Nội dung nghiên cứu
Một số biện pháp đã thực hiện tại trường THPT Quỳnh Lưu
1 Các bước thực hiện biện pháp thuyết đa trí tuệ
Bước đầu tiên trong việc khảo sát trí thông minh của học sinh theo Thuyết Đa Trí Tuệ (TĐTT) là thiết kế phiếu khảo sát và tiến hành khảo sát Dựa trên nghiên cứu về khái niệm, đặc điểm và phương pháp phát triển trí thông minh theo TĐTT của Howard Gardner, cùng với việc tham khảo các mẫu kiểm tra trắc nghiệm, chúng tôi đề xuất thiết kế phiếu khảo sát trí thông minh cho học sinh Thời gian hoàn thành bài khảo sát ước tính khoảng 20 phút.
Bước 2: Tổng hợp và xử lý kết quả khảo sát là bước quan trọng để đánh giá và phân loại trí thông minh của học sinh thành các nhóm Việc này cung cấp cơ sở dữ liệu thiết yếu cho việc thiết kế bài tập vật lý dựa trên phương pháp TĐTT cho học sinh THPT Quy trình xử lý số liệu được thực hiện một cách khoa học và chính xác thông qua việc sử dụng Google Forms, Excel và Word.
Bước 3: Sau khi phát hiện được trí thông minh nổi trội ở từng đối tượng
HS, GV bắt tay vào thiết kế hoạt động dạy học VL trên cơ sở vận dụng TĐTT cho
- Chọn tên cho bài học
Dựa trên khung chương trình hiện tại và nghiên cứu các nội dung kiến thức trọng tâm, liên quan đến thực tiễn và các vấn đề nổi bật trong khoa học tự nhiên và xã hội, chúng ta có thể lựa chọn những nội dung phù hợp với trình độ của học sinh.
HS ở thời điểm hiện tại Tên giáo án DH được chọn đáp ứng được những yêu cầu sau đây:
Tên giáo án DH cần phải nổi bật vấn đề nghiên cứu, đồng thời tạo sức hấp dẫn và kích thích sự tò mò, hứng thú cho học sinh ngay từ đầu quá trình học tập.
Giáo án dạy học cần phải bao gồm nội dung thể hiện ít nhất 4-5 dạng trí tuệ, hoặc tốt hơn là hầu hết 8 dạng trí tuệ để đảm bảo tính toàn diện và hiệu quả trong việc phát triển năng lực học sinh.
Xác định nội dung cần giải quyết là bước quan trọng trong việc xây dựng giáo án dạy học Kiến thức là vô hạn, do đó, giáo án thường chứa nhiều vấn đề nhỏ cần được tìm hiểu Việc lựa chọn nội dung phù hợp với trình độ nhận thức và năng lực hiện tại của học sinh là rất cần thiết Nội dung không nên quá dễ, gây nhàm chán cho học sinh, nhưng cũng không được quá khó, khiến học sinh cảm thấy nản lòng Việc nhắc lại kiến thức đã học có thể giúp học sinh hồi tưởng và kết nối với tiến trình học tập.
Để thiết kế bài tập hiệu quả, giáo viên cần xác định rõ vị trí và mục tiêu về kiến thức, kỹ năng, thái độ Điều này không chỉ giúp giáo viên nắm bắt hướng thiết kế mà còn là cơ sở để cải tiến các bài tập khác Mục tiêu cần được gắn liền với việc phát triển trí thông minh, như âm nhạc hay vận động, thông qua các hoạt động như sử dụng tranh ảnh, tổ chức họp báo, và tham gia trò chơi, hoạt động nhóm.
(Hướng dẫn học sinh lớp 12A5 học theo bản đồ tư duy)
Xây dựng nguồn tài liệu tham khảo là yếu tố quan trọng để khẳng định chất lượng kiến thức và hiệu quả của hoạt động dạy học Nguồn tài liệu này bao gồm sách báo, tạp chí, bài phỏng vấn, và phim tư liệu, giúp học sinh phát triển trí thông minh ưu việt Giáo viên có thể thiết kế các hoạt động như phim tài liệu, tổ chức họp báo, và học theo dự án để nâng cao trải nghiệm học tập.
Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh chủ động hoàn thiện sản phẩm học tập, tích cực tiếp nhận tri thức và phát triển trí thông minh của bản thân.
Khi lựa chọn hình thức tổ chức lớp học, cần xác định rõ các hoạt động trong quá trình dạy học và cách thức thực hiện từng hoạt động đó.
Trong quá trình giảng dạy, việc xác định cách tiếp cận cho mỗi đơn vị kiến thức dựa trên các dạng trí tuệ tương ứng là rất quan trọng Đầu tiên, cần liệt kê tất cả các cách tiếp cận phù hợp với từng đơn vị kiến thức Tiếp theo, lựa chọn những cách tiếp cận thích hợp với điều kiện giảng dạy và trình độ của học sinh hiện tại Cuối cùng, hệ thống hóa các cách tiếp cận đã chọn vào bảng để dễ dàng theo dõi và áp dụng.
Nội dung Hoạt động Nội dung hoạt động Cách tiếp cận Nội dung 1 Hoạt động 1
Để nâng cao hiệu quả bài tập trên lớp, giáo viên có thể tổ chức các hoạt động như họp báo, học seminar, học dự án, học theo góc, và mô hình lớp học đảo ngược Đối với bài tập rèn kỹ năng tự học tại nhà, giáo viên nên thiết kế bài tập vận dụng các công cụ như Kahoot, Edmodo, Google Form và phiếu học tập Sự thành công của giờ học, sự phát triển trí tuệ của học sinh, và hứng thú với môn vật lý phụ thuộc lớn vào hình thức tổ chức và không khí lớp học Giáo viên cần theo dõi diễn biến của từng học sinh qua các hoạt động để đánh giá mức độ hứng thú của các em.
Chuẩn bị các phương tiện hỗ trợ như máy chiếu, bảng và sơ đồ là rất quan trọng cho hoạt động giảng dạy Mặc dù nhiều trường đã được đầu tư cơ sở vật chất hiện đại, vẫn còn một số nơi thiếu thốn thiết bị dạy học và phòng học chuyên dụng Do đó, giáo viên cần chủ động mượn hoặc tự thiết kế đồ dùng dạy học để đảm bảo chất lượng giảng dạy.
Lựa chọn hình thức kiểm tra đánh giá hiệu quả của mục tiêu bài học là rất quan trọng Thiết kế BTVL cần hướng tới việc phát triển trí thông minh nổi trội ở học sinh, do đó cần có sự đánh giá nhịp nhàng và linh hoạt Học sinh không chỉ cần hoàn thành yêu cầu của giáo viên mà còn phải tham gia tích cực vào các hoạt động học tập Giáo viên cần đưa ra những nhiệm vụ cụ thể cho từng cá nhân hoặc nhóm để đảm bảo sự phát triển toàn diện.
- Viết giáo án thiết kế bài giảng là sự tổng hợp quá trình từ khảo sát trí
Giáo án cần rõ ràng về ý tưởng và quy trình các hoạt động, bao gồm tổng hợp và xử lý số liệu, xác định mục tiêu bài học, hình thức tổ chức, và phương pháp kiểm tra đánh giá Đặc biệt, quá trình thực hiện phải dựa trên việc vận dụng TĐTT cho học sinh THPT, nhằm phát triển và điều chỉnh trí thông minh của từng đối tượng học sinh.
Thực nghiệm sư phạm
Mục đích của thực nghiệm sư phạm
Mục đích của TNSP là kiểm tra tính đúng đắn của giả thuyết khoa học liên quan đến hiệu quả của việc áp dụng thuyết đa trí tuệ trong dạy học chương "Sóng ánh sáng" của môn Vật lý lớp 12, theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh.
