(Skkn 2023) tổ chức dạy học chủ đề đèn nháy trang trí đơn giản bằng phương pháp dạy học dự án theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Việc sử dụng phương pháp kỹ thuật dạy học tích cực hiện nay nhằm phát triển năng lực học sinh đang trở thành xu hướng giáo dục quốc tế, một trong những phương pháp kỹ thuật dạy học tích

PHẦN 1: PHẦN MỞ ĐẦU

1 Đặt vấn đề

Mục tiêu chung của giáo dục Việt Nam hiện nay là nhằm phát triển toàn diện con người có đạo đức, tri thức, văn hóa, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp; có phẩm chất, năng lực và ý thức công dân; có lòng yêu nước, tinh thần dân tộc, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; phát huy tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế Vì vậy mỗi giáo viên phải luôn tự rèn luyện, bồi dưỡng và đổi mới phương pháp dạy học phù hợp đạt hiệu quả cao nhất Việc sử dụng phương pháp

kỹ thuật dạy học tích cực hiện nay nhằm phát triển năng lực học sinh đang trở thành xu hướng giáo dục quốc tế, một trong những phương pháp kỹ thuật dạy học tích cực hiện nay được sử dụng là dạy học theo dự án Đây là phương pháp dạy học lấy hoạt động của người học làm trung tâm, không chỉ đảm bảo nội dung môn học về cả kiến thức và kĩ năng mà còn hướng tới phát triển kĩ năng tư duy bậc cao Học sinh (HS) được rèn luyện trong một môi trường hoàn toàn mới, không

bị bó hẹp bởi một không gian và thời gian cố định HS sẽ được tham gia giải quyết những nhiệm vụ mang ý nghĩa thực tiễn xã hội, tránh được sự nhàm chán Vì trong quá trình thực hiện dự án HS sẽ sử dụng các kiến thức lý thuyết đã học để xử lý các tình huống có trong thực tiễn Ngoài ra DHDA còn hướng tới phát triển kĩ năng sống cho học sinh như: Kĩ năng tự học, giao tiếp, kĩ năng hợp tác, thu thập

và xử lý thông tin, kĩ năng trình bày

Vật Lí và Công nghệ là các bộ môn tương đối khó học, vì vừa mang tính trừu tượng vừa mang tính thực tiễn cụ thể Kiến thức môn học thì nhiều và thường xuyên thay đổi theo sự phát triển của xã hội trong khi thời lượng dạy học quá ít Bên cạnh đó môn học chưa được các cấp ngành, phụ huynh, học sinh thực sự quan tâm Bài toán đặt ra cho mỗi giáo viên phải làm thế nào để khơi dậy niềm đam

mê, hứng thú với môn học cho mỗi học sinh trong thời đại 4.0 hiện nay Vì vậy

để đáp ứng một phần nào đó nhiệm vụ giáo dục hiện nay tôi chọn đề tài: Tổ chức dạy học chủ đề "Đèn nháy trang trí đơn giản" bằng phương pháp dạy học

dự án theo định hướng phát triển năng lực học sinh"

2 Mục đích nghiên cứu

Xây dựng và áp dụng kế hoạch DHDA vào chủ đề "Đèn nháy trang trí đơn giản" góp phần phát triển năng lực đồng thời giải quyết vấn đề thực tiễn cho

học sinh Thông qua những nội dung của chủ đề học sinh sẽ hiểu rõ hơn về mạch

đa hài, từ đó tự mình chế tạo ra được các đèn nháy đơn giản để trang trí trong nhà

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu và áp dụng phương pháp DHDA chủ đề "Đèn nháy trang trí đơn giản"

- Phân tích mục tiêu, nội dung dạy học

- Xây dựng kế hoạch dạy học chủ đề "Đèn nháy trang trí đơn giản"

theo phương pháp DHDA, nhằm phát triển năng lực học sinh

- Thực nghiệm sư phạm

4 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của DHDA Thông qua nghiên cứu và áp dụng trong quá trình giảng dạy môn Công nghệ tại trường THPT Lê Lợi và các trường THPT vùng lân cận

- Nghiên cứu chương trình SGK, SGV, tài liệu có liên quan đến mạch tạo xung, đèn trang trí…

- Điều tra thực trạng đổi mới PPDH tại địa phương

- Trao đổi tiếp thu ý kiến của các đồng nghiệp

- Tham khảo các tài liệu

PHẦN 2: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1 Cơ sở lý luận

1.1 Dạy học định hướng phát triển năng lực

1.1.1 Khái niệm năng lực:

Là thuộc tính cá nhân cho phép thực hiện thành công hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong những điều kiện cụ thể

Chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực còn gọi là dạy học định hướng kết quả đầu ra, ngày nay đã trở thành xu hướng giáo dục quốc tế

1.1.2 Mô hình thành phần năng lực giáo dục theo UNESCO:

Dạy học định hướng phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống Tăng cường việc học tập theo nhóm đổi mới quan hệ GV với HS theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn các chủ đề học tập phức hợp nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

1.1.3 Những loại năng lực cần chú trọng rèn luyện cho HS trong quá trình dạy học

- Năng lực tự chủ và tự học

- Năng lực giao tiếp và hợp tác

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

* Nhóm năng lực, kĩ năng chuyên biệt trong môn Công nghệ

DHDA là một mô hình dạy học lấy HS làm trung tâm Phát triển kiến thức

và kỹ năng của HS thông qua quá trình HS giải quyết một bài tập tình huống gắn với thực tiễn được gọi là dự án Đặt HS vào vai trò tích cực là người giải quyết vấn đề, người ra quyết định, điều tra viên hay người viết báo cáo và tạo ra được những sản phẩm thực tế Chủ yếu HS làm việc theo nhóm và hợp tác với cộng đồng để trả lời các câu hỏi và hiểu sâu hơn nội dung, ý nghĩa bài học

