ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁPNGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu
Người nhà hoặc người chăm sóc chính của bệnh nhân tâm thần là những người có bệnh nhân đã được chẩn đoán và có hồ sơ bệnh án tại Trạm Y tế phường Long Biên, Hà Nội Hiện tại, các bệnh nhân này đang được điều trị ngoại trú tại cơ sở y tế này.
Cơ sở y tế: Trung tâm Y tế quận, Trạm Y tế phường
Cán bộ y tế tại cơ sở y tế bao gồm lãnh đạo và bác sĩ trực tiếp điều trị bệnh nhân tâm thần, làm việc tại phòng khám của Trung tâm Y tế quận và Trạm Y tế phường.
Tài liệu, sổ sách, báo cáo liên quan tại Trung tâm Y tế và Trạm Y tế phường
Tiêu chuẩn lựa chọn bao gồm tất cả người chăm sóc chính của bệnh nhân tâm thần trên 18 tuổi có hồ sơ bệnh án được quản lý và điều trị tại các Trạm Y tế phường thuộc quận Long Biên Những người này cần đồng ý tham gia và có khả năng trả lời các câu hỏi Ngoài ra, các cán bộ y tế đang làm việc tại trung tâm Y tế quận và Trạm Y tế phường quận Long Biên cũng nằm trong tiêu chí lựa chọn.
Tiêu chuẩn không lựa chọn: không đồng ý tham gia nghiên cứu, không có khả năng hiểu và trả lời câu hỏi
Thời gian và địa điểm nghiên cứu
Thời gian: từ tháng 01 năm 2016 đến tháng 6 năm 2016 Địa điểm: tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội.
Thiết kế nghiên cứu
Sử dụng phương pháp nghiên cứu mô tả có phân tích, kết hợp định lượng và định tính,
Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
Nghiên cứu định lượng: Phỏng vấn 412 người chăm sóc chính của người bệnh tâm thần đang điều trị ngoại trú tại 14 Trạm Y tế phường
Nghiên cứu định tính: Phỏng vấn sâu 5 cán bộ y tế là những người hiểu biết và có nhiều thông tin về chủ đề nghiên cứu (chọn chủ đích)
+ 01 trưởng khoa Y tế công cộng, Trung tâm Y tế quận
+ 01 bác sỹ trực tiếp điều trị bệnh nhân TT tại Trung tâm Y tế quận
+ 01 chuyên trách phụ trách chương trình CSSKTT tại Trung tâm Y tế quận + 01 trạm trưởng của 01 Trạm Y tế
+ 01 chuyên trách phụ trách chương trình CSSKTT tại 01 phường
Thu thập số liệu thứ cấp từ hồ sơ bệnh án của bệnh nhân tâm thần tại phòng khám ngoại trú TTYT quận Long Biên và phiếu quản lý bệnh nhân điều trị tại TYT Các kế hoạch tổ chức thực hiện và số liệu báo cáo về kết quả chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần tại quận Long Biên cũng được xem xét Bên cạnh đó, các bảng đánh giá hoạt động chương trình của BVTT thành phố và TTYT quận trong giai đoạn 2014-2015 cũng được thu thập.
Phương pháp thu thập thông tin
Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp thu thập thông tin:
Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo và hồ sơ có sẵn về dịch vụ quản lý điều trị bệnh nhân tâm thần tại Trung tâm Y tế và Trạm Y tế phường, bao gồm hồ sơ bệnh án và phiếu điều trị của bệnh nhân.
Phỏng vấn người chăm sóc chính bệnh nhân được thực hiện bằng bộ câu hỏi thiết kế sẵn Điều tra viên bao gồm nghiên cứu viên và các cộng sự, là cán bộ chuyên trách phụ trách chương trình tại 14 phường thuộc quận Long Biên, được mời tham gia bởi nghiên cứu viên chính và đã được giám đốc TTYT phê duyệt.
Chuẩn bị: Kiểm tra lại toàn bộ các phiếu điều tra thu thập được, loại trừ các phiếu điền không đầy đủ
Bước 1 Nhập liệu: Toàn bộ số liệu thu thập được nhập liệu bằng phần mềm
Bước 2 Làm sạch số liệu: Sau khi hoàn tất nhập liệu, các số liệu được làm sạch bằng và hiệu chỉnh các sai sót trong quá trình nhập liệu
Bước 3 Xử lý và phân tích số liệu: Các số liệu sau khi thu thập, được tổng hợp và xử lý bằng phần mềm SPSS 16.0
Thống kê mô tả: Lập bảng phân bố tần số của các biến số
Nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua việc gỡ đoạn ghi âm PVS và đánh máy nội dung vào file Word Các nghiên cứu viên sẽ đọc và tóm tắt thông tin theo từng chủ đề cụ thể.
2.7 Các khái niệm và phương pháp đánh giá
Bệnh tâm thần là các rối loạn của não bộ, ảnh hưởng đến khả năng suy nghĩ, cảm xúc, tương tác xã hội và thực hiện các chức năng hàng ngày Các loại bệnh tâm thần phổ biến bao gồm trầm cảm, tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực, rối loạn căng thẳng sau sang chấn và lo âu.
Người bệnh tâm thần được quản lý và điều trị miễn phí theo chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần cộng đồng tại các trạm y tế xã, phường Chương trình này áp dụng cho tất cả người mắc các bệnh về tâm thần, bao gồm bệnh tâm thần phân liệt, động kinh và loạn thần cấp, mà không phân biệt thể bệnh hay các đặc điểm cá nhân khác.
Người chăm sóc chính của bệnh nhân là người thường xuyên đưa bệnh nhân đi khám định kỳ, nhận thuốc và đảm bảo bệnh nhân uống thuốc hàng ngày Họ cũng hỗ trợ bệnh nhân trong việc vệ sinh cá nhân và sống cùng bệnh nhân để chăm sóc tốt nhất.
Quản lý người bệnh theo chương trình CSSKTT cộng đồng bao gồm việc điều tra, lập danh sách và theo dõi điều trị tại TYT phường Hàng tháng, cần cập nhật thông tin về thuốc điều trị và ghi chép diễn biến sức khỏe của người bệnh thông qua cán bộ y tế thôn và gia đình.
Các Trạm Y tế phường hiện đang thực hiện các hoạt động quản lý, điều trị và chăm sóc cho người mắc bệnh tâm thần, bao gồm nhiều hoạt động cụ thể nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.
Hoạt động truyền thông và tư vấn về bệnh tâm thần bao gồm việc nâng cao nhận thức về phòng ngừa và chống lại các vấn đề tâm thần, như lạm dụng rượu, bia và stress Đồng thời, khuyến khích lối sống lành mạnh, tránh xa các chất gây nghiện Việc theo dõi, phát hiện sớm bệnh nhân và chăm sóc tuân thủ điều trị cũng là những yếu tố quan trọng trong công tác này.
