Bài giảng Phương pháp nghiên cứu khoa học - Chương 3: Thiết kế nghiên cứu

Bài giảng Phương pháp nghiên cứu khoa học - Chương 3: Thiết kế nghiên cứu

Chương 3: Thiết kế nghiên cứu

 Các mục chính trong chương này là:

 3.1-Thiết kế vấn đề nghiên cứu

 3.2- Cấu trúc (hoạch định) vấn đề và thiết kế nghiên cứu

 3.3-Vấn đề của “nguyên nhân”

 3.4-Thử nghiệm cổ điển

 3.5-Các nghiên cứu thiết kế khác

 3.6-Các yêu cầu trong thiết kế nghiên cứu

3.1-Thiết kế vấn đề nghiên cứu

 Thiết kế nghiên cứu là bao gồm toàn bộ kế hoạch liên kết nhận thức vấn đề nghiên cứu với nghiên cứu thực nghiệm thích hợp và có thể làm được

 Nghiên cứu thực nghiệm là tiến hành để trả lời các câu hỏi nghiên cứu

 Chọn thiết kế nghiên cứu trong chiến lược lựa

chọn tổng thể được thực hiện với mục đích tìm

được cách tiếp cận phù hợp để trả lời vấn đề

nghiên cứu bằng phương cách tốt nhất có thể

trong khuôn khổ các ràng buộc cho trước (thời gian, kinh phí, kỹ năng)

3.1-Thiết kế vấn đề nghiên cứu (tt)

 Thiết kế vấn đề sai sẽ rất khó khăn để trả lời được các câu hỏi đặt ra Lập bảng hỏi sai, không

rõ ràng sẽ không thu được các thông tin cần cho

phân tích Vì vậy thiết kế nghiên cứu là rất quan

trọng, có vai trò “kỹ thuật chủ nhân”, còn phân tích số liệu được cho là vai trò “kỹ thuật đầy tớ”

 Thiết kế nghiên cứu là phải trả lời được câu hỏi sau:

 Tôi thực sự cần cái gì để trả lời cho các câu hỏi

nghiên cứu của tôi?

3.2- Cấu trúc vấn đề và thiết kế nghiên cứu

 Hãy xem xét các thí dụ sau đây:

 (1) Một đảng phái chính trị cần tiến hành thăm

dò để xem xét tỷ lệ người ủng hộ họ Đây là một

vấn đề cấu trúc Đảng chính trị biết thông tin nào

là cần, tức tỷ lệ cử tri ủng hộ.

 (2) Một công ty quảng cáo đã đưa ra hai bản quảng cáo và cần biết bản nào trong hai bản là quảng cáo có hiệu quả Trong trường hợp này

vấn đề nghiên cứu được cấu trúc Công ty quảng cáo cần biết bản nào trong hai bản quảng cáo (A

và B) là tốt nhất, hoặc A hơn B, hoặc B hơn A hoặc A=B.

3.2- Cấu trúc vấn đề và thiết kế nghiên cứu

 Hơn thế, trong trường hợp này, quảng cáo được coi là “căn nguyên” mà có thể đưa ra một tác dụng nào đó như sự nhận biết được, sự quan tâm hoặc nhu cầu mua hàng

 (3) Doanh số bán hàng của công ty X đã giảm

trong 3 tháng liên tục Ban quản lý không biết tại sao Trong trường hợp này, ban quản lý phải

thực hiện một quan sát Ban quản lý không biết cái gì là nguyên nhân giảm doanh số bán Đây là vấn đề không được cấu trúc

3.2- Cấu trúc vấn đề và thiết kế nghiên

cứu (tt)

 Các thí dụ trên chỉ ra rằng các vấn đề có thể khác nhau trong cấu trúc, hoạch định tức là làm thế nào để chúng được hiểu rõ Dựa vào cấu trúc vấn đề, chúng ta có thể phân biệt giữa ba loại thiết kế nghiên cứu:

 Thiết kế nghiên cứu: Cấu trúc vấn đề:

 1 Thăm dò Không cấu trúc

 3 Nguyên nhân Cấu trúc

Thiết kế thăm dò

 Khi nào vấn đề nghiên cứu rất khó hiểu, một thiết

kế nghiên cứu thăm dò (ít hoặc nhiều) là thích hợp

 Trong thí dụ ba nêu trên, công ty phải tiến hành điều tra nguyên nhân, thu thập dữ kiện

 Khi có được các thông tin, vấn đề được rõ hơn và cuộc khảo sát thăm dò kết thúc, câu hỏi được trả lời.