1.2.2 Đặc điểm của dạy học dự án

- Định hướng thực tiễn: Chủ đề của dự án xuất phát từ những tình huống thực tiễn xã hội, phù hợp với trình độ và khả năng của người học Các dự án học tập góp phần gắn việc học tập trong nhà trường với thực tiễn trong đời sống xã hội và

có thể mang lại những tác động xã hội tích cực

- Định hướng hứng thú: Chủ đề và nội dung của dự án tạo dựng phù hợp thu hút được hứng thú của học sinh, thúc đẩy mong muốn học tập của học sinh

- Tính phức hợp: Nội dung dự án có sự kết hợp tri thức của nhiều lĩnh vực hoặc nhiều môn học khác nhau nhằm giải quyết một nhiệm vụ, vấn đề mang tính phức hợp

- Định hướng hành động: Quá trình thực hiện dự án có sự kết hợp giữa nghiên cứu lý thuyết và vận dụng lý thuyết vào trong hoạt động thực tiễn, thực hành

- Tính tự lực cao của người học: Trong dạy học dự án, HS thực sự trở thành trung tâm của quá trình dạy học và chủ động chiếm lĩnh kiến thức

- Cộng tác làm việc: Các dự án học tập thường được thực hiện theo nhóm DHDA thúc đẩy sự cộng tác liên tục giữa GV với HS và giữa HS với HS

- Định hướng sản phẩm: Tạo các sản phẩm không giới hạn về thu hoạch lý thuyết, mà đa số tạo ra những sản phẩm vật chất của hoạt động thực tiễn, thực hành Sản phẩm có thể công bố, giới thiệu, sử dụng bằng các hình thức khác nhau

1.2.3 Các giai đoạn của dạy học dự án

Giai đoạn 1: Chuẩn bị dự án

- Đề xuất ý tưởng và chọn đề tài dự án

- Chia nhóm và nhận nhiệm vụ dự án

- Lập kế hoạch và thực hiện dự án

Giai đoạn 2: Thực hiện dự án

- Học sinh thực hiện nhiệm vụ được giao

- Giáo viên hỗ trợ, giúp đỡ học sinh

Giai đoạn 3: Báo cáo và đánh giá dự án

- Học sinh thu thập kết quả, công bố sản phẩm trước lớp Sau đó HS tiến hành tự đánh giá sản phẩm nhóm mình rồi đánh giá sản phẩm nhóm khác Cuối cùng GV đánh giá toàn bộ quá trình thực hiện dự án của học sinh, đánh giá sản phẩm từng nhóm và rút kinh nghiệm để thực hiện những dự án tiếp theo

1.2.4 Ưu điểm và nhược điểm của dạy học theo dự án

Dạy học dự án là phương pháp linh hoạt, tạo hứng thú cho người học, định hướng vào người học, định hướng hoạt động, dạy học theo quan điểm tích hợp, góp phần gắn lý thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nâng cao năng lực làm việc tự lực, năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp, rèn luyện tinh thần trách nhiệm và khả năng làm việc cộng tác

DHDA không phù hợp trong việc truyền thụ tri thức lý thuyết mang tính trừu tượng, hệ thống cũng như rèn luyện hệ thống kỹ năng cơ bản, đòi hỏi nhiều thời gian, đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp

1.2.5 Khả năng vận dụng DHDA trong giảng dạy Công nghệ ở trường THPT

Công nghệ là hai bộ môn có nhiều nội dung liên quan đến thực tiễn đời sống

xã hội như: Vẽ kỹ thuật, động cơ đốt trong, các thiết bị điện, điện tử… Điều này

là một lợi thế khi giảng dạy Công nghệ vì có thể khai thác những bản vẽ nhà, chi tiết, máy móc, thiết bị có trong cuộc sống hiện tại để kích thích hứng thú học tập của HS Đặc điểm này là điều kiện rất thuận lợi để ứng dụng phương pháp DHDA vào giảng dạy

Học sinh THPT hiện nay rất giỏi việc sử dụng các thiết bị (Điện thoại, máy quay, máy ảnh, internet ) và biết tìm kiếm, thu thập, chọn lọc tài liệu để thực hiện dự án Mặt khác, ở độ tuổi đang lớn các em có tính hiếu kì, đam mê tìm tòi khám phá và muốn thể hiện khẳng định mình rất cao Những đặc điểm này là điều kiện rất thuận lợi để ứng dụng phương pháp DHDA vào giảng dạy trong môn Công nghệ ở trường THPT

1.2.6 Cơ sở của việc vận dụng DHDA chủ đề "Đèn nháy trang trí đơn giản" Kiến thức chủ đề "Đèn nháy trang trí đơn giản" gồm các nội dung liên

quan đến nguồn một chiều, mạch đa hài, thiết kế mạch điện tử đơn giản, vẽ kỹ thuật, Những nội dung này đặc biệt phù hợp để kích thích hứng thú tự học, tự

tìm tòi, nghiên cứu, sáng tạo của HS phù hợp để thực hiện các dự án học tập

Với học sinh lớp 12, các em rất muốn khẳng định sự hiểu biết thực tiễn của bản thân nhất là hiểu biết về máy móc thiết bị sử dụng trong gia đình đồng thời còn muốn tự mình chế tạo ra một số thiết bị đơn giản phục vụ nhu cầu nào đó của bản thân Ngoài ra, với sự phát triển mạnh của CNTT, các em đã có khả năng khai thác, ứng dụng để phục vụ cho nhiệm vụ học tập