Hoạt động khám sàng lọc bệnh tâm thần là việc tổ chức kiểm tra nhằm phát hiện những người mắc bệnh tâm thần trong toàn bộ cộng đồng hoặc những người có nguy cơ cao.
Khi phát hiện người mắc bệnh tâm thần, cần lập danh sách và tư vấn để họ đến cơ sở y tế nhằm chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Hoạt động khám và điều trị cho người mắc bệnh tâm thần được thực hiện tại các Trạm Y tế, bao gồm ba nội dung cụ thể.
Khám bệnh ngoại trú là quá trình khám định kỳ cho những người đã được chẩn đoán mắc bệnh tâm thần, bao gồm việc kê đơn thuốc và theo dõi lâu dài tình trạng sức khỏe của bệnh nhân Hoạt động này thường diễn ra tại các phòng khám của Trạm Y tế Trong quá trình điều trị ngoại trú, bệnh nhân sẽ được cấp sổ theo dõi tại nhà và thực hiện tái khám theo lịch hẹn đã định.
Cấp thuốc điều trị miễn phí cho bệnh nhân tâm thần được thực hiện tại các phòng cấp thuốc của Trạm Y tế, nơi người bệnh nhận sổ và lĩnh thuốc ngoại trú 2 lần mỗi tháng Hoạt động này tuân theo chỉ định của bác sĩ, hoàn toàn miễn phí, và được ghi chép cẩn thận vào bệnh án cũng như sổ theo dõi để báo cáo định kỳ.
Hoạt động phối hợp giữa gia đình người bệnh, cán bộ Trạm Y tế và cộng đồng là rất quan trọng trong việc quản lý, điều trị và chăm sóc bệnh nhân tại nhà Họ cùng nhau theo dõi, giúp đỡ người bệnh, đảm bảo việc uống thuốc đúng giờ, đều đặn và đủ liều lượng.
Các khái niệm và phương pháp đánh giá
Bệnh tâm thần là các rối loạn của não bộ, ảnh hưởng đến khả năng suy nghĩ, cảm xúc, tương tác xã hội và thực hiện các hoạt động hàng ngày Các loại bệnh tâm thần phổ biến bao gồm trầm cảm, tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực, rối loạn căng thẳng sau sang chấn và lo âu.
Người bệnh tâm thần được quản lý và điều trị miễn phí theo chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần cộng đồng tại các trạm y tế xã, phường Chương trình này áp dụng cho tất cả người mắc các bệnh về tâm thần, bao gồm bệnh tâm thần phân liệt, động kinh và loạn thần cấp, mà không phân biệt thể bệnh hay các đặc điểm cá nhân khác.
Người chăm sóc chính của bệnh nhân là người thường xuyên đưa bệnh nhân đi khám định kỳ, nhận thuốc và đảm bảo bệnh nhân uống thuốc hàng ngày Họ cũng hỗ trợ bệnh nhân trong việc vệ sinh cá nhân và sống cùng bệnh nhân để chăm sóc tốt nhất.
Quản lý người bệnh theo chương trình CSSKTT cộng đồng bao gồm việc điều tra, lập danh sách và theo dõi điều trị tại TYT phường Cần vào Phiếu quản lý bệnh nhân để lưu giữ thông tin và quản lý lâu dài Hàng tháng, cập nhật thuốc điều trị và ghi chép diễn biến sức khỏe của người bệnh thông qua CBYT thôn và gia đình.
Các Trạm Y tế phường hiện đang thực hiện các hoạt động quản lý, điều trị và chăm sóc cho người mắc bệnh tâm thần, bao gồm nhiều hoạt động cụ thể nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.
Hoạt động truyền thông và tư vấn về bệnh tâm thần bao gồm việc nâng cao nhận thức về phòng, chống bệnh tâm thần, đặc biệt là lạm dụng rượu, bia và stress Để duy trì sức khỏe tâm thần, cần thực hiện lối sống lành mạnh, tránh xa các chất gây nghiện Đồng thời, việc theo dõi, phát hiện sớm bệnh nhân và chăm sóc đúng cách theo phác đồ điều trị là rất quan trọng.
Hoạt động khám sàng lọc bệnh tâm thần là việc tổ chức kiểm tra nhằm phát hiện những người mắc bệnh tâm thần trong toàn bộ cộng đồng hoặc những người có nguy cơ cao.
Khi phát hiện người mắc bệnh tâm thần, cần lập danh sách và tư vấn để họ đến cơ sở y tế nhằm chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Hoạt động khám và điều trị cho người mắc bệnh tâm thần được thực hiện tại các Trạm Y tế, bao gồm ba nội dung cụ thể.
Khám bệnh ngoại trú là quá trình khám định kỳ cho những người đã được chẩn đoán mắc bệnh tâm thần, bao gồm việc kê đơn thuốc và theo dõi lâu dài tình trạng sức khỏe của bệnh nhân Hoạt động này thường diễn ra tại các phòng khám của Trạm Y tế Trong quá trình điều trị ngoại trú, bệnh nhân sẽ được cấp sổ theo dõi tại nhà và thực hiện tái khám theo lịch hẹn đã định.
Cấp thuốc điều trị miễn phí cho bệnh nhân tâm thần được thực hiện tại các phòng cấp thuốc của Trạm Y tế, với tần suất 2 lần mỗi tháng Người bệnh sẽ nhận sổ theo dõi và thuốc theo chỉ định của bác sĩ, hoàn toàn miễn phí Tất cả thông tin được ghi chép vào bệnh án và sổ theo dõi, đồng thời báo cáo định kỳ.
Hoạt động phối hợp giữa gia đình người bệnh, cán bộ Trạm Y tế và cộng đồng là rất quan trọng trong việc quản lý, điều trị và chăm sóc bệnh nhân tại nhà Họ cùng nhau theo dõi, giúp đỡ người bệnh, đảm bảo việc uống thuốc đúng giờ, đều đặn và đủ liều lượng.
2.7.2 Phương pháp đánh giá Đánh gia hoạt động chương trình căn cứ vào các chỉ tiêu được giao như số bệnh nhân được điều trị tại các trạm y tế phường theo dân số của từng địa phương Kết quả tuân thủ điều trị của người bệnh, tỷ lệ người bệnh điều trị ổn định tại địa phương.
Các biến số nghiên cứu
Mục tiêu 1 là đánh giá mức độ tuân thủ điều trị của bệnh nhân tâm thần trong chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần cộng đồng tại các Trạm Y tế phường thuộc quận Long Biên.