Nội dung thực nghiệm sư phạm
Sau khi hoàn thành chương "Sóng ánh sáng" cho lớp 12, tôi đã tiến hành khảo sát khách quan đối tượng dạy học tại trường THPT Quỳnh Lưu 2, bao gồm các lớp thực nghiệm 12A3 và 12A5, cùng với lớp đối chứng 12D1 và 12D5 Kết quả khảo sát cho thấy
Khảo sát kiến thức, kĩ năng, thái độ lớp thực nghiệm sau khi học: Câu hỏi khảo sát giành cho lớp 12A5:
Câu 1: Em thấy nhiệm vụ được giao có phù hợp với mình và nhóm mình không?
Câu 2: Những kiến thức nào được hình thành sau các hoạt động học tập?
Thông qua giờ học vật lý, em đã áp dụng thuyết đa trí tuệ để khám phá loại trí thông minh nổi trội của bản thân Việc này giúp em nhận diện rõ hơn về khả năng và sở trường của mình trong lĩnh vực học tập.
Kết quả khảo sát ở lớp 12A5
Khảo sát đối chứng về sự hứng thú học tập và kết quả học tập:
Câu 1: Hãy tích vào ô nói đúng nhấttrạng thái của em khi học chương“Sóng ánh sáng”
Thích thú Bình thường Không hứng thú
Vận dụng thuyết đa trí tuệ Không vận dụng thuyết đa trí tuệ
Không hứng thú Thích thú Bình thường
Câu 2 (Bài kiểm tra 45 phút): Sau khi học xong chương “ Sóng ánh sáng”
Phân tích kết quả khảosát
Qua khảo sát sau học tập ở nhóm lớp thực nghiệm, chúng tôi nhận thấy rằng các em nhanh chóng thích ứng với phong cách học tập mới dựa trên thuyết đa trí tuệ Các em thể hiện sự tự giác trong việc thực hiện nhiệm vụ học tập và bộc lộ phong cách học tập riêng biệt, với những sở thích khác nhau như trực quan hóa nội dung bài học, kết nối tri thức âm nhạc - văn hóa - đời sống, thảo luận tranh biện, viết lách, và học qua trò chơi ghép nối chữ.
Kết quả khảo sát cho thấy lớp thực nghiệm đã cải thiện đáng kể về một số loại hình trí thông minh, bao gồm trí thông minh ngôn ngữ, trí thông minh giao tiếp, trí thông minh logic và trí thông minh âm nhạc.
Việc phát triển 47 không gian và trí thông minh tự nhiên học sẽ giúp học sinh hình thành phong cách học tập và giải quyết các tình huống thực tiễn không chỉ trong chương "Sóng ánh sáng" mà còn trong suốt cuộc đời Điều này chứng tỏ rằng việc áp dụng lý thuyết đa trí tuệ đã tạo ra hứng thú học tập cho học sinh, mang lại những kết quả tích cực và thay đổi rõ rệt trong nhận thức và học tập của các em.
Việc áp dụng thuyết đa trí tuệ trong giảng dạy đã mang lại hiệu quả cao trong quá trình dạy và học, giúp phát triển nhiều dạng trí thông minh và năng lực của học sinh Phương pháp này không chỉ phù hợp với tinh thần dạy học mới và xu thế giáo dục hiện đại mà còn chú trọng đến từng cá nhân học sinh, tạo cơ hội cho mỗi em phát huy khả năng riêng Đồng thời, nó kích thích tư duy, khơi dậy sự sáng tạo, tăng cường trách nhiệm cá nhân và phát triển kỹ năng hợp tác, giao tiếp, chia sẻ kinh nghiệm, cũng như rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm cho học sinh.
Khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất nhằm khẳng định tính ứng dụng của thuyết đa trí tuệ trong chương "Sóng ánh sáng" Đối tượng khảo sát bao gồm 125 người, trong đó có 40 giáo viên và 85 học sinh Nội dung khảo sát được thực hiện thông qua phiếu khảo sát (phụ lục 1), đánh giá theo hai tiêu chí: sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp Các tiêu chí được đánh giá theo 4 mức độ từ cao đến thấp và được lượng hoá bằng điểm số, nhằm hoàn thiện các giải pháp phù hợp với thực tiễn dạy học.