Từ những phân tích trên, có thể thấy phương pháp DHDA có khả năng ứng

dụng cao trong chủ đề "Đèn nháy trang trí đơn giản"

2 Cơ sở thực tiễn

2.1 Lịch sử nghiên cứu

Trên thế giới và ở Việt Nam, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về DHDA Hầu hết đều thừa nhận những tác động tích cực của nó đối với quá trình dạy học

Hiện nay trên địa bàn huyện Tân Kì nói riêng và địa bàn tỉnh Nghệ An nói

chung chưa có đề tài nghiên cứu nào đối với nội dung DHDA chủ đề "Đèn nháy trang trí đơn giản"

2.2 Thực trạng công tác DHDA tại trường THPT trên địa bàn huyện Tân

Kì, tỉnh Nghệ An

2.2.1 Đối tượng tìm hiểu

Giáo viên: Chúng tôi đã tiến hành tìm hiểu một số giáo viên đã giảng dạy Công nghệ 12 tại các Trường THPT Lê Lợi và một số trường THPT khác trong địa bàn tỉnh Nghệ An

Học sinh: Khảo sát học sinh khối 12 tại trường THPT Lê Lợi

2.2.2 Phương pháp và kết quả tìm hiểu

- Sử dụng phiếu khảo học sinh tại phụ lục 1

- Sử dụng kết quả khảo sát của nhiều GV khi đúc rút kinh nghiệm trong đổi mới PPDH trong nhiều năm qua cho thấy:

a Đối với giáo viên

Việc vận dụng các PPDH tích cực là điều rất cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục

Việc áp dụng PPDH theo dự án hiện nay rất ít được áp dụng và hiệu quả chưa cao Đối với một số GV, phương pháp này còn khá xa lạ

b Đối với học sinh

- HS có hứng thú cao với PPDH mới và hầu hết các em đều cho rằng phương pháp này phù hợp để ứng dụng vào môn Công nghệ ở trường THPT

- Trong học tập, các vấn đề liên hệ thực tiễn trong đời sống luôn thu hút HS

- Khi được GV hướng dẫn giao nhiệm vụ cụ thể đồng thời có những động viên khích lệ, HS sẽ thực hiện tốt các nhiệm vụ học tập

CHƯƠNG II: XÂY DỰNG - TỔ CHỨC DẠY HỌC CHỦ ĐỀ "ĐÈN NHÁY TRANG TRÍ ĐƠN GIẢN" BẰNG PHƯƠNG PHÁP DHDA NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

1 Lựa chọn chủ đề

Trong quá trình giảng dạy các tác giả nhận thấy nội dung II Mạch tạo xung của bài 8, nội dung bài 9 và nội dung bài 12 trong môn Công Nghệ 12 có mối liên

hệ mật thiết với nhau

Nội dung II Mạch tạo xung bài 8 là thuộc phần lý thuyết nghiên cứu về sơ

đồ cấu tạo và nguyên lý làm việc của mạch tạo xung đa hài Khi mạch làm việc

sẽ cho xung ra ở 2 cửa 2 xung bằng nhau về biên độ và tần số nhưng ngược pha nhau Nếu lắp ở 2 cửa ra 2 bóng đèn led thì 2 bóng đèn này luôn phiên nhấp nháy Nội dung bài 9: Giúp học sinh biết và hiểu được các bước thiết kế mạch điện

2 tranzito, 2 bóng led, nguồn 5V, dây dẫn điện cũng rất dễ tìm trên thị trường Vì vậy học sinh có thể tìm kiếm linh kiện và lắp ráp được mạch này

Như vậy chủ đề "Đèn nháy trang trí đơn giản" có nhiều kiến thức rất phù

hợp để thực hiện DHDA

- Trên cơ sở đó các tác giả lựa chọn chủ đề: “"Đèn nháy trang trí đơn giản"

để dạy một số nội dung trong chương 2 sách Công nghệ 12 Gồm mục II Mạch tạo xung của bài 8, Bài 9-Thiết kế mạch điện tử đơn giản và Bài 12 - Điều chỉnh các thông số của mạch tạo xung

- Thời lượng: 03 tiết theo PPCT tiết 10, 11, 12

2 Mục tiêu chủ đề "Đèn nháy trang trí đơn giản" theo Chuẩn KT - KN

a Kiến thức

Sau khi học xong chủ đề, HS biết được chức năng mạch tạo xung, vẽ được

sơ đồ và trình bày được nguyên lý làm việc của mạch tạo xung đa hài

- Biết được cách chuyển xung đa hài đối xứng sang xung đa hài không đối xứng

- Biết được cách điều chỉnh chu kỳ xung nhanh hay chậm

- Biết được cách thức thiết kế chế tạo mạch điện tử đơn giản

- Biết được các quy định về an toàn điện

- Biết và sử dụng được mỏ hàn thiếc, đồng hồ vạn năng

Định hướng năng lực cho HS như: hứng thú (HS thích thú hơn với môn học, khơi dậy niềm đam mê của HS), tự lực cao (HS tự tìm kiếm thông tin qua mạng internet kết hợp nghiên cứu tài liệu SGK), phức hợp (để có sản phẩm báo cáo HS kết hợp việc sử dụng công nghệ thông tin), cộng tác (HS làm việc theo nhóm)

b Kĩ năng

- Rèn luyện kỹ năng nhận dạng linh kiện, phân tích, đánh giá chức năng các linh kiện trong mạch