Các biến số nghiên cứu định lượng (Thu thập số liệu bằng bộ câu hỏi phỏng vấn trực tiếp)
Đặc điểm cá nhân của người bệnh tâm thần đang điều trị tại các trạm y tế bao gồm tuổi, giới tính, trình độ học vấn, nghề nghiệp, tình trạng hôn nhân, thu nhập và việc tham gia bảo hiểm y tế.
+ Thực hành tuân thủ điều trị của người bệnh TT, gồm các biến số: Thực hành duy trì thuốc đều đặn hàng ngày vào giờ quyđịnh
Thực hành uống đúng thuốc lĩnh tại TYT
Thực hành uống thuốc đúng chỉ định của CBYT chuyên khoa/sổ y bạ Uống thuốc đủ liều theo quy định
Thực hành tái khám và lĩnh thuốc đúng hẹn tại TYT
Nhóm biến số liên quan đến sự phối hợp trong quản lý và chăm sóc bệnh nhân tại gia đình và Trạm Y tế bao gồm việc đưa bệnh nhân đi nhận thuốc và khám bệnh, cũng như nhắc nhở bệnh nhân uống thuốc hàng ngày.
Phối hợp với Trạm Y tế quản lý thuốc cho bệnh nhân uống Giúp đỡ bệnh nhân trong sinh hoạt tại gia đình
Giúp đỡ bệnh nhân hoà nhập cộng đồng, tham gia các hoạt động xã hội
+ Các biến số về đánh giá sự tin tưởng của người bệnh về hoạt động quản lý, điều trị BN tâm thần của Trạm Y tế
Mức độ hài lòng với thái độ phục vụ của nhân viên y tế tại Trạm Y tế
Mức độ hài lòng với việc tuyên truyền tư vấn cho người bệnh về phòng và chữa bệnh TT được cung cấp
Mức độ tin tưởng vào việc tổ chức khám bệnh định kỳ hàng tháng của TYT, và việc hẹn bệnh nhân khám lại hàng tháng
Mức độ tin tưởng vào việccấp thuốc miễn phí định kỳ hàng tháng của TYT và việc hẹn bệnh nhân đến lĩnh thuốc hàng tháng
+ Các ý kiến khác (khó khăn, mong muốn đề xuất của bệnh nhân, người nhà bệnh nhân mong muốn từ chương trình)
Việc cung cấp dịch vụ khám bệnh, điều trị và chăm sóc người bệnh tâm thần tại các Trạm Y tế phường của Quận Long Biên, Hà Nội năm 2016 gặp nhiều thuận lợi như sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và sự quan tâm của cộng đồng Tuy nhiên, cũng tồn tại không ít khó khăn, bao gồm thiếu nguồn nhân lực chuyên môn, cơ sở vật chất hạn chế và sự kỳ thị xã hội đối với người bệnh tâm thần Những yếu tố này ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và khả năng tiếp cận của người bệnh.
Các chủ đề nghiên cứu định tính (Thu thập bằng phỏng vấn CBYT, thu thập số liệu thứ cấp)
+ Công tác chỉ đạo, điều hành triển khai thực hiện chương trình
Xây dựng kế hoạch, giao chỉ tiêu hàng năm
Bố trí, phân công nhân lực thực hiện: Số lượng, trình độ
Trang thiết bị, thuốc: Thuốc cấp miễn phí để điều trị, trang thiết bị phục vụ khám và điều trị cho bệnh nhân TT
Tài liệu, sổ sách chuyên môn: Tài liệu tập huấn, phục vụ chuyên môn cho CBYT, tài liệu tuyên truyền cho bệnh nhân và người chăm sóc BN
Kinh phí thực hiện: Số kinh phí hỗ trợ cho các hoạt động chương trình, các nguồn hỗ trợ khác
Cơ chế phối hợp trong tổ chức thực hiện bao gồm việc kết nối từ bệnh viện chuyên khoa xuống phòng khám quận, từ Trung tâm Y tế quận xuống Trạm Y tế phường Sự phối hợp này cũng diễn ra giữa các ban ngành, đoàn thể của phường với Trạm Y tế, cũng như giữa Trạm Y tế và các cộng tác viên, gia đình.
+ Thực trạng các hoạt động của chương trình
Hoạt động tập huấn tuyên truyền nhằm đào tạo cho cộng tác viên (CTV) và cán bộ tham gia chương trình Đồng thời, việc tuyên truyền cho bệnh nhân và người nhà bệnh nhân sẽ được thực hiện với tần suất, hình thức và nội dung phù hợp, nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông.
Hoạt động khám sàng lọc tại trạm y tế (TYT) đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện bệnh nhân tại cộng đồng Tần suất và hình thức tổ chức khám sàng lọc được thực hiện định kỳ, nhằm đảm bảo phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh Kết quả của các hoạt động này không chỉ giúp nâng cao nhận thức về sức khỏe cộng đồng mà còn tạo điều kiện chuyển gửi bệnh nhân đến các cơ sở khám chuyên khoa kịp thời.
Hoạt động khám định kỳ hàng tháng tại TYT: Tần suất, hình thức, nội dung, hiệu quả
Hoạt động cấp phát thuốc miễn phí định kỳ hàng tháng cho bệnh nhân tại TYT: Tần suất, hình thức, nội dung, hiệu quả
Hoạt động phối hợp quản lý điều trị cho người mắc bệnh tại cộng đồng: Hoạt
Hoạt động phối hợp giữa gia đình và các cộng tác viên, chính quyền đoàn thể tại tổ dân phố là rất quan trọng Sự hợp tác này bao gồm việc gia đình làm việc với cán bộ Trạm Y tế trong việc chăm sóc, điều trị và quản lý người bệnh Tần suất, hình thức, nội dung và hiệu quả của các hoạt động này cần được đánh giá để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Các cán bộ y tế đã chỉ ra nhiều khó khăn trong việc tổ chức thực hiện chương trình quản lý điều trị bệnh nhân tâm thần Những khó khăn này bao gồm các yếu tố ảnh hưởng đến việc cung cấp dịch vụ y tế như công tác quản trị, nguồn nhân lực, tài chính, cơ sở vật chất, cũng như thuốc và trang thiết bị.
Bảng 2.1 Biến số nghiên cứu
Biến số nghiên cứu định lượng
TT Tên biến số NC Định nghĩa biến phân loại biến phương pháp thu thập
Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá mức độ tuân thủ điều trị của bệnh nhân tâm thần đang được quản lý ngoại trú trong chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần cộng đồng tại các Trạm Y tế phường thuộc quận Long Biên.