Thiết kế mô tả

 Trong nghiên cứu mô tả, vấn đề được cấu trúc

(hoạch định) và hiểu rõ

 Xem xét trường hợp khi một công ty cần xem xét

“quy mô thị trường M’

 Vấn đề hay nhiệm vụ cần giải quyết là rõ ràng Công việc cần phải làm là, trước tiên, cần một định nghĩà

“thị trường” là gì?

 Có phải là một số người, người mua thực tại và tiềm năng đối với sản phẩm (X) cụ thể trong một địa bàn

cụ thể ở một thời điểm được xác định (1 năm), hay

là cái gì khác…? Nhiệm vụ của người nghiên cứu lúc này là phải đưa ra được thông tin này

Thiết kế nguyên nhân

 Trong nghiên cứu nguyên nhân , các vấn đề với sự khảo sát kỹ lưỡng cũng đã được cấu trúc

 Tuy nhiên, ngược lại với nghiên cứu mô tả, trong trường hợp này, người nghiên cứu phải đối diện với những vấn đề “nguyên nhân và kết quả”, như đã giới thiệu trong thí dụ về quảng cáo ở phần trên

 Nhiệm vụ chính trong nghiên cứu này là phải tách biệt những nguyên nhân, và nói lên xem có hay không và đến chừng mực nào thì “nguyên nhân” kết quả có hiệu lực

 Thí dụ các câu hỏi trong nghiên cứu nguyên nhân là

“ Lọai thuốc đó có hiệu lực hay không?” hay “Với liều lượng nào thì thuốc có hiệu lực nhất?”.

3.2- Cấu trúc vấn đề và thiết kế nghiên

cứu (tt)

 Khi xem xét các thiết kế nghiên cứu vấn đề được lưa chọn, người nghiên cứu cần suy nghĩ để tìm dạng thiết kế nghiên cứu phù hợp, và câu hỏi đặt

ra cho người nghiên cứu ở đây là:

 Dạng thiết kế nghiên cứu nào là thích hợp cho vấn đề nghiên cứu của tôi?



3.3-Vấn đề của “nguyên nhân”

 Vấn đề của nguyên nhân và kết quả được gọi là

lý thuyết tu viện trong nghiên cứu Có thể biểu diễn lý thuyết này bằng cách sau đây Giả sử có hai biến số X và Y Mối quan hệ giữa X và Y như sau:

 X Y (X nguyên nhân của Y)

 Y X (Y nguyên nhân của X)

 X Y ( quan hệ nhân quả qua lại)

 X Y ( không có quan hệ).

3.4-Thử nghiệm cổ điển

 Có hai nhóm bao gồm nhóm thực nghiệm , tức

nhóm mà tác nhân kích thích thử nghiệm được chỉ định thử nghiệm, và nhóm kiểm chứng không bộc lộ tác nhân kích thích thử nghiệm O 1 , O 2 ,… biểu thị các quan sát

 X là tác nhân kích thích thử nghiệm hay gọi là

biến tác nhân-biến độc lập

R chỉ sự ngẫu nhiên , tức các đối tượng được chỉ định một cách ngẫu nhiên cho hai nhóm thử

nghiệm và kiểm chứng

sử dụng các nhóm kiểm chứng?

Thí dụ

 Giả sử 100 người với chuẩn đoán cúm đã được chỉ định ngẫu nhiên với hai nhóm: nhóm thử nghiệm gồm những bện nhân có sử dụng thuốc, tức trao cho một tác nhân kích thích thử nghiệm bằng một tác động của thuốc, và nhóm kiểm chứng đã được tạo lập, không có tác nhân kích thích thử nghiệm, tức không có tác động của thuốc

 Các đối tượng đã được chỉ dẫn quay lại sau một tuần và sau đó đặt câu hỏi “anh/chị có cảm thấy tốt hơn không?” Kết quả được thể hiện qua biểu dưới đây:

Biểu 3.1: Hoàn thiện báo cáo trong hai nhóm

thử và kiểm tra

Nhóm Tổng số

Thử nghiệm

Kiểm chứng Cảm

Giải thích kết quả

 Kết quả kiểm tra của bảng 3.1 cho thấy tỷ lệ cao của nhóm thử nghiệm được tường trình tốt hơn

so với trường hợp của nhóm kiểm chứng

 Sự khác biệt trong báo cáo kết quả là có ý nghĩa thống kê , tức điều đó rất có khả năng là thuốc đã

có một tác động Sự luận giải được xem xét như

là “nguyên nhân” trong trường hợp này.