- Kỹ năng khai thác internet, tư liệu có liên quan đến chủ đề

- Kỹ năng sử dụng các phần mềm Word, Power point, Excel, Paint…

- Kỹ năng hoạt động nhóm, thuyết trình trước tập thể

3 Nội dung dạy học chủ đề "Đèn nháy trang trí đơn giản"

Qua nghiên cứu mục tiêu, nội dung dạy học Chủ đề "Đèn nháy trang trí đơn giản", DHDA không những đạt được các mục tiêu theo Chuẩn mà còn đạt

được các mục tiêu nâng cao, hướng tới phát triển năng lực HS Cụ thể là:

Tóm tắt nội dung chủ đề Định hướng nội dung Mục tiêu cần đạt

I Mạch tạo xung

1 Chức năng:

Là mạch điện tử dùng để biến đổi

năng lượng dòng điện một chiều

thành năng lượng dao động điện có

dạng xung và tần số theo yêu cầu

I Mạch tạo xung

1 Chức năng: - Biết được chức

năng

- Biết được các linh kiện sử dụng trong mạch

2 Sơ đồ mạch tạo xung

Hình 8 - 3 trang 44 SGK

2 Sơ đồ mạch tạo xung

- Vẽ được sơ đồ mạch

Mạch sử dụng những linh kiện sau:

Điện trở 4 cái, tụ điện 2 cái, tranzito

2 cái, nguồn một chiều EC, dây dẫn

3 Nguyên lý làm việc

Khi cấp điện cho mạch do trong thực

tế không có 2 tranzito tuyệt đối bằng

nhau nên sẽ có một tranzito mở thì

tranzito kia khóa, ví dụ T1 mở, T2

khóa Sau một thời gian nhất định do

sự phóng điện của C1 và sự nạp điện

của C2 sẽ làm cho T1 khóa, T2 mở

Lặp đi lặp lại kết quả thu được là có

xung ở 2 cửa ra Nếu T1 giống T2;

- Bám sát đáp ứng yêu cầu thiết kế

- Mạch thiết kế đơn giản

- Thuận tiện khi lắp đặt, vận hành, sửa

- Có xung ra ở 2 cửa

- Độ rộng xung   0.7RC, chu kỳ =2

II Thiết kế mạch điện tử đơn giản

1 Nguyên tắc chung

2 Các bước thiết kế

a Thiết kế mạch nguyên lý

b Thiết kế mạch lắp ráp

- Trình bày được nguyên lý làm việc của mạch

- Giải thích được xung đối xứng, không đối xứng, chu kỳ xung nhanh chậm

- Nêu được các nguyên tắc chung khi thiết kế mạch ĐTĐG

- Trình bày và phân tích được các bước thiết kế

- Dùng dây dẫn nối các linh kiện theo

Bố trí các linh kiện hợp lý, khoa học,

có tính thẩm mỹ theo hướng tạo ra

một Đèn nháy

Dùng dây dẫn nối các linh kiện theo

sơ đồ nguyên lý mạch tạo xung

Dây dẫn gọn gàng, ngắn nhất

* Từ mạch tạo xung đã lắp ráp, tại 2

cửa ra chúng ta lắp 2 bóng led xanh,

đỏ Cấp nguồn cho mạch hoạt động 2

bóng led xanh, đỏ luân phiên nhấp

nháy Ta khéo léo trang trí mạch sẽ

được sản phẩm là một "Đèn nháy

trang trí đơn giản" có thể trên tủ li

hoặc trên bàn học… trông rất đẹp

1 Sơ đồ nguyên lý

Hình 8 - 3 trang 44

SGK

2 Tính toán lựa chọn linh kiện

3 Lắp ráp "Đèn nháy trang trí đơn giản"

- Lắp mạch tạo xung theo hướng tạo ra một Đèn nháy

- Lắp 2 bóng led xanh, đỏ vảo 2 cửa ra

- Cấp nguồn cho mạch hoạt động, 2 bóng led luân phiên nhấp nháy

IV Thực hành điều chỉnh các thông số của mạch tạo xung

(Trình diễn các sản phẩm)

1 Chuẩn bị

- HS vẽ được sơ

đồ

- HS nhận dạng được linh kiện, dựa vào vạch màu của điện trở, thông số ghi trên tranzito và tụ điện

để lựa chọn được linh kiện phù hợp

* Học sinh phải thực hiện đúng quy định an toàn điện

- HS sử dụng được đồng hồ vạn năng

để đo kiểm tra các linh kiện còn tốt không

- HS bố trí các linh kiện sao cho gọn, khoa học

- HS sử dụng được

mỏ hàn để hàn nối các linh kiện với nhau

- Sản phẩm "Đèn nháy trang trí đơn giản" phải có

2 Trình diễn - Thực hành

Bước 1: Cấp nguồn cho "Đèn nháy"

của nhóm 1 Quan sát và đếm số lần

sáng của led trong khoảng 30 dây

Ghi kết quả vào bảng trong mẫu báo

cáo thực hành

Bước 2: Cấp nguồn cho "Đèn nháy"

của nhóm 2 Quan sát và đếm số lần

sáng của led trong khoảng 30 dây

Ghi kết quả vào bảng trong mẫu báo

cáo thực hành

Bước 3: Cấp nguồn cho "Đèn nháy"

của nhóm 3 Quan sát và đếm số lần

sáng của led trong khoảng 30 dây

Ghi kết quả vào bảng trong mẫu báo

cáo thực hành

Bước 4: Cấp nguồn cho "Đèn nháy"

của nhóm 4 hoạt động Thay đổi các

chế độ nháy, liên tưởng với các dàn

nháy trang trí ngày tết trong thực tế

(Led xanh sáng, led đỏ tắt và ngược

lại, lúc nháy nhanh lúc chậm)

