽ bị ảnh

hưởng lớn do mực nước biển tăng, vì những vùng đất thấp ở đồng bằng song Mê

Kông và đồng bằng sông Hồng có mật độ đân số khá cao Do đó, ước tính rằng, mực nước biến tăng cao 1 m sẽ khiến 10.8% dan sé bi mat dat (Tai liệu làm việc

của Ngân hangTthế giới, “Tác động của mực nước biển dâng cao ở những quốc

gia đang phát triển: phân tích mang tính so sánh”;

Susmita Dasgupta, Benoit Laplante, Craig Meisner, David Wheeler, and Jianping Yan; 2007.)

-18-

Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo Lớp: CH STH tháng 2/2009 — 2010.

IV Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến HST đô thị

4.1 Hệ sinh thái đô thị là gì?

Khác với các hệ sinh thái tự nhiên khác, hệ sinh thái đô thị ngoài hai thành

phần cơ bản là hữu sinh và vô sinh, nó còn có thành phần thứ ba đó là thành phần

công nghệ Nó bao gồm các nhà máy, cơ quan, xí nghiệp, các cơ sở sản xuất

Hệ sinh thái đô thị là hệ sinh thái nhân văn do con người tạo nên, được sử

dụng như một điểm dân cư tập chung và thường theo yêu cầu của sự phát triển công nghiệp Ở đô thi, con người quan hệ mật thiết với nhau hơn so với các yếu tố

tự nhiên Tuy nhiên, đưới sự phát triển và tác động của con người, các yếu tố

thuộc về tự nhiên, thiên nhiên đang dần bị mất đi Khí hậu thay đối, thời tiết bất

thường cộng với nhiều nguồn ô nhiễm (nguồn nước, rác thải, khói bụi, tiếng ồn ) gây ra cho con người những bất lợi về sức khỏe đặc biệt là về yếu tố tỉnh thần

Ngoài ra, theo quan điểm Holistie, hệ sinh thái đô thị được coi là mội môi trường tự nhiên và hoàn cảnh văn hóa, xã hội mà con người đã xây dựng nên cho bản thân trong đô thị Với cách nhìn như vậy, đô thị là biểu hiện cao nhất của tình

hình phát triển kinh tế và xã hội của loài người, và xét tiêu chuẩn nào thì cũng là

một thực thể vô cùng phức tạp Từ đó, “hệ sinh thái đô thị được đặc trưng bằng hai loại cơ chế khống chế: tự nhiên và xã hội Trong đó, cơ chế xã hội dần chiếm ưu thế Các giới hạn của hệ sinh thái đô thị sẽ xác định rõ ràng phạm vi vận động của

con người trong hệ sinh thái đô thị”

Các đặc trưng của hệ sinh thái đô thị

- Mật độ dân cư cao

- Hoạt động kinh tế - xã hội thường xuyên, liên tục, chủ yếu là công —

thương nghiệp

- Giao thông và xây dựng

- Các hợp phần tự nhiên bị biến đổi và thay thế bằng các hợp phần nhân tạo

- Được tạo ra từ nhu cầu phát triển của con người

-19-

Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo Lớp: CH STH tháng 2/2009 — 2010.

4.2 Ánh hướng của biến đối khí hậu đến các HST đô thị

4.2.1 Nguy cơ mất nơi ở do mực nước biến dâng cao và hiện tượng sa

mạc hóa

Với trên 3.200km bờ biển, Việt Nam được coi là quốc gia có mức độ đễ bị

ton thương cao trước sự biến đồi khí hậu Theo tính toán của phân viện Khí tượng thủy văn và môi trường phía Nam, khi mực nước biển dâng cao từ 0,2 — 0,6m, sẽ

có 1.708 km” đất bị ngập ảnh hưởng tới 108.267 người sinh sống Trong trường hợp tệ hon, khi nước dâng lên Im, Đồng bằng sông Cửu Long sẽ mất đi một diện

tích đất khoảng 15.000 — 20.000km” Vùng đất thấp của TP.HCM là nơi sẽ bị ảnh

hưởng nặng nề đo nước bién dang

Đồng bằng sông Cửu Long và đồng bằng sông Hồng là những vùng trũng

nên bị ảnh hưởng nhiều nhất khi xảy ra ngập lụt, xâm nhập mặn và các hiện tượng thời tiết xấu Trong đó 90% diện tích thuộc các tỉnh ĐBSCL bị ngập hầu như toàn

bộ, và có khoảng 10% dân số bị ảnh hưởng trực tiếp, tổn thất đối với GDP khoảng 10% Nếu nước biển dâng 3m sẽ có khoảng 25% dân số bị ảnh hưởng như đợt xâm

nhập mặn vào năm 2005 Đồng bằng sông Cửu Long sẽ là vùng bị ảnh hưởng

mạnh nhất, nước biển dâng cao hơn sẽ làm cho nhiều vùng đồng bằng nước ngọt hiện nay trở thành vùng nước lợ, hàng triệu người sẽ có nguy cơ bị mat chỗ ở, từ

đó làm gia tăng sức ép lên sự phát triển của các vùng lân cận, làm thay đổi chế độ thủy văn dòng chảy và gây áp lực đến 90% diện tích ngập nước Vì theo dự báo, trong vài chục năm tới, ĐBSCL nước biển sẽ dâng cao làm ngập lụt phần lớn ĐBSCL vốn đã bị ngập lụt hàng năm, dẫn đến mắt nhiều đất nông nghiệp Sẽ có từ 15.000 — 20.000 km” đất thấp ven biển bị ngập hoàn toàn Lưu lượng nước sông Mêkông giảm từ 2 — 24% trong mùa khô, tăng từ 7- 15% vào mùa lũ Hạn hán sẽ xuất hiện nhiều hơn Nước lũ sẽ cao hơn tại các tỉnh An Giang, Đồng Tháp, Long

An, Tiền Giang, Kiên Giang, Vĩnh Long, TP Cần Thơ, Hậu Giang, thời gian ngập

lũ tại đây sẽ kéo dài hơn hiện nay Việc tiêu thoát nước mùa mưa lũ cũng khó khăn Suy giảm tài nguyên nước sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông

-20-

Học viên thực hiện: Phạm Thị Quỳnh Thảo Lớp: CH STH tháng 2/2009 — 2010.