Định nghĩa và khái niệm
Máu là một loại mô liên kết lưu thông trong hệ tuần hoàn dưới dạng dung dịch, bao gồm hai thành phần chính: thành phần hữu hình là tế bào máu (gồm hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu) và thành phần vô hình là huyết tương.
Thể tích máu trong cơ thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố sinh lý như tuổi, giới tính và cân nặng, với mức trung bình dao động từ 70 – 80ml/kg Sự cân bằng giữa lượng dịch nhập vào và lượng dịch bài tiết giúp duy trì thể tích máu ổn định Thành phần hồng cầu trong máu cũng được duy trì ở mức 3,8 – 4,2 triệu hồng cầu trên 1 microlit nhờ vào quá trình tạo máu từ tủy xương và sự tiêu hủy hồng cầu già tại lách.
Khi thể tích máu bị hao hụt do xuất huyết, mất nước do tiêu chảy nặng hoặc ra nhiều mồ hôi trong thời tiết nóng, huyết áp và sự tưới máu các cơ quan, đặc biệt là tim, não bộ và thận, sẽ bị ảnh hưởng Nếu thể tích máu mất dưới 25% và tốc độ mất máu không quá nhanh, cơ thể có thể duy trì huyết áp nhờ các cơ chế bù trừ như tăng nhịp tim, co mạch ngoại vi để dồn máu vào các cơ quan quan trọng, và tiết hormone kháng bài niệu để giảm thiểu mất nước qua tiểu Tuy nhiên, khi thể tích máu mất hơn 1/3, các cơ chế bù trừ không còn hiệu quả, dẫn đến sốc giảm thể tích, rối loạn chức năng cơ quan do giảm tưới máu và có thể gây tử vong.
Người hiến máu là những cá nhân đáp ứng đủ tiêu chuẩn theo quy định tại thông tư 26/2013/BYT và tự nguyện tham gia hiến máu toàn phần hoặc một số thành phần máu.
Người hiến máu tình nguyện: là người tự nguyện tham gia hiến máu và được bồi dưỡng về hiện vật theo quy định tại TT 05/2017 BYT
Người hiến máu chuyên nghiệp, hay còn gọi là người bán máu, là những cá nhân hiến máu với mục đích nhận tiền thù lao Mức giá cho việc hiến máu được quy định rõ ràng trong Thông tư 05/2017 của Bộ Y tế.
Máu toàn phần là máu được lấy từ tĩnh mạch người hiến máu có chứa các loại tế bào máu, huyết tương và được chống đông
Máu thành phần là sản phẩm được lấy từ người hiến máu, bao gồm một hoặc nhiều loại tế bào máu và huyết tương, thông qua quá trình gạn tách và được bảo quản bằng chất chống đông.
Vai trò của người hiến máu:
Người hiến máu là nguồn cung cấp máu dự trữ cho các ngân hàng máu, đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu điều trị Số lượng đơn vị máu tiếp nhận và tỷ lệ máu đáp ứng nhu cầu điều trị là những tiêu chí quan trọng để đánh giá năng lực hoạt động của các trung tâm truyền máu và ngân hàng máu.
Người hiến máu trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng của máu và an toàn truyền máu Một trong các nguyên tắc truyền máu là truyền máu an toàn
Sự hài lòng của người hiến máu:
Hài lòng của người tiêu dùng phản ánh sự đáp ứng mong muốn của họ, thể hiện qua sự khác biệt giữa kỳ vọng và trải nghiệm thực tế sau khi sử dụng dịch vụ Điều này cho thấy mức độ thỏa mãn của khách hàng dựa trên sự so sánh giữa kết quả nhận được và những gì họ đã kỳ vọng.
Sự hài lòng của người hiến máu là yếu tố quan trọng trong quy trình tiếp nhận máu, phản ánh mức độ thỏa mãn và cảm giác thoải mái của họ sau khi hiến tặng Điều này không chỉ phụ thuộc vào trải nghiệm cá nhân mà còn vào sự ân cần và chuyên nghiệp của đội ngũ tiếp nhận máu.
Sự hài lòng là một khái niệm phức tạp và chủ quan, phụ thuộc vào mong đợi và nhu cầu cá nhân của mỗi người Theo Fitzpatrick, sự hài lòng chủ yếu dựa vào cảm xúc hơn là các yếu tố hữu hình, và cảm xúc đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá sự hài lòng đối với dịch vụ Nó được xem là sự kết hợp giữa cảm nhận về chất lượng dịch vụ thực tế mà người tiêu dùng trải nghiệm.
Khách hàng sẽ cảm thấy hài lòng khi nhận được chất lượng dịch vụ vượt qua mong đợi của họ Ngược lại, nếu chất lượng dịch vụ thấp hơn so với kinh nghiệm trước đó, họ sẽ không hài lòng.
Theo J.K Burke, sự hài lòng của khách hàng là một chỉ số quan trọng trong việc đánh giá chất lượng dịch vụ Khái niệm này được nhiều nhà nghiên cứu công nhận vì nó không chỉ mang tính tổng quát mà còn thể hiện rõ chức năng của sự hài lòng, dựa trên nhận thức của khách hàng.
Sự hài lòng của người hiến máu không chỉ dựa vào chất lượng dịch vụ và quy trình hiến máu, mà còn bị ảnh hưởng bởi mong đợi cá nhân và nhiều yếu tố khác Do đó, việc tìm hiểu các yếu tố này là rất quan trọng đối với nhà quản lý ngân hàng máu Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của người hiến máu chủ yếu được chia thành hai nhóm: yếu tố liên quan đến chất lượng dịch vụ và yếu tố thuộc về người hiến máu, bao gồm nhân khẩu học, cảm nhận, trải nghiệm và mong đợi.
Tiêu chuẩn tuyển chọn người hiến máu (13):
Người hiến máu cần xuất trình một trong các loại giấy tờ như: chứng minh nhân dân, hộ chiếu, giấy chứng minh quân đội, công an, giấy phép lái xe, thẻ công tác, thẻ học sinh, sinh viên, thẻ hiến máu hoặc giấy xác nhận nhân thân do cơ quan, tổ chức, đoàn thể, chính quyền địa phương cấp.
Tuổi: từ đủ 18 tuổi đến 60 tuổi
- Trọng lượng cơ thể: ít nhất là 42 kg đối với phụ nữ, 45 kg đối với nam giới
- Có trả lời bảng hỏi tình trạng sức khỏe người hiến máu và cam kết tự nguyện hiến máu
Tiền sử sức khỏe của người hiến máu cần đảm bảo không mắc các bệnh mạn tính hoặc cấp tính liên quan đến thần kinh, tâm thần, hô hấp, tuần hoàn, tiết niệu, tiêu hóa, gan mật, nội tiết, máu và tổ chức tạo máu, bệnh hệ thống, bệnh tự miễn, và tình trạng dị ứng nặng Phụ nữ không được mang thai vào thời điểm đăng ký hiến máu Ngoài ra, người hiến máu không có tiền sử lấy, hiến, ghép bộ phận cơ thể, không nghiện ma túy hay rượu, không mắc khuyết tật nặng hoặc đặc biệt nặng, và không mắc các bệnh lây truyền qua đường máu hay các bệnh lây truyền qua đường tình dục tại thời điểm đăng ký.
Quy trình hiến máu
Quy trình hiến máu là cách thức cụ thể để thực hiện việc hiến máu, bao gồm các hoạt động từ khi người hiến đến bệnh viện cho đến khi ra về Đây là quy trình mà các ngân hàng máu trên toàn quốc đang áp dụng cho người hiến máu tình nguyện Tuy nhiên, do dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, quy trình đăng ký hiến máu đã có sự thay đổi Người hiến máu cần đăng ký qua điện thoại với bệnh viện và khai báo y tế để nhận tin nhắn xác nhận, giúp họ qua các chốt kiểm tra trong quá trình di chuyển đến điểm hiến máu tình nguyện.
TNHM-02) đang được áp dụng tại khoa TNHM, trong giai đoạn Covid-19 phía dưới Đăng ký hiến máu
Tư vấn, xét nghiệm, khám tuyển chọn
Tư vấn sau hiến máu
Nghỉ, ăn nhẹ, nhận quà tặng Hiến máu
Sơ đồ 1 1 Quy trình hiến máu hiện đang được áp dụng tại các cơ sở tiếp nhận máu tại
Không đạt Đạt Đạt Đạt
Khai báo y tế Đo huyết áp, mach, nhiệt độ, cân nặng
Kiểm tra, nhập thông tin Cấp mã số túi máu
Xét nghiệm trước hiến máu
Kiểm tra thông tin, in giấy chứng nhận hiến máu
Khám tuyển chọn, tư vấn người hiến máu
Bác sĩ tư vấn trì hoãn hiến máu
Lưu vào hồ sơ hiến máu Đăng ký hiến máu trực tuyến và nhận tin nhắn đi đường
Sơ đồ 1.2: Quy trình hiến máu (QT-TNHM-
02) đang được áp dụng tại khoa TNHM,
BV.TNHM trong giai đoạn Covid-19
Các nghiên cứu về sự hài lòng của người hiến máu
1.3.1 Các nghiên cứu trên thế giới
Theo các nghiên cứu toàn cầu về sự hài lòng của người hiến máu, tỷ lệ hài lòng dao động từ 74-100% Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng bao gồm quy trình (thời gian chờ đợi), nhân lực (sự quan tâm và thái độ của nhân viên y tế), thông tin và chính sách (quyền lợi và tiếp cận truyền thông), cùng với cơ sở vật chất và trang thiết bị Đặc biệt, kỹ năng và giao tiếp của nhân viên y tế luôn được đánh giá cao trong hầu hết các nghiên cứu.
Nghiên cứu của Theo Nguyen DD và cộng sự năm 2008 tại San Francisco, California cho thấy sự hài lòng của các nhóm người hiến máu có mối tương quan thuận với ý định hiến máu trong tương lai (p=0.002) Hơn 75% người hiến đánh giá quá trình hiến máu tổng thể ở mức 9 hoặc 10 trên thang điểm 10, trong đó nữ giới hiến máu lần đầu có mức độ hài lòng cao hơn nam giới (p