Sản phẩm "Đèn nháy trang trí đơn giản"

của 4 nhóm

2 Trình diễn - Thực hành

* Từng nhóm trình diễn sản phẩm và thuyết minh

- Các nhóm khác nhận xét, đặt câu hỏi

- HS hoàn thiện phiếu đánh giá của các nhóm khác

- HS tiến hành tự đánh giá trong nhóm

** Giáo viên nhận xét, đánh giá, rút kinh nghiệm cho các chủ đề tiếp theo

4 Xây dựng bảng mô tả các mức yêu cầu cần đạt cho mỗi loại câu hỏi trong chủ đề nhằm phát triển năng lực học sinh

Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng VDC

- Biết được các linh kiện

sử dụng trong mạch

- Vẽ được sơ

đồ mạch

- Trình bày được nguyên

lý làm việc của mạch

- Giải thích được xung đối xứng, không đối xứng, chu kỳ xung nhanh chậm

II Thiết kế mạch

điện tử đơn giản

1 Nguyên tắc chung

- Nêu được các nguyên tắc chung khi

- Trình bày và phân tích được các bước thiết kế

2 Các bước thiết kế thiết kế mạch

- HS nhận dạng được

các linh kiện

- Lựa chọn được đúng linh kiện để lắp ráp

- HS sử dụng được

mỏ hàn để hàn nối các linh kiện với nhau

- HS bố trí các linh kiện sao cho gọn, khoa học

Cấp nguồn cho mạch hoạt động

- HS so sánh, nhận xét, đánh giá sản phẩm của nhóm mình với nhóm khác

5 Bộ câu hỏi dựa theo bảng mô tả giao cho học sinh để hoàn thiện dự án

5.1 Câu hỏi nhận biết

Câu 1: Mạch tạo xung có chức năng gì ?

Câu 2: Nhìn vào sơ đồ hình 8-3 SGK em hãy cho biết mạch sử dụng những

loại linh kiện nào? số lượng các linh kiện?

Câu 3: Các nguyên tắc khi thiết kế mạch điện tử đơn giản ?

Câu 4: Để thiết kế "Đèn nháy trang trí đơn giản" ta dùng sơ đồ nguyên lý

nào?

5 2 Câu hỏi thông hiểu

Câu 1: Vẽ sơ đồ nguyên lý của mạch tạo xung đa hài ?

Câu 2: Trình bày nguyên lý làm việc của mạch tạo xung ?

Câu 3: Trình bày các bước thiết kế ? Lấy ví dụ minh họa ?

(Gợi ý: Ví dụ thiết kế mạch chỉnh lưu)

Câu 4: Cho 3 linh kiện như hình vẽ em hãy chỉ ra đâu là điện trở, tụ điện,

tranzito ?

5 3 Câu hỏi vận dụng

Câu 1: Điều kiện để có xung đa hài đối xứng ?

Câu 2: Làm thế nào để chuyển xung đa hài đối xứng thành xung đa hài

- Dành cho nhóm 1: Tìm chọn các linh kiện R1=R2=1K; R3=R4=10K;

C1=C2=100µF; T1=T2=C828; hai bóng led xanh, đỏ; Nguồn 1 chiều 5V, dây dẫn điện

Câu 5b:

- Dành cho nhóm 2: Tìm chọn các linh kiện R1=R2=1K; R3=R4=10K;

C1=C2=1000µF; T1=T2=C828; hai bóng led xanh, đỏ; Nguồn 1 chiều 5V, dây dẫn điện

Câu 5c:

- Dành cho nhóm 3: Tìm chọn các linh kiện R1=R2=1K; R3=R4=10K;

C1=C2=100µF; C=1000 µF; T1=T2=C828; hai bóng led xanh, đỏ; Nguồn 1 chiều 5V, dây dẫn điện

Câu 5d:

- Dành cho nhóm 4: Tìm chọn các linh kiện R1=R2=1K; R3=R4=10K;

C1=C2=100µF; C3=C4=1000 µF; T1=T2=C828; hai bóng led xanh, đỏ; công tắc ngắt nối tụ C3, C4; Nguồn 1 chiều 5V; dây dẫn điện

5.4 Câu hỏi vận dụng cao

Câu 1: Dùng các linh kiện đã tìm chọn ở trên để lắp ráp thành một "Đèn

nháy" đơn giản để trang trí trong nhà ?

Câu 2: Trình bày, thuyết minh sản phẩm của nhóm mình và trả lời các

câu hỏi của nhóm khác ?

Câu 3: So sánh sản phẩm "Đèn nháy" của nhóm mình với sản phẩm "Đèn

nháy" của các nhóm khác ?

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN

A Khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của đề tài

1 Mục đích của khảo sát

Nhằm biết được đề tài có cấp thiết không; có khả thi không?

2 Nội dung và phương pháp khảo sát

2.1 Nội dung khảo sát

- Tính cấp thiết của việc áp dụng dạy học dự án vào một số bài trong môn Công nghệ 12 (Bài 8, bài 9 và bài 12)

- Tính khả thi của việc áp dụng dạy học dự án để học sinh có thể làm ra một

số thiết bị đơn giản có ứng dụng vào thực tiễn và trong công tác dạy và học

2.2 Phương pháp khảo sát

Trao đổi bằng bảng hỏi; với thang đánh giá bốn mức (tương ứng với số điểm

từ 1 đến 4): Không cấp thiết; ít cấp thiết; cấp thiếp và rất cấp thiết

Không khả thi; ít khả thi; khả thi và rất khả thi

Tính điểm trung bình X bằng cách tính điểm trung bình cho mỗi câu hỏi rồi

tính điểm trung bình cho cả 8 câu hỏi đó

2.3 Đối tượng khảo sát

TT Đối tượng Số lượng Link khảo sát

1 Giáo viên 12 https://forms.gle/u2cQeCucYDiykLUp9

2 Học sinh 125 https://forms.gle/GrdeV22SysP3FtFJ6

2.4 Kết quả khảo sát tính cấp thiết và khả thi của sáng kiến

2.4.1 Sự cấp thiết của các giải pháp

Đánh giá sự cấp thiết của các giải pháp

Qua việc khảo khảo sát trên ta thấy việc áp dụng dạy học dự án vào một số bài trong môn Công nghệ (Bài 8, bài 9 và bài 12) là việc làm cần thiết