2.1 Các biến số về đặc điểm cá nhân người sử dụng dịch vụ
Tính theo năm sinh dương lịch:
Lấy năm tại thời điểm nghiên cứu trừ đi năm sinh
2 Giới Nam hoặc Nữ Nhị phân Quan sát
3 Trình độ học vấn Cấp học cao nhất đã hoàn thành của người bệnh Thứ bậc Phỏng vấn
Nghề nghiệp chính có thu nhập và chiếm nhiều thời gian nhất Phân loại Phỏng vấn
TT Tên biến số NC Định nghĩa biến phân loại biến phương pháp thu thập
Năm người bệnh làm hồ sơ bệnh án quản lý và điều trị tại TYT
Loại bệnh mà bệnh nhân mắc, theo hồ sơ bệnh án.Thuộc nhóm bệnh tâm thần phân liệt hay động kinh, hay tâm thần khác
Phân loại Hồ sơ bệnh án
7 Tiền sử gia đình Tiền sử gia đình có hay không có người mắc bệnh TT Nhị phân Phỏng vấn
Quan hệ của bệnh nhân và người chăm sóc chính
Mối quan hệ của bệnh nhân và người chăm sóc bệnh nhân tại gia đình (bố, mẹ, vợ, chồng, con cháu hay người thân )
2.2 Thực hành tuân thủ điều trị của người bệnh TT
(Số liệu thu thập qua phỏng vấn trực tiếp bằng bộ câu hỏi)
Nguồn thuốc Người bệnh hiện đang dùng
Nguồn cung cấp thuốc mà người bệnh TT hiện đang dùng? Lĩnh tại TYT hay gia đình tự mua
Tuân thủ về thời gian dùng thuốc
BN uống thuốc tại nhà hàng ngày đúng giờ nhất định Nhị phân Phỏng vấn
Tuân thủ uống đúng loại thuốc quy định
BN uống đúng loại thuốc đã được lĩnh tại TYT Nhị phân Phỏng vấn
Tuân thủ về liều lượng
BN uống đủ liều/đủ số viên trong ngày Không tự ý tăng, giảm hoặc ngừng thuốc Nhị phân Phỏng vấn
TT Tên biến số NC Định nghĩa biến phân loại biến phương pháp thu thập
Tuân thủ về việc đi khám và lĩnh thuốc đúng theo lịch hẹn của TYT
Người bệnh đến khám và lĩnh thuốc theo ngày hẹn của trạm y tế không?
Thực hành uống thuốc đều đặn hàng ngày trong một tháng qua
Người bệnh uống thuốc duy trì đều đặn hàng ngày trong một tháng qua
Lý do quên thuốc của người bệnh
Lý do mà người bệnh không dùng thuốc đều đặn Phân loại Phỏng vấn
16 Kết quả điều trị của bệnh nhân
Sự ổn định của người bệnh sau khi uống thuốc điều trị theo chỉ dẫn của TYT
Lý do bệnh nhân chọn ĐT bệnh TT tại y tế cơ sở
Các lý do bệnh nhân chọn nơi điều trị lâu dài bệnh TT tại y tế cơ sở Lý do cá nhân BN, gia đình, tin tưởng
Nơi khám chữa bệnh tâm thần mà BN mong muốn
Nơi khám bệnh và điều trị lâu dài đáp ứng được yêu cầu mà bệnh nhân mong muốn
Thực trạng phối hợp quản lý, chăm sóc bệnh nhân từ gia đình và cộng đồng
Phối hợp quản lý bệnh nhân của TYT với gia đình
Người bệnh được gia đình phối hợp với TYT theo dõi và quản lý bệnh nhân
TT Tên biến số NC Định nghĩa biến phân loại biến phương pháp thu thập
GĐ hỗ trợ đưa BN đi khám và lĩnh thuốc hàng tháng
Người bệnh thường xuyên được gia đình đưa đi khám và lĩnh thuốc hàng tháng
GĐ hỗ trợ nhắc nhở uống thuốc/cho uống hàng ngày
Người bệnh thường xuyên được gia đình nhắc nhở uống thuốc/cho uống hàng ngày
GĐ hỗ trợ về ăn uống, dinh dưỡng của bệnh nhân
Gia đình giúp đỡ người bệnh
TT về dinh dưỡng và ăn uống cá nhân hàng ngày
Gia đình hỗ trợ hoạt động hòa nhập xã hội, lao động tại cộng đồng
Gia đình động viên, giúp đỡ người bệnh tham gia sinh hoạt xã hội hòa nhập cộng đồng
Cộng đồng hỗ trợ người bệnh TT thực hiện các hoạt động xã hội
Cộng đồng hỗ trợ, giúp đỡ người bệnh tham gia sinh hoạt xã hội hòa nhập cộng đồng
Các biến số về đánh giá sự hài lòng của người bệnh về hoạt động quản lý điều trị BN tâm thần
Nhận xét về nhân viên y tế tại PK và
Mức độ hài ḷng với thái độ phục vụ của nhân viên y tế tại PK và TYT
26 Nhận xét về dịch vụ tuyên truyền tư vấn về bệnh TT
Mức độ hài lòng với việc tuyên truyền tý vấn cho ngýời bệnh về phòng và chữa bệnh TT được cung cấp tại địa phương
TT Tên biến số NC Định nghĩa biến phân loại biến phương pháp thu thập
Nhận xét về việc đặt lịch khám định kỳ hàng tháng tại TYT
Mức độ hài lòng với việc tổ chức và hẹn bệnh nhân khám lại định kỳ1 lần/tháng tại TYT
Nhận xét về cách tổ chức khám bệnh hàng tháng
Mức độ hài lòng với cách thức tổ chức khám bệnh định kỳ hàng tháng của TYT
Nhận xét về dịch vụ cấp phát thuốc hàng tháng
Mức độ hài lòng với việc hẹn bệnh nhân đến lĩnh thuốc định kỳ
2 lần/ tháng và việc tổ chức cấp thuốc định kỳ hàng tháng của TYT
Nhận xét về sự phối hợp quản lý
BN của TYT và cộng tác viên
Mức độ hài lòng với sự phối hợp của TYT với cộng tác viên trong việc quản lý, điều trị, chăm sóc BN tại cộng đồng
31 Nhận xét về sự hỗ trợ của cộng đồng
Mức độ hài lòng với sự hỗ trợ về vật chất và tinh thần của chính quyền địa phương và cộng đồng
Biến số nghiên cứu định tính
Mục tiêu của bài viết là mô tả những thuận lợi và khó khăn trong việc cung cấp dịch vụ khám bệnh, điều trị và chăm sóc người bệnh tâm thần tại các Trạm Y tế phường ở Quận Long Biên, Hà Nội trong năm 2016.