- Sự cấp thiết: Rất cấp thiết (4 điểm); Cấp thiết (3 điểm); Ít cấp thiết (2 điểm); Không cấp thiết (1 điểm)
- Tính khả thi: Rất khả thi (4 điểm); Khả thi (3 điểm); Ít khả thi (2 điểm); Không khả thi (1 điểm)
Sau khi nhận kết quả, chúng tôi tiến hành phân tích và xử lý số liệu trên bảng thống kê, tính tổng điểm ∑ và điểm trung bình (𝑋) của các giải pháp đã khảo sát, từ đó đưa ra nhận xét, đánh giá và rút ra kết luận.
- Thời gian tiến hành khảo sát: tháng 04/2023 d Kết quả khảo sát
+) Đánh giá về sự cấp thiết
Kết quả khảo sát sự cấp thiết của các giải pháp vận dụng thuyết đa trí tuệ dạy học chương “ Sóng ánh sáng” được thể hiện ở bảng
Bảng 1: Kết quả khảo sát sự cấp thiết của các giải pháp vận dụng thuyết đa trí tuệ dạy học chương “ Sóng ánh sáng”
SL Điểm SL Điểm SL Điểm SL Điểm
Vận dụng TT logic- toán học 82 328 20 60 16 32 7 7 125 3.42 5
Vận dụng TT ngôn ngữ 90 360 20 60 8 16 7 7 125 3.54 1
Vận dụng TT giao tiếp 80 320 17 51 20 40 8 8 125 3.35 7
Vận dụng TT Vận động 82 328 19 57 12 24 12 12 125 3.37 6
Vận dụng TT không gian- hội họa 85 340 20 60 12 24 8 8 125 3.46 3
Vận dụng TT hướng nội 85 340 18 54 14 28 8 8 125 3.44 4
Vận dụng TT hướng ngoại 90 360 18 54 10 20 7 7 125 3.53 2
Thứ Rất cấp thiết Cấp thiết Ít cấp thiết Không cấp thiết bậc
Kết quả khảo sát cho thấy, các nhóm đối tượng đánh giá sự cấp thiết của việc áp dụng thuyết đa trí tuệ vào dạy học chương "Sóng ánh sáng" là rất quan trọng, với điểm trung bình chung của 7 giải pháp đạt 3,44 Mặc dù có sự khác biệt trong cách đánh giá, nhưng theo quy luật số lớn, đa số ý kiến đều thống nhất rằng cả 7 giải pháp đề xuất đều cần thiết.
Các phương pháp "Vận dụng TT ngôn ngữ", "Vận dụng TT hướng ngoại" và "Vận dụng TT không gian-hội họa" đều nhận được đánh giá cao với điểm trung bình 𝑋 = 3,54, xếp hạng 1/6 Ngược lại, giải pháp "Vận dụng TT giao tiếp" có mức độ cấp thiết thấp nhất với 𝑋 = 3,35, xếp hạng 7/7 Các giải pháp còn lại có điểm trung bình dao động từ 𝑋 = 3,44, cho thấy sự đồng đều trong đánh giá, với khoảng cách giữa các giá trị điểm trung bình không quá lớn Dữ liệu này có thể được minh họa qua biểu đồ 1.
Biểu đồ 1: Mức độ cấp thiết của các giải pháp vận dụng thuyết đa trí tuệ dạy học chương “ Sóng ánh sáng”
+) Đánh giá về tính khả thi của các giải pháp
Kết quả khảo sát về tính khả thi của việc áp dụng thuyết đa trí tuệ trong giảng dạy chương "Sóng ánh sáng" được trình bày trong bảng 2.