2.4.2 Sự khả thi của các giải pháp

Đánh giá sự khả thi của các giải pháp

Kế hoạch tổ chức dạy học chủ đề "Đèn nháy trang trí đơn giản" nhằm

phát triển năng lực học sinh bằng dạy học dự án do các tác giả xây dựng, được đồng nghiệp dạy cùng khối 12 Trường THPT Lê Lợi góp ý và cùng áp dụng có hiệu quả Tác giả áp dụng phương pháp DHDA ở lớp 12A2; lớp đối chứng là một số lớp 12 còn lại dạy học theo phương pháp thông thường Ngoài ra sáng kiến còn được một số giáo viên ở các trường khác áp dụng

Căn cứ vào kế hoạch giảng dạy môn Công nghệ 12 tại trường THPT Lê Lợi, tôi lập kế hoạch thực hiện như sau:

dự án như: phân công nhiệm vụ,

cách thức hoạt động, vai trò của

từng thành viên trong nhóm, ghi

2 Thực hiện dự án

- Học sinh các nhóm thực hiện nhiệm vụ được giao

- GV: Hoàng Mạnh Giang; Lê Văn Hải

- Giáo viên Hoàng Mạnh Giang; Lê Văn Hải đánh giá, kết luận

½ tiết

Báo cáo và đánh giá dự án

- Nhóm 2 báo cáo

- Nhóm khác theo dõi, đặt câu hỏi, đánh giá

- Giáo viên Hoàng Mạnh Giang; Lê Văn Hải đánh giá, kết luận

½ tiết

Báo cáo và đánh giá dự án

- Nhóm 3 báo cáo

- Nhóm khác theo dõi, đặt câu hỏi, đánh giá

- Giáo viên Hoàng Mạnh Giang; Lê Văn Hải đánh giá, kết luận

½ tiết

Báo cáo và đánh giá dự án

- Nhóm 4 báo cáo

- Nhóm khác theo dõi, đặt câu hỏi, đánh giá

- Giáo viên Hoàng Mạnh Giang; Lê Văn Hải đánh giá, kết luận

½ tiết

C Thiết kế bài học triển khai dự án

Tiết 1: Giai đoạn 1 - Chuẩn bị dự án

- Tiết PPCT 10 dạy ở lớp 12A2

I Mục tiêu

- Học sinh biết được nhiệm vụ nhóm phải thực hiện

- HS lập kế hoạch nhóm để triển khai thực hiện dự án: phân công nhóm trưởng, thư ký, xác định nhiệm vụ cá nhân, kế hoạch thực hiện

- HS hứng thú, tích cực và sẵn sàng bắt tay vào thực hiện dự án

- GV: Mạch tạo xung là mạch điện tử dùng để

biến đổi năng lượng dòng điện một chiều

thành năng lượng dao động điện có dạng xung

và tần số theo yêu cầu

- GV chiếu Slide sơ đồ mạch tạo xung đa hài

- GV giới thiệu mạch tạo xung thật của Công

ty thiết bị cung cấp

- GV lắp 2 bóng đèn led xanh đỏ ở 2 cửa ra

của mạch tạo xung và cấp nguồn cho mạch

hoạt động

- GV: Các em có nhận xét gì về hiện tượng của

2 bóng led xanh đỏ ? (Hai bóng led nhấp nháy)

- GV: Nhìn 2 bóng led xanh đỏ nhấp nháy các

em có liên tưởng gì ? (liên tưởng đến giàn

nháy ngày tết)

* GV dẫn dắt: Để hiểu rõ hơn về mạch tạo

xung và muốn thiết kế, chế tạo được mạch tạo

HS nghe, theo dõi, ghi chép

HS quan sát, ghi chép

HS quan sát liên hệ với sơ đồ

HS quan sát, theo dõi

HS trả lời

HS trả lời

Học sinh theo dõi, tiếp nhận dự

án

xung thì lớp chúng ta sẽ thực hiện một dự án

với tên gọi "Đèn nháy trang trí đơn giản"

Hoạt động 2 Giao nhiệm vụ

- GV thông báo sẽ chia lớp thành 4 nhóm, mỗi

nhóm từ 9 đến 12 học sinh Các nhóm đảm bảo

đồng đều về nhận thức và tích cực trong hoạt

động học tập

GV cử ra 4 nhóm trưởng là các học sinh giỏi,

khá của môn công nghệ Sau đó 4 nhóm trưởng

hội ý với nhau để chọn các thành viên sao cho

năng lực các thành viên trong nhóm tương

đương nhau

- Giáo viên giao nhiệm vụ cho 4 nhóm:

Nhóm 1: Chế tạo đèn nháy có chu kỳ nhanh

Nhóm 2: Chế tạo đèn nháy có chu kỳ chậm

Nhóm 3: Chế tạo đèn nháy có chu kỳ không

Hoạt động 3 Các nhóm lập kế hoạch thực hiện dự án

- GV cung cấp cho các nhóm những yêu cầu

cần thực hiện trong từng nhiệm vụ, hướng dẫn

cho học sinh lập kế hoạch thực hiện dự án

GV yêu cầu các nhóm sau 2 ngày kể từ tiết học

này HS phải nộp kế hoạch thực hiện dự án

- Các nhóm lập kế hoạch thực hiện dự án theo hướng dẫn của GV: Cử thư ký, phân công nhiệm

vụ cho từng thành viên trong nhóm, yêu cầu sản phẩm và thời gian hoàn thành

- Các nhóm nộp kế hoạch

Hoạt động 4 Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện các biện pháp an toàn điện, cách sử dụng mỏ hàn thiếc, cách sử dụng đồng hồ vạn năng và tài liệu tham khảo

- GV hướng dẫn HS thực hiện các biện pháp

an toàn điện, cháy nổ

Một số hình ảnh khi giáo viên đặt vấn đề và giao nhiệm vụ dự án cho các nhóm học sinh:

Giáo viên đặt vấn đề

Giáo viên xác định chủ đề

Giáo viên giao nhiệm vụ

Giáo viên hướng dẫn sử dụng đồng hồ vạn năng cách dùng mỏ hàn thiếc

Giáo viên giao nhiệm vụ , hướng dẫn sơ bộ

Với tiết dạy chuẩn bị dự án sẽ giúp HS định hình được công viêc, nhiệm vụ của nhóm Học sinh tiếp nhận chủ đề, tự xây dựng kế hoạch thực hiện dự án Như chúng ta đã biết lứa tuổi 17 -18 rất thích được thể hiện sự hiểu biết của mình và muốn tự khẳng định mình Do đó khi được giao nhiệm vụ các em rất hào hứng, phấn khởi bắt tay vào thực hiện dự án

* Giai đoạn 2 - Thực hiện dự án: thời gian 1 tuần ở nhà, cộng đồng kể từ sau

tiết học chuẩn bị dự án

- GV gửi cho các nhóm bộ câu hỏi đã soạn ở

mục (Bộ câu hỏi dựa theo bảng mô tả giao

cho học sinh để hoàn thiện dự án) để học sinh

hình dung các công việc cần thực hiện

- GV theo dõi, hỗ trợ học sinh những khó khăn

gặp phải

- HS thực hiện nhiệm vụ của mình theo kế hoạch của nhóm, tiến hành thu thập thông tin, tìm kiếm tài liệu để hoàn thành nội dung mình đảm nhiệm

* Tiết 2: Giai đoạn 3 - Đánh giá dự án "Đèn nháy trang trí đơn giản"

GV: Sau 1 tuần thực hiện dự án Hôm nay các nhóm nộp sản phẩm và báo cáo, thuyết minh về sản phẩm của mình Nhóm khác theo dõi đặt câu hỏi, nhận xét, so sánh, đánh giá

HĐ 1: Tổ chức cho nhóm 1 báo cáo trình diễn

sản phẩm Đèn nháy có chu kỳ nháy nhanh

+ Trả lời các câu hỏi tốt

+ Sản phẩm hoạt động tốt nhưng chưa được

đẹp

Kết luận: Nhóm 1 đã khéo léo trang trí

mạch tạo xung thành một ô tô màu đỏ, 2

bóng led, xanh đỏ trở thành 2 bóng đèn pha

của ô tô nhấp nháy liên tục như khi xe cứu

hỏa đang làm nhiệm vụ cứu hỏa

Sau khi nhóm 1 trình bày sản phẩm "Ôtô cứu

hỏa" xong các nhóm khác theo dõi và đã có

+ Nhóm 1 báo cáo, cấp nguồn cho Đèn nháy hoạt động

* Nhóm 1 đặt tên cho sản phẩm của nhóm là: "Ô tô cứu hỏa"

- HS nhóm 1: Trên đây là bài thuyết trình của nhóm mình Các bạn có vấn đề gì còn thắc mắc xin cứ nêu câu hỏi

+ Nhóm 2,3,4 theo dõi, đặt câu hỏi, nhận xét, đánh giá

HS nhóm 2 hỏi: Chu kỳ nháy của bóng đèn led được tính bằng công thức nào ?

HS nhóm 1trả lời: Chu kỳ   0.7RC

HS nhóm 4 hỏi: Muốn thay đổi chu kỳ xung ta làm thế nào ?

sự chất vấn những vấn đề còn thắc mắc Các

em học hỏi lẫn nhau để cùng nhau lĩnh hội

kiến thức Tạo một tiết học thoải mái, vui vẻ,

hòa đồng mà hiệu quả lại cao

HS nhóm 1trả lời: Ta thay đổi trị số của R hoặc C

- Tổ chức cho nhóm 2 báo cáo trình diễn sản

phẩm Đèn nháy có chu kỳ nháy chậm

- Tổng hợp các ý kiến nhận xét, đánh giá của

Nhóm 2 đã rất sáng tạo khi trang trí mạch

tạo xung thành một chiếc xe máy, 2 bóng

led, xanh đỏ trở thành 2 bóng đèn xi nhan

nhấp nháy Chiếc xe máy được đặt trên một

mâm quay tròn trông rất đẹp giống như một

chiếc "Siêu xe Exciter" được trưng bày

trong showroom

Với sản phẩm "Siêu xe Exciter" Nhóm 2 đã

chọn lọc kiến thức đầy đủ trọng tâm hơn, sử

dụng công nghệ thông tin thành thạo hơn

nhóm 1, học sinh nhận xét, đánh giá sôi nổi

(Nhờ đúc kết học hỏi kinh nghiệm từ nhóm 1

nên các em tự tin khi trình bày) Chất lượng

tiết học đạt hiệu quả rất cao

+ Nhóm 2 báo cáo, cấp nguồn cho Đèn nháy hoạt động

* Nhóm 2 đặt tên cho sản phẩm của nhóm là: "Siêu xe Exciter"

- HS nhóm 2: Trên đây là bài thuyết trình của nhóm mình Các bạn có vấn đề gì còn thắc mắc xin cứ nêu câu hỏi

+ Nhóm 1,3,4 theo dõi, đặt câu hỏi, nhận xét, đánh giá

-HS nhóm 3 hỏi: Muốn chu kỳ nháy của bóng đèn led chậm lại thì ta làm thế nào ?