1.1 Các biến số mô tả chỉ số đầu vào của việc thực hiện nội dung chương trình CSSKTT cộng đồng
TT Nội dung Đối tượng phỏng vấn phương pháp thu thập
1 Xây dựng kế hoạch, giao chỉ tiêu hàng năm Lãnh đạo
2 Số lượng cán bộ phục vụ, trình độ chuyên môn của CBYT
Lãnh đạo TTYT Phỏng vấn
Thuốc cấp miễn phí để điều trị,
Trang thiết bị phục vụ khám và điều trị cho người bệnh TT
Cán bộ y tế Phỏng vấn
Tài liệu tập huấn, phục vụ chuyên môn cho
CBYT Tài liệu tuyên truyền cho bệnh nhân và người chăm sóc BN
Cán bộ y tế Quan sát
Số kinh phí hỗ trợ cho các hoạt động chương trình Các nguồn hỗ trợ Cán bộ y tế Phỏng vấn
Phối hợp giữa các cấp trong ngành y tế Phối hợp với các ban ngành, đoàn thể của phường
Phối hợp giữa TYT và các CTV, gia đình BN, cộng đồng…
Cán bộ y tế, người CSC của bệnh nhân
Các biến số mô tả về các hoạt động quản lý điều trị bệnh nhân tâm thần hiện đã và đang được triển khai tại các Trạm Y tế phường
Hoạt động tập huấn cho CTV, cán bộ tham gia
CT: Tuyên truyền cho bệnh nhân, người nhà bệnh nhân: Tần xuất, hình thức, nội dung, hiệu
Cán bộ y tế Phỏng vấn,
Hoạt động tổ chức khám sàng lọc tại Trạm Y tế (TYT) giúp phát hiện bệnh nhân nghi ngờ trong cộng đồng và chuyển gửi họ đến khám chuyên khoa Tần suất tổ chức các buổi khám sàng lọc và kết quả đạt được là rất quan trọng để nâng cao sức khỏe cộng đồng.
Cán bộ y tế Phỏng vấn,
TT Nội dung Đối tượng phỏng vấn phương pháp thu thập
Hoạt động tổ chức khám định kỳ 01 lần/ tháng tại TYT cho bệnh nhân vào ngày cố định
Tần suất, hình thức, nội dung, hiệu quả
Cán bộ y tế Phỏng vấn
Hoạt động tổ chức cấp thuốc định kỳ 02 lần/ tháng tại TYT cho bệnh nhân vào ngày cố định
Tần suất, hình thức, nội dung, hiệu quả
Cán bộ y tế Quan sát
Hoạt động phối hợp với các cộng tác viên, gia đình, chính quyền, đoàn thể dưới tổ dân phố
Tần suất, hình thức, nội dung, hiệu quả
Cán bộ y tế Phỏng vấn
Trong tổ chức các hoạt động quản lý và điều trị bệnh nhân tâm thần tại cơ sở y tế, có nhiều khó khăn và thuận lợi cần được xem xét Những yếu tố ảnh hưởng đến việc cung cấp dịch vụ y tế bao gồm nguồn lực hạn chế, sự thiếu hụt nhân lực chuyên môn, và sự chênh lệch trong nhận thức của cộng đồng về bệnh tâm thần Đồng thời, sự hỗ trợ từ các tổ chức xã hội và chính sách y tế cũng đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện chất lượng dịch vụ Việc nhận diện và khắc phục những thách thức này sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và quản lý bệnh nhân tâm thần.
Khó khăn từ phía cung cấp dịch vụ: chỉ tiêu thực hiện, kinh phí, nhân lực, trình độ chuyên môn, cơ chế phối hợp thực hiện chương trình
Cán bộ y tế Phỏng vấn
13 Từ phía người bệnh: quan niệm về bệnh TT, kiến thức, thái độ, thực hành… Cán bộ y tế Phỏng vấn
14 Từ phía người nhà và cộng đồng quan niệm về bệnh TT, sự hỗ trợ của TYT, cộng đồng… Cán bộ y tế Phỏng vấn
Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu được lựa chọn dựa trên sự đồng ý tự nguyện tham gia Trước khi tiến hành thu thập dữ liệu, các đối tượng tham gia sẽ được giải thích rõ ràng về mục đích và nội dung của nghiên cứu Họ có quyền từ chối tham gia vào bất kỳ thời điểm nào trong quá trình thu thập số liệu mà không cần phải đưa ra lý do.
Số liệu được thu thập đảm bảo giữ bí mật tuyệt đối về các thông tin tế nhị mà
HUPH cung cấp các số liệu và thông tin được thu thập một cách chính xác và trung thực, nhằm phục vụ cho mục đích nghiên cứu mà không sử dụng cho bất kỳ mục đích nào khác.
Nghiên cứu đã được Hội đồng đạo đức của trường Đại học Y tế Công cộng Hà Nội phê duyệt và nhận được sự hỗ trợ từ Trung tâm Y tế quận Long Biên cùng với Ủy ban nhân dân và Trạm Y tế các phường để tiến hành điều tra.
Nghiên cứu này không tác động trực tiếp đến đối tượng nghiên cứu và không ảnh hưởng đến phong tục tập quán cũng như tín ngưỡng của người dân địa phương.
Kết quả nghiên cứu sẽ được gửi đến Trung tâm Y tế quận Long Biên để cung cấp thông tin hữu ích, nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe tâm thần cho bệnh nhân tâm thần đang được quản lý và điều trị tại các Trạm Y tế phường.
Sai số và biện pháp khắc phục sai số
2.10.1 Sai số Điều tra này theo phương pháp thiết kế nghiên cứu cắt ngang nhưng có một số câu hỏi cần đối tượng nghiên cứu phải nhớ lại nên có thể sẽ có sai số nhớ lại khi phỏng vấn đối tượng nghiên cứu
Số liệu thứ cấp thu thập qua các báo cáo, hồ sơ bệnh án đảm bảo tính khách quan, chính xác
Điều tra thường gặp phải sai số do yếu tố chủ quan từ người trả lời và điều tra viên, cũng như sai sót trong quá trình nhập, quản lý và phân tích dữ liệu.
Không nghiên cứu định tính đối với nhóm đối tượng là người chăm sóc người bệnh tâm thần
Các sai số được xác định và xem xét ngay từ giai đoạn xây dựng đề cương nghiên cứu Đồng thời, phương pháp hạn chế các sai số cũng được nghiên cứu, bao gồm các biện pháp cụ thể.