3.4-Thử nghiệm cổ điển (tt)

 Biến độc lập có thể đo lường một cách rạch ròi

nhiều hơn hai giá trị

 Chẳng hạn, một công ty muốn biết cách nào trong các chiến lược bán hàng là có hiệu quả nhất: S1 (qua điện thoại), S2 (quảng cáo), S3 (bán trực tiếp) hoặc S4 (bán trực diện+quảng cáo).

 Tôi có biết các biến độc lập và phụ thuộc của tôi

là gì?

 Một thử nghiệm là thích hợp?

3.5-Các nghiên cứu thiết kế khác

 Thiết kế nghiên cứu mối quan hệ tương quan Nguyên nhân (đọc quảng cáo), kết quả (sức mua) cũng đã được đo trong cùng một thời gian Đây là những cái gì được gọi là thiết kế nghiên cứu mặt cắt chéo hay thiết kế nghiên cứu tương quan

 Kiểm chứng biến số thứ ba

Biểu 3.2: Sáng kiến mới theo quy mô tổ chức

3.5-Các nghiên cứu thiết kế khác (tt)

 Người nghiên cứu muốn biết xem “ngành”

có phải là yếu tố giải thích hay không

 Bằng việc kiểm chứng theo ngành, kết quả được thể hiện qua biểu 3.3 dưới đây

Biểu 3.3: Kiểm tra đối với biến số thứ ba

Qui mô tổ chức ngành II

25 (nhỏ)

25 (lớn)

100

3.5-Các nghiên cứu thiết kế khác (tt)

 Kết quả biểu 3.3 bây giờ đã chỉ cho thấy qui mô

tổ chức không có tác động Mức độ thay đổi trong sáng kiến mới được giải thích bằng tác động theo ngành

 Thí dụ này còn ở dạng đơn giản Có nhiều hơn hai loại trong mỗi biến cũng có thể có, cũng như

có thể kiểm chứng nhiều hơn một biến, như kiểm chứng biến thứ 5, thứ 6…

 Kiểm chứng cho các biến khác có thể thực hiện bằng phân tích tương quan từng phần.

3.5-Các nghiên cứu thiết kế khác (tt)

 Trong thiết kế nghiên cứu mặt cắt chéo, số liệu về biến phụ thuộc và biến độc lập được thu thập tại cùng một địa điểm theo thời gian

 Người nghiên cứu thường thu được các quan sát

về một hiện tượng xảy ra qua chuỗi thời gian

 Thiết kế thời gian tiêu biểu như sau:

 O1 O2 O3, x, O4 O5 O6….

3.6-Các yêu cầu trong thiết kế nghiên cứu

 Các yêu cầu nào cần phải thỏa mãn với vấn đề

thiết kế nghiên cứu hiện tại?

 Yêu cầu thứ nhất là cần chọn mục đích nghiên

3.6-Các yêu cầu trong thiết kế nghiên cứu

 Các quyết định quan trọng có thể bao gồm:

 Các biến số cần được đo như thế nào?

 Các loại số liệu? Thứ cấp hay sơ cấp?

Các câu hỏi thảo luận:

 1) Thiết kế nghiên cứu là gì? Các loại thiết kế nghiên cứu? Cho thí dụ về mỗi loại?

 2) Xác định biến độc lập và phụ thuộc trong vấn

đề nghiên cứu của bạn? Cách thử nghiệm tác động của biến theo mô hình thử nghiệm.

 3) Các yêu cầu trong thiết kế nghiên cứu? Đặt mục đích nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu cho vấn đề nghiên cứu của bạn.

Bài tập 2:

 Từ chọn vấn đề nghiên cứu ở bài tập 1;

 (1) Làm rõ mục tiêu cần giải quyết (mục tiêu NC);

 (3) Xác định vấn đề cấu trúc hay không cấu trúc;

 (4) Chọn thiết kế nghiên cứu phù hợp;

 (5) Xác định các biến độc lập, biến phụ thuộc;

 (6) Xây dựng các giả thuyết nghiên cứu