-HS nhóm 2 trả lời: Ta tăng trị

số của của R hoặc C

"Ô tô cứu hỏa" của nhóm 2

-HS nhóm 1 hỏi: Đồ thị dòng điện chạy qua 2 bóng led có dạng như thế nào ?

-HS nhóm 2 trả lời: Dạng xung chữ nhật đều nhau, thời gian đèn sáng bằng thời gian đèn tắt

* Tiết 3: Giai đoạn 3 - Đánh giá dự án "Đèn nháy trang trí đơn giản"

- Tổ chức cho nhóm 3 báo cáo trình diễn sản

phẩm Đèn nháy có chu kỳ nháy không đối

+ Trả lời các câu hỏi chính xác

+ Sản phẩm hoạt động tốt, tuy nhiên hình thức

sản phẩm chưa đẹp và tương tự nhóm 1

Kết luận:

Nhóm 3 đã trang trí mạch tạo xung thành

một ô tô màu đên, 2 bóng led, xanh đỏ trở

thành 2 bóng ở 2 bên hông của ô tô nhấp

nháy (thời gian sáng lâu hơn tắt) như báo

hiệu xe ô tô bị hỏng đang sửa chữa

+ Nhóm 3 báo cáo, cấp nguồn cho Đèn nháy hoạt động

* Nhóm 3 đặt tên cho sản phẩm của nhóm là: "Ô tô đang sửa chữa"

- HS nhóm 3: Trên đây là bài thuyết trình của nhóm mình Các bạn có vấn đề gì còn thắc mắc xin cứ nêu câu hỏi

+ Nhóm 1,2,4 theo dõi, đặt câu hỏi, nhận xét, đánh giá

- HS nhóm 2 hỏi: Muốn bóng đèn led màu xanh (cửa 1) sáng lâu hơn bóng đèn led màu đỏ (cửa 2) thì ta làm thế nào ?

- HS nhóm 3 trả lời: Ta dùng tụ C2 có trị số điện dung lớn hơn

tụ C1

- HS nhóm 1 hỏi: Đồ thị dòng điện chạy qua 2 bóng led có dạng như thế nào ?

"Siêu xe Exciter" của nhóm 2

"Ô tô đang sửa chữa" của nhóm 3

Với sản phẩm "Ôtô đang sửa chữa" phần

trình bày của nhóm 3 đã làm cho không khí tiết

học vui tươi, học công nghệ đỡ nhàm chán

hơn

- HS nhóm 3 trả lời: Dạng xung chữ nhật lệch nhau Thời gian sáng lâu hơn thời gian tắt

- Tổ chức cho nhóm 4 báo cáo trình diễn sản

phẩm Đèn nháy có chu kỳ nháy thay đổi được

- Tổng hợp các ý kiến nhận xét, đánh giá của

các nhóm rồi kết luận

+ Nhóm 4 phần trình bày power piont rất tốt,

thuyết trình trôi chảy rõ ràng

+ Trả lời các câu hỏi chính xác

+ Sản phẩm hoạt động tốt, đẹp ý tưởng rất sáng

tạo

Kết luận:

Nhóm 4 đã rất sáng tạo khi bố trí mạch tạo

xung thành một chiếc trực thăng, các tụ

điện trông giống như các quả tên lửa, 2

bóng led, xanh đỏ lúc nháy nhanh lúc nháy

chậm trông giống như chiếc trực thăng

đang nhả đạn

Với sản phẩm “Trực thăng chiến đấu” phần

trình bày của nhóm 4 đã làm cho không khí

tiết học hết sức sôi nổi, hấp dẫn hơn Gây

hứng thú và tò mò đối với các em học sinh vì

học Công nghệ có thể giúp các em hiểu biết

hơn về các thiết bị điện tử trong cuộc sống

+ Nhóm 4 báo cáo, cấp nguồn cho Đèn nháy hoạt động

* Nhóm 4 đặt tên cho sản phẩm của nhóm là: "Trực thăng chiến đấu"

- HS nhóm 3: Trên đây là bài thuyết trình của nhóm mình Các bạn có vấn đề gì còn thắc mắc xin cứ nêu câu hỏi

+ Nhóm 1, 2, 3 theo dõi, đặt câu hỏi, nhận xét, đánh giá

- HS nhóm 2 hỏi: Để xác định

tụ hóa còn tốt ta làm thế nào ?

- HS nhóm 4 trả lời: Ta dùng đồng hồ vạn năng để đo điện trở của tụ Chọn chế độ đo Ohm, Rồi chạm que đo vào 2 cực của tụ và đọc kết quả Nếu như kim đồng hồ chuyển từ thấp đến cao rồi đến vô hạn thì

tụ điện còn tốt

- HS nhóm 1 hỏi: Để tạo ra đèn nháy có chu kỳ thay đổi được thì các bạn lắp ráp thế nào ?

- HS nhóm 4 trả lời: Đầu tiên lắp tụ C1 = C2 cố định Lắp tụ C3 có công tắc đóng mạch song song với tụ C1 và tụ C4

có công tác đóng mạch song song với tụ C2 (Tụ C3 = C4)

"Trực thăng chiến đấu" của nhóm 4