Sai số trong việc chọn bộ công cụ khảo sát thường xuất phát từ nội dung các câu hỏi liên quan đến chuyên môn sâu về bệnh Để hạn chế sai số, cần tham khảo ý kiến của các chuyên gia trước khi tiến hành điều tra chính thức Sau đó, thực hiện khảo sát thử bộ câu hỏi và tiến hành sửa chữa, bổ sung cho phù hợp.
HUPH nghiệm và hoàn thiện bộ công cụ thu thập số liệu với sự góp ý của thầy/cô hướng dẫn, hỗ trợ Trường Đại học Y tế Công cộng
Sai số nhớ lại của đối tượng nghiên cứu có thể xảy ra khi họ không nhớ một số nội dung trong bộ câu hỏi, chẳng hạn như số lần quên uống thuốc trong tháng Để khắc phục tình trạng này, cần chọn đối tượng phỏng vấn là những người gần gũi và chăm sóc bệnh nhân hàng ngày Đôi khi, người trả lời phỏng vấn không phải là bố mẹ hoặc con cháu ruột thịt sống cùng bệnh nhân Do đó, việc lựa chọn người hỗ trợ và chăm sóc bệnh nhân tại cộng đồng là rất quan trọng, đặc biệt khi bệnh nhân không có bố mẹ hoặc con cháu để chăm sóc.
Sai số thông tin do điều tra viên có thể được khắc phục bằng cách tổ chức tập huấn đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết cho điều tra viên Việc này giúp họ phát hiện và giải quyết những vướng mắc trong quá trình nghiên cứu.
Xây dựng quy trình và phương pháp thu thập số liệu là rất quan trọng Cần giám sát chặt chẽ quá trình này để đảm bảo tính chính xác Phát triển phần mềm nhập số liệu với chức năng kiểm tra chéo giúp hạn chế sai số Ngoài ra, việc làm sạch số liệu và kiểm tra 15% phiếu đã nhập là cần thiết để đối chiếu và phát hiện sai lệch.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Thực trạng thực hiện nội dung CSSKTTCĐ tại các Trạm Y tế phường quận Long Biên năm 2016
Đánh giá sự tuân thủ điều trị của bệnh nhân tâm thần trong chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần cộng đồng tại các Trạm Y tế phường quận Long Biên là rất quan trọng Nghiên cứu này nhằm xác định mức độ tuân thủ của người bệnh trong quản lý điều trị ngoại trú, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện hiệu quả chăm sóc sức khỏe tâm thần.
4.1.1 Thông tin về đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện theo kế hoạch đã đề ra, với mẫu nghiên cứu gồm 412 người chăm sóc chính của bệnh nhân tâm thần đang điều trị ngoại trú tại các Trạm Y tế phường thuộc Quận Long Biên.
Tại TTYT quận Long Biên, hiện có 412 bệnh nhân đang điều trị, trong đó 247 bệnh nhân nam (60%) và 165 bệnh nhân nữ (40%) Tỷ lệ mắc bệnh TT ở nam giới cao hơn nữ giới, điều này được xác nhận bởi nhiều nghiên cứu tại Việt Nam Nghiên cứu của Lê Phúc Việt năm 2005 cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ở nam là 54,9%, trong khi nghiên cứu của Nguyễn Thị Yến năm 2002 ghi nhận tỷ lệ nam chiếm 58,5% Nguyên nhân có thể do nam giới có nhiều yếu tố nguy cơ hơn, liên quan đến công việc và hành vi xã hội, như loạn thần cấp do rượu thường gặp hơn ở nam.
Nhóm tuổi 31-60 chiếm tỷ lệ cao nhất (71,6%) trong cả hai giới nam và nữ, điều này trái ngược với nghiên cứu của Nguyễn Văn Siêm năm 2010, khi mà độ tuổi phát bệnh chủ yếu là từ 15-35, chiếm đến 65% Độ tuổi này là thời kỳ con người lao động và cống hiến, do đó, tỷ lệ mắc bệnh cao ở độ tuổi này sẽ ảnh hưởng lớn đến thu nhập kinh tế của gia đình.
Tại khu vực nghiên cứu, hơn 82% người bệnh làm nghề tự do hoặc không có việc làm Kết quả này tương đồng với nghiên cứu của Lê Thị Tuyền tại Lương Sơn - Hòa Bình năm 2013 Trong số đó, nông dân chiếm tỷ lệ cao nhất với 65,9%, trong khi chỉ có 3,2% là công nhân hoặc buôn bán Điều này cũng được xác nhận trong nghiên cứu của Nguyễn Thị Yến tại Hưng Yên năm 2002.
BÀN LUẬN
Đánh giá sự tuân thủ điều trị của người bệnh
4.1.1 Thông tin về đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện theo kế hoạch đã đề ra, với mẫu nghiên cứu gồm 412 người chăm sóc chính của bệnh nhân tâm thần đang điều trị ngoại trú tại các Trạm Y tế phường thuộc Quận Long Biên.
Tại TTYT quận Long Biên, hiện có 412 bệnh nhân đang điều trị, trong đó 247 bệnh nhân nam (60%) và 165 bệnh nhân nữ (40%) Tỷ lệ mắc bệnh TT ở nam giới cao hơn nữ giới, điều này được xác nhận bởi nhiều nghiên cứu tại Việt Nam Nghiên cứu của Lê Phúc Việt năm 2005 cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ở nam là 54,9%, trong khi nghiên cứu của Nguyễn Thị Yến năm 2002 ghi nhận tỷ lệ nam chiếm 58,5% Nguyên nhân có thể do nam giới có nhiều yếu tố nguy cơ hơn, liên quan đến công việc và hành vi xã hội, như loạn thần cấp do rượu thường gặp hơn ở nam.
Nhóm tuổi 31-60 chiếm tỷ lệ cao nhất trong cả hai giới nam và nữ, đạt 71,6% Kết quả này trái ngược với nghiên cứu của Nguyễn Văn Siêm năm 2010, cho thấy đa số người mắc bệnh TTPL ở độ tuổi trẻ từ 15-35, chiếm đến 65% Độ tuổi này là thời điểm con người lao động và cống hiến, do đó, tỷ lệ mắc bệnh cao trong độ tuổi này sẽ ảnh hưởng lớn đến thu nhập kinh tế của gia đình.
Tại khu vực nghiên cứu, hơn 82% người bệnh làm nghề tự do hoặc không có việc làm Kết quả này tương đồng với nghiên cứu của Lê Thị Tuyền tại Lương Sơn - Hòa Bình năm 2013 Trong số đó, nông dân chiếm tỷ lệ cao nhất với 65,9%, trong khi chỉ có 3,2% là công nhân hoặc buôn bán Điều này cũng được xác nhận trong nghiên cứu của Nguyễn Thị Yến tại Hưng Yên năm 2002.
HUPH của đối tượng nghiên cứu chủ yếu là nông dân, chiếm 88,9%, phản ánh đặc trưng của địa phương đang trong quá trình đô thị hóa Nông nghiệp không còn là nghề nghiệp chính của người dân, dẫn đến việc nhiều người mắc bệnh không có nghề nghiệp và sống dựa vào gia đình.
Khoảng 62,4% đối tượng không tham gia hoạt động nào tại nhà, điều này ảnh hưởng đến khả năng tái hòa nhập cộng đồng và tham gia lao động có ích Lao động và giao tiếp xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị bệnh.
Nghiên cứu cho thấy 18,7% người bệnh không đi học, và hơn 52,4% chỉ có trình độ học vấn từ trung học cơ sở trở xuống Kết quả này tương tự như nghiên cứu của Lê Thị Tuyền tại Lương Sơn - Hòa Bình năm 2013, trong đó 34,1% đối tượng nghiên cứu có trình độ học vấn chủ yếu là học đến THCS Các nghiên cứu trong nước khác cũng cho thấy tỷ lệ này, như nghiên cứu của Nguyễn Thị Yến tại Hưng Yên năm 2002 với 42,8% đối tượng học đến THCS Điều này cho thấy phần lớn đối tượng là nông dân, gây khó khăn cho công tác giáo dục sức khỏe và nhận thức của họ về bệnh tật, điều trị và quản lý sức khỏe.
Tiền sử gia đình có vai trò quan trọng trong bệnh tâm thần, với 14,81% người bệnh có người thân mắc bệnh này Mặc dù bệnh tâm thần không lây nhiễm, nhưng yếu tố di truyền và môi trường gia đình vẫn có thể góp phần gây ra các rối loạn tâm lý.
4.1.2 Thực trạng tuân thủ điều trị của bệnh nhân tâm thần dang điều trị tại các TYT phường
Tuân thủ về sử dụng thuốc điều trị: Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy: hầu hết người bệnh đang dùng thuốc đã lĩnh tại TYT
Tỷ lệ người bệnh tuân thủ việc uống thuốc đều đặn hiện nay là 73,6%, giảm so với 80,2% trong nghiên cứu của Lê Thị Tuyền năm 2013 tại huyện Lương Sơn và 84,3% trong nghiên cứu của Hồ Xuân năm 2001 tại xã Phú Lâm, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh Tỷ lệ không duy trì đều đặn chiếm 26,4%.
HUPH cho thấy rằng 75,3% bệnh nhân quên uống thuốc do gia đình không nhắc nhở, trong khi 24,7% không uống vì lý do khác Tỷ lệ này cao hơn so với nghiên cứu của Nguyễn Thị Yến tại huyện Tiên Lữ Hưng Yên năm 2002 Nguyên nhân chính dẫn đến việc bỏ thuốc ở bệnh nhân TTPL là cảm thấy không cần uống thuốc (63%), tiếp theo là thiếu sự quan tâm từ gia đình (25,9%) Không có trường hợp nào bỏ thuốc do khó khăn kinh tế, thiếu thuốc cấp phát, hoặc không được hướng dẫn sử dụng thuốc.
Trong số các bệnh nhân tuân thủ việc sử dụng thuốc, 99,7% đang dùng thuốc theo đúng hướng dẫn của sổ y bạ/CBYT chuyên khoa Chỉ có 0,3% bệnh nhân uống sai liều lượng mà bác sĩ đã kê đơn Không có bệnh nhân nào phải mua thuốc ngoài, do đó không có trường hợp nào uống sai loại thuốc đã được bác sĩ chỉ định Kết quả này tương tự như nghiên cứu của Lê Thị Tuyền năm 2013 tại huyện Lương.
Trong chương trình điều trị, có đến 96,8% người bệnh được điều trị bằng thuốc cấp mà không cần sử dụng thêm thuốc ngoài Đặc biệt, 96,4% trong số đó thực hiện việc uống thuốc theo hướng dẫn của cán bộ y tế hoặc theo chỉ dẫn trong sổ y bạ Kết quả này cho thấy sự tin tưởng cao của người bệnh vào hướng dẫn điều trị.
Tại thời điểm điều tra, hầu hết các bệnh nhân TT đã trải qua thời gian điều trị lâu dài, với 87% trong số họ đã điều trị trên 3 năm Đặc biệt, không có bệnh nhân nào bỏ thuốc quá 1 tháng, cho thấy sự tuân thủ điều trị cao hơn so với nghiên cứu của Nguyễn Thị Yến tại huyện.
Tại Tiên Lữ, Hưng Yên năm 2002, thời gian sử dụng thuốc chủ yếu là từ 0-5 năm (36,5%) và 6-10 năm (23,3%) Điều này cho thấy bệnh nhân đã tham gia điều trị theo chương trình, nhận thức rõ tầm quan trọng của việc điều trị bệnh, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu tỷ lệ tái phát.
Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ bệnh nhân tuân thủ tái khám và lĩnh thuốc theo hẹn đạt 96,1%, cao hơn nhiều so với 65,1% trong nghiên cứu của Lê Thị Tuyền năm 2013 tại huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình Chỉ có 6,3% bệnh nhân đến tái khám và lĩnh thuốc sai hẹn Điều này cho thấy người bệnh và gia đình rất coi trọng việc tuân thủ tái khám, đồng thời phản ánh hiệu quả của việc tổ chức ngày tái khám theo hẹn tại trạm.
HUPH y tế đã thành nề nếp cho người bệnh Đánh giá về mức độ thuyên giảm và kết quả điều trị
Mô tả thuận lợi, khó khăn trong việc cung cấp dịch vụ khám bệnh, điều trị và chăm sóc người bệnh tâm thần tại trạm y tế xã, phường
4.2.1 Tính sẵn có của dịch vụ quản lý, chăm sóc và điều trị bệnh nhân tâm thần được cung cấp tại phòng khám tâm thần và các Trạm Y tế phường
* Cung cấp dịch vụ quản lý, chăm sóc, điều trị BNTT tại TTYT quận:
Trung tâm Y tế quận không trực tiếp thực hiện các hoạt động truyền thông về chăm sóc sức khỏe tâm thần cho cộng đồng, nhưng đã xây dựng nội dung tuyên truyền về bệnh tâm thần và chuyển cho các Trạm y tế phường để phát trên hệ thống loa phát thanh Đồng thời, TTYT quận cũng chỉ đạo các Trạm y tế thực hiện chỉ tiêu truyền thông về phòng, chống bệnh tâm thần.
Khám phát hiện bệnh nhân tâm thần thường được thực hiện lồng ghép trong các buổi khám bệnh ngoại trú tại phòng khám của TTYT Hiện tại, hoạt động sàng lọc người mắc bệnh tâm thần chưa được triển khai tại TTYT, mà chỉ diễn ra trong các buổi khám định kỳ hàng tháng tại Trạm Y tế phường, sau đó bệnh nhân sẽ được chuyển đến khám chuyên khoa.
Hoạt động quản lý điều trị bệnh nhân tại TTYT được thực hiện thông qua việc phối hợp với các TYT để tổ chức khám định kỳ và điều trị ngoại trú hàng tháng TTYT đã cung cấp đầy đủ các loại thuốc điều trị cho trạm y tế, đảm bảo phát cho bệnh nhân 2 lần mỗi tháng, đáp ứng nhu cầu chẩn đoán và điều trị hiệu quả.
Cung cấp dịch vụ quản lý chăm sóc và điều trị bệnh nhân tâm thần tại các Trạm Y tế phường, đơn vị này thực hiện các hoạt động truyền thông về sức khỏe tâm thần trong cộng đồng Nhân viên y tế tư vấn trực tiếp cho bệnh nhân khi họ đến khám tại Trạm Y tế hoặc trong các buổi khám định kỳ Nội dung tư vấn bao gồm việc khuyến khích lối sống lành mạnh để giảm thiểu cơn kịch phát của bệnh, cũng như hướng dẫn sử dụng thuốc điều trị và tham gia bảo hiểm y tế cho những bệnh nhân chưa có bảo hiểm.
Trạm Y tế (TYT) thực hiện khám sàng lọc bệnh nhân thường kỳ lồng ghép trong các buổi khám bệnh ngoại trú hàng tháng Sau khi sàng lọc, bệnh nhân sẽ được chuyển đến khám chuyên khoa Để nâng cao hiệu quả sàng lọc, TYT có thể kết hợp với việc khám chữa bệnh cho các đối tượng có nguy cơ Tuy nhiên, cần có phương án tổ chức hợp lý và hỗ trợ kinh phí cho cán bộ y tế để thực hiện nhiệm vụ này hiệu quả.
Tổ chức khám bệnh định kỳ cho người mắc bệnh tại trạm y tế (TYT) vào một ngày cố định trong tháng đã được thống nhất từ đầu năm Trong các buổi khám này, TYT phối hợp với các y bác sĩ tại phòng khám tâm thần trung tâm y tế để khám và cấp thuốc cho bệnh nhân đang điều trị Ngoài ra, cũng có những bệnh nhân mới được chuyển đến để khám và điều trị lần đầu Đa số bệnh nhân đã được điều trị lâu dài tại TYT.
Trong hoạt động cấp phát thuốc điều trị định kỳ cho bệnh nhân, Trung tâm Y tế (TYT) đã cung ứng đầy đủ và kịp thời các loại thuốc theo đơn của TTYT Chương trình cấp thuốc cho bệnh nhân tâm thần cũng được thực hiện một cách hiệu quả, đảm bảo không có trường hợp nào bệnh nhân đến mà không nhận được thuốc.
* Phối hợp thực hiện dịch vụ quản lý, chăm sóc, điều trị BNTT tại cộng đồng của cộng tác viên
Cộng tác viên thực hiện truyền thông và tư vấn về biện pháp quản lý sức khỏe cho người dân, nhưng không tham gia vào hoạt động khám sàng lọc hay chữa bệnh Họ kết hợp truyền thông với các hoạt động khác như thăm hộ gia đình và làm việc cùng Trạm Y tế để quản lý bệnh nhân trong khu vực Khi có hoạt động khám sàng lọc từ tuyến trên, nhân viên y tế phường và cộng tác viên sẽ lập danh sách, hướng dẫn và khuyến khích người dân tham gia khám sàng lọc.
Dịch vụ quản lý bệnh nhân tâm thần được cung cấp đầy đủ nhờ sự kết hợp giữa ba tuyến y tế quận, y tế phường và cộng tác viên y tế Tuy nhiên, cần cải thiện sự phân công và phối hợp giữa các bên liên quan.
HUPH hợp thực hiện quản lý bệnh nhân còn nhiều khó khăn vì kinh phí không có
4 2.2 Khó khăn trong cung cấp dịch vụ quản lý, chăm sóc và điều trị bệnh nhân tâm thần tại các trạm y tế
Trong quá trình triển khai dịch vụ quản lý bệnh nhân tại tuyến y tế cơ sở, nhiều khó khăn đã xuất hiện, ảnh hưởng đến chất lượng cung cấp dịch vụ.
Khó khăn trong công tác chỉ đạo và điều hành chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần cộng đồng chủ yếu xuất phát từ cơ chế chính sách hỗ trợ chưa cụ thể Nhân viên tại các Trạm Y tế phường thường kiêm nhiệm nhiều công việc, điều này ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ quản lý bệnh nhân tâm thần Hơn nữa, việc Trạm Y tế chưa thực hiện khám chữa bệnh chuyên khoa tâm thần gây khó khăn cho người mắc bệnh khi đến khám và điều trị lần đầu.
Khó khăn trong phối hợp liên ngành là một thách thức lớn, khi sự liên kết giữa chính quyền, đoàn thể và hội của địa phương trong việc truyền thông và tư vấn về sức khỏe, đặc biệt là bệnh tâm thần, chưa được thực hiện hiệu quả Chính quyền và đoàn thể thường xem công tác chăm sóc sức khỏe là trách nhiệm riêng của ngành y tế, trong khi đó, vấn đề sức khỏe, đặc biệt là các bệnh không lây nhiễm, đòi hỏi sự tham gia tích cực của chính quyền và đoàn thể để cùng ngành y tế thực hiện tốt công tác phòng, chống bệnh tật.
Kinh phí thực hiện các hoạt động phòng bệnh, chăm sóc và điều trị bệnh tâm thần đang gặp nhiều khó khăn do hạn chế về ngân sách Trung bình, mỗi phường chỉ nhận khoảng 1.500.000đ/năm từ chương trình hỗ trợ, bao gồm chi phí cho tuyên truyền, tư vấn và quản lý thuốc cho bệnh nhân Điều này khiến cho việc tổ chức dịch vụ khám sàng lọc tại cộng đồng, truyền thông và thăm hỏi bệnh nhân trở nên khó khăn, đặc biệt là đối với các cộng tác viên do thiếu kinh phí hỗ trợ.
Khó khăn về nhân lực trong lĩnh vực y tế, đặc biệt là sự thiếu hụt bác sỹ chuyên khoa tâm thần, đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng dịch vụ quản lý bệnh tâm thần Việc thiếu bác sỹ chuyên khoa không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị mà còn ảnh hưởng đến khả năng tư vấn cho người bệnh.
