ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu
Hồ sơ bệnh án của 264 người bệnh được chẩn đoán LXMKDBCH giai đoạn mạn tính
Tiêu chuẩn lựa chọn hồ sơ bệnh án của người bệnh bao gồm:
- Người bệnh từ 16 tuổi trở lên
- Thời gian điều trị tại Viện từ 01/01/2020 đến 31/12/2021
Người bệnh được chẩn đoán lần đầu mắc bệnh LXMKDBCH giai đoạn mạn tính với sự hiện diện của gen BCR-ABL1 p210 theo tiêu chuẩn của WHO 2016 và chưa từng trải qua điều trị bằng thuốc hay hóa chất chống ung thư.
- Người bệnh được làm đầy đủ các xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi, huyết đồ, tủy đồ, công thức nhiễm sắc thể
Chẩn đoán LXMKDBCH giai đoạn mạn tính có gen BCR- ABL1 p210 theo WHO 2016 (6) dựa vào tất cả các đặc điểm sau:
Xét nghiệm tế bào máu ngoại vi cho thấy số lượng bạch cầu tăng cao, với giá trị từ 12 đến 1000 G/l, trung bình khoảng 80 G/l Tất cả các lứa tuổi của dòng bạch cầu hạt đều có thể tăng, bao gồm cả bạch cầu hạt ưa axit và ưa bazơ Số lượng tiểu cầu thường ở mức bình thường hoặc tăng, có thể vượt quá 1000 G/l, trong khi giảm tiểu cầu hiếm khi xảy ra.
Xét nghiệm tuỷ đồ cho thấy tủy xương có sự gia tăng tế bào, đặc biệt là sự tăng sinh của dòng bạch cầu hạt ở nhiều lứa tuổi, thường là bạch cầu ưa axít và ưa bazơ.
Tỷ lệ tế bào non (blast, nguyên tủy bào và tiền tủy bào) ở máu và tủy xương dưới 10%
Gen BCR- ABL1 p210 dương tính
Tiêu chuẩn loại trừ hồ sơ bệnh án của người bệnh:
- Các giai đoạn khác của bệnh LXMKDBCH là giai đoạn tăng tốc và chuyển cấp
- Người bệnh có mắc các bệnh lý ác tính khác kèm theo
Thời gian và địa điểm nghiên cứu
- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 6/2022 đến tháng 10/2022 Tiến hành hồi cứu số liệu từ 01/01/2020 đến 31/12/2021
- Địa điểm nghiên cứu: Viện Huyết học – Truyền máu trung ương Địa chỉ Số 1 Phạm Văn Bạch, Yên Hòa, Cầu giấy, Hà nội.
Thiết kế nghiên cứu
- Nghiên cứu mô tả cắt ngang, hồi cứu các bệnh án
Sơ đồ 2 1 Sơ đồ nghiên cứu
264 người bệnh chẩn đoán xác định Lơxêmi kinh dòng bạch cầu hạt giai đoạn mạn tính có gen BCR- ABL1 p210 theo WHO 2016
Tiến hành thu thập dữ liệu gồm tuổi, giới tính, kết quả xét nghiệm tế bào máu ngoại vi, huyết đồ, tủy đồ, công thức nhiễm sắc thể
Mục tiêu 1: Mô tả các đặc điểm của tế bào máu ngoại vi ở bệnh nhân Lơxêmi kinh dòng bạch cầu hạt giai đoạn mạn tính, bao gồm lượng huyết sắc tố, số lượng bạch cầu, công thức bạch cầu và số lượng tiểu cầu.
Mục tiêu 2 của nghiên cứu là phân tích các đặc điểm tế bào tủy xương và di truyền của bệnh nhân mắc bệnh Lơxêmi kinh dòng bạch cầu hạt ở giai đoạn mạn tính Nghiên cứu sẽ tập trung vào số lượng và công thức bạch cầu trong tủy xương, cũng như kết quả phân tích nhiễm sắc thể (NST) của bệnh nhân.
Thu thập hồ sơ bệnh án nghiên cứu
Cỡ mẫu
Áp dụng phương pháp tính cỡ mẫu cho 1 trung bình (74) n là cỡ mẫu tối thiểu
Là giá trị từ phân bố chuẩn bằng 1,96 với mức ý nghĩa thống kê là 5% σ là độ lệch chuẩn σ = 24,2 Nghiên cứu được dựa theo nghiên cứu của Amin
H và Ahmed S (44) năm 2021 về chỉ số lượng huyết sắc tố trung bình người bệnh LXMKDBCH giai đoạn mạn tính là 106,5 ± 24,2 g/l d là mức sai số tuyệt đối chấp nhận được d = 3%
Vậy cỡ mẫu tối thiểu cần thiết cho nghiên cứu là n = 250 người bệnh
Phương pháp chọn mẫu
Chọn toàn bộ hồ sơ bệnh án của người bệnh được chẩn đoán xác định LXMKDBCH giai đoạn mạn tính có gen BCR-ABL1 p210 theo tiêu chuẩn WHO
2016, điều trị tại Viện Huyết học - truyền máu trung ương từ 01/01/2020 đến 31/12/2021.
Phương pháp thu thập số liệu
Nghiên cứu viên tiến hành tìm kiếm hồ sơ bệnh án lưu tại kho lưu bệnh án của Viện, mã bệnh án C92, thời gian từ 01/01/2020 đến 31/12/2021
Thu thập các thông tin gồm 2 giai đoạn:
Giai đoạn 1 của nghiên cứu tập trung vào việc thu thập số liệu hồi cứu từ hồ sơ bệnh án của các bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh LXMKDBCH giai đoạn mạn tính có gen BCR-ABL1 p210 theo tiêu chuẩn của WHO, trong khoảng thời gian từ tháng 1/2020 đến tháng 12/2021.
Năm 2016, các xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi, huyết đồ, tủy đồ và công thức nhiễm sắc thể đã được thực hiện đầy đủ theo tiêu chuẩn lựa chọn Thông tin đã được điền đầy đủ vào mẫu nghiên cứu Phụ lục I - Phiếu thu thập số liệu nghiên cứu Thời gian thu thập số liệu diễn ra từ tháng 6 đến tháng 7 năm 2022.
Giai đoạn 2: nghiên cứu viên chính của đề tài tiến hành nhập, xử lý số liệu và hoàn thành luận văn từ tháng 8/2022 đến tháng 10/2022.
Các biến số nghiên cứu
Thông tin chung: gồm biến tuổi và giới tính người bệnh
Các biến số quan trọng liên quan đến dòng hồng cầu bao gồm số lượng hồng cầu, lượng huyết sắc tố, số lượng hồng cầu có nhân, tỷ lệ phần trăm hồng cầu lưới máu, cùng với các đặc điểm về kích thước và hình thái của hồng cầu.
Các biến số về dòng bạch cầu bao gồm số lượng bạch cầu và tỷ lệ phần trăm các thành phần trong công thức bạch cầu trong máu Các thành phần này bao gồm tế bào non (blast, nguyên tủy bào, tiền tủy bào), tủy bào, hậu tủy bào, bạch cầu đũa, bạch cầu đoạn trung tính, bạch cầu ưa axít, bạch cầu ưa bazơ, bạch cầu lymphocyte và bạch cầu monocyte Ngoài ra, cần chú ý đến số lượng bạch cầu đoạn trung tính, bạch cầu ưa axít, bạch cầu ưa bazơ, bạch cầu lymphocyte và bạch cầu monocyte.
Biến số về dòng tiểu cầu: số lượng tiểu cầu
Các biến số liên quan đến tế bào tủy và dòng bạch cầu bao gồm số lượng tế bào tủy và tỷ lệ phần trăm các thành phần trong công thức bạch cầu tại tủy Các thành phần này bao gồm tế bào non (blast, nguyên tủy bào, tiền tủy bào), tủy bào, hậu tủy bào, bạch cầu đũa, bạch cầu đoạn trung tính, bạch cầu ưa axít, bạch cầu ưa bazơ, bạch cầu lymphocyte và bạch cầu monocyte.
Các biến số quan trọng liên quan đến dòng hồng cầu bao gồm tỷ lệ dòng bạch cầu hạt so với dòng hồng cầu, tỷ lệ phần trăm nguyên tiền hồng cầu, tỷ lệ phần trăm nguyên hồng cầu ưa bazơ, tỷ lệ phần trăm nguyên hồng cầu đa sắc, tỷ lệ phần trăm nguyên hồng cầu ưa axít, và tỷ lệ phần trăm hồng cầu lưới tủy.
Các biến số quan trọng liên quan đến dòng mẫu tiểu cầu bao gồm mật độ mẫu tiểu cầu, kích thước mẫu tiểu cầu (nhỏ, to, bình thường) và tình trạng nhân mẫu tiểu cầu (giảm múi, tăng múi hay bình thường).
Các biến số di truyền tế bào cho thấy kết quả từ công thức NST phát hiện có NST Ph, có biến thể Ph, và có thêm bất thường NST khác ngoài Ph.
Nội dung chi tiết các biến số nghiên cứu được quy định tại phụ lục II – Các biến số nghiên cứu (trang 69-74)
Bảng 2 1 Phân nhóm một số biến số trong nghiên cứu
STT Tên biến số Phân nhóm
1 Nhóm tuổi Được chia làm 3 nhóm gồm dưới 30 tuổi, từ 30-60 tuổi, trên 60 tuổi (63)
2 Nhóm lượng huyết sắc tố Được chia thành 5 nhóm dựa theo mức độ thiếu máu nhẹ, vừa, nặng và rất nặng của Bộ y tế (57)
Hồng cầu được chia thành 3 nhóm, trong đó có 2 nhóm chính: nhóm có hồng cầu có nhân và nhóm không có hồng cầu có nhân Ở người bình thường, máu ngoại vi không chứa hồng cầu có nhân.
4 Nhóm tỷ lệ % hồng cầu lưới ở máu Được chia làm 3 nhóm tăng, giảm, bình thường
Tiêu chuẩn: Tỷ lệ % hồng cầu lưới bình thường 0,5-1,5%,
> 1,5% là tăng và < 0,5% là giảm (75)
5 Nhóm số lượng bạch cầu Được chia làm 4 nhóm gồm < 50G/l, 50 - < 100G/l, 100 -
< 200G/l, ≥ 200G/l Phân nhóm dựa theo nghiên cứu của Hoffmann VS và cộng sự năm 2015 và nguy cơ gây tắc mạch theo phác đồ điều trị của Bộ y tế (10, 57)
6 Nhóm tế bào non trong máu ngoại vi Được chia làm 2 nhóm < 5% và từ 5- 0,5G/l là tăng, 0- 0,5 G/l là bình thường (75)
8 Nhóm số lượng bạch cầu ưa bazơ Được chia làm 2 nhóm tăng và bình thường Tiêu chuẩn: Số lượng bạch cầu ưa bazơ > 0,12G/l là tăng, 0-0,12 G/l là bình thường (75)
STT Tên biến số Phân nhóm
Số lượng tiểu cầu được phân chia thành 4 nhóm: dưới 150 G/l, từ 150 đến 450 G/l, từ trên 450 đến dưới 1000 G/l, và từ 1000 G/l trở lên Phân nhóm này dựa trên nghiên cứu của Hoffmann VS và cộng sự, cũng như Nguyễn Quốc Thành và cộng sự, liên quan đến nguy cơ gây tắc mạch theo phác đồ điều trị của Bộ Y tế.
10 Nhóm số lượng tế bào tủy xương Được chia làm 3 nhóm tăng, giảm, bình thường
Tiêu chuẩn: Số lượng tế bào tủy xương bình thường 30-
100 G/l, trên 100G/l là tăng và 0,05)
Bảng 3 4 Phân bố người bệnh theo một số chỉ số của hồng cầu (n&4)
STT Chỉ số Số lượng BN Tỷ lệ %
2 Tỷ lệ % hồng cầu lưới
Hồng cầu kích thước bình thường 257 97,3
Hồng cầu kích thước to 2 0,6
Hồng cầu kích thước nhỏ 5 2,1
4 Dải phân bố kích thước hồng cầu
Hồng cầu kích thước đồng đều 257 97,3
Hồng cầu kích thước không đồng đều 7 2,7
5 Hồng cầu bình sắc, nhược sắc
Hình thái bất thường (giọt nước, elip) 5 1,9
Tổng số bệnh nhân là 264, trong đó 87,1% có hồng cầu có nhân ra máu ngoại vi Tỷ lệ hồng lưới tăng đạt 87,9%, và hồng cầu có đặc điểm bình sắc, kích thước và hình thái bình thường.
3.2.2 Đặc điểm dòng bạch cầu
Bảng 3 5 Đặc điểm số lượng và công thức bạch cầu máu ngoại vi (n&4)
Giá trị trung bình và độ lệch chuẩn
Tế bào non (blast, nguyên tủy bào, tiền tủy bào) (%) 3,5 ± 1,9 3 9 1
Tỷ lệ % hậu tủy bào 14,8 ± 5,1 15 35 4
Tỷ lệ % bạch cầu đũa 9,6 ± 4,5 9 27 2
Tỷ lệ % bạch cầu đoạn trung tính 44,0 ± 10,9 44 69 17
Tỷ lệ % bạch cầu ưa axít 3,2 ± 2,2 3 17 0
Tỷ lệ % bạch cầu ưa bazơ 4,6 ± 3,3 4 15 0
Tỷ lệ % bạch cầu lymphocyte 4,3 ± 2,7 3 13 1
Tỷ lệ % bạch cầu monocyte 2,4 ± 1,7 2 12 0
Số lượng bạch cầu đoạn trung tính
Số lượng bạch cầu ưa axít (G/l) 6,8 ± 7,0 4,6 45,7 0
Số lượng bạch cầu ưa bazơ (G/l) 9,2 ± 9,3 6,5 58,6 0
Số lượng bạch cầu lymphocyte (G/l) 7,1 ± 5,8 5,4 43,2 0,42
Số lượng bạch cầu monocyte (G/l) 4,3 ± 3,6 3, 20,7 0
Số lượng bạch cầu tăng cao trung bình là 201,0 ± 115,2 G/l, trung vị: 183,4 G/l Trong đó có trường hợp số lượng bạch cầu cao nhất lên đến 493,9 G/
Công thức bạch cầu cho thấy sự hiện diện của các lứa tuổi khác nhau trong dòng bạch cầu hạt, với sự gia tăng số lượng bạch cầu ưa axít và bạch cầu ưa bazơ Tế bào non trong máu ngoại vi xuất hiện với tỷ lệ trung bình là 3,5 ± 1,9%, trong đó tỷ lệ cao nhất ghi nhận là 9%.
Biểu đồ 3 2 Phân bố người bệnh theo số lượng bạch cầu (n&4) Đa số BN có số lượng bạch cầu tăng trên 50 G/l (92,4%), 77,3% trường hợp trên 100G/l và 45,5 % người bệnh ≥ 200 G/l
Bảng 3 6 So sánh số lượng bạch cầu theo giới tính (n&4)
Số lượng bạch cầu trung bình và độ lệch chuẩn (G/l) p Trung bình sự khác biệt
Có sự khác biệt giữa số lượng bạch cầu ở nam và nữ có ý nghĩa thống kê (p