Giải pháp 1 Giải pháp 2 Giải pháp 3 Giải pháp 4 Giải pháp 5 Giải pháp 6 Giải pháp 7
Rất cấp thiết Cấp thiết Ít cấp thiết Không cấp thiết
Bảng 2: Kết quả khảo sát tính khả thi của các giải pháp vận dụng thuyết đa trí tuệ vào dạy học trong chương “ Sóng ánh sáng”
SL Điểm SL Điểm SL Điểm SL Điểm
Vận dụng TT logic- toán học 80 320 20 60 18 36 7 7 125 3.38 4
Vận dụng TT ngôn ngữ 88 352 17 51 8 16 12 12 125 3.45 1
Vận dụng TT giao tiếp 80 320 23 69 14 28 8 8 125 3.40 3
Vận dụng TT vận đông 75 300 22 66 16 32 12 12 125 3.28 5
Vận dụng TT không gian- hội họa 88 352 16 48 8 16 13 13 125 3.43 2
Vận dụng TT hướng nội 80 320 20 60 17 34 14 14 131 3.27 6
Vận dụng TT hướng ngoại 70 280 27 81 20 40 14 14 131 3.17 7
Thứ Rất khả thi Khả thi Ít khả thi Không khả thi bậc
Kết quả khảo sát tính khả thi cho thấy, người tham gia đã đánh giá các giải pháp áp dụng thuyết đa trí tuệ vào dạy học trong chương "Sóng ánh sáng" Điểm trung bình của 7 giải pháp đạt 3,34.
Giải pháp “Vận dụng TT ngôn ngữ” đạt mức độ khả thi cao nhất với điểm số 𝑋 = 3,45 Ngược lại, giải pháp “Vận dụng TT hướng ngoại” có giá trị điểm thấp nhất, chỉ đạt 𝑋 = 3,17, xếp thứ 7 trong tổng số 7 giải pháp Các giải pháp còn lại đều cho thấy tính khả thi với điểm trung bình dao động từ 𝑋 = 3,27 trở lên.
𝑋 = 3,43 Mức độ đánh giá tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất thể hiện ở biểu đồ 2
Biểu đồ 2: Mức độ khả thi của các giải pháp vận dụng thuyết đa trí tuệ trong dạy học chương “ Sóng ánh sáng”
Giải pháp 7 Rất khả thi Khả thi Ít khả thi Không khả thi
+) Đánh giá về sự tương quan giữa sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp
Nghiên cứu khẳng định tính cấp thiết và khả thi của các giải pháp áp dụng thuyết đa trí tuệ trong giảng dạy chương "Sóng ánh sáng" Mối quan hệ giữa mức độ cấp thiết và khả thi của các giải pháp được thể hiện rõ trong biểu đồ 3.
Biểu đồ 3: Mối tương quan giữa sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất
Biểu đồ 3 chỉ ra rằng các giải pháp được đề xuất đều có tính cấp thiết và khả thi cao Ngay cả những giải pháp có mức cấp thiết và khả thi thấp nhất cũng đạt điểm trung bình trên 3, cho thấy sự đồng thuận từ đa số đối tượng khảo sát Điều này chứng tỏ rằng các giải pháp của chúng tôi nhận được sự ủng hộ tích cực.
Tính khoa học
Quy trình nghiên cứu khoa học được thực hiện một cách nghiêm túc, bắt đầu từ việc lựa chọn đề tài cho đến việc sưu tầm tài liệu và thu thập thông tin Sau đó, các nhà nghiên cứu xây dựng đề cương, tổ chức thực nghiệm, rút ra kinh nghiệm và cuối cùng là viết sáng kiến kinh nghiệm.
- Kết quả khảo sát công bằng khách quan, áp dụng trên diện rộng là cơ sở để đưa ra những kết luận chính xác cao
Bố cục của sáng kiến được thiết kế rõ ràng và mạch lạc, tuân thủ các tiêu chuẩn của một công trình nghiên cứu khoa học, bao gồm hệ thống đề mục, phương pháp trích dẫn tài liệu và cách lập thư mục tham khảo